ZonMw tijdlijn Life Sciences & Health https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Life Sciences & Health nl-nl Mon, 06 Dec 2021 05:42:14 +0100 Mon, 06 Dec 2021 05:42:14 +0100 TYPO3 news-8009 Sun, 14 Nov 2021 18:00:00 +0100 Vervolgonderzoek gewenst naar gezondheidsrisico’s microplastics https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vervolgonderzoek-gewenst-naar-gezondheidsrisicos-microplastics/ Lees in dit artikel dat de impact van nano- en microplastics op de menselijke gezondheid nog grotendeels onbekend is. Vervolgonderzoek is daarom gewenst. Want al decennialang komen mensen in hun leefomgeving via de lucht, water en voeding in aanraking met deze kleine plastic deeltjes die variëren in grootte van nano- tot micrometers. Gezondheidsschade bij mens en dier

Bij dieren zien we al wel dat deze deeltjes, weliswaar bij hoge concentraties, gezondheidsschade (deeltjestoxiciteit) kunnen veroorzaken. Daarnaast kunnen de deeltjes wellicht schadelijke chemische stoffen of ziektekiemen het lichaam binnenbrengen.

Binnen het ZonMw- programma Microplastics & Health zijn de gezondheidseffecten van microplastics voor de mens in kaart gebracht met 15 projecten. Alle projecten zijn gestart in 2019 en daar zijn nu de eerste resultaten van bekend. Experimenteel menselijk materiaal of proefdieren zijn blootgesteld aan micro- en nanoplastics. Daaruit blijkt dat kleine plastic deeltjes de darmwand, de longen, de placenta en zelfs de bloed-hersenbarrière kunnen passeren. Ze blijken ook het functioneren van deze verschillende lichaamscellen te verstoren. Ook treden soms ontstekingsreacties op.

Verminderde darmwerking

Via de voedselketen, zoals het eten van vis en schelpdieren, komen plastic deeltjes het lichaam binnen en in contact met de darmen. Lange tijd was het effect op onze darmgezondheid onduidelijk, maar nu komen de eerste resultaten binnen. Kortdurende blootstelling aan plastic deeltjes met een grootte van 1 tot 10 µm lieten de werking van de dikke darm afnemen. Soms hadden deeltjes ook invloed op de levensvatbaarheid van de cellen en de doorlaatbaarheid (getest op menselijke- en varkenscellen), maar alleen bij hoge concentraties. De plasticsoorten HDPE en nylon konden de barrièrefunctie van de darm laten afnemen. De doorlaatbaarheid van de cellen nam daardoor toe. De plasticsoort polystyreen was hier ook toe in staat en al binnen 5 uur na blootstelling inwendig te zien in de darm. Zo'n 6% van de geteste deeltjes nam de darm op. Deeltjes van 10 µm passeerden het gemakkelijkst het darmmembraan door hun grote invloed op de darmpermeabiliteit.

Chemische stoffen in de darm

De inname van voeding vergroot de blootstelling aan micro- en nanoplastics van onze darmen. Daar kunnen chemische stoffen uit vrij komen, zoals weekmakers en vlamvertragers, die ook uit verpakkingsmateriaal in ons voedsel kunnen komen. Er blijken maar liefst 183 van zulke chemicaliën aanwezig te zijn op microplastic strandafval. Uit de nieuwste resultaten van de darmprojecten blijkt dat deze chemicaliën, die meeliften op de microplastics, de darmwand kunnen passeren. Het gaat dan om potentieel giftige organische verbindingen, zoals persistent organisch verontreinigde stoffen, die door de mens gemaakt zijn. Deze stoffen werden, naast ook metalen, aangetroffen op microplastics gevonden op het strand. Zo'n 22 chemicaliën konden het darmepitheel passeren, getest in een celkweekmodel. Sommigen bereikten het binnenste van de darm en andere organen van het maagdarmstelsel.

In totaal beïnvloedden 18 chemicaliën moleculaire en cellulaire processen op een zodanige manier dat er ongewenste pathways in gang werden gezet die een verstoorde weefselfunctie en/of hormoonhuishouding tot gevolg kunnen hebben. Een kanttekening bij dit experiment is wel dat de blootstelling van de mens niet meegenomen is, dus het is onduidelijk of de geteste hoeveelheden microplastics in het darmmodel een realistische uitkomst geven. Mogelijk zijn de blootgestelde hoeveelheden in werkelijkheid lager, maar die blootstelling is wel chronisch.

Ontstekingsreacties

In het bloed zijn macrofagen, een bepaald type afweercel dat normaal ziekteverwekkers omsluit en vernietigt, extra actief als reactie op microplastics. Dat geeft aan dat ontstekingsreacties kunnen optreden. Door de aanwezigheid van microplastics in de darm werden ook ontstekingseiwitten geactiveerd. Maar niet altijd, want dat ligt aan het geteste soort plastic. Vooral polystyreen blijkt bijvoorbeeld ontstekingseiwitten aan te wakkeren. Ook bepaalde afweercellen van het adaptieve immuunsysteem zijn dan extra actief. Onderzoekers zagen dat 'verweerde' plastic deeltjes, die door UV-straling en oppervlaktewater zijn aangetast, een grotere reactie van lichaamscellen veroorzaken.

Verstoorde longfunctie

Ook de longen ondervinden negatieve invloeden van de aanwezigheid van microplastics. In de longen passeert bijna 4% van een hoge concentratie aan polystyreen nanoplastics door het weefsel. Binnen 24 uur is dit type plastic al te zien in de longen. Ook was er een lichte ontstekingsreactie in de longen te zien.

Aangezien hoge blootstelling aan microplastic vezels bij textielarbeiders in verband is gebracht met het ontstaan van longziekten, is ook het effect van polyester- en nylonvezels op de longen onderzocht. Dat gebeurde op nagebouwde minilongen. Zowel muizenlongepitheel als longepitheel van de mens is onderzocht. Deeltjes van 15 en 10 µm werden opgenomen door de luchtwegen. De kleinste deeltjes van 5 µm bereikten zelfs de longblaasjes, de uiteinden van de luchtpijptakjes. Het resultaat was dat de minilongen minder goed groeiden of gerepareerd werden na schade.   

Schadelijke chemicaliën uit nylonvezels

Vooral nylonvezels remden de groei van de longen. De vraag was vervolgens of deze remming het gevolg was van de nylonvezels zelf of van lekkende chemicaliën. De chemicaliën die uit de vezels lekken, bleken de groei te remmen. Verder, zoals eerder vermeld, is een lichte ontstekingsreactie te zien in aanwezigheid van nylonvezels. Nylon grijpt dus direct in op de ontwikkeling van de minilongen, een resultaat dat verder onderzoek verdient.

Inkapseling door afweercellen

Het immuunsysteem reageert ook op microplastics. Afweercellen zien microplastics als lichaamsvreemde deeltjes. Daarom reageren ze hierop zoals ze dat op ziekteverwekkers zouden doen: bepaalde afweercellen kapselen de deeltjes in om ze af te breken. Dat doen ze echter alleen als ze omgeven zijn door bloedeiwitten, ontdekten de onderzoekers. Zo niet, dan laten ze de deeltjes met rust.

Ook is het effect van blootstelling aan microplastics via de huid onderzocht. Afweercellen in de huid worden dan actief en reageren vooral op verweerde plastic deeltjes, dat zijn deeltjes die door UV-straling en oppervlaktewater zijn aangetast. Vervolgens activeren zij de aanvallers van het immuunsysteem, de T-cellen, die allerlei ontstekingsreacties in gang zetten. De grootte van de deeltjes maakte daarbij niet zo uit: deeltjes van variabele grootte werden verorberd door de afweercellen. Het was wel zo dat de kleinste deeltjes de sterkste respons veroorzaakten.   

Allergische reactie

Verder blijkt dat dendritische cellen, bepaalde eerstelijns afweercellen actief in met name de huid, sterker reageren zodra ze opnieuw in contact komen met plastic deeltjes. Dit is een indicatie voor het ontstaan van een allergie op microplastics: de onderzoekers sluiten niet uit dat dit kan ontstaan na herhaalde blootstelling aan plastics.

In vervolgonderzoek zouden meerdere micro-organismen getest moeten worden en hun microbiële componenten als lipopolysacchariden (LPS) en endotoxines. Ook is het belangrijk de reactie van het immuunsysteem te testen na plasticinname bij darmziektes als Inflammatory Bowel Disease (IBD).

Oceaanplastic en het immuunsysteem

De reactie van het immuunsysteem hangt af van het type plastic en of deze verweerd is of niet. Dat blijkt uit onderzoek waarbij gebruikgemaakt is van in de oceaan en aan de kust verzamelde macroplastics, die in het laboratorium zijn vermalen tot een diversiteit aan microplastics. Vier verschillende typen plastics zijn onderzocht met een grootte van 20 tot 200 µm. De chemische samenstelling, het aantal deeltjes en deeltjesgrootte bepalen hoe intensief afweercellen reageren. Uit de meest recente resultaten blijkt dat de kleinste deeltjes, van 20 tot 50 µm, de celdodende werking van het immuunsysteem het meest stimuleerde. In het vervolgonderzoek willen de onderzoekers meer ontstekingsstoffen testen en ook de reactie van de afweercellen op deeltjes met eventueel aanwezige ziekteverwekkers meten.

Rem op hersenenzym

Nanoplastics kunnen de hersenen bereiken en ook de bloed-hersenbarrière passeren, blijkt uit experimenten met knaagdieren en hersencelkweken. Daar haken ze zelfs in op de communicatie tussen afweercellen: ze remmen een belangrijk enzym dat benodigd is voor de communicatie tussen hersencellen. Het effect op het functioneren van de hersenen is verder beperkt, of vanwege de korte experimentele duur nog niet aangetoond. Vervolgonderzoek naar langetermijneffecten van nanoplastics op de hersenen is daarom nodig.

Plastic deeltjes in menselijk bloed, placenta en vruchtwater

De onderzoekers zijn nog aan het bekijken of en in welke mate plastic deeltjes in de menselijke placenta, vruchtwater en bloed aanwezig zijn. Omdat er slechts een paar monsters getest zijn, zijn onderzoekers terughoudend om te concluderen dat plastic deeltjes aanwezig zijn (in meetbare concentraties) in de bloedcirculatie en de foetale omgeving. In een laboratoriumsetting is de opname van kleinere microplastics en nanoplastics door placentacellen wel aangetoond.

Schade aan placentacellen

In vitro experimenten zijn uitgevoerd met een menselijk placenta cell model. Al na 1 tot 2 uur blijken microplastics zichtbaar te zijn in de placenta, vooral de kleinste deeltjes nemen de placentacellen snel op. Zowel de deeltjes zelf als eventueel uitlekkende chemicaliën kunnen schade aanrichten aan de foetale omgeving.

Aangetoond is ook dat de expressie van een specifiek gen veranderde onder invloed van ongerepte of schone microplastics. Dat gen codeert voor een eiwit dat een rol speelt in de vrouwelijke hormoonproductie. De implicaties daarvan worden nog verder uitgezocht. Ook gaan ze verder kijken naar verschillende typen verweerde en schone microplastics en hun opname en transport in de placenta. Eventuele hormoonverstoringen en het effect op het immuunsysteem nemen ze dan mee.

Ziekteverwekkers op microplastics

Microplastics zijn in oppervlaktewater ook een goede drager van ziekteverwekkers zoals bacteriën. Deze ziekteverwekkers kunnen zich, gehecht aan microplastics in het water, over grote afstanden verplaatsen en een gevaar vormen voor de volksgezondheid. Zowel bij de kust als de grens is de rivier de Rijn bemonsterd om dit te onderzoeken. Verschillende plastics werden verzameld, meer dan 200.000 deeltjes per m3 water. Daarop trof men potentiële ziekteverwekkende en plastic afbrekende bacteriën aan.

In een ander project werden microplastics blootgesteld aan het water dat uit een rioolwaterzuiveringinstallatie kwam. Ze bleken microbiologisch verontreinigd, te zien aan de vele genen die aanwezig waren waarmee bacteriën resistent zijn tegen antibiotica. Deeltjes uit vieze omgevingen hadden meer resistentiegenen dan deeltjes verzameld op schone plekken. Ook lieten deeltjes met aangehechte micro-organismen uit het milieu een sterke immuunrespons zien. Van alle geteste deeltjes bleken de meest verontreinigde deeltjes uit het milieu afkomstig te zijn. Deeltjes met biofilms - die algen en potentiële ziekteverwekkers bevatten – gaven een sterkere immuunrespons in een getest celkweekmodel. Bij deeltjes van 10 en 90 µm was een sterke immuunrespons te zien, maar niet bij een veel kleiner deeltje van 1 µm. Vervolgonderzoek is nodig met een gecontroleerde blootstelling in het lab met een vaste tijdsduur. Ook moet blootstelling aan verschillende deeltjes en meeliftende pathogenen in de omgeving verder worden getest.

