Een zorgvuldige en tijdige diagnose van dementie is voor patiënten van belang. Het kan onzekerheid over de oorzaak van cognitieve klachten wegnemen en biedt patiënten en hun naasten de mogelijkheid om de benodigde zorg en ondersteuning te organiseren. De afgelopen decennia is er sprake van een toename in mogelijkheden en kennis binnen dementiediagnostiek. Middels ontwikkelingen op het gebied van beeldtechnologie en biomarkers wil men dementie in een vroeg(er) stadium kunnen detecteren. Hierbij gaat het zowel over het inzichtelijk maken van het verloop van de ziekte als over het inzichtelijk maken van de verschillen tussen diverse vormen van dementie of zelfs subtyperingen binnen een vorm van dementie.

Uitgelicht

‘De diagnose van mijn beste vriendin heeft de kijk op mijn werk drastisch veranderd’

Het onderscheiden van de verschillende vormen van dementie is ingewikkeld. Recent ontdekte biomarkers (signaalstoffen) in hersenvocht en bloed kunnen hier bij helpen. Op basis van deze biomarkers ontwikkelt het onderzoeksteam van prof. dr. ir. Charlotte Teunissen, hoogleraar Neurochemie bij het VUmc, nieuwe tests waarmee een snelle en nauwkeurige diagnose mogelijk wordt.

Lees het interview met Charlotte Teunissen

Onderzoek naar (vroeg)diagnostiek in de praktijk

Het stellen van een betrouwbare diagnose dementie is complex. Daarom investeert het ZonMw-programma Memorabel in onderzoek naar het vinden van nieuwe methoden die hierbij kunnen helpen. Een aantal van deze studies naar (vroeg)diagnostiek is inmiddels afgerond. Hoe kunnen deze resultaten een bijdrage leveren aan een betere en tijdige diagnose?

Lees het artikel

Versnellen en verbeteren van het diagnostisch proces

Uit het ABIDE-onderzoek blijkt dat in de praktijk een aanzienlijke variatie is in aanpak en organisatie van diagnostische zorg. Het onderzoek gaat in op lastige dilemma’s die kleven aan het gebruik van diagnostische tests. Het ABIDE-project heeft inmiddels geleid tot mooie inzichten. In een drietal artikelen geeft ABIDE een unieke kijk in hoe patiënten/mantelzorgers (artikel 1) en zorgprofessionals (artikel 2) tegen deze dilemma’s aankijken. Uit de artikelen komt naar voren dat 'shared decision making' belangrijk is (artikel 3). Dit betekent dat zorgprofessionals meer moeten samenwerken met patiënten (en mantelzorgers) in het besluit welk zorgplan het beste past bij de patiënt. Samen beslissen zorgt ervoor dat het diagnostische proces beter is afgestemd op de waarden en voorkeuren van patiënten. Lees het interview met projectleider Wiesje van der Flier.

In een ander project is onderzocht of je een nauwkeurig onderscheid kan maken tussen gezonde ouderen, patiënten met milde cognitieve achteruitgang en de ziekte van Alzheimer (AD) op basis van MRI beelden. In dit onderzoek zijn meerdere beelden van een MRI scanner gecombineerd in een Machine Learning computerprogramma om een hogere precisie te krijgen dan met deze beelden afzonderlijk mogelijk zou zijn. Lees meer over dit project.

Nieuwe methoden van diagnostiek

Naast het verbeteren van het diagnostische proces met bestaande instrumenten, worden ook nieuwe methoden ontwikkeld. Zo wordt verwacht dat binnenkort betere diagnostische gegevens uit het bloed gehaald kunnen worden, waardoor minder mensen een (intensieve) ruggenprik nodig hebben. Lees het interview met projectleider Charlotte Teunissen

Met het zichtbaar maken van het Tau-eiwit in de hersenen, met behulp van een PET-scan, hopen onderzoekers verschillende vormen van dementie te kunnen onderscheiden en het verloop van de ziekte te voorspellen. Onderzoeker Rik Ossekoppele ontving hiervoor onlangs de’ European Grand Prix for Research of the Foundation on Alzheimer Disease’. Lees meer in dit interview.

Het ontwikkelen van diagnostische tools

Er zijn ook onderzoekers die zich richten op het ontwikkelen van nieuwe meetinstrumenten die kunnen worden gebruikt in de praktijk. Zo is er een meetinstrument ontwikkeld dat het individuele verloop van dementie in kaart brengt bij mensen. Hierdoor is het mogelijk iets te weten te komen over de verbetering of verslechtering van het functioneren van een individuele patiënt wat belangrijk kan zijn bij de behandeling. Het gaat om een samengesteld meetinstrument dat niet alleen de relevante neuropsychologische functies meet, maar ook het functioneren in het dagelijks leven. Lees meer over dit project.

Ethische discussie

Bij het vaststellen van een vroege diagnose, nog voordat er hinder in het dagelijks leven ontstaat, komen ethische vragen om de hoek kijken. Dementie is immers nog niet te genezen. In een onderzoeksproject is gekeken wat vroegdiagnostiek bij Alzheimer vanuit een ethisch oogpunt betekent. Het onderzoek heeft geresulteerd in het benoemen van vijf domeinen die relevant zijn bij de wenselijkheid van een vroege Alzheimerdiagnose door artsen en patiënten. Lees meer over dit project.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website