Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Met het ouder worden van de bevolking stijgt de prevalentie van chronische ziekten. Naast een of meer chronische aandoeningen hebben veel ouderen gewrichtsklachten en daardoor dagelijks pijn in handen, heupen, knieën, schouder of rug. Ouderen zelf zien gewrichtspijn soms als een onafwendbaar onderdeel van het ouder worden.

Doelstellingen van het onderzoek waren (1) beschrijven van de gevolgen van de gewrichtspijn voor het dagelijks leven bij ouderen (65+) met diverse gezondheidsproblemen; (2) vaststellen hoeveel ouderen met minimaal twee chronische aandoeningen en gewrichtspijn kwetsbaarheid zijn en wat de zorgbehoefte is bij deze groep; (3) nagaan hoe het functioneren in de tijd verandert, en (4) identificeren van factoren die samenhangen met afname van functioneren.

De onderzoekspopulatie bestond uit mensen van 65 jaar en ouder met gewrichtspijn en ten minste twee andere chronische aandoeningen. Ouderen werden door de huisarts benaderd voor deelname aan het onderzoek.

Ruim 400 ouderen uit 22 huisartsenpraktijken deden mee. Ze werden bij aanvang thuis bezocht voor het afnemen van een vragenlijst en lichamelijk onderzoek. Vervolgmetingen vonden plaats na 6, 12 en 18 maanden. Ook hielden we diepte-interviews met acht deelnemers.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Veel ouderen uit ons onderzoek ervaren beperkingen: 66% ervaart fysieke beperkingen, ongeveer de helft ervaart beperkingen op het terrein van mobiliteit, zelfzorg en sociale contacten.

De behoeften aan steun en zorg blijken grotendeels te worden vervuld. Onvervulde behoeften zien we vooral met betrekking tot gezelschap en dagelijkse activiteiten. Dit betreft een kleine groep deelnemers, waarbij relatief vaak sprake is van frailty, alleen wonen en het ontbreken van sociale steun.

In aanvulling op de vragenlijsten hebben we met acht deelnemers diepte-interviews gehouden. Hieruit komt naar voren dat de ouderen in staat lijken om de ervaren problemen te accepteren en zich aan te passen. Het moeten opgeven van sociale activiteiten en de rol die men speelde in de samenleving blijken een behoorlijke impact te hebben.

In anderhalf jaar tijd blijkt het functioneren bij de meeste ouderen nauwelijks te verminderen. Als dat wel het geval is, hangt dit samen met een hogere leeftijd, depressieve klachten, minder geloof in eigen kunnen en een grotere neiging om activiteiten te vermijden in verband met de pijn. Deze factoren zijn mogelijke aangrijpingspunten voor toekomstig interventieonderzoek.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Waarom is het project gestart?

Ongeveer de helft van alle ouderen hebben dagelijks pijn door gewrichtspijn. Gewrichtspijn is een belangrijke oorzaak van verlies van mobiliteit (gemakkelijk en vrij kunnen bewegen) en zelfredzaamheid en belemmert deelname aan sociale activiteiten (‘participatie’). Ouderen zelf zien gewrichtspijn als een onafwendbaar onderdeel van het ouder worden. Zorgprofessionals herkennen gewrichtsklachten vaak onvoldoende, zeker wanneer sprake is van andere chronische ziekten. Hierdoor kan gewrichtspijn bij ouderen met comorbiditeit onvoldoende herkend of behandeld worden, hoewel er effectieve behandelingen beschikbaar zijn. Deze groep ouderen kan een verhoogd risico hebben op een afname in het functioneren.

 

Doelstelling van dit project:

De centrale doelstelling van dit project is om een eenvoudige set indicatoren te ontwikkelen om tijdig kwetsbaarheid te signaleren bij ouderen met gewrichtspijn en comorbiditeit. Deze set indicatoren kan hulpverleners helpen om kwetsbaarheid in een vroeg stadium te herkennen en tijdig in te grijpen.

 

In dit project zullen wij:

Een eenvoudige set indicatoren ontwikkelen voor het vroegtijdig signaleren van kwetsbaarheid en aangrijpingspunten voor beleid identificeren door:

• Het bestuderen van veranderingen in functioneren en kwaliteit van leven en het identificeren van voorspellers hiervan.