Verontrustende resultaten

Kortom, deze eerste resultaten van het effect van micro- en nanoplastics in het lichaam geven aan hoe urgent en relevant verder onderzoek is. De vertaling van de resultaten naar de mens is in veel gevallen nog lastig te maken. Dat komt met name doordat een goede risicobeoordeling nog ontbreekt. Toxicologen werken aan een risicobeoordelingsmodel om precies te kunnen analyseren wat de risico's van plasticinname via voeding, lucht of water zijn. Ondanks dat er dus nog veel onzekerheid zit in de interpretatie van de eerste laboratoriumresultaten, zijn de uitkomsten wel verontrustend te noemen. Ook omdat de hoeveelheid kleine deeltjes in de leefomgeving blijft toenemen. En omdat bijvoorbeeld uit onderzoek naar fijnstof, waar plastic deeltjes in zitten, blijkt dat kleine deeltjes in ons lichaam komen en daar tot gezondheidseffecten leiden.

Het is duidelijk dat nano- en microplastics zeker een negatieve invloed op onze gezondheid kunnen hebben, maar in welke mate en in welke situaties dat geldt, is lastig te concluderen als de risicobeoordeling nog ontbreekt. De doorbraakprojecten worden voortgezet in het nieuwe publiek-privaat consortium MOMENTUM. Verder vervolgonderzoek is echter noodzakelijk om de werkelijke gezondheidsrisico's en oplossingsrichtingen concreter te maken. In dit artikel zijn de resultaten meegenomen zoals de onderzoekers die hebben gepresenteerd tijdens het symposium op 4 november 2021, georganiseerd door MOMENTUM en ons. Het is een uitbreiding van het artikel dat wij op 4 november 2021 voor de start van het symposium publiceerden. Lees het verslag van dit symposium. Of lees meer over onderzoek in onze publicatie over de gezondheidseffecten van microplastics.

Microplastics en gezonde leefomgeving

Bekijk in onze publicatie 'Gezonde leefomgeving' de relatie tussen microplastics en het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Binnen dit onderwerp richten wij ons op hoe, door mensen te beschermen tegen risico's zoals klimaateffecten, zoönosen en milieu, de leefomgeving op een positieve manier kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Ook het bevorderen van gezond gedrag (bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen) speelt hierbij een rol.

]]>
news-7960 Thu, 04 Nov 2021 13:50:00 +0100 Subsidieoproep open ‘Expert Working Groups on the Impact of COVID-19 on Neurodegenerative Disease Research’ https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-open-expert-working-groups-on-the-impact-of-covid-19-on-neurodegenerative-disease-re/ The EU Joint Programme Neurodegenerative Disease Research (JPND) opent een subsidieoproep met als doel om ambitieuze, innovatieve, multidisciplinaire én multinationale werkgroepen van deskundigen op te zetten. Deze werkgroepen dienen onderzoeksstrategieën te bespreken over de impact van COVID-19 op zowel ontwikkeling en progressie van neurodegeneratieve ziektes als de zorg voor mensen met deze ziektes. Budget en deadline subsidieoproep

De Nederlandse bijdrage aan deze call is maximaal 50.000 euro. De deadline van de subsidieaanvraag is 14 december 2021 om 12.00 uur.

JPND en Onderzoeksprogramma Dementie

ZonMw is aangesloten bij het internationale programma JPND via het Onderzoeksprogramma Dementie. Zo wil ZonMw Nederlands dementieonderzoek internationaal op de kaart zetten en verbinden met internationale partijen.

Meer informatie

•    De volledige subsidieoproep vindt u op de Europese JPND website
•    Het ZonMw-programma Joint Programming Initiative Neurodegenerative Diseases (JPND)

 

]]>
news-7943 Thu, 04 Nov 2021 08:30:00 +0100 Verontrustende resultaten gezondheidsrisico's microplastics https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/verontrustende-resultaten-gezondheidsrisicos-microplastics/ Al decennialang komen mensen in hun leefomgeving in aanraking met nano- en microplastics, ofwel kleine plastic deeltjes, via de lucht, water en voeding. Lees in dit artikel dat de impact van deze plastic deeltjes, die variëren in grootte van nano- tot micrometers, op de menselijke gezondheid echter nog grotendeels onbekend is. Binnen het ZonMw- programma Microplastics & Health zijn de gezondheidsrisico's van microplastics in kaart gebracht met 15 projecten. Alle projecten zijn gestart in 2019 en daar zijn nu de eerste resultaten van bekend. Experimenteel menselijk materiaal of proefdieren zijn blootgesteld aan micro- en nanoplastics. Daaruit blijkt dat kleine plastic deeltjes de darmwand, de longen, de placenta en zelfs de bloed-hersenbarrière kunnen passeren. Daar verstoren ze het functioneren van de lichaamscellen. Ook treden soms ontstekingsreacties op.

Verminderde darmwerking

Via de voedselketen, zoals het eten van vis, komen plastic deeltjes het lichaam binnen en in contact met de darmen. Lange tijd was het effect op onze darmgezondheid onduidelijk, maar nu komen de eerste resultaten binnen. Kortdurende blootstelling aan plastic deeltjes met een grootte van 1 tot 10 µm lieten de werking van de dikke darm afnemen. Soms hadden deeltjes ook invloed op de levensvatbaarheid van de cellen en de doorlaatbaarheid (getest op menselijke- en varkenscellen), maar alleen bij hoge concentraties.

Ontstekingsreacties

Door de aanwezigheid van microplastics in de darm werden ook ontstekingseiwitten geactiveerd. Maar niet altijd, want dat lag aan het geteste soort plastic. Vooral polystyreen blijkt bijvoorbeeld ontstekingseiwitten aan te wakkeren. Ook bepaalde afweercellen van het adaptieve immuunsysteem zijn dan extra actief.
Onderzoekers zagen dat 'verweerde' plastic deeltjes, die door UV-straling en oppervlaktewater zijn aangetast, een grotere reactie van lichaamscellen veroorzaken.

Chemische stoffen

De inname van voeding vergroot de blootstelling aan micro- en nanoplastics van onze darmen. Daar kunnen chemische stoffen uit vrij komen, zoals weekmakers en vlamvertragers, die ook uit verpakkingsmateriaal in ons voedsel kunnen komen. Er blijken maar liefst 183 van zulke chemicaliën aanwezig te zijn op microplastic strandafval. Een deel van deze verbindingen komt daadwerkelijk in de darm terecht, waar sommigen de hormoonhuishouding beïnvloeden.

Verstoorde longfunctie

Ook de longen ondervinden negatieve invloeden van de aanwezigheid van microplastics. In de longen passeert bijna 4% van een hoge concentratie aan polystyreen nanoplastics door het weefsel.
Omdat hoge blootstelling aan microplastic vezels bij textielarbeiders in verband is gebracht met het ontstaan van longziekten, is ook het effect van polyester- en nylonvezels op de longen onderzocht. Dat gebeurde op nagebouwde minilongen. Het resultaat was dat de minilongen minder goed groeiden of gerepareerd werden na schade. Hoogstwaarschijnlijk ligt de oorzaak in chemische stoffen, maar welke is nog onbekend. Verder is een lichte ontstekingsreactie te zien in aanwezigheid van nylonvezels.

Inkapseling door afweercellen

Het immuunsysteem reageert ook op microplastics. Afweercellen zien microplastics als lichaamsvreemde deeltjes. Daarom reageren ze hierop zoals ze dat op ziekteverwekkers zouden doen: bepaalde afweercellen kapselen de deeltjes in om ze af te breken. Dat doen ze echter alleen als ze omgeven zijn door bloedeiwitten, ontdekten de onderzoekers. Zo niet, dan laten ze de deeltjes met rust.
De reactie van het immuunsysteem hangt af van het type plastic en of deze verweerd is of niet. Dat blijkt uit onderzoek waarbij gebruikgemaakt is van in de oceaan en bij de kust verzamelde macroplastics, die in het laboratorium zijn vermalen tot een diversiteit aan microplastics. De chemische samenstelling, het aantal deeltjes en deeltjesgrootte bepalen hoe intensief afweercellen reageren.

Rem op hersenenzym

Nanoplastics kunnen de hersenen bereiken en ook de bloed hersenbarrière passeren, blijkt uit experimenten met knaagdieren en hersencelkweken. Daar haken ze zelfs in op de communicatie tussen afweercellen: ze remmen een belangrijk enzym dat benodigd is voor de communicatie tussen hersencellen. Het effect op het functioneren van de hersenen is verder beperkt, of vanwege de korte experimentele duur nog niet aangetoond. Vervolgonderzoek naar lange termijneffecten van nanoplastics op de hersenen is daarom nodig.

Ook in placenta en vruchtwater

Mogelijk zijn plastic deeltjes ook aanwezig in de menselijke placenta en het vruchtwater. Omdat er slechts een paar monsters getest zijn, zijn de onderzoekers voorzichtig om te concluderen dat plastic deeltjes altijd aanwezig zijn in de foetale omgeving. Hoe dan ook, aangetoond is ook dat de expressie van genen veranderde onder invloed van de plastic deeltjes. Langetermijneffecten zijn nog onbekend.

Ziekteverwekkers op microplastics

Microplastics zijn in oppervlaktewater ook een goede drager van ziekteverwekkers zoals bacteriën. Deze ziekteverwekkers kunnen zich, gehecht aan microplastics in het water, over grote afstanden verplaatsen en een gevaar vormen voor de volksgezondheid. Zowel bij de kust als de grens is de rivier de Rijn bemonsterd om dit te onderzoeken. Verschillende plastics werden verzameld, meer dan 200.000 deeltjes per m3 water. Daarop trof men potentiële ziekteverwekkende en plastic afbrekende bacteriën aan.

Verontrustende resultaten

Kortom, deze eerste resultaten van het effect van microplastics in het lichaam zijn verontrustend te noemen. De doorbraakprojecten worden voortgezet in het nieuwe publiek-privaat consortium MOMENTUM. Verder vervolgonderzoek is echter noodzakelijk om de werkelijke gezondheidsrisico's en oplossingsrichtingen concreter te maken. Lees meer over onderzoek in onze publicatie over de gezondheidseffecten van microplastics.

Microplastics en gezonde leefomgeving

Bekijk in onze publicatie 'Gezonde leefomgeving' de relatie tussen microplastics en het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Binnen dit onderwerp richten wij ons op hoe, door mensen te beschermen tegen risico's zoals klimaateffecten, zoönosen en milieu, de leefomgeving op een positieve manier kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Ook het bevorderen van gezond gedrag (bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen) speelt hierbij een rol.

 

]]>
news-7935 Tue, 02 Nov 2021 10:58:42 +0100 ‘Jouw Take-off aanvraag vormt de pitch voor toekomstige investeerders’ https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/jouw-take-off-aanvraag-vormt-de-pitch-voor-toekomstige-investeerders/ Take-off is een subsidie van ZonMw en NWO die bedrijvigheid en ondernemerschap vanuit de Nederlandse kennisinstellingen stimuleert. En waarmee academische ondernemers onderzoeksresultaten naar de markt kunnen brengen. Marc van Moorsel is promovendus bij het UMC Utrecht en daarnaast COO van TargED Biopharmaceuticals. Dat bedrijf is, ondersteund door een Take-off subsidie in twee fasen, op weg om een baanbrekend medicijn dat bloedstolsels oplost te ontwikkelen. Hij vertelt over zijn ervaringen met Take-off. Wat was je idee voor de innovatie?

Sommige bloedproppen zijn in bloedvaten niet snel op te lossen met bestaande medicatie. Wij hebben een eiwit ontwikkeld dat dit wel kan; het is inzetbaar bij de zeldzame auto-immuunziekte aTTP en ischemische beroerte.
Meestal eindigt een ontdekking met de publicatie van een artikel. Dat is een wetenschappelijk stuk tekst, maar nog geen product dat ooit een patiënt zal helpen om beter te worden. Er ontbreekt een vertaalslag tussen wat er in het lab van de academie wordt ontdekt en wat wordt opgepikt door farmaceuten om een product naar de patiënt te brengen. Het vormgeven van die vertaalslag beschouw ik als de innovatie.

Wat is er gedaan tijdens de haalbaarheidsstudie, fase 1?

Onderzoekers van CDL Research (UMC Utrecht), de afdeling waar ik promoveer, hebben een molecuul ontworpen, en de werkzaamheid in eerste instantie aangetoond met in vitro experimenten. Om überhaupt een kans op vervolgstappen te behalen, heb je in vivo-data (tests op levende organismen) nodig. Dat kun je via de wetenschappelijke weg proberen: een universiteit die de juiste in vivo ziektemodellen heeft lopen voorstellen om samen een artikel te schrijven. Of je betaalt er een commerciële partij voor. Voor ons was een combinatie mogelijk; door Take-off hadden we budget waarmee we ook wat ondersteunende mogelijkheden konden bieden richting de andere (in ons geval academische) partij; we zijn er serieus mee bezig, we denken dat dit een potentieel nieuw medicijn is. Als jullie voor ons de in vivo proof-of-concept (POC) studies doen, kunnen wij bijdragen in de kosten. Daarvoor zijn we terechtgekomen bij een expertise centrum met een voor ons geschikt diermodel: de KU Leuven (afdeling Kortrijk) in België. En er is alsnog een wetenschappelijke samenwerking uit gekomen. Het artikel wordt binnenkort gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Blood, waarbij we allemaal als auteurs worden vermeld.

Wat waren de grootste uitdagingen tot nu toe?

