Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Sociale robots zijn een nieuwe ontwikkeling in de zorg voor mensen met dementie. In dit project hebben we onderzoek gedaan naar de sociale robot Tessa van het Nederlandse bedrijf Tinybots. Tessa kan een persoon met dementie structuur bieden, doordat ze een herinnering geeft voor afspraken en dagelijkse handelingen. Ze doet dat door het uitspreken van een boodschap die van tevoren is ingevoerd door de mantelzorger. Bijvoorbeeld: “Het is drie uur. Goedemiddag mevrouw Nijboer, hebt u zin in een kopje thee?” Tessa kan daarnaast ook ja/nee-vragen stellen en muziek afspelen.

 

Omdat sociale robots nog zo nieuw zijn, is het belangrijk om goed te begrijpen wat een robot als Tessa voor mensen met dementie en hun naasten kan betekenen. Geeft ze een persoon met dementie inderdaad meer structuur? Kan ze de mantelzorger ondersteunen? En wat vinden mensen eigenlijk van zo’n robot in huis?

 

Tessa is gedurende een periode van enkele weken tot maanden ingezet bij tien thuiswonende mensen met dementie. Naast de persoon met dementie waren ook familieleden en casemanagers bij het onderzoek betrokken. De onderzoekers kwamen regelmatig langs om te bespreken hoe Tessa hen beviel en om te leren van de ervaringen die de deelnemers hebben opgedaan met Tessa. Daarnaast zijn er groepsgesprekken gehouden met ouderen en zijn samen met de deelnemers enkele experimentele uitbreidingen voor Tessa ontwikkeld en beproefd.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Samen met mensen met dementie hebben we onderzocht wat Tessa kan betekenen voor mensen met dementie en hun naasten, en hoe Tessa op een goede manier kan worden ingezet. De inzichten die we samen met de deelnemers hebben opgedaan, zijn onder andere beschreven in een publiekvriendelijk boekje: in de vorm van verhalen over de ervaringen van de deelnemers, een reeks geleerde lessen, praktische tips om Tessa goed in te zetten, en een kritische reflectie op de vraag wat Tessa kan bijdragen aan goede zorg.

 

De onderzoeksresultaten laten zien dat Tessa van betekenis kán zijn voor thuiswonende mensen met dementie. Ze kan daadwerkelijk ondersteuning bieden om grip op de dag te krijgen (behoefte van de persoon met dementie) of om mensen met dementie te activeren (behoefte van de mantelzorger). Daarnaast kan Tessa een heus ‘maatje’ worden voor de persoon met dementie, al was het maar omdat haar stem de stilte in huis doorbreekt.

 

Er zitten echter wezenlijke beperkingen aan Tessa waardoor het op voorhand niet duidelijk is of inzet van Tessa de verwachtingen kan waarmaken. Twee fundamentele beperkingen springen hierbij in het in het oog: Tessa is niet interactief en Tessa heeft geen omgevingsbewustzijn. Het inzetten van Tessa zal in de praktijk daarom vaak een zoektocht zijn, een zoektocht die om tijd en aandacht vraagt, die een van tevoren niet voorspelbaar verloop zal hebben en die niet altijd succesvol zal zijn.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het project "De betekenis van sociale robots voor thuiswonende mensen met dementie: zin en onzin?" beoogt twee ontwikkelingen in de dementiepraktijk bij elkaar te brengen en naar een hoger plan te tillen: enerzijds het langer thuis blijven wonen van mensen met dementie, en anderzijds de opkomst van sociale robots.

 

Voor het langer thuis blijven wonen zijn de volhoudtijd van de mantelzorger en de sociale gezondheid van de persoon met dementie essentieel. Sociale robots zouden deze volhoudtijd kunnen verlengen en de sociale gezondheid kunnen versterken. Het ontbreekt echter aan kennis over hoe en op welke gebieden sociale robots dit daadwerkelijk waar kunnen maken.

 

Met dit project leveren we, in samenwerking met thuiswonende mensen met dementie en hun mantelzorgers, kennis op over hoe en op welke gebieden sociale robots de sociale gezondheid en volhoudtijd kunnen bevorderen. Deze kennis vertalen we stapsgewijs naar applicaties voor sociale robots die we direct toetsen door ze in te zetten in de praktijk.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het project resulteert in kennis en in concrete producten:

 

(1) Applicaties (onderzoeksprototypes) voor de sociale robot Tessa incl. handleidingen, implementatieplannen en richtlijnen voor inpassing van sociale robots in de zorgpraktijk;

 

(2) Rapportage over de onderzoeksbevindingen d.m.v. artikelen en presentaties;

 

(3) Handreikingen voor de praktijk over zinvolle toepassingen van sociale robots bij dementie.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Probleemstelling

‘Wat zou het toch fijn zijn als een computer of een robot antwoord zou kunnen geven op veel gestelde vragen van thuiswonende mensen met dementie. Is er niet zo iets?’ Deze vraag werd ons gesteld door mensen met dementie, mantelzorgers en casemanagers en vormt de aanleiding voor dit project.

