Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Naasten van patiënten met een levensverkortende ziekte of kwetsbaarheid hebben veel behoefte aan aandacht en steun.

Zorgverleners (artsen, verpleegkundigen en verzorgenden) werkzaam in ziekenhuizen en verpleeghuizen kunnen door het geven van gerichte voor- en nazorg naasten ondersteunen voor én na het overlijden van hun dierbare.

Bijvoorbeeld door hen regelmatig te vragen hoe het met hen gaat, hen duidelijke informatie te geven en na overlijden 1 of meer keer contact te hebben om de zorg en behandeling na te bespreken.

Zorgverleners willen deze aandacht en steun wel geven, maar weten vaak niet goed hoe dit precies te doen.

De Oog voor Naasten-methodiek helpt zorgverleners en zorgteams stap voor stap in het geven van voor- én nazorg.

Zo is er een informatiefolder voor naasten zelf die zorgverleners aan hen kunnen geven.

Deze folder helpt naasten in het beter zorgen voor zichzelf, in het gesprek met de zorgverlener en in het krijgen van de nodige informatie en ondersteuning.

De methodiek is geïntroduceerd en geëvalueerd in drie ziekenhuizen en vijf verpleeghuizen.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Uit de evaluatie van de Oog voor Naasten-methodiek werd duidelijk dat de methodiek zorgverleners daadwerkelijk helpt om contact met naasten te maken, en hen meer kennis en vaardigheden verschaft om voor- en nazorg te geven.

De aanwezigheid van Oog voor Naasten-ambassadeurs die zorgverleners scholen en begeleiden in het geven van voor- en nazorg is daarbij onmisbaar.

Zorgverleners vinden het wel vaak lastig om met naasten over het aanstaande overlijden van hun geliefde te praten, met name als dit moment van overlijden naar verwachting nog enkele maanden kan duren.

Om ervoor te zorgen dat alle zorgverleners zich bekwaam voelen in het geven van voor- en nazorg kan extra training en 1 op 1 begeleiding nodig zijn.

Ook speelt het zorgteam een belangrijke rol bij het werken met de Oog voor Naasten-methodiek.

Er moeten goede onderlinge afspraken gemaakt worden, zodat de naasten van alle patiënten de aandacht en steun krijgen waar behoefte aan is.

En door als teamgenoten elkaar te steunen in het omgaan met moeilijke en zelfs verdrietige momenten met naasten, zijn zorgverleners beter in staat deze zorg te geven.

Tot slot is het belangrijk dat managers en leidinggevenden van een zorgorganisatie het belangrijk vinden dat zorgteams van zorgverleners naasten voor- én nazorg geven.

In een vervolgproject willen wij de Oog voor Naasten-methodiek uitbreiden met producten waardoor zorgverleners nog beter in staat zijn om te gaan met de behoeften van naasten, ook als er sprake is van cultuurverschillen, beperkte gezondheidsvaardigheden en/of een taalbarrière. Deze uitgebreide methodiek wordt vervolgens ook aangepast aan de manier van werken van zorgverleners van patiënten met een levensverkortende ziekte die thuis verblijven, zoals huisartsen, wijkverpleegkundigen en thuiszorg.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Zorg en aandacht die specifiek gericht zijn op naasten in de maanden rondom het sterven van een dierbare ondersteunt hen in het omgaan met de verdrietige situatie en kan hen na het overlijden helpen bij een optimale rouwverwerking. Zowel bij een onverwacht als verwacht overlijden is gerichte aandacht wenselijk. Tot nu toe is de mate waarin

deze voorzorg en nazorg aan naasten gegeven wordt grotendeels afhankelijk van de alertheid, kennis en interesse van de betrokken individuele zorgverleners en daardoor heel wisselend. De meeste aandacht van zorgverleners is tijdens het ziekteproces gericht op medische inhoudelijke onderwerpen en gaat uit naar de patiënt. Er is minder aandacht voor

psychosociale of existentiële problematiek van de patiënt en al helemaal geringe aandacht gericht op de naaste. Ook na het overlijden is er beperkte aandacht voor naasten en er is onvoldoende zicht op hoe het de naaste vergaat.