In eerste instantie; het vinden en kiezen van het juiste model om het medicijn te kunnen testen. Vervolgens de partij die dat in beheer heeft overtuigen de studie voor ons te doen. Het uitvoeren van zo’n studie gaat om tienduizenden euro’s waarvoor Take-off een perfect instrument is. Vervolgens: hoe maak je een eerlijke vergelijking met wat er op de markt is en wat is er, volgens internationale regels, nodig om het medicijn op de markt te krijgen? Van die stappen hadden we weinig verstand. Daarvoor hebben we uiteindelijk een industriële compagnon gevonden die weet hoe je van een proof-of concept (POC) in een dier naar POC in een mens kan komen. Met de drie collega’s uit het UMC en hem hebben we ons bedrijf opgericht. Die industriële ervaring leidde tot het opzetten van een klinische strategie en een productie strategie: hoe zorgen we voor optimale en schaalbare productie die voldoet aan alle kwaliteitseisen. Dan moet je weer bij een andere partij zijn; een industriële productiepartner.
Vervolgens ging een groot deel van Take-off 2 over in welke cel het medicijn kan worden gemaakt. Dat is allemaal kennis en kunde die wij niet in huis hadden, terwijl ons nieuwste collega dit al meermaals had gedaan. Het vinden van zo’n collega met deze kennis was een enorme horde, maar essentieel voor de succeskansen van een dergelijk wetenschappelijk initiatief. We hebben dit allemaal met die 250.000 euro subsidie opgestart. En met dit verhaal naar investeerders gegaan, met de vraag om de vervolgstappen, die tientallen miljoenen kosten, mogelijk te maken.

Het product dat bloedstolsels afbreekt: Microlyse

Microlyse is een medicijn tegen bloedproppen; verstoppingen in een bloedvat. Die komen voor bij allerlei ziektes: hart- en herseninfarcten, in de longen bij COVID-19, maar ook bij ziekten gekenmerkt door trombose in de kleinste bloedvaten.
Microlyse wordt intraveneus ingebracht en lost van binnenuit de prop op en herstelt daarmee de toevoer van zuurstof en voedingstoffen naar weefsels en organen.
Sinds eind jaren 90 is het medicijn tPA op de markt; dat werkt door toedienen van een ‘overdosis’ aan een lichaamseigen enzym dat bloedproppen in het bloedvat afbreekt. Sommige bloedproppen blijken echter ongevoelig voor afbraak door tPA. Dat heeft te maken met de opbouw van de prop; waar tPA onderdeel A van de prop aanpakt maar onderdeel B onaangetast laat, doet Microlyse dat met beide onderdelen.
Beide middelen activeren het enzym plasmine dat als schaartje werkt om de prop op te lossen. Maar als onderdeel A van de prop in het vat niet toegankelijk is voor tPA of ontbreekt, kan het de plasmine niet activeren. Uit onderzoek blijkt dat onderdeel A vaak aan de binnenkant van een prop zit. Daarentegen is onderdeel B altijd aanwezig én bereikbaar voor Microlyse vanuit het bloedvat. Door onderdeel B aan te pakken, breekt Microlyse de prop effectiever en sneller af.

Het onderliggende patent van Microlyse biedt ruimte voor allerlei toekomstige varianten, maar het kan nu al het verschil maken in een groot aantal ziektes. Dat wekt vertrouwen bij investeerders die het bedrijf momenteel benadert voor de financiering van vervolgstudies.

Wat moet er nog gebeuren voordat het medicijn op de markt is?

Als eerste aantonen dat productie van het medicijn in grote hoeveelheden schoon en zuiver kan gebeuren. Tweede stap is de toxiciteitstests bij dieren; tenslotte klinische studies in mensen. We hopen in 2027 klaar voor de markt te zijn. Er zullen nog tientallen miljoenen euro’s doorheen gaan voordat we op het punt zijn dat we toelating tot de markt kunnen verwachten; en dan moet alles perfect verlopen. Er blijft een kans dat er een grotere klinische fase 3-studie nodig is, die twee jaar vertraging oplevert. Maar als dit lukt, dan is Microlyse een middel met wereldwijde impact. Omdat trombose bij zoveel ziektes de onderliggende oorzaak is.

Tips voor andere Take-off aanvragers?

Zeker bij Take-off 2: weet wat er ná die fase nodig is om vervolgstappen te kunnen zetten. Dan is de eerste 250.00 van Take-off 2 fantastisch en kun je een eerste kritische stap doen. Bij het vervolgtraject naar de markt heb je investeerders nodig. Breng in kaart hoeveel je voor 1-4 jaren na Take-off 2 nodig hebt voor de volgende stappen. Als je zo’n visie hebt bij het schrijven van je businessplan, dan maak je een grotere kans je plan gehonoreerd te krijgen. De beoordelingscommissie zal zien dat je de Take-off als springplank gebruikt, wat precies met de doelstelling overeenkomt. En gebruik de kern van je aanvraag voor de subsidie later ook om investeerders te overtuigen.

Take-off: twee fasen

Fase 1: haalbaarheidsstudies

Voor een haalbaarheidsstudie kunnen onderzoekers in dienst van universiteit of NWO-onderzoeksinstituut binnen Take-off een financiering aanvragen van 20.000 tot maximaal 40.000 euro. Daarmee kan een haalbaarheidsstudie worden gedaan naar de commerciële toepassing van vernieuwende ideeën en de start van bedrijvigheid op basis van kennisinnovaties uit kennisinstellingen. Een haalbaarheidsstudie leidt tot een rapportage met daarin de mogelijkheden van een start-up.

Fase 2: vroegefasetrajecten

Take-off vroegefasetrajecten verstrekt subsidies in de vorm van een geldlening tot een maximum van € 250.000 aan start-ups voor de uitvoering van vroegefasetrajecten op basis van kennisinnovaties uit Nederlandse universiteiten en de door NWO erkende onderzoeksinstituten. Voor Take-off vroegefasetrajecten worden subsidies in de vorm van een geldlening verstrekt, waarover rente verschuldigd is. Het onderdeel vroegefasetrajecten is uitsluitend bedoeld voor innovatieve nieuwe bedrijvigheid. Bij het indienen van een aanvraag voor een vroegefasetraject moet een haalbaarheidsrapport meegestuurd worden. Dit kan het resultaat zijn van een Take-off fase 1 zijn, maar mag ook op andere wijze zijn verkregen.

Lees meer over de Take-off subsidie.

Meer informatie

 

]]>
news-7909 Wed, 27 Oct 2021 16:04:06 +0200 Kinderen denken mee bij de ontwikkeling van StoMakker https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/kinderen-denken-mee-bij-de-ontwikkeling-van-stomakker/ Begin dit jaar werd de Medische Inspirator Prijs 2020-2021 uitgereikt voor de meest inspirerende samenwerking tussen patiënt, patiëntenorganisatie en onderzoeker. De hoofdprijs van €100.000 werd gewonnen door kinderstoma-app StoMakker. De ontwikkeling van deze app is inmiddels in volle gang. Onlangs organiseerde de initiatiefnemer een inspirerende gamesessie waarbij kinderen mochten meedenken over de inhoud van de app. Wat is de kinderstoma-app?

Een stoma heeft vaak veel impact op het leven van een kind. De app StoMakker leert kinderen door middel van educatieve games spelenderwijs omgaan met hun stoma. Bij de ontwikkeling van deze app werken artsen en ervaringsdeskundigen nauw met elkaar samen. Op die manier kan je goede en begrijpelijke informatie aanbieden, die aansluit op de belevingswereld van het kind. Wat erg leuk is aan de app, is dat kinderen beveiligd kunnen chatten met andere kinderen met een stoma. Op deze manier bied je de kinderen een mooi platform voor het uitwisselen van ervaringen.

Het doel van de gamesessie

Tijdens de gamesessie mochten kinderen in de leeftijdscategorie van 7 tot 13 jaar meedenken over de inhoud en de games in de app. Wie kunnen er immers beter aangeven waar de educatieve games aan moeten voldoen dan de kinderen zelf? De gamessessie leverde veel waardevolle input op, waar de initiatiefnemers weer mooi mee verder kunnen. Daarnaast gaf het de kinderen ook de gelegenheid om andere lotgenootjes te ontmoeten.   

Medische Inspirator Prijs

In deze laatste ronde van de Medische Inspirator prijs streden er drie mooie onderzoeken tegen elkaar voor de meeste publieksstemmen. Naast de hoofdprijs van € 100.000,- werden ook de 2e en 3e prijs uitgereikt. De 2e prijs van € 75.000 ging naar het project Geef XLA geen tijd. Het project Darmonderzoek zonder pijn ontving de 3e prijs van € 50.000.

]]>
news-7906 Wed, 27 Oct 2021 11:01:09 +0200 Het plafond van de SET-subsidie is bijna bereikt! https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/het-plafond-van-de-set-subsidie-is-bijna-bereikt/ Er is slechts nog beperkt ruimte voor aanvragen van subsidie voor de Stimuleringsregeling E-health Thuis (SET). Het plafond van 15 miljoen euro is bijna bereikt. Bent u als zorgaanbieder nog bezig met een aanvraag? Dien deze dan snel in. SET-spreekuur

Op 11 november vindt er nog een SET-spreekuur plaats. U kunt zich nog steeds hiervoor aanmelden. Dit spreekuur is bedoeld voor organisaties die al ver zijn met hun aanvraag en de laatste puntjes op de i willen zetten. Hierover denken onze adviseurs en die van RVO graag nog met u mee. Wij raden het af om nu nog te beginnen met een aanvraag, aangezien dit aardig wat tijd kost en de pot bijna leeg is.

Lees meer over de Stimuleringsregeling E-health Thuis.

]]>
news-7900 Tue, 26 Oct 2021 16:19:18 +0200 UITGESTELD: Kom jij naar onze sessie over 'gebruikersbetrokkenheid bij e-health' op het NGOLT-congres? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/uitgesteld-kom-jij-naar-onze-sessie-over-gebruikersbetrokkenheid-bij-e-health-op-het-ngolt-congre/ Op 24 november vindt het Nieuwe Generatie Ouderen Langer Thuis-congres plaats in Nieuwegein. Een hele mooie gelegenheid om na anderhalf jaar weer fysiek bij elkaar te komen! Vanuit de Stimuleringsregeling E-health Thuis (SET) en Active and Assisted Living (AAL) organiseren wij een inspirerende sessie. Kom jij langs? Helaas is het congres uitgesteld, i.v.m. de nieuwe coronamaatregelen. Het congres staat nu gepland op 15 juni 2022. We bewaren onze plannen voor volgend jaar en hopen jullie dan van harte te verwelkomen. Gebruikersbetrokkenheid bij de inzet van e-health

De sessie gaat over “gebruikersbetrokkenheid bij de inzet van e-health”. E-health in de zorg wordt steeds meer ingezet, maar veel mensen vinden dit vaak nog best spannend. Want hoe stel je de behoeften van senioren nu centraal bij de ontwikkeling en implementatie van e-health-toepassingen? Tijdens deze sessie nemen we jullie mee in de verschillende fasen van uitrol van e-health in zorgorganisaties. Er komen sprekers uit de praktijk vertellen over hun ervaring met het ontwikkelen én implementeren van innovaties. Deze sessie heeft als doel om relevante kennis met elkaar uit te wisselen en zo samen de zorg te verbeteren.

Aanmelden

Aanmelden voor dit (fysieke) evenement kan via de website: www.eennieuwegeneratieouderenzorg.nl. Bent u deelnemer van de SET en wilt u onze sessie bijwonen? Wij bieden de mogelijkheid om een (beperkt) aantal tickets te financieren. Hierover informeren wij de projectleiders per mail.

 

]]>
news-7867 Tue, 19 Oct 2021 15:45:00 +0200 MOMENTUM: gestructureerd onderzoek naar gezondheidseffecten van microplastics https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/momentum-gestructureerd-onderzoek-naar-gezondheidseffecten-van-microplastics/ Wat gebeurt er als microplastics het menselijk lichaam binnendringen? Hopen ze zich op en heeft dat mogelijk schadelijke gevolgen? Het publiek-privaat consortium MOMENTUM onderzoekt die vragen de komende jaren. Samenwerking in een consortium

Voor dit consortium werken universiteiten, kennisinstituten en bedrijven samen, gefinancierd door ZonMw, de topsector Life Sciences & Health, TNO, ministeries en bedrijven. Het onderzoek borduurt voort op de 15 eenjarige doorbraakprojecten in het programma Microplastics & Health die ZonMw in 2019 financierde. MOMENTUM heeft voor de komende drie jaar een budget van 5,4 miljoen euro beschikbaar om vervolgonderzoeken te organiseren. Voor ZonMw is deelname aan het consortium een logische stap; het past binnen het ZonMw-brede onderwerp ‘Gezonde leefomgeving’ waaronder de subsidieverstrekker recentelijk nadrukkelijker programmeert.

Waarom is onderzoek naar microplastics zo urgent?

