Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In 2014 is de nationale campagne Verstandig Kiezen opgezet om de zorgkwaliteit te verbeteren door onnodige of schadelijke zorg te voorkomen en stijgende zorgkosten te verminderen. Hierbij worden de Verstandige Keuzes gebruikt om shared decision making tussen artsen en (ouders van) patiënten te bevorderen. Dit project betreft Verstandige Keuzes bij gastro-oesofageale reflux(ziekte) bij kinderen van 0–18 jaar. Gastro-oesofageale reflux is een normaal verschijnsel dat veel voorkomt bij gezonde kinderen en volwassenen. Toch vindt geregeld onnodig onderzoek en behandeling plaats; uit onderzoek blijkt dat het gebruik van antirefluxmedicatie bij kinderen de laatste jaren fors is gestegen (fig. 1a-c). Dit is een ongewenste ontwikkeling omdat blijkt dat deze medicatie symptomen vaak niet vermindert, maar wel bijwerkingen kan geven zoals luchtweginfecties en maag-darmklachten. Verder zijn de lange termijn effecten nog onvoldoende onderzocht. Publicatie van een internationale (2009) en nationale richtlijn (2012), welke aanraden deze medicatie zeer terughoudend voor te schrijven, leidde niet tot een daling van het aantal voorschriften (fig. 1a-c). Om dit onnodige medicatiegebruik te verminderen, hebben de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK), de Federatie Medisch Specialisten (FMS) en ZonMw in voorjaar 2014 de Verstandige Keuzes bij gastro-oesofageale reflux(ziekte) bij kinderen van 0–18 jaar ontwikkeld.

 

Voormeting (september 2014–februari 2015)

Er werd een knelpuntenanalyse uitgevoerd middels een enquête onder 314 zorgverleners en 61 ouders (van gezonde kinderen en kinderen met uiteenlopende ziekten, waaronder 3 met refluxziekte) om te onderzoeken hoe de Verstandige Keuzes het beste geïmplementeerd konden worden. Er was behoefte aan betrouwbare informatie middels een app of website, een zakkaartje en een informatief gesprek met de behandelend arts.

 

Ontwikkelen en verspreiden implementatietools/-strategieën (februari 2015–maart 2017)

Wij ontwikkelden een app (voor zorgverleners en (ouders van) patiënten), een zakkaartje met Verstandige Keuzes (voor zorgverleners) en samen met Stichting Kind & Ziekenhuis een patiëntenkaart (met tips voor het gesprek met de behandelend arts). Deze tools zijn namens de NVK landelijk verspreid onder alle kinderartsen en geplaatst op de NVK-website. Er zijn diverse nascholingen gegeven aan artsen en 6 artikelen gepubliceerd in vakbladen zoals Kinderarts & Samenleving. Er werd een audit en feedback studie opgezet in het Emma Kinderziekenhuis/AMC. Hierin werden artsen één-op-één benaderd naar aanleiding van hun voorschrijfgedrag en gevraagd naar de reden voor het voorschrijven van antirefluxmedicatie en de bekendheid met de richtlijn en Verstandige Keuzes. Ook verscheen er een interview over reflux in ‘Ouders van Nu’, een van de meest gelezen tijdschriften onder ouders van jonge kinderen. Hierin werd verwezen naar de app en er werd een link naar de patiëntenkaart geplaatst bij alle bestaande artikelen over reflux op de website. Voor de 1e lijn verscheen er informatie over reflux bij baby’s en kinderen op www.thuisarts.nl, met een link naar de app en patiëntenkaart. Bij het artikel in het vakblad Huisarts & Wetenschap werden de patiëntenkaart en het zakkaartje meegestuurd.

 

Resultaten

Het implementatie-effect werd op 2 manieren gemeten. Enerzijds middels een nameting (enquête) onder zorgverleners die deelnamen aan de voormeting. Anderzijds door de trend in het aantal voorschriften antirefluxmedicatie voor en na implementatie van de Verstandige Keuzes te vergelijken (Achmea Health Database).