 

In dit project wordt een handreiking ‘Voorzorg en nazorg voor naasten rondom het sterven van een dierbare’ ontwikkeld, geëvalueerd en geïmplementeerd. De totstandkoming van de handreiking is in samenwerking met individuele naasten en zorgverleners en met relevante landelijke organisaties zoals bijv. de Nederlandse Patiënten Vereniging (NPV), MEZZO en het Landelijk Steunpunt Verlies (LSV).

 

Onderzocht wordt welke overkoepelende thema’s er bij naasten spelen, welke specifieke

noden er zijn, zowel voor als na het sterven, en hoe dit concreet te vertalen is naar een bruikbare en relevante handreiking. Afhankelijk van de snelheid van het ziekteproces is deze handreiking te gebruiken in de maanden rondom het sterven. De handreiking is bedoeld om de bewustwording bij de generalistische zorgverleners te vergroten en zorgorganisaties te

stimuleren te erkennen dat het normaal is om bij het verlenen van zorg ook gerichte aandacht te geven aan naasten rondom het overlijden van hun dierbare. In de handreiking komen bijv. handvatten voor zorgverleners hoe gerichte aandacht voornaasten praktisch uitgevoerd kan worden, welke thematiek er bij naasten speelt en hoe zij zorg voor naasten een onderdeel kunnen maken van reguliere zorgprocessen binnen de eigen organisatie. Tegelijkertijd wordt in navolging van de KNMG patiënten brochure ‘Spreek op tijd over uw levenseinde’ ook voor naasten zelf een brochure ontwikkeld die tot doel heeft naasten bewust te maken van het belang van passende voorzorg en nazorg. De brochure wijst naasten op noden die eventueel op hen van toepassing zouden kunnen zijn en helpt hen vervolgens passende zorg te vinden. Met de suggesties en onderwerpen over voorzorg en nazorg die in de brochure beschreven staan, kunnen naasten beter toegerust het gesprek met mensen om hen heen aangaan, bijv. met de betrokken zorgverleners.

Hoewel we gedurende de looptijd van het project in de setting van betrokken ziekenhuizen en verpleeghuizen de handreiking ontwikkelen, evalueren en implementeren, zetten we vanaf de start van het project ook in op uiteindelijke brede bekendheid en gebruik van de handreiking en brochure, bijv. via implementatie in scholing, richtlijnen en websites en via toevoeging aan relevante websites die door naasten worden gebruikt.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Resultaten Oog voor Naasten 1e jaar mei 2017-mei 2018

 

- twee wekelijks overleg kerngroep (jenny van der steen, marcella tam, yvette van der linden, nienke boogaard en leti van bodegom (implementatiedeskundige LUMC)

- kick-off met brede klankbordgroep (juni 2017)

- literatuurstudie ( 345 artikelen) is uitgevoerd. Hiermee is een inventarisatie gemaakt van

o Interventies voor naasten van patiënten met een levensbedreigende ziekte gerapporteerd in de internationale literatuur (<10 jaar).

o Hulpvraag naasten

o Ervaringen en perspectieven zorgverleners

- 379 personen uit de verpleeghuizen, ziekenhuizen en hospices in de regio hebben een enquête ingevuld over de huidige staat van voor- en nazorg in hun instelling. Ook werd gevraagd naar eigen voorkeuren en handelswijzen.

- drie ziekenhuizen en vijf verpleeghuizen hebben akkoord gegeven voor deelname aan proefimplementatie in 2e jaar

- de resultaten uit de enquête en literatuur vormden de input voor in totaal zeven focusgroepen. Drie focusgroepen werden gehouden met experts palliatieve zorg en vier focusgroepen met zorgverleners uit verpleeghuizen (2 groepen) en ziekenhuizen (2 groepen).

- tien naasten/nabestaanden zijn geïnterviewd uit zowel verpleeghuizen als ziekenhuizen.

- focusgroepen en interviews zijn ad verbatim uitgewerkt, gecodeerd mbv Atlas ti.