Zelfs als de industrie de productie van nieuw plastic nu zou stoppen, blijft de hoeveelheid microplastics de komende jaren alleen maar toenemen. Er is namelijk al veel plastic in het milieu aanwezig dat nog in kleine deeltjes uiteen zal vallen. Dick Vethaak is toxicoloog bij Deltares en mede-projectleider van MOMENTUM: “Er is veel aandacht voor plastic afval in het milieu als flesjes en verpakkingen. Maar vooral binnenshuis worden we blootgesteld aan andere plastic deeltjes van polymeerverven of textielvezels. “Plastics bevatten vaak allerlei additieven. Van veel van die toegevoegde stoffen is nauwelijks bekend hoe toxisch ze zijn. De kleine plasticdeeltjes verspreiden zich gemakkelijk: net als bijvoorbeeld natuurlijke vezeltjes van katoen. “Maar plastics breken nauwelijks af en vallen uiteen in steeds kleinere deeltjes. Hierdoor hopen ze zich op in het milieu en in de voedselketen,” voegt Dick toe.“

De opzet van MOMENTUM

“We hebben het project MOMENTUM genoemd omdat het een rijdende trein moet zijn,” vertelt Julliette Legler, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht en eveneens projectleider. “Het is een project voor de lange termijn; een beweging van de doorbraakprojecten naar een infrastructuur voor eersteklas onderzoek en oplossingen voor het probleem van microplastics. Naast MOMENTUM lopen op de Universiteit Utrecht twee Horizon2020-projecten, gesubsidieerd door de Europese Commissie. Want dit is zo’n groot onderwerp dat we dat niet met alleen MOMENTUM kunnen aanpakken. Er is al internationale belangstelling.”
Het bleek een uitdaging om van de 15 doorbraakprojecten de meest veelbelovende resultaten te bundelen in een nieuw project. En om daarna bijdragen uit de private sector en onderzoeksorganisaties te realiseren. Juliette: “We hebben een unieke publieke-private samenwerking gerealiseerd. Het is niet alleen een fundamenteel onderzoeksproject; we denken over de toekomst en hoe we van het probleem van microplastics kunnen afkomen. Maar ook over toepassingen, oplossingen en risicobeoordeling.”

Kennisagenda microplastics vormt leidraad

In januari 2021 overhandigde ZonMw de kennisagenda 'Wat doen microplastics in ons lichaam?' aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dick werkte mee aan de totstandkoming van die agenda: “De kennisagenda vormt een script en geeft aanbevelingen en routes aan waarlangs we de komende 10 tot 15 jaar kunnen werken.”
Nederland is koploper in het onderzoek naar de gezondheidseffecten van microplastics. Juliette zegt daarover: “Bij mijn weten is ZonMw internationaal de eerste ‘research council’ die geïnvesteerd heeft in humane gezondheidseffecten. ZonMw richt zich niet alleen op medicijnen en therapie, maar ook het voorkomen van ziekte door milieufactoren. Daarmee heeft Nederland een voortrekkersrol.”

Wat weten we over microplastics en wat niet?

De kleinste plasticdeeltjes worden in onderzoek vergeleken met nanodeeltjes. Het is bekend dat die kunnen leiden tot ontstekingsreacties en DNA-schade. Het is waarschijnlijk dat kleinere microplastics, waaraan we dagelijks via lucht, voeding en water worden blootgesteld, het darm- en longepitheel kunnen passeren, dat er opname in bloed en hersenen optreedt, en mogelijk via deze weg bacteriën en virussen het lichaam kunnen binnendringen. Microplastics zijn recentelijk aangetoond in de placenta van een ongeboren kind, met nog onbekende gevolgen. Sommige mensen hebben al plastic deeltjes in hun lichaam, bijvoorbeeld door uiteenvallende plastic protheses of borstimplantaten. Over drie jaar zal duidelijker zijn bij welke concentraties effecten optreden, en of daaraan een risico verbonden is. “Ik hoop dat we over drie jaar onderscheid kunnen maken tussen gevaarlijke en ongevaarlijke eigenschappen van microplastics. Dus niet alleen met slecht nieuws komen maar ook met oplossingen,” volgens een hoopvolle Juliette.

Onderzoek ook na komende drie jaar nodig

Vooralsnog wordt MOMENTUM voor drie jaar gefinancierd. Maar nu is al duidelijk dat ook daarna vervolgonderzoek nodig zal zijn. Dick legt uit: “Je kunt in de eerste drie jaar nauwelijks toepassingen verwachten. We zijn vooral met de private partners bezig om oplossingen te vinden en voor de komende 10 of 15 jaar een actieplan op te zetten. Ik verwacht dat er zeker een nieuwe financiële injectie komt om het onderzoek voort te zetten. We kunnen toekomstige generaties niet met onze plastic vervuiling opzadelen. Ook als we over drie jaar concluderen dat de concentratie plasticdeeltjes in ons lichaam betrekkelijk laag is, dan nog moet je nadenken over de gevolgen na een paar decennia.”
Communicatie naar het grote publiek wordt een vast onderdeel van MOMENTUM, vertelt Juliette: “We willen duidelijk maken waarmee we bezig zijn, hoe we onderzoeken doen. Dat we niet alleen met onderzoekers werken maar ook met producenten van plastics, bedrijven die nieuwe technieken ontwikkelen en maatschappelijke organisaties die belang hebben bij de resultaten van ons onderzoek. Dat het een echte teaminspanning is!”

Bredere context van microplastics

Microplastics en gezondheid maakt onderdeel uit van het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Wij laten kennis ontwikkelen en toepassen gericht op de gezondheidseffecten van de leefomgeving om op die manier bij te dragen aan de gezondheid van mensen.

Meer informatie

 

 

 

 

]]>
news-7868 Tue, 19 Oct 2021 13:27:00 +0200 De Juiste Zorg op de Juiste Plek: een succesvolle beweging van én door het veld https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/de-juiste-zorg-op-de-juiste-plek-een-succesvolle-beweging-van-en-door-het-veld/ Deze week stuurde minister De Jonge (VWS) de voortgangsbrief over de Juiste Zorg op de Juiste Plek (JZOJP) naar de kamer. De juiste zorg op de juiste plek is een beweging vanuit het veld. Het gedachtegoed wordt op grote schaal in de praktijk gebracht door verschillende activiteiten. Om de beweging te stimuleren heeft het ZonMw-programma JZOJP de afgelopen drie jaar samenwerkingsverbanden ondersteund gericht op het voorkomen, vervangen en verplaatsen van zorg op basis van een gedeeld regiobeeld. Inmiddels zijn er ruim 300 projecten gestart en kan worden geconcludeerd dat het programma aansluit bij de behoeften van het veld. Continu evalueren

Het programma werkt lerend, wat wil zeggen dat subsidieoproepen continu worden geëvalueerd en aangescherpt. Een onderdeel daarvan is de quickscan die wordt uitgevoerd door Iresearch. De samenvatting van de bevindingen van ZonMw en Iresearch lees je hier.
De conclusie die hieruit volgt is dat de beweging een volgende fase bereikt en de focus verschuift naar organiseerbaarheid, transformatie in de praktijk en implementatie en opschaling van best practices.

Preventie, e-health en burgerperspectief

De komende activiteiten vanuit het ZonMw-programma JZOJP zullen zich richten op het leren en verbeteren door het ontwikkelen, identificeren en opschalen van best practices. Daarnaast zal meer worden ingezet op preventie, minder vertegenwoordigde doelgroepen en het vergroten van de inzet van e-health. De coronapandemie heeft laten zien dat daar grote winst te behalen is. Het gaat daarbij om communicatie, tijd, belasting voor patiënten en professionals in de realisatie van samenhangende zorg en ondersteuning. Het stimuleren van e-health in nieuwe projecten zal deze ontwikkeling verder bestendigen. Tot slot zal er worden ingezet op het burgerperspectief en het vergroten van draagvlak onder burgers voor de ingezette beweging.

JZOJP in de praktijk

Er zijn al mooie voorbeelden vanuit het programma JZOJP in de praktijk zichtbaar. Hoe komt een regionale samenwerking ouderenzorg in de Zaanstreek tot stand? Hoe wordt in Brabant verstopping in de spoedzorg voorkomen? En hoe werkt het regiobeeld in Noordoost Friesland als een vliegwiel? Deze en andere inspirerende voorbeelden delen we op onze webpagina.

JZOJP en ZonMw

ZonMw draagt met meerdere programma's en initiatieven bij aan de JZOJP beweging. Naast het hierboven beschreven ZonMw-programma JZOJP is er bijvoorbeeld ook de Stimuleringsregeling E-Health Thuis (SET) en het Zorg voor Innoveren loket.

Lees meer

 

 

]]>
news-7866 Tue, 19 Oct 2021 11:23:22 +0200 Terugblik op lancering Manifest Hoofdzaken https://www.hoofdzaken.net/nieuws-en-blogs/terugblik-op-lancering-manifest-hoofdzaken Op 30 september 2021 lanceerden de Hersenstichting, MIND en ZonMw het initiatief Hoofdzaken middels een overhandiging van het manifest aan Hare Majesteit Koningin Máxima. Foto: Arie Kievit news-7817 Thu, 14 Oct 2021 14:12:00 +0200 Informatiebijeenkomst 1 november over subsidieronde Consortia Onderzoeksprogramma Dementie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/informatiebijeenkomst-1-november-over-subsidieronde-consortia-onderzoeksprogramma-dementie/ Noteer maandag 1 november 2021 alvast in uw agenda. Op deze dag krijgt u van 14.30 - 17.00 uur tijdens een online bijeenkomst informatie over de subsidieronde van het Onderzoeksprogramma Dementie. Het gaat over de vorming van consortia, grote, multidiscliplinaire samenwerkingsverbanden, via de sandpit-methode. Onderzoeksconsortia

Het Onderzoeksprogramma Dementie faciliteert de ontwikkeling van een robuuste, hoogwaardige en duurzame kennis-, onderzoeks- en ontwikkelinfrastructuur. Om dit te bereiken zullen in het Onderzoeksprogramma Dementie vier grote, multidisciplinaire samenwerkingsverbanden – onderzoeksconsortia – worden gevormd. De 4 consortia zullen zich richten op de werkpakketten Fundamenteel onderzoek, Risicoreductie, Diagnostiek en Jonge mensen met dementie. Meer informatie hierover kunt u vinden in de programmatekst (pagina 25).

Sandpit-methode

De Sandpit-methode wordt gebruikt om deze consortia te vormen. In de Sandpit wordt intensief, interactief en interdisciplinair samengewerkt om te komen tot innovatieve onderzoeksvoorstellen en nieuwe samenwerkingsverbanden. De gevormde onderzoeksvoorstellen worden vervolgens beoordeeld volgens de ZonMw-procedure, waarna 4 consortia worden gefinancierd. Bekijk de officiele uitnodiging van de Sandpit-methode.

Bijeenkomst en aanmelden

Tijdens de informatiebijeenkomst wordt de gehele procedure en oproep uitgebreid toegelicht en heeft u de mogelijkheid om andere geïnteresseerden te ontmoeten. Wilt u bij de informatiebijeenkomst op 1 november aanwezig zijn?

Schrijf u dan via dit formulier in.

Tijdpad

Maandag 1 november 2021: informatiebijeenkomst Multidisciplinaire Consortia
N.B. Onderstaande data zijn nog niet definitief.
Maandag 13 december 2021: deadline indienen motivatie
Vrijdag 14 januari 2022: introductiebijeenkomst sandpit Multidisciplinaire Consortia
Juli 2022: Honorering Multidisciplinaire Consortia

Webinar

Eerder, op 22 september, vond een webinar plaats over het Onderzoeksprogramma Dementie. We informeerden 160 onderzoekers, zorgprofessionals en andere geïnteresseerden over het programma en de subsidiemogelijkheden. Tijdens het webinar had de kijker de mogelijkheid om vragen te stellen over het nieuwe programma. Hieronder zijn de slides terug te vinden van het webinar. Later volgt een Q&A met antwoorden de meest gestelde vragen.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-7791 Mon, 11 Oct 2021 09:00:00 +0200 Workshopvouchers: zó besteed je ze https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/workshopvouchers-zo-besteed-je-ze/ Een aantal weken terug organiseerde één van de projectgroepen van het programma Citizen Science voor Gezondheid en Zorg (CS4GZ) een workshopbijeenkomst in ARTIS-Micropia. Samen met een aantal andere projectgroepen hebben zij een uitnodiging ontvangen om een subsidieaanvraag in te dienen. Momenteel werken zij hier dus hard aan. In het programma CS4GZ nemen burgers het initiatief én hebben zij de leiding in alle fasen van onderzoek en innovatie. Zo ook in het project ‘Van vrouwen voor vrouwen: deel je gezondheid met je eigen vaginale bacteriën’. Voor dit project komen burgers met verschillende expertises bij elkaar om onderzoek te doen naar het vaginaal microbioom. Workshopvouchers

Voor het programma CS4GZ heeft ZonMw workshopvouchers ter beschikking gesteld. Hiermee kunnen de projectgroepen die een projectidee hebben ingediend, zelf een workshop organiseren. De workshop is onder andere bedoeld om de samenwerking tussen de consortiumpartners te stimuleren. Tegelijkertijd verkrijg je op die manier relevante inbreng van de doelgroep(en) en stakeholders. Dit helpt bij het verder uitwerken van het projectplan voor de definitieve subsidieaanvraag. Daarbij is de workshop ook nog eens een leuke, interactieve manier om mede-projectleden beter te leren kennen.