• Het in kaart brengen van zorggebruik en zorgbehoeften en te inventariseren welke knelpunten aanwezig zijn in de zorg vanuit het perspectief van de oudere.

• Het beschrijven van de betekenis van gewrichtspijn bij ouderen met diverse gezondheidsproblemen.

 

Wat is de doelgroep?

Ouderen (65+) met gewrichtspijn en minimaal 2 chronische aandoeningen. Wij zullen deelnemers identificeren en werven via deelnemende huisartspraktijken in de regio Amsterdam. Wij verwachten 450 ouderen met gewrichtspijn en comorbiditeit te laten deelnemen aan dit onderzoek.

 

Hoe gaan we het aanpakken?

Er wordt een cohortonderzoek uitgevoerd, waarbij 450 ouderen (65+) met gewrichtspijn en minimaal 2 chronische aandoeningen achttien maanden worden gevolgd. Metingen worden uitgevoerd bij insluiting en na 6, 12 en 18 maanden, waarbij pijn, mobiliteit, participatie in activiteiten, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven de belangrijkste uitkomstmaten zijn. Via een interview, vragenlijsten en een kort functioneel onderzoek worden de gegevens in de eerste meting verzameld. In de vervolgmetingen worden daarvoor vragenlijsten gebruikt. Om de betekenis van gewrichtspijn en knelpunten in de zorg te ontdekken, worden kwalitatieve methoden ingezet, bijvoorbeeld focusgroepen.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Bereikte (tussentijdse) resultaten:

 

Voorbereidende werkzaamheden

Het onderzoeksteam is ingewerkt en getraind in het uitvoeren van de metingen. Hier is een veldgids voor geschreven met uitleg over het project en alle protocollen voor de metingen. Alle studiematerialen ten behoeve van het onderzoek, zoals de informatiebrieven, informatiefolders, vragenlijsten, zijn ontworpen en gedrukt. Deze materialen zijn besproken in een bijeenkomst met een aantal vertegenwoordigers van de doelgroep en getoetst op helderheid en haalbaarheid.

 

Werven van huisartsen en deelnemers

Er zijn 22 huisartsen geworven in de regio Amsterdam voor deelname aan het onderzoek. Bij deze huisartsen zijn 2762 potentiële deelnemers (65+ en aanwezigheid van minimaal 2 chronische aandoeningen) geselecteerd. Aan deze potentiële deelnemers is er een screeningsvragenlijst gestuurd met vragen over gewrichtspijn. Degenen die aangeven in de afgelopen maand op de meeste dagen last te hebben van gewrichtspijn kunnen deelnemen aan het onderzoek. De insluiting verloopt voorspoedig: er doen 450 ouderen definitief mee en bij 426 van deze ouderen is de eerste meting verricht. Deze meting bestaat uit het invullen van een vragenlijst, een aantal fysieke metingen (o.a. knijpkracht, gewicht, loopsnelheid) en een kort interview over zorgbehoeften.

 

Verwerking van gegevens

Er zijn voorbereidingen getroffen voor het verwerken van de vragenlijsten en de eerste 241 vragenlijsten die bij insluiting zijn afgenomen zijn verwerkt. Bovendien is de eerste vervolgmeting na insluiting in gang gezet (6 maanden follow-up).

 

Communicatie over het onderzoek

- Er is een artikel geschreven over de opzet van de studie dat binnenkort ter publicatie aangeboden wordt aan een wetenschappelijk tijdschrift.

- De opzet van het project is bij verschillende gelegenheden gepresenteerd waaronder een Kerngroepbijeenkomst van Ouderennet VUmc & partners en het NPO congres op 14 juni j.l.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Dit onderzoeksproject zal worden uitgevoerd in samenwerking met het OuderenNet VUmc en partners en sluit aan bij het transitieproject getiteld “De kwetsbare oudere centraal in samenhangende zorg”.