- op dit moment worden de resultaten geanalyseerd als input voor de handreiking en naastenbrochure.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Zorg en aandacht die specifiek gericht zijn op naasten in de periode van maanden rondom het sterven van een dierbare ondersteunt hen in het omgaan met de verdrietige situatie en kan hen na het overlijden helpen bij een optimale rouwverwerking. Zowel bij een onverwacht als verwacht overlijden is gerichte aandacht wenselijk. Tot nu toe is de mate waarin deze voorzorg en nazorg aan naasten gegeven wordt grotendeels afhankelijk van de alertheid, kennis en interesse van de betrokken individuele zorgverleners en daardoor heel wisselend. De meeste aandacht van zorgverleners is tijdens het ziekteproces gericht op medische inhoudelijke onderwerpen en gaat uit naar de patiënt. Er is minder aandacht voor psychosociale of existentiële problematiek van de patiënt en al helemaal geringe aandacht gericht op de naaste. Ook na het overlijden is er beperkte aandacht voor naasten en er is onvoldoende zicht op hoe het de naaste vergaat. Uit recent Nederlands onderzoek blijkt dan ook dat naasten de betrokkenheid van zorgverleners als onvoldoende en ontoereikend ervaren. Daarnaast is het onduidelijk waar bij naasten rondom het sterven van een dierbare de grootste noden liggen, hoe deze per naaste verschillen, en hoe zorgverleners aan deze persoonlijke behoeften tegemoet kunnen komen.

 

In dit project wordt in navolging van de KNMG handreiking ‘Tijdig spreken over het levenseinde’ een handreiking ‘Voorzorg en nazorg voor naasten rondom het sterven van een dierbare’ ontwikkeld, geëvalueerd en geïmplementeerd. De totstandkoming van de handreiking is in samenwerking met individuele naasten en zorgverleners en met relevante landelijke organisaties zoals bijv. de Nederlandse Patiënten Vereniging (NPV), het Landelijk Steunpunt Verlies (LSV) en de Nederlandse Vereniging Geestelijke Verzorging (NVGV). Onderzocht wordt welke overkoepelende thema’s er bij naasten spelen, welke specifieke noden er zijn, zowel voor als na het sterven, en hoe dit concreet te vertalen is naar een bruikbare en relevante handreiking. Afhankelijk van de snelheid van het ziekteproces is deze handreiking te gebruiken in de maanden rondom het sterven.

 

De handreiking is bedoelt om de bewustwording bij de generalistische zorgverleners te vergroten en zorgorganisaties te stimuleren te erkennen dat het normaal is om bij het verlenen van zorg ook gerichte aandacht te geven aan naasten rondom het overlijden van hun dierbare. In de handreiking komen bijv. handvatten voor zorgverleners hoe gerichte aandacht voor naasten praktisch uitgevoerd kan worden, welke thematiek er bij naasten speelt en hoe zij zorg voor naasten een onderdeel kunnen maken van reguliere zorgprocessen binnen de eigen organisatie. Tegelijkertijd wordt in navolging van de KNMG patiëntenbrochure ‘Spreek op tijd over uw levenseinde’ ook voor naasten zelf een brochure ‘Zorg voor u rondom het sterven van uw dierbare’ ontwikkeld die tot doel heeft naasten bewust te maken van het belang van passende voorzorg en nazorg. De brochure wijst naasten op noden die eventueel op hen van toepassing zouden kunnen zijn en helpt hen vervolgens passende zorg te vinden. Met de suggesties en onderwerpen over voorzorg en nazorg die in de brochure beschreven staan kunnen naasten beter toegerust het gesprek met mensen om hen heen aangaan, bijv. met de betrokken zorgverleners.

 

Hoewel we gedurende de looptijd van het project in de setting van betrokken ziekenhuizen en verpleeghuizen de handreiking ontwikkelen, evalueren en implementeren, zetten we vanaf de start van het project ook in op uiteindelijke brede bekendheid en gebruik van de handreiking en brochure, bijv. via implementatie in scholing, richtlijnen en websites in zowel 1e als 2e lijn en via toevoeging aan relevante websites die door naasten worden gebruikt. Hiertoe zijn nu al overige belangrijke partners betrokken zoals IKNL en FMS.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website