Van vrouwen voor vrouwen

Het project ‘Van vrouwen voor vrouwen’ is geïnitieerd vanuit het idee dat vrouwen meer het heft in eigen handen zouden moeten nemen bij het doen van onderzoek. “Zelf de wetenschappelijke methode kunnen bezitten geeft zoveel kracht”, vinden de initiatiefnemers. “We willen dat vrouwen aanwezig zijn én betrokken zijn. Daarom kiezen we voor burgerwetenschap, waarin we samen kunnen ontwikkelen. Vrouwen blijven eigenaar van bacteriën die gebruikt worden in het onderzoek.” Doel van het onderzoek is betere vrouwengezondheid. Denk hierbij aan minder vaginale klachten en infecties en minder risico’s wat betreft fertiliteit, vroeggeboorte en zwangerschapscomplicaties. Het type deelnemer in deze projectgroep varieert enorm. Zo zijn er specialisten van femcare en menstruatieproducten, biotechnici, apothekers, studenten en wetenschappers. Twee dingen hebben zij in ieder geval gemeen: interesse in bacteriën én vrouwengezondheid.

De workshopmiddag

De projectgroep ‘Van vrouwen voor vrouwen’ koos ARTIS-Micropia, het enige microbenmuseum in de wereld, als locatie voor de workshop. Gedurende deze middag vonden interessante sessies plaats én kregen de deelnemers een rondleiding in het museum. De plenaire sessie werd geopend door de initiatiefnemer van Stichting Crispatus, waar een vrouwenonderzoekscollectief een vaginaal probioticum met crispatus-bacteriën ontwikkelt. Vervolgens kwam de oprichtster van het tamponbedrijf Yoni vertellen over het belang van biologisch katoen in menstruatieproducten, die mogelijk gebruikt kunnen worden voor de toediening van de crispatus bacteriën. Daarna gaf het bedrijf Baseclear een sessie over hun expertise op het gebied van onderzoek aan het humaan microbioom. Uiteraard werd er niet alleen geluisterd; de deelnemers gingen ook zelf aan de slag tijdens interactieve brainstormsessies. Met behulp van memo’s, stiften, tijdschriften en lijm werden er creatieve posters gemaakt. Op deze posters werden innovatieve ideeën gepresenteerd over het potentiële crispatus product.

]]>
news-7805 Wed, 06 Oct 2021 09:08:53 +0200 Samen optrekken in Citizen Science https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/samen-optrekken-in-citizen-science/ Een delegatie van de ondertekenaars van de ‘Reflectie op de call Citizen Science voor gezondheid en zorg’ juni 2021, heeft samen met Health~Holland en ZonMw een verkennend gesprek gevoerd op 15 september jl. over het belang van Citizen Science in gezondheidsonderzoek.  

Aanleiding van het gesprek was een brief vanuit de burgerparticipatie collectieven over de subsidieoproep Citzien Science voor Gezondheid en Zorg. Deze allereerste oproep is dit jaar uitgezet en hiervan worden binnenkort de eerste projecten gehonoreerd. Hoewel deze call gezien wordt als een belangrijke stap voorwaarts in de ontwikkeling van Citizen Science, is er meer nodig om de gelijkwaardige positie van burgers in onderzoek te bewerkstelligen.

De gesprekspartners hadden als doel samen te verkennen welke ruimte er is om samen op te trekken in het stimuleren van burgerbetrokkenheid bij medisch wetenschappelijk onderzoek. Binnen de huidige programma’s (of subsidie instrumenten) maar ook binnen de opzet van wetenschappelijk onderzoek in de academie is het nog onvoldoende ingebed. Met de kennisagenda ‘Onderzoek door en voor patiënten’ is in 2019 beschreven welke randvoorwaarden nodig zijn om Citizen Science van de grond te krijgen. De bedoeling is om gezamenlijk (financiers en burgerparticipatiepartijen) volwaardige participatie van burgers in onderzoek te stimuleren en ter onderbouwing hiervan ook een goede infrastructuur op te zetten. Dit laatste is iets waar de burgerparticipatie collectieven zich hard voor gaan maken. We blijven met elkaar in gesprek en houden elkaar op de hoogte van de vorderingen.

Lees meer hierover in het bericht van Gaston Remmers.

]]>
news-7735 Thu, 23 Sep 2021 15:30:00 +0200 Themabijeenkomst Citizen Science: de uitdaging van samenwerking https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/themabijeenkomst-citizen-science-de-uitdaging-van-samenwerking/ Het programma Citizen Science voor Gezondheid en Zorg (CS4GZ) verzorgde op 16 september een online themabijeenkomst. Deze bijeenkomst was gericht op subsidieaanvragers die een projectidee hebben ingediend. Voor de bijeenkomst waren twee interessante sprekers uitgenodigd: Margaret Gold, Coördinator van het Citizen Science Lab van de Universiteit Leiden en Els De Maeijer van Fontys Hogescholen en de Universiteit Tilburg (Tranzo). Tijdens hun inspirerende en interactieve sessies gingen zij in op de principes achter Citizen Science en belichtten zij duurzame samenwerking. Wat is Citizen Science voor Gezondheid en Zorg?

Het doel van het programma Citizen Science voor Gezondheid en Zorg (CS4GZ) is het realiseren van creatieve, innovatieve en vooral ook duurzame oplossingen aan de hand van ‘burgerwetenschap’. In het programma CS4GZ nemen burgers het initiatief en hebben de leiding in alle fasen van onderzoek en innovatie. Daarbij ligt de focus op onderzoek en innovatie op het gebied van de eigen gezondheid en zorg, in samenwerking met onderzoekers, (zorg)professionals, ondernemers en indien relevant de overheid. De twee sprekers die virtueel te gast waren tijdens de themabijeenkomst, verzorgden presentaties om aanvragers te helpen hun definitieve subsidieaanvragen optimaal voor te bereiden.

Citizen Science lab

Margaret Gold is Coördinator van het Citizen Science Lab van de Universiteit Leiden. In haar presentatie besprak ze de belangrijkste principes achter Citizen Science. Burgers kunnen bijvoorbeeld een rol spelen in zowel het produceren, als in het verzamelen en analyseren van wetenschappelijke gegevens. In een interactief deel van Margaret‘s presentatie kwam vooral de vraag hoe het belang van burgers te borgen maar toch voldoende wetenschappelijke methodes te betrekken aan bod. Daarnaast waren de deelnemers benieuwd naar hoe zij samenwerking kunnen stimuleren. Benieuwd geworden? Margaret Gold deelt graag haar presentatie.

Innovatie en samenwerking

Els De Maeijer werkt als docent en onderzoeker op het gebied van innovatie en samenwerkingen bij Fontys Hogescholen en de Universiteit Tilburg (Tranzo). Haar aandachtsgebied is hoe mensen, bewust en onbewust, de samenwerking vormgeven in hoe ze met elkaar communiceren: “Communicatie is de schuld van alles. En tegelijkertijd de oplossing voor alles. Maar we hebben het er nooit over wat er dan precies gebeurt.” Ze belichtte het belang van openheid, maar ook dat die openheid niet vanzelfsprekend is in settings waar we vooral het beste van onszelf willen laten zien. Daarnaast toonde ze aan dat als je samen aan co-creatie wil doen, je ook oog moet hebben voor hoe onuitgesproken normen en waarden, rollen en identiteiten en samenwerkingsvormen in de onderlinge dynamiek naar boven komen. 

Belangrijke data voor het programma

De deadline waarop de betrokken projectgroepen hun definitieve subsidieaanvraag moeten indienen is vastgesteld op 9 november 2021. Op 18 en 19 januari 2022 volgt de commissievergadering met interviews met de aanvragers. De toekenningen worden op 22 februari bekendgemaakt. Een kick-off bijeenkomst is (onder voorbehoud) gepland voor 22 maart 2022. Wij wensen alle projectgroepen veel succes de komende tijd met het uitwerken van de definitieve subsidieaanvragen.

 

]]>
news-7742 Wed, 22 Sep 2021 16:14:56 +0200 Lancering van Manifest Hoofdzaken https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/lancering-van-manifest-hoofdzaken/ Op 30 september lanceren de Hersenstichting, MIND en ZonMw het Manifest Hoofdzaken. In dit Manifest pleiten we voor het opzetten van een nationaal kennis- en innovatieprogramma voor hersen- en/of psychische gezondheid. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met NWO en LSH/Health Holland. Het doel is om samenwerking te bevorderen tussen disciplines als psychiatrie, psychologie en neurologie, alsook met patiënten en naasten, zorgprofessionals en kennisinstellingen. Samen hebben we de ambitie om mensen langer in goede gezondheid te laten leven. Hare Majesteit Koningin Máxima is aanwezig bij de lancering van het Manifest Hoofdzaken.

Hersen- en/of psychische aandoeningen

In Nederland heeft een op de vier mensen een hersen- en/of psychische aandoening. Het gaat om psychische stoornissen, niet aangeboren hersenletsel, chronische hersenaandoeningen die geleidelijk zijn ontstaan, zoals slaapstoornissen en hersenaandoeningen zoals een geestelijke handicap die in het eerste levensjaar tot uiting komen.

Grote impact

De aandoeningen hebben grote impact op het dagelijks leven van mensen en hun naaste omgeving. Daarnaast is van alle jaarlijkse sterfgevallen in Nederland, 20% gerelateerd aan een ernstige hersenaandoening. De behandelmogelijkheden voor patiënten zijn beperkt. De zorgkosten bedragen jaarlijks ruim 25 miljard euro. Dat is meer dan een kwart van alle zorgkosten in Nederland.

Hoofdzaken

Hoofdzaken wil hersen- en psychische aandoeningen beter begrijpen, voorkomen, behandelen en zo mogelijk genezen. Om deze doelen te bereiken, richt Hoofdzaken zich op
•    het combineren van kennis over aandoeningen;
•    het realiseren van oplossingen voor patiënten en;
•    het beter delen van kennis en data.

Samenwerking

Ons mentaal functioneren en de hersenen zijn onvervang¬baar en de werking ervan is uniek, complex en allesomvattend. Daarover is heel veel, en tegelijkertijd nog veel te weinig bekend. ZonMw slaat de handen ineen met MIND en de Hersenstichting, om zo als initiatief Hoofdzaken gezamenlijk een eerste stap te zetten richting het realiseren van oplossingen voor mensen met een hersen- en/of psychische aandoening. Dit kunnen de drie initiatiefnemers niet alleen. Daarom zoekt initiatief Hoofdzaken de verbinding met álle betrokkenen uit het hersen- en psychische domein. Samen maakt Hoofdzaken meer impact.

Lancering Manifest

Hare Majesteit Koningin Máxima is donderdagochtend 30 september aanwezig bij de lancering van het Manifest Hoofdzaken in De Remise in Den Haag.

Meer informatie

Bekijk de website van Hoofdzaken  
MIND
De Hersenstichting
Lees het persbericht van het Koninklijk Huis

 

]]>
news-7730 Tue, 21 Sep 2021 11:01:16 +0200 SET-subsidie aanvragen? Wees er snel bij! https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/set-subsidie-aanvragen-wees-er-snel-bij/ Bent u geïnteresseerd in het aanvragen van Stimuleringsregeling E-Health Thuis (SET)-subsidie? Goed nieuws, u kunt nog een aanvraag indienen. Zorg er wel voor dat u op tijd bent met het voorbereiden en indienen van uw aanvraag. Dit kost namelijk best wat tijd. Indien u even wilt sparren over uw aanvraag, kan dat tijdens één van onze spreekuren. De regeling staat nog tot het einde van dit jaar open, tenzij het subsidiebudget eerder is uitgeput. In dat geval wordt de regeling eerder gesloten. Wat kan de SET voor mijn organisatie betekenen?

De stimuleringsregeling is bedoeld voor het realiseren van meer gebruikers, structurele inbedding en duurzame bekostiging van bestaande e-health toepassingen die ondersteuning of zorg thuis faciliteren. Zo zorgen we samen dat e-health beter en meer wordt gebruikt én ouderen en mensen met een (risico op) chronische ziekte of beperking met een grotere kwaliteit van leven langer thuis kunnen wonen. Misschien zijn er digitale toepassingen die ook interessant zijn voor uw organisatie. Voorbeelden van digitale toepassingen zijn leefstijlmonitoring, beeldzorg, medicatie dispensing, communicatieplatforms en sociale robotica.

Ervaringen

Zorginstelling Marente regelde met de SET hun beeldschermzorg. “Medewerkers die het fysieke werk in de wijk eigenlijk niet meer goed aankonden, gingen aan de slag in een centraal werkend beeldzorgteam. Op die manier konden ze hun kennis en expertise toch blijven gebruiken.” Ook zorginstelling Sensire heeft voor het programma ‘zorg op afstand’ gebruik gemaakt van SET-subsidie. "Ik zou andere organisaties aanraden om van de SET-regeling gebruik te maken, omdat het een enorme kans is om versnelling aan te brengen in het opschalen van zorg op afstand. Dan kan je denken aan beeldzorg, maar ook aan medicatiecontrole."

Hoe werkt subsidie aanvragen?

Lees meer over hoe het aanvragen van SET-subsidie in zijn werk gaat in het stappenplan: subsidie aanvragen. U vindt de formats voor een aanvraag via RVO.nl/SET. Een subsidieaanvraag bestaat uit verschillende bijlagen, op de website vindt u informatie over welke u nodig heeft voor de SET die u wilt aanvragen. De subsidieaanvraag dient u in via het digitale platform van RVO. Hiervoor heeft u eHerkenning niveau 3 nodig, vraag dit dus tijdig aan. Wilt u even sparren over uw aanvraag? U kunt zich inschrijven voor een spreekuur, waar u tijdens een tijdslot van 20 minuten met een adviseur van RVO en ZonMw al uw vragen kunt stellen. En als we meer tijd nodig hebben, maken we een vervolgafspraak.

