Het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland stelt dat de patiënt, diens naasten, zorgverleners en vrijwilligers in de zorg passende aandacht moeten ervaren voor verlies en rouw. Rouw wordt in het begrippenkader gedefinieerd als: ‘het geheel aan lichamelijke, emotionele, cognitieve, spirituele en gedragsmatige reacties dat volgt op het verlies van een dierbaar iemand met wie een betekenisvolle relatie bestond, of na het verlies van iets waaraan betekenis werd gehecht’.

Patiënt en naasten

Patiënten en hun naasten ervaren vaak tijdens het ziekteproces al gevoelens van rouw, bijvoorbeeld om het verlies van gezondheid en functionele autonomie, en over het naderend overlijden. Toch weten nabestaanden vaak niet welke reacties het verlies van een dierbare kan oproepen. En daarbij komt dat het rouwproces voor iedereen anders is en kan verschillen in tijdsduur en vorm.   

Rouwverwerking is voor nabestaanden meestal een natuurlijk en ongecompliceerd proces. Bij een complexe manier van verliesverwerking, kan de verliesverwerking gepaard gaan met het uit de weg gaan van dat verlies. Het kan er ook voor zorgen dat iemand aanhoudend in beslag wordt genomen door het verlies of er niet in slaagt een nieuwe invulling aan het leven te geven. In zulke gevallen is aandacht, begeleiding of een interventie van belang. 

Zorgverleners

Een belangrijk aandachtspunt is de rouwverwerking bij zorgverleners, stelt het kwaliteitskader. De laatste jaren is er meer aandacht gekomen voor verlies en rouw bij zorgverleners na het overlijden van een patiënt. Rouw van zorgverleners wordt in de maatschappij minder herkend en erkend, en manifesteert zich ook anders dan de rouw van nabestaanden. Rouw bij zorgverleners heeft structurele aandacht nodig, omdat terugkomend verlies van patiënten een factor kan zijn in bijvoorbeeld de ontwikkeling van overbelasting of een burn-out. Zorg voor zorgverleners is dan ook opgenomen als één van de principes waar het kwaliteitskader op is gestoeld. 

Aandacht

Aandacht voor verlies en rouw houdt volgens het kwaliteitskader in dat: 

  • vóór het overlijden met de patiënt en diens naasten wordt gesproken over het aanstaande verlies, het belang van goed afscheid nemen, rouw en de reacties naar aanleiding van rouw.
  • de naasten ruimte ervaren om op een voor hun gepaste manier afscheid te nemen van hun dierbare.
  • na overlijden tijd en aandacht wordt besteed aan de naasten en de familie om troost en steun te bieden bij het verwerken van het verlies.
  • de zorgverlener aandacht heeft voor de wijze waarop nabestaanden reageren op het verlies van hun dierbare. Dit kunnen fysieke, emotionele, cognitieve, spirituele, existentiële en gedragsmatige reacties zijn. In geval van mogelijke problemen met verliesverwerking neemt de zorgverlener passende of preventieve maatregelen.
  • de nabestaanden enkele weken na het overlijden van hun dierbare een gesprek aangeboden krijgen met de zorgverlener. Hierin wordt gevraagd hoe het met de nabestaanden gaat, hoe ze terugkijken op de periode van ziekte en sterven en op de verleende zorg. Bij tekenen van complexe rouwverwerking wordt de nabestaanden geadviseerd om contact op te nemen met de eigen huisarts en kan in overleg met de nabestaanden ook door de zorgverlener contact worden opgenomen met de huisarts.
  • zorgverleners en vrijwilligers ondersteuning verlenen bij verlies en rouw aan nabestaanden, aan collega-zorgverlener(s) en aan collega-vrijwilligers op basis van een goede onderlinge relatie en geldende protocollen, richtlijnen en andere relevante documenten.
  • experts zoals geestelijk verzorgers, maatschappelijk werkers, psychologen, psychiaters en rouwtherapeuten kunnen ondersteunen in situaties van (dreigende) complexe rouwverwerking.
  • er structurele aandacht wordt geschonken aan deskundigheidsbevordering, ondersteuning, supervisie of intervisie in relatie tot omgaan met (herhaaldelijk) verlies en rouw van de zorgverlener en vrijwilliger.

Bron: Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, IKNL/Palliactief, 2017

Meer informatie

 

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website