Dit project beoogt twee ontwikkelingen in de dementiepraktijk te integreren en op een hoger plan te brengen: enerzijds het langer thuis blijven wonen en anderzijds de opkomst van sociale robots. Bij het langer thuis blijven wonen zijn de volhoudtijd van de mantelzorger en de sociale gezondheid van mensen met dementie essentieel. Sociale robots zouden deze volhoudtijd kunnen verlengen en de sociale gezondheid kunnen versterken. Veel sociale robots zijn echter standaard uitgerust en kunnen geen zorg op maat leveren. Enkele nieuwe robots bieden wel de mogelijkheid om toepassingen op maat te ontwikkelen. Het ontbreekt echter aan kennis over hoe en op welke gebieden deze sociale robots dit waar kunnen maken. Voor een dergelijke robot beoogt dit project applicaties te ontwikkelen waarmee mensen met dementie langer thuis kunnen blijven wonen.

 

Relevantie

Dit project sluit aan bij Memorabel thema 4 ‘Doelmatige zorg en ondersteuning’, prioriteit 4.3. Sociale robots met applicaties op maat kunnen bijdragen aan doelmatige zorg en ondersteuning. Deze interventie kan een positieve bijdrage leveren aan de autonomie en reciprociteit van mensen met dementie en benadrukt hun bestaande capaciteiten. Een sociale robot op maat maakt het mogelijk om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen.

 

De kennisvraag is afkomstig van mensen met dementie en mantelzorgers. De kennisvraag focust op hoe sociale robots mensen met dementie en hun naasten in hun dagelijks leven kunnen ondersteunen zodat zij langer thuis kunnen blijven wonen met behoud van kwaliteit van leven. Voor de vraagarticulatie zijn 20 mensen geïnterviewd waaronder 17 ervaringsdeskundigen (mensen met dementie en mantelzorgers) over wat voor hen belangrijk is, dagelijkse belemmeringen en de mogelijkheden van sociale robots. Zij willen vooral ondersteuning bij hun geheugenproblemen en een oplossing voor de herhaalde vragen van de persoon met dementie aan de mantelzorger. Andere ondersteuningswensen betreffen het herinneren van afspraken, activiteiten, de dagstructuur, veiligheid en communicatie.

 

Doel- en vraagstelling

Met dit project leveren we in co-creatie met thuiswonende mensen met dementie en mantelzorgers kennis op over hoe en op welke gebieden sociale robots hun sociale gezondheid (functioneren, zelfregie/veerkracht en participatie) en volhoudtijd kunnen bevorderen zodat zij zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Deze kennis vertalen we naar (het ontwikkelen en testen van) concrete applicaties voor sociale robots.

 

Het project is gericht op beantwoording van de onderzoeksvragen:

1. Wat is de betekenis van het inzetten van sociale robots voor mensen met dementie en mantelzorgers?

2. Welke toepassingen voor een sociale robot zijn voor mensen met dementie en mantelzorgers waardevol?

 

De beantwoording van deze vraag resulteert in kennis en concrete producten : (1) applicaties voor een sociale robot met Handleiding, Implementatieplan en Richtlijnen voor inpassing sociale robots in de zorgpraktijk (2) Rapportage onderzoeksbevindingen (3) Business model Structureel aanbod sociale robots door expertisecentrum ProMemo (4) Handreiking zinvolle toepassing van sociale robots bij dementie

 

Implementatie

De ontwikkelde applicaties zijn van belang voor verschillende partijen: mensen met dementie zelf, hun mantelzorgers, Alzheimer Nederland, zorgorganisaties, gemeentes en zorgverzekeraars. Expertisecentrum ProMemo zal de opgeleverde producten blijvend aan de markt aanbieden. Dit past binnen de doelstelling van ProMemo om kennis en instrumenten rondom dementie te ontwikkelen en beschikbaar te stellen aan de zorgpraktijk. In het werkpakket ‘Implementatie in de zorgpraktijk en borging van het aanbod’ werken de projectleden samen met het Zorginnovatie Forum en bovengenoemde partijen d

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website