Lees meer over de Stimuleringsregeling E-Health Thuis
Bekijk de nieuwe video over het aanvragen van een SET-subsidie

]]>
news-7577 Wed, 04 Aug 2021 12:00:00 +0200 ZonMw-Onderzoeksprogramma Dementie van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-onderzoeksprogramma-dementie-van-start/ Het nieuwe Onderzoeksprogramma Dementie kan, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport, van start. Met een budget van 140 miljoen euro worden de komende 10 jaar onderzoeken gefinancierd om de mechanismen van dementie verder te ontrafelen en therapieën te ontwikkelen om de ziekte te voorkomen, te behandelen en de diagnostiek te verbeteren. Dat is hard nodig, want dementie heeft grote impact op de kwaliteit van leven van mensen die het krijgen, hun naasten en de maatschappij. Het ontwikkelt zich bovendien tot de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland en tot de duurste aandoening.

Opzet van het programma

Meerdere factoren bepalen het ontstaan en het beloop van dementie, bijvoorbeeld genetische aanleg en leefstijlfactoren. Om tot oplossingen te komen moet kennis vanuit verschillende onderzoeksdisciplines in samenhang verder worden ontwikkeld en gecombineerd. In het programma wordt deze interdisciplinaire samenwerking gewaarborgd in consortia. Deze consortia kunnen onderzoeksvoorstellen indienen en uitvoeren. Naast alle relevante onderzoeksdisciplines zullen ook partijen uit het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven en de maatschappij aan de consortia deelnemen. Zo ontstaat er een kennisketen waarbij de praktijk betrokken is bij de onderzoeksprogrammering en -uitvoering en kunnen onderzoekresultaten direct de praktijk verrijken.

Het onderzoek in het programma is gericht op 6 werkpakketten:

  1. Fundamenteel onderzoek
  2. Risicoreductie
  3. Diagnostiek en prognostiek
  4. Veelbelovende innovatieve therapie
  5. Jonge mensen met dementie
  6. Valorisatie; integratie onderwijs, onderzoek en zorg

Dit najaar worden partijen uitgenodigd om consortia te vormen en eerste onderzoeksvoorstellen in te dienen.

Meedoen?

Bent u geïnteresseerd geraakt in het nieuwe Onderzoeksprogramma Dementie en wilt u er meer over weten? Dan bent u van harte uitgenodigd voor onze online informatiebijeenkomst op woensdag 22 september vanaf 15.00 uur. U kunt zich aanmelden via deze link.

Meer informatie

]]>
news-7527 Tue, 20 Jul 2021 08:50:41 +0200 Implementatie- en opschalingscoaching boekt successen: laatste ronde opent op 1 september https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/implementatie-en-opschalingscoaching-boekt-successen-laatste-ronde-opent-op-1-september/ Zorg voor innoveren organiseert sinds het voorjaar van 2020 de voucherregeling voor Implementatie- en opschalingscoaches. Het blijkt een populaire regeling: in vier subsidierondes werden er ruim 380 aanvragen/projecten gehonoreerd. Bovendien blijken de bijdragen van de coaches goed te bevallen en ondernemers concreet op weg te helpen bij de implementatie of opschaling van hun innovatie. Op woensdag 1 september opent de vijfde en laatste subsidieronde. Via de regeling kan subsidie worden aangevraagd voor een coachingstraject van maximaal vier maanden, tot een bedrag van 5.000 euro. Daarbij ondersteunt een coach een innovator bij een vraagstuk op het gebied van implementatie of opschaling van hun bestaande innovatie. Bij die aanvraag is altijd een zorgorganisatie betrokken. De meeste aanvragen betroffen tot nu toe innovaties in de ziekenhuis- en ouderenzorg. Het merendeel van de innovaties heeft betrekking op e-health en procesinnovaties. Dit sluit mooi aan bij het doel van Zorg voor innoveren om low-cost, high-impact innovaties te stimuleren.
Een extra dienst die Zorg voor innoveren rond deze regeling verzorgt, is een aantal digitale spreekuren. Daar konden (potentiële) aanvragers hun prangende vragen kwijt, horen of ze in aanmerking kwamen voor de subsidie of hulp krijgen bij hun aanvraag. Ook voor de komende ronde staan zulke spreekuren gepland.

Ervaringsverhaal: Samenwerking Kempengemeenten

Sylvia Sanders is sinds 2015 afdelingsmanager Jeugdhulp en later Maatschappelijke Dienstverlening bij Samenwerking Kempengemeenten. In juni 2020 kreeg ze de opdracht om te onderzoeken hoe er meer grip op de jeugdhulp kan komen. “We willen innovaties zoals e-health beter en slimmer inzetten voor deze doelgroep. Op basis van de ideeën die uit een denktank met collega’s voortvloeiden, stelden we een plan op. Toen zagen we mogelijkheden voor een implementatie- en opschalingscoach. Die kwam ik gelukkig tegen bij Zorg voor innoveren.”

E-health voor jeugdhulp

Samenwerking Kempengemeenten maakte al gebruik van de e-health toepassingen van Minddistrict. “Bij het sociaal domein kunnen we hun modules inzetten voor onder andere opvoedvaardigheden, eenzaamheid tijdens coronacrisis en zelfbeeld.” In gesprekken met jeugd- en gezinswerkers merkte Sylvia dat de zorg efficiënter kon worden ingezet, zeker nu in coronatijd. En dat is precies waarbij de implementatie- en opschalingscoach kon helpen.
“De coach ondersteunde ons bij het maken van een behapbaar plan met de bevindingen uit de denktank. Hieraan hebben we samen een stappenplan toegevoegd, een enorme winst voor ons. Die stappen zetten we nu samen met de coach.”
Binnen de gemeenten is er wel weerstand die overwonnen moet worden. “Implementeren in coronatijd is niet simpel. Jeugd- en gezinswerkers hebben het druk met een andere manier van werken, hoofdzakelijk beeldbellen. Tegelijkertijd wordt de problematiek van jongeren niet minder. We wilden ons plan echter niet uitstellen. We kunnen nu gebruikmaken van deze mooie regeling. Alle neuzen moeten dezelfde richting op gaan wijzen. Daar helpt de coach ons bij.”

Ervaringen met implementatie- en opschalingscoach

“We zijn heel blij met het plan dat we met behulp van de coach hebben opgesteld. Van doelen tot acties: het overzicht is veel beter geworden. Daarnaast is onze coach ook gedreven in verandertechnieken, het overwinnen van weerstand en gedragsverandering. De coach zet creatieve sessies in om de efficiëntie binnen het team te verhogen. Ik vertrouw erop dat de coach ervoor gaat zorgen dat de gewenste doorontwikkeling in gezamenlijkheid tot stand komt.”

Tip van Sylvia

“Als je binnen het sociaal domein deze regeling Implementatie- en opschalingscoaching aanvraagt, wees dan goed voorbereid. Weet wat je wil bereiken met de implementatie- en opschalingscoach. De frisse blik van buitenaf is heel handig. Het is fijn als een externe coach bekijkt wat we als team hebben bereikt maar ook gaat spiegelen. De coach kan de organisatie helemaal ontleden en doorziet perfect waar de knelpunten zitten. Wat ik vooral prettig vind, is dat de coach positief is ingesteld en denkt in kansen. Dat maakt de boel wat levendiger en energieker. Ik ben heel tevreden over wat de regeling implementatie- en opschalingcoach ons heeft gebracht.”

De vijfde en laatste ronde van de regeling opent op 1 september 2021. Houd de website www.zorgvoorinnoveren.nl in de gaten voor meer informatie.

Lees meer

]]>
news-7522 Mon, 19 Jul 2021 09:20:15 +0200 NWO lanceert nieuwe NWA-call over acceptatie van proefdiervrije modellen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-lanceert-nieuwe-nwa-call-over-acceptatie-van-proefdiervrije-modellen/ Hoe stimuleren we acceptatie en implementatie van bestaande proefdiervrije modellen? Deze vraag staat centraal in de nieuwe call die de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) heeft gepubliceerd, waarmee bijna 2,9 miljoen euro beschikbaar komt voor onderzoek door brede consortia van onderzoekers en maatschappelijke partners. ZonMw voert deze call for proposals in samenwerking met NWO uit. Blootstelling chemische stoffen

De mens wordt dagelijks aan tal van chemische stoffen blootgesteld, die voorkomen in bijvoorbeeld geneesmiddelen, cosmetica en het milieu. Om de mens te beschermen tegen de mogelijke gevaren van deze stoffen, is een goede beoordeling van de veiligheid van een stof noodzakelijk.

Transitie naar proefdiervrije modellen

Tot op heden worden hierbij veelal proefdieren gebruikt. Dit proefdiergebruik ondervindt steeds meer kritiek, zowel vanuit een maatschappelijk als wetenschappelijk oogpunt. Denk hierbij aan dierenwelzijn en de vertaalbaarheid van dier op mens. Meerdere partijen zetten zich in om de transitie naar proefdiervrije modellen voor de veiligheidsbeoordeling van stoffen te versnellen. Ook zijn er al talloze bestaande proefdiervrije modellen.

Desondanks blijft het brede gebruik van proefdiervrije modellen achter. Er zijn namelijk veel actoren betrokken rondom dit thema, zoals de maatschappij, de wetenschap, wet- en regelgeving en het bedrijfsleven. Elk van hen brengt eigen motieven, overtuigingen en belangen met zich mee. Daarom vraagt het accepteren en het implementeren van proefdiervrije modellen om extra inzet, flexibiliteit en vertrouwen. Door al deze partijen uit te nodigen om deel te nemen in consortia, stimuleren we dat bestaande proefdiervrije modellen worden ingezet voor een betrouwbare voorspelling van effecten op de gezondheid van de mens.

Meer informatie over de NWA-call 'acceptatie van proefdiervrije modellen'

]]>
news-7367 Thu, 10 Jun 2021 12:20:50 +0200 Negen projecten gehonoreerd in IMDI Demonstratieronde: een stap verder in de innovatieketen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/negen-projecten-gehonoreerd-in-imdi-demonstratieronde-een-stap-verder-in-de-innovatieketen/ In 2020 was het mogelijk om vanuit het IMDI programma een aanvraag in te dienen voor de subsidieoproep Demonstratieprojecten. Met deze oproep kunnen aanvragers financiering ontvangen om veelbelovende innovaties een aantal stappen verder te brengen in de innovatieketen. Zojuist is bekend geworden dat negen projecten financiering ontvangen om deze ontwikkeling waar te maken. Om de inzet van zorgpersoneel te ondersteunen en de zorgvraag te verminderen, is het belangrijk om (nieuwe) medische technologieën te ontwikkelen en resultaten uit eerdere onderzoeken zo snel mogelijk toe te passen. Om dit te realiseren zijn in 2020 vanuit het IMDI-programma twee subsidieprogramma’s opengesteld. De Demonstratieronde is er hier één van. De andere oproep over de Doorbraakprojecten heeft al eerder honoreringen ontvangen.

Vanuit de Demonstratieronde wordt kansrijk en veelbelovend onderzoek de kans geboden om vanuit het onderzoek de stap naar toepassing in praktijk te zetten. Het doel is om te voorkomen dat onderzoeksresultaten uit goed gedegen onderzoek op de plank blijven liggen. De projecten ontvangen financiering om technologische innovaties die reeds gevalideerd zijn in het lab verder te ontwikkelen tot een Minimal Viable Product (MVP). De innovaties worden dan tot zo’n niveau ontwikkeld, dat het product verder getest kan worden in de klinische praktijk.

Negen gehonoreerde projecten

Uit alle aanvragen in deze ronde zijn negen projecten door een onafhankelijke commissie beoordeeld als beste, en zij ontvangen honorering. In totaal was er voor deze ronde een budget van € 2.488.302,- beschikbaar. Benieuwd naar welke projecten financiering hebben ontvangen? Hieronder staat een lijst van de projecten en de betrokken projectleider:

  • A garment integrated artificial intelligence-based sensor system for early detection of stress in people with impaired cognition
    Dr. H.J.A. Smalling
  • CTK toolkit
    Prof. dr. H. van Goor
  • WavyTunes: Reduction of the demand of care for (female) patients with ischemia with non-obstructive coronary arteries (INOCA) by introducing a stress-reducing program
    Prof. dr. A.H.E.M. Maas
  • MOVITA: Wearable technology to optimize prognostic evaluation and rehabilitation of gait behaviour in orthopaedic patients
    Dr. M. Pijnappels
  • Precision Orthotics in Stroke, MS and CP
    Dr. ir. W. Mugge
  • Balance Your Energy (BYE) Fat
    Dr. F.G.J. Oosterveld
  • ADJUST: A stiffness adjustable ankle-foot-orthosis for efficient human-in-the-loop orthosis selection
    Dr. M.A. Brehm
  • Decreased deployment of medical resources by applying the one-stop breath analyser in vulnerable patients with chronic diseases
    Prof. dr. E. Dompeling
  • A Novel Mobile Health Technology Ecosystem for the Treatment and Prevention of Cardiovascular Disease: The Connect@Heart Project
    Prof. dr. D.E. Atsma

IMDI

Het Innovative Medical Devices Initiative (IMDI) is een strategisch Publiek-Privaat Partnerschap (PPP) en bestaat sinds 2010. Het richt zich specifiek op de ontwikkeling en toepassing van medische technologie die het toenemend tekort aan zorgpersoneel aanpakt en de toegankelijkheid van de zorg in de eigen leefomgeving waarborgt. Juist van medische technologie is op deze gebieden een grote bijdrage te verwachten.

