Afgelopen oktober is het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland gepubliceerd door IKNL en Palliactief. Het kwaliteitskader biedt een leidraad voor het werk in de praktijk en handvatten voor bestuurders en managers voor het bepalen van hun visie en kwaliteitsbeleid ten aanzien van de palliatieve zorg. Het geeft duidelijkheid over wat de patiënt, diens naasten en de zorgprofessional verstaan onder goede palliatieve zorg. Het geeft daarmee ook richting aan het zorgonderzoek. De komende tijd belichten we het kwaliteitskader in deze nieuwsbrief, steeds met een ander accent. In deze nieuwsbrief staat de mantelzorg centraal.

Definitie mantelzorg

Het kwaliteitskader beschrijft de mantelzorg als volgt: “Mantelzorg is zorg die buiten de professionele zorgverlening om wordt gegeven aan een hulpbehoevende, door één of meerdere leden vanuit diens directe omgeving. Deze zorgverlening vloeit direct voort uit de sociale relatie. Mantelzorg overstijgt de gebruikelijke hulp die in redelijkheid verwacht mag worden van familie en naasten”. Het onderscheid met de beschreven ‘vrijwilliger’ zit in het feit dat er tussen de vrijwilliger en de patiënt geen persoonlijke relatie is bij de start van de inzet.

Diverse rollen

Het kwaliteitskader is ingedeeld in domeinen. De mantelzorg heeft een eigen plek gekregen in domein 2, ‘Structuur en proces’. Hierin staan de ‘standaard’ en ‘criteria’ beschreven voor goede zorgverlening voor en door de mantelzorger. Het kwaliteitskader benadrukt dat er bij een goede samenwerking rekening gehouden wordt met de verschillende rollen die de mantelzorger kan vervullen en dat deze van tijd tot tijd en per situatie kan verschillen (zoals die van naaste, schaduwpatiënt, collega-zorgverlener en expert over het leven van de patiënt). De standaard beschrijft dat de mantelzorger in diens rol erkend wordt door zorgverleners en vrijwilligers, als naaste met een belangrijke rol in de zorg voor de patiënt. Afspraken over de verantwoordelijkheden en taakverdeling worden dan ook in het individueel zorgplan vastgelegd.

Ondersteuning van de mantelzorger

De mantelzorger krijgt in zijn rol als zorgverlener informatie over de situatie en benodigde ondersteuning van de patiënt. Ook wordt de mantelzorger, afgestemd op zijn behoeften, bijgestaan doordat hij informatie en zo nodig relevante ondersteuningsmogelijkheden ontvangt,  zoals de inzet van thuiszorg, vrijwilligers of respijtzorg. In de criteria staat apart beschreven dat de zorgverlener aandacht heeft voor de draagkracht, waarden, wensen en behoeften van de mantelzorger en dat deze ondersteuning biedt om overbelasting bij de mantelzorger te voorkomen. De mantelzorger wordt door de zorgverlener gestimuleerd tot zelfzorg, om zo stress te verminderen en om het eigen welzijn en de eigen veiligheid te bewaken. Op die manier kan de mantelzorger zijn rol beter vervullen en blijft deze in staat de patiënt te verzorgen. 

ZonMw heeft sinds 2006 een aantal Goede Voorbeelden van palliatieve zorg verzameld en beschreven. Met betrekking tot mantelzorg bestaat het Goede Voorbeeld ‘Gespreksmodel mantelzorgondersteuning’.

Kwaliteitskader en Palliantie

Het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland is geautoriseerd door diverse organisaties. Het kwaliteitskader zal zijn weg nog verder moeten vinden in het publiek domein, onderwijs, onderzoek en praktijk. Ook het ZonMw-programma Palliantie. Meer dan zorg heeft daarin een aandeel. Het programma stimuleert dat projecten zoveel mogelijk aansluiten bij en toevoegen aan de implementatie van het kwaliteitskader. Bij de subsidieoproep van 2017 is aansluiting bij het kwaliteitskader een voorwaarde.

Bron: Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, IKNL/Palliactief, 2017

Dit artikel staat ook in de Palliatieve zorg nieuwsbrief over mantelzorg. Wilt u meer artikelen lezen over mantelzorg? Lees dan onze nieuwsbrief

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website