 

PROBLEEMSTELLING: De helft van alle ouderen heeft dagelijks pijn in de handen, heupen, kniëen schouder of rug door gewrichtsaandoeningen. Gewrichtspijn is de belangrijkste oorzaak van verlies van mobiliteit en zelfredzaamheid, en belemmert deelname aan sociale activiteiten (‘participatie’). Pijnklachten worden bij veel ouderen onvoldoende behandeld, hoewel effectieve interventies beschikbaar zijn. Andere chronische ziekten (bijv. diabetes) krijgen vaak meer aandacht, of pijnstillers worden minder vaak voorgeschreven vanwege een hoger risico op bijwerkingen. Ouderen zelf zien gewrichtspijn soms als een onafwendbaar onderdeel van het ouder worden. Dit heeft tot gevolg dat ouderen met gewrichtspijn en tevens andere gezondheidsproblemen een hoog risico hebben om fragiel (‘frail’) te zijn, hetgeen kan leiden tot een afname in functioneren (kwetsbaarheid).

 

De centrale doelstelling van dit project is het ontwikkelen van een eenvoudig toepasbare set van indicatoren (bestaande uit een korte anamnese en beperkt functioneel onderzoek) voor vroege identificatie van een afname in functioneren bij ouderen met gewrichtsklachten en comorbiditeit. Het project zal concrete aanbevelingen genereren ten aanzien van de implementatie van de indicatoren van kwetsbaarheid, en duidelijk maken hoe toepassing van deze indicatoren kan leiden tot verbetering van de zorg voor in deze groep kwetsbare ouderen. De doelstellingen van het onderzoek zijn:

1) het beschrijven van de betekenis van gewrichtspijn bij ouderen met diverse gezondheidsproblemen:

a) het vaststellen van de prevalentie van frailty bij ouderen met gewrichtspijn en comorbiditieit

b) het in kaart brengen van de zorgbehoefte en het zorggebruik bij ouderen met gewrichtspijn en comorbiditeit.

2) Het bestuderen van de invloed van psychologische factoren, comorbiditeit, en omgevingsfactoren op de prevalentie van frailty bij ouderen met gewrichtspijn.

3) Het bestuderen van verandering van functioneren (mobiliteit, participatie en zelfredzaamheid) in deze populatie en het identificeren van voorspellers van afname in functioneren (kwetsbaarheid).

4) Het ontwikkelen en evalueren van een eenvoudig toepasbare set van indicatoren voor vroege signalering van afname in functioneren bij ouderen met gewrichtspijn en comorbiditeit.

5) Het formuleren van aanbevelingen voor de implementatie van de set van indicatoren en het identificeren van mogelijkheden voor gerichte, patiënt-georiënteerde interventies.

 

 

PLAN VAN AANPAK: In dit cohortonderzoek worden circa 400 ouderen (65+) ingesloten, die (bijna) dagelijks last hebben van gewrichtspijn en tevens minimaal 2 chronische ziekten hebben. Gegevens worden verzameld door middel van een interview, vragenlijsten en een kort functioneel onderzoek bij de voormeting. Na 6, 12 en 18 maanden worden vervolgmetingen door middel van vragenlijsten uitgevoerd. De metingen sluiten aan bij de minimale dataset (MDS) en het VUmc transitieproject. Uitkomstmaten zijn mobiliteit, sociale participatie, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven. Tevens worden gegevens verzameld over potentiële determinanten van verslechtering van functioneren, waaronder individuele factoren (sociaal demografische factoren, comorbiditeit, leefstijlfactoren, psychische problemen) en omgevingsfactoren (leefomstandigheden, sociale steun). Kwalitatieve methoden worden gebruikt om de betekenis van gewrichtspijn te exploreren en knelpunten in de zorg te identificeren. Hiervoor zullen focusgroep bijeenkomsten worden georganiseerd met 20-25 ouderen. De resultaten van het onderzoek zijn na 3 jaar beschikbaar.

 

TIJDSCHEMA

Maand 1-7: samenstellen van protocol en vragenlijsten, interviews, medische ethische toetsing en opzetten infrastructuur.

Maand 7-15: selecteren van potentiële deelnemers, verzenden screeningsvragenlijsten, organiseren en uitvoeren van voormetingen.

Maand 13-24: focusgroep bijeenkomsten met deelnemers, analyse en rapportage doelstellingen 1 en 2.

Maand 13-32: verzenden en verwerken gegevens vervolgvragenlijsten.

Maand 25-36: analyse en rapportage doelstellingen 3-5.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website