IMDI is een samenwerking tussen ZonMw en NWO domeinen TTW en MVI, en werkt daarnaast geregeld samen met andere partijen. Zo ook deze IMDI Demonstratieronde, welke is medegefinancierd met PPS-toeslag die door Health~Holland, Topsector Life Sciences & Health, beschikbaar is gesteld ter stimulering van publiek-private samenwerkingen.

Meer informatie

Meer informatie over het IMDI programma vindt u op de programmapagina www.zonmw.nl/imdi.

]]>
news-7347 Thu, 03 Jun 2021 11:55:56 +0200 Grootschalig vervolgonderzoek naar gezondheidseffecten microplastics van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/grootschalig-vervolgonderzoek-naar-gezondheidseffecten-microplastics-van-start/ Op 3 en 4 juni gaat het nieuwe MOMENTUM consortium officieel van start. Deze start begint met een tweedaagse online kick-off bijeenkomst waar alle 28 partners bij elkaar komen om elkaar beter te leren kennen en de plannen voor de komende tijd vast te stellen. Tijdens het aanbieden van de kennisagenda Microplastics en Gezondheid afgelopen januari aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven, werd dit nieuwe consortium al aangekondigd. De belangrijkste boodschap uit de kennisagenda is dat er meer onderzoek nodig is, een boodschap waar met MOMENTUM een belangrijke eerste stap mee wordt gezet. MOMENTUM is een samenwerking van veel partijen uit universiteiten, academische ziekenhuizen, onderzoeksorganisaties, bedrijven en andere relevante stakeholders. En bouwt voort op de vijftien doorbraakprojecten die in het voorjaar van 2019 zijn gestart binnen het ZonMw onderzoeksprogramma Microplastics & Health.

Focus van MOMENTUM

Het doel van dit consortium is om de effecten van micro- en nanoplastic deeltjes (MNPs) op de gezondheid van de mens vast te stellen en uiteindelijk te voorkomen. Hiervoor worden allereerst methoden ontwikkeld om MNPs te analyseren en te meten in het menselijk lichaam, om vervolgens te onderzoeken waar in het menselijk lichaam deze plastic deeltjes eventueel opgenomen kunnen worden. Dit kan via de luchtwegen en het maagdarmkanaal en het is de vraag of plastic deeltjes in het brein of bij het ongeboren kind kunnen komen. Tot slot wordt ook onderzocht wat de effecten van MNPs kunnen zijn op ons afweersysteem.

“We weten eigenlijk nauwelijks of MNPs worden opgenomen in het lichaam”, vertelt Juliette Legler (UU), hoogleraar Toxicologie en projectleider van MOMENTUM. “We hebben daarvoor de eerste aanwijzingen, maar gaan dat nu in veel meer monsters analyseren, zowel in menselijk bloed als verschillende weefsels. Dat helpt ons om de blootstelling bij de mens beter in kaart te brengen en te achterhalen hoe erg deze blootstelling is. Daarnaast willen we ook de effecten van MNPs inventariseren. Als we weten wat er werkelijk in het lichaam wordt opgenomen en wat de effecten daarvan zijn, kunnen we de risico’s beter in kaart brengen en gaan we samen met de industrie zoeken naar oplossingen om blootstelling te voorkomen.” Toxicoloog Dick Vethaak (Deltares), en eveneens projectleider van MOMENTUM is het hier mee eens: “Het is een zeer complex onderzoek en iets van de lange adem, maar we zijn in Nederland al goed op weg en we verwachten de komende jaren een grote stap voorwaarts te maken. Daarbij kijken we ook naar nieuwe gevaren van plastic deeltjes. Uit de eerste ZonMw projecten blijkt dat bepaalde bacteriën en virussen goed gedijen op plastic en dus met MNPs kunnen meeliften het lichaam in. We willen nu verder onderzoeken wat het effect hiervan op onze gezondheid is.”

Officieel van start

Met de kick-off bijeenkomst gaat MOMENTUM officieel van start. Tijdens deze tweedaagse online bijeenkomst staat het leggen van een gezamenlijke basis centraal. De betrokken partijen komen bij elkaar en leren elkaar beter kennen, bespreken de huidige stand van de wetenschap en volgen verdiepende parallelle sessies over onder andere nieuwe alternatieve methoden, health impact assessments (HIA) en het verbinden van milieu- en gezondheidsrisico’s.  

Meer onderzoek nodig

Dit consortium heeft een omvang van 5,4 miljoen euro en wordt gefinancierd door ZonMw, TNO, Health~Holland, verschillende kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Deze partijen onderschrijven de oproep uit de kennisagenda Microplastics en Gezondheid dat meer onderzoek nodig is en met de financiering van het MOMENTUM consortium dragen zij daaraan bij. Eveneens roepen deze organisaties andere betrokken partijen op om ook te investeren in onderzoek, omdat meer vervolgonderzoek hard nodig blijft.

Persvragen

Voor vragen vanuit de pers kunt u contact opnemen met Cassandra Appelman, woordvoerder ZonMw (appelman@zonmw.nl, 06 83 12 47 10).

 

]]>
news-7339 Wed, 02 Jun 2021 09:56:29 +0200 Blog: 'Het invoeren van een innovatie kóst eerst tijd voordat het tijd oplevert' https://publicaties.zonmw.nl/active-and-assisted-living/blogreeks-zo-dichtbij/zo-dichtbij-schoolvoorbeeld-van-co-creatie/ Waar loop je tegenaan bij het implementeren van een e-healthoplossing? En hoe overwin je die obstakels? In deze nieuwe blogreeks volgen we het project Zo-Dichtbij van idee tot implementatie. In het eerste deel komt Wally Keijzer aan het woord. Zij is bedenker van Zo-Dichtbij, een digitaal kluisje waar cliënten al hun relevante sociale- en zorggegevens in opslaan. news-7304 Tue, 25 May 2021 14:30:34 +0200 ZonMw feliciteert: Eline Slagboom gekozen als lid KNAW https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-feliciteert-eline-slagboom-gekozen-als-lid-knaw/ Prof. dr. Eline Slagboom is gekozen als een van de 23 nieuwe leden van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). De leden bestaan uit vooraanstaande wetenschappers uit allerlei disciplines, die worden gekozen op grond van hun wetenschappelijke prestaties. Eline drukt al dertig jaar een unieke stempel op verouderingsonderzoek. Eline Slagboom (LUMC) is hoogleraar moleculaire epidemiologie, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Verouderingsonderzoek (DuSRA) en ze leidt het samenwerkingsverband DuSRA-VOILA (Vitality Oriented Innovations for the Lifecourse of the Ageing Society). Eline: ‘Mijn hart ligt bij het onderzoek naar de biologie van veroudering. Persoonlijke gebeurtenissen gedurende het leven maken je sterker maar verhogen bij velen ook de kwetsbaarheid en maken je moleculair zichtbaar ouder. “Ageing is not for sissies”, zei Mae West ooit. Diversiteit in veroudering is een thema dat veel vakgebieden verbindt. Ik hoop binnen de KNAW meedenkers te ontmoeten en inspiratie op te doen voor mijn onderzoek en dat van de Dutch Society for Research on Ageing.’

Uniek samenwerkingsverband
DuSRA-VOILA is het grootste samenwerkingsverband van experts op gebied van veroudering in Nederland. In oktober 2019 is het onderzoek van start gegaan dat vijf jaar in beslag neemt. Negen onderzoeksinstituten en acht private partijen hebben de krachten gebundeld. Het consortium wordt medegefinancierd met 6 miljoen euro vanuit ZonMw en Health~Holland, Topsector Life Sciences & Health.

Gezond ouder worden
Een team van verouderingsexperts doet onderzoek naar meerdere ouderdomsziekten. Met nieuwe biomarkers bekijken onderzoekers welke ouderen het grootste risico lopen op versnelde veroudering en op verhoogde kwetsbaarheid bij medische behandelingen. Er wordt ook gekeken naar veroudering op celniveau. In het bijzonder worden senescente (roestige) cellen bekeken, zodat vroegtijdige herkenning mogelijk wordt. Door tijdig in te grijpen hopen de onderzoekers ziektes als hartfalen, dementie en kanker af te remmen of het aantal zelfs te verminderen.

KNAW
De KNAW vervult drie taken: genootschap van excellente wetenschappers uit alle disciplines; bestuurder van wetenschappelijke onderzoeksinstituten en adviseur van de regering op het gebied van wetenschapsbeoefening. Vanuit haar onafhankelijke positie brengt de KNAW mensen en middelen bij elkaar om met kennis en creativiteit bij te dragen aan de ontwikkeling van onze samenleving. Op maandag 13 september wordt Eline Slagboom officieel als nieuw akademielid geïnstalleerd.

]]>
news-7276 Wed, 19 May 2021 15:44:00 +0200 Proefdiervrije innovaties versnellen en kansen verzilveren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/proefdiervrije-innovaties-versnellen-en-kansen-verzilveren/ Vandaag ontving minister Carola Schouten van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van Jeroen Geurts, voorzitter van ZonMw, een verkenning voor een Nederlands onderzoeksprogramma voor proefdiervrije innovaties. Jeroen Geurts benadrukte de conclusie uit de verkenning dat meer coördinatie en investeringen in onderzoek zullen helpen de transitie naar proefdiervrije innovatie te versnellen. De verkenning is een initiatief van ZonMw en het NCad. ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) voerden de verkenning uit. Zij zijn beiden partners in het programma Transitie naar Proefdiervrije Innovatie (TPI). Dit TPI-programma wordt geregisseerd en gefaciliteerd door het ministerie van LNV.

Minister Schouten: ‘De afgelopen 2,5 jaar is door TPI de transitie naar proefdiervrije innovatie een flinke stap verder gebracht. Onderzoekers, financiers, beoordelaars, NGO’s, ondernemers én beleidsmakers met hetzelfde doel, weten elkaar al steeds beter te vinden. Tegelijkertijd begrijp ik dat de ambitie hoog is en dat we sneller vooruit willen. Het is daarom goed dat ZonMw en NCad nadenken over hoe we TPI verder kunnen vormgeven in de toekomst. Ook de komende jaren blijft ieders inzet nodig om uiteindelijk zoveel als verantwoord is, proefdiervrij te kunnen zijn, en deze verkenning helpt daarbij.’

Meer coördinatie en investeringen in de keten van proefdiervrije innovatie

De aanleiding voor de verkenning was de constatering van ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) dat met het huidige tempo de transitie naar proefdiervrij onderzoek langzaam gaat. Ondanks dat er op veel plekken in Nederland gewerkt wordt aan organen-op-een chip en andere proefdiervrije modellen, is daadwerkelijk toepassing daarvan nog niet altijd mogelijk. Wil Nederland de ingezette transitie naar proefdiervrij onderzoek versnellen, dan zijn er extra coördinatie tussen en investeringen van alle betrokken partijen in de keten nodig: overheden, onderzoeksinstellingen en bedrijven.

Een cruciale rol voor de nieuwe generatie

ZonMw en NCad adviseren om extra in te zetten op innovatie, toepassing en onderwijs.
‘Om de transitie naar dierproefvrije wetenschap succesvol te maken, is een forse investering in de wetenschap nodig’ stelt Henk Smid (voorzitter NCad) als mede-initiatiefnemer. Dan versnelt de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije modellen. De implementatie van bestaande proefdiervrije methoden vraagt ook om extra aandacht. Een van de belangrijke fasen daarin is inzicht krijgen in hoe innovaties zonder proefdieren geïmplementeerd kunnen worden: hoe zijn ze te valideren of kwalificeren als werkzaam of veilig? Daarmee kunnen de kansen die er liggen sneller verzilverd worden. De nieuwe generaties onderzoekers spelen een cruciale rol in de versnelling van de transitie. Onderwijs in het gedachtengoed en de methoden van proefdiervrij onderzoek helpt hen om verantwoorde keuzes te maken voor hun onderzoeksopzet. Zij kunnen zo de kwaliteit en relevantie van hun onderzoek verhogen, én vertaling van hun resultaten naar de mens verbeteren.

Een toekomst met zo min mogelijk proefdieronderzoek?

De komende maanden zal ZonMw gebruiken om de adviezen uit de verkenning verder uit te werken tot een strategische agenda en een strategie voor financiering waarbij ZonMw streeft naar breed gedragen onderzoeks- en innovatieconsortia. Ook zullen ZonMw en NCad inzetten op een sterkere positionering en profilering van proefdiervrij onderzoek, om kennis sneller te delen en initiatieven beter met elkaar te verbinden.
Jeroen Geurts en Henk Smid hopen dat de aanbieding van de verkenning aan minister Carola Schouten voor een verdere versnelling van de ingezette transitie naar onderzoek zonder proefdieren. En ze hopen dat een nieuw kabinet overweegt daar ook haar bijdrage aan te leveren. ‘ZonMw ziet uit naar een toekomst waarin het werken met proefdieren is geminimaliseerd, zonder dat er onverantwoordelijke risico’s worden genomen ten aanzien van de kwaliteit van het onderzoek. ‘We hebben snel meer kennis nodig om goede alternatieven te creëren’ benadrukt Jeroen Geurts.

Meer informatie

  • Verkenning naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een Nederlands onderzoeksconsortium ter bevordering van dierproefvrije innovaties.
  • Transitie Proefdiervrije Innovatie TPI, het programma voor de Transitie Proefdiervrije Innovatie, wil de transitie naar proefdiervrije innovatie versnellen. Het TPI programma wordt gedragen door partners uit de publieke en private sector en maatschappelijke organisaties.
  • Meer Kennis met Minder Dieren ZonMw stimuleert al 20 jaar innovaties die bijdragen aan het beantwoorden van wetenschappelijke vragen zonder dierproeven en zet in op het 3V-beleid (Vervangen, Verminderen en Verfijnen). We doen dit onder andere met het programma Meer Kennis met Minder Dieren.
  • Nationaal Comite advies dierproevenbeleid (NCad) Het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) is ingesteld voor de bescherming van dieren die worden gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden en voor onderwijs.

De verkenning is tot stand gekomen met de medewerking van deskundigen die werkzaam zijn bij: RIVM, VUmc / ACTA, Stichting Proefdiervrij, Leids Universitair Medisch Centrum, ministerie van Economische Zaken en Klimaat, ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij, Francis Crick Institute, TNO, KNAW, Biomedical Primate Research Centre (BPRC), Institute for human Organ and Disease Model Technologies (hDMT), de Nierstichting, Hoge School Utrecht, Health~Holland, Universiteit Maastricht, Radboud UMC, Erasmus MC en Universiteit Utrecht.

]]>
news-7277 Wed, 19 May 2021 11:12:05 +0200 Onderzoekers Parkinson slaan handen ineen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoekers-parkinson-slaan-handen-ineen/ Op 11 april, Wereld Parkinson Dag, hebben de meest vooraanstaande partijen omtrent de ziekte van Parkinson bekendgemaakt de krachten te gaan bundelen. Met de Parkinsonalliantie Nederland hebben de onderzoekers het doel gesteld samen sneller resultaten te boeken tegen de ziekte en bekendheid te creëren rondom de snelst groeiende hersenziekte ter wereld. De bekendmaking van deze nieuwe samenwerking deden dr. Wilma van de Berg (Amsterdam UMC) en LUMC-neuroloog prof. dr. Bob van Hilten in Parkinson-TV. De onderzoekers zijn momenteel bezig individuele verschillen in het ziekteproces en de gevoeligheid voor het ontwikkelen van bijwerkingen van Parkinson-medicatie in kaart te brengen. Deze studie ProPark wordt voor een groot deel gefinancierd door ZonMw.

Parkinsonalliantie Nederland is opgericht door
•    ParkinsonNet (landelijk netwerk met ruim 3.400 zorgverleners gespecialiseerd in het begeleiden van mensen met parkinsonbehandelaars)
•    Parkinson-Vereniging (voor mensen met parkinson, parkinsonismes en hun omgeving)
•    ParkinsonNL (het nieuwe fonds voor onderzoek en voorlichting)
•    Het platform van onderzoekers die zich in Nederland bezighouden met Parkinson

De organisaties blijven individueel aan hun doelen werken maar zien een intensieve samenwerking als de mogelijkheid om te versnellen. Benieuwd naar de hele uitzending van Parkinson-TV? Bekijk hier.

Bekijk onze programmapagina Parkinson hier.

]]>
news-7230 Mon, 03 May 2021 15:18:16 +0200 Implementatie special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/implementatie-special-van-kwaliteit-in-zorg-kiz-verschenen/ De nieuwste special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) staat in het teken van implementatie en biedt een vooruitblik op het European Implementation Event 2021. Effectieve interventies vinden vaak niet vanzelf hun weg naar de zorgpraktijk. We weten inmiddels dat actieve implementatie met kennis van zaken nodig is om praktijkverbetering tot stand te brengen of te versnellen. Implementatie zelf is een vakgebied geworden met een groeiende kennisbasis. En met steeds meer in implementatie gespecialiseerde professionals. 

Sneak preview

Vandaag is er een speciaal nummer van het blad Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen dat geheel in het teken staat van implementatie. Het nummer is een sneak preview van het European Implementation Event op 27 en 28 mei 2021. De EIE2021 biedt een rijk en veelzijdig programma waarin implementatieonderzoek en praktijkervaringen uit meerdere landen, sectoren, omgeving en disciplines aan bod komen. Maar liefst drie keynote speakers waaronder Dr. Erik Gerritsen en professor Jet Bussemaker geven inzicht in de ontwikkelingen rondom implementatie.

Verder bevat het blad een artikel over het Nederlands Implementatie Collectief (NIC) en een artikel over jonge implementatieprofessionals (early career) en hun situatie en behoeften. Ook schrijft KiZ-lid Barbara van der Linden in haar blog over de sessies waar zij naar uit kijkt tijdens de EIE. Tenslotte is er ook een artikel opgenomen over het Zorg Evaluatie en Gepast Gebruik programma in Nederland. De organisatoren vertellen hoe dit belangrijk, op implementatie gerichte, programma is opgezet. Interessant voor iedereen die Implementatie een warm hart toedraagt.

Meer informatie, lezen en inschrijven

]]>
news-7158 Mon, 19 Apr 2021 08:43:00 +0200 Coronaonderzoek: een jaar wetenschappelijke topsport in feiten en cijfers https://covid19.zonmw.nl Vandaag lanceert ZonMw een themawebsite over haar werk in de coronacrisis. Bestuursvoorzitter Jeroen Geurts en directeur Véronique Timmerhuis vertellen over een jaar wetenschappelijke topsport. De website bevat ook feiten en cijfers en drie cases van projectleiders van ons COVID-19 programma. news-7164 Mon, 19 Apr 2021 06:58:34 +0200 Create4Care: dagelijkse praktijkproblemen zelf oplossen met zorgtechnologie https://publicaties.zonmw.nl/verpleegkundig-leiderschap/kansen-zien-en-pakken/ Dagelijks komen verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden praktische problemen tegen die ze zelf provisorisch oplossen. In Create4Care werken zij samen met studenten en ontwikkelaars aan professionele oplossingen voor deze praktijkproblemen. Initiator van Create4Care Onno Helder vertelt hoe hij dit idee van het verbeteren van het zorgproces heeft uitgewerkt en welke producten er inmiddels op de markt zijn. news-7147 Fri, 16 Apr 2021 16:32:00 +0200 Gezonde en groene leefomgeving is nodig voor een vitale samenleving https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gezonde-en-groene-leefomgeving-is-nodig-voor-een-vitale-samenleving/ Een gezonde groene leefomgeving bevordert en beschermt het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden van mensen. Samen met het RIVM bereiden we een programma voor. Zodat beleidsmakers met kennis, data, infrastructuur en praktische instrumenten, gezondheid meer integraal mee kunnen nemen in hun beleid rond de fysieke leefomgeving. Verbinding en samenwerking

De opdracht om het programma ‘Gezonde Groene Leefomgeving’ voor te bereiden, komt van de ministeries van VWS en LNV. Deze ministeries willen dat gezondheidsvraagstukken vanuit een breed perspectief worden aangepakt, waarbij de verschillende domeinen worden overstegen. Daarom is verbinding met en samenwerking tussen verschillende beleidssectoren en maatschappelijke actoren nodig.

Samen met landelijke en lokale belanghebbenden

Dit programma is een belangrijke impuls, want een gezonde en groene leefomgeving bevordert en beschermt de volksgezondheid. Bij de voorbereiding voor dit programma betrekken we landelijke en lokale belanghebbenden. Het resultaat dat we beogen, is kennis, data, infrastructuur en praktische instrumenten. Hiermee kunnen op landelijk, regionaal en lokaal niveau keuzes worden gemaakt om gezondheid meer integraal en volwaardig mee te nemen in het beleid op het gebied van de fysieke leefomgeving.

Gezonde leefomgeving

Een gezonde en groene leefomgeving is belangrijk voor een vitale samenleving. Groen omdat een gezonde en leefbare omgeving niet bestaat zonder natuur. Het is de basis van ons voortbestaan en de economie. Gezondheid, gezond gedrag en kunnen meedoen in de samenleving worden beïnvloed door de sociale en fysieke omgeving en de sociaaleconomische status van mensen. De directe leefomgeving, de buurt of wijk met de aanwezige voorzieningen daarin, creëren kansen op of belemmeringen voor gezondheid.

Programma Gezonde Groene Leefomgeving

De ministeries van VWS en LNV stellen vandaag in een Tweede Kamerbrief dit overkoepelende programma voor. Het geeft uitvoering aan de beleidsambities in de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid (LNG) en in de uitvoeringsagenda van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De beide ministeries hebben RIVM en ons gevraagd dit programma als volgt voor te bereiden en uit te voeren aan de hand van 3 randvoorwaarden:

  • creëren van een stevige kennisbasis en kennisinfrastructuur
  • stimuleren van de ontwikkeling en gebruik van passende (beleids-) instrumenten
  • evaluatie en monitoring

We bouwen voort op eerdere resultaten. We hebben al veel kennis laten ontwikkelen in andere programma’s zoals ‘Maak ruimte voor gezondheid’. Ook loopt er door ons geïnitieerd en gefinancierd onderzoek naar microplastics en naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering.

Omgevingswet

De Omgevingswet die naar verwachting in 2022 in werking treedt, geeft bestuurders en beleidsmakers meer ruimte om een gezonde groene leefomgeving te ontwikkelen. De wet is erop gericht om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden. De fysieke leefomgeving moet zodanig beheerd, gebruikt en ontwikkeld worden dat alle maatschappelijke functies ook op de lange termijn duurzaam vervuld kunnen worden.

ZonMw en RIVM

We willen in samenwerking met RIVM dit maatschappelijke vraagstuk agenderen en met kennis ervoor zorgen dat de leefomgeving positief kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Hoe? Door gezond gedrag te bevorderen. Denk hierbij aan bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen. En door te beschermen tegen risico’s. Voorbeelden hiervan zijn klimaateffecten, zoönosen en milieu. Samen laten we kennis ontwikkelen en toepassen gericht op de gezonde leefomgeving. Zo spelen we in op maatschappelijke vragen van zowel beleidsmakers, wetenschappers, praktijkprofessionals en inwoners over gezondheidseffecten van hun leefomgeving.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-7113 Tue, 06 Apr 2021 13:13:11 +0200 'Publiek-private samenwerking is essentieel voor medicijnontwikkeling' https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/publiek-private-samenwerking-is-essentieel-voor-medicijnontwikkeling/ Hoe ontwikkel je een medicijn? Twee excellente wetenschappers vertelden over hun successen en uitdagingen van geneesmiddelenontwikkeling tijdens het webinar op dinsdag 30 maart. Webinar gastheer emeritus hoogleraar Bert Leufkens: ‘Met het enthousiasme van deze onderzoekers krijg ik een positief gevoel over de toekomst’.  

Webinar Geneesmiddelen gemist? Kijk hier  terug.

Zeldzame ziekte
Schildklier specialist Edward Visser ontwikkelde het nieuwe medicijn Triac voor mensen met een zeldzame schildklieraandoening. Het medicijn verlaagt het schildklierhormoonniveau, vertraagt het hartritme en verhoogt het lichaamsgewicht van de ernstig zieke kinderen. De enorme investering gedurende 44 jaar heeft uiteindelijk zijn vruchten afgeworpen. Het medicijn is namelijk al beschikbaar voor patiënten.

Alzheimer
Ook neurobioloog Jos Prickaerts is bezig met een veelbelovend traject. Hij heeft een nieuw doel gevonden voor het medicijn Roflumilast, ook wel drug repurposing genoemd. Het medicijn blijkt, naast het verhelpen van longklachten, ook het geheugen van mensen met Alzheimer te verbeteren. Onlangs is de fase II studie gestart waarbij het medicijn wordt getest op mensen die naar verwachting binnen 5 jaar Alzheimer krijgen. De onderzoekers gaan het geheugen, de kwaliteit van leven en Alzheimer-eiwitten meten en hopen op een belangrijke stap richting goedkeuring van het medicijn.

Publiek-private samenwerking
Beide sprekers benoemden het belang van publiek-private samenwerking voor de ontwikkeling van geneesmiddelen. Ondanks de risico’s voor de academische vrijheid, zijn private partijen onmisbaar, aldus Edward Visser en Jos Prickaerts.

Webinarreeks
Al meer dan 15 jaar stimuleert ZonMw via verschillende subsidieprogramma’s translationeel onderzoek. Rondom de evaluatie van deze programma’s organiseren we een serie webinars over ontwikkelingen in translationeel onderzoek, zoals ATMP’s, vaccins, genomics, leefstijlgeneeskunde en medische technologie. Kijk de webinars terug via onderstaande links.

Webinar Geneesmiddelen (30 maart)
Webinar Medische Technologie (1 februari)
Webinar Placebo of no-cebo (8 december)
Webinar Genomics (23 november)
Webinar ATMP's (26 oktober)

]]>