 

Enquête (juni–juli 2017)

Hieruit bleek dat na actieve implementatie meer zorgverleners bekend zijn met de richtlijn (stijging van 56% naar 88%) en Verstandige Keuzes (stijging van 19% naar 58%). De patiëntenkaart is de best bekende implementatietool (35%). Ruim de helft (63%, 34/54) van de voorschrijvende zorgverleners gaf aan minder antirefluxmedicatie voor te schrijven. Bekendheid met de richtlijn (90%) en Verstandige Keuzes (32%) en feedback van collega’s (16%) beïnvloedden hen het meest in hun voorschrijfgedrag (fig. 2).

 

Data Achmea Health Database (januari 2007–maart 2017)

In september 2016 was de actieve implementatiefase grotendeels afgerond.

Voor 0–18-jarigen was er 3 maanden post-interventie (december 2017) sprake van een niet significante stijging van 123 voorschriften/maand (95% CI -373 tot 619); 6 maanden post-interventie (maart 2017) was er een niet significante stijging van 229 voorschriften/maand (95% CI -592 tot 1.050) meetbaar. Uitgesplitst naar leeftijd (0–18 maanden, 19 maanden–18 jaar) bleef dezelfde trend zichtbaar.

 

Conclusie

Sinds het implementatietraject zijn zorgverleners aanzienlijk beter bekend met de richtlijn en Verstandige Keuzes. De toegenomen bekendheid met de aanbeveling terughoudend te zijn met antirefluxmedicatie en de door zorgverleners gerapporteerde gedragsverandering zijn echter (nog) niet zichtbaar als dalende trend in het aantal voorschriften.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Achtergrond

Vanwege een ongewenste stijging van het aantal voorschriften van antirefluxmedicatie aan 0–18-jarigen werden medio 2014 Verstandige Keuzes voor gastro-oesofageale reflux(ziekte) ontwikkeld. Na een knelpuntenanalyse onder zorgverleners en ouders (september 2014–februari 2015) werden implementatietools ontwikkeld om het aantal voorschriften antirefluxmedicatie terug te dringen (februari 2015–maart 2017). In deze studie evalueren wij het effect van deze tools op het voorschrijfgedrag van zorgverleners.

 

Vraagstelling

Leidt actieve implementatie van Verstandige Keuzes bij gastro-oesofageale reflux(ziekte) tot een afname van voorschriften van antirefluxmedicatie aan 0–18-jarigen? Zie fig. 3a-b voor het tijdpad.

 

Enquête

Zorgverleners

Er namen 314 zorgverleners deel aan de voormeting. Zij stelden de volgende implementatietools voor: app (43%), zakkaartje (28%), feedback van of aan collega’s (26%), samenvatting richtlijn (22%), nascholing (21%), informeren ouders (15%), publicatie vakblad (10%), stroomdiagram richtlijn (11%). Van de respondenten uit de 1e lijn (n=61) had 64% behoefte aan een NHG-standaard over gastro-oesofageale reflux(ziekte) bij kinderen van 0–18 jaar.

Van de deelnemers aan de voormeting gaf 52% (n=162) aan mee te willen werken aan de nameting. Van de 155 traceerbare respondenten vulde 43% (n=66) de enquête in.

 

Ouders

Aan de voormeting namen 61 ouders deel. Zij ontvingen het liefst informatie over ziekte en behandeling van hun kind via een individueel gesprek met de arts (75%), een patiëntenfolder (25%) en een betrouwbare website (20%).

 

Effect van de implementatie (zorgverleners)

Bekendheid richtlijn

Bij de voormeting was 56% van de respondenten bekend met de aanbevelingen in de NVK-richtlijn, bij de nameting was dit gestegen tot 88%.

 

Bekendheid Verstandige Keuzes

Tijdens de voormeting was 19% van de respondenten bekend met de Verstandige Keuzes, bij de nameting was dit 59%. Men had vooral van de Verstandige Keuzes gehoord via collega’s (51%), via de FMS, NVK of ZonMw (41%) en/of publicaties in vakbladen (24%). Geen van de respondenten had via nascholingen over de Verstandige Keuzes gehoord.

 

Bekendheid implementatietools

Bij de nameting kende 27% van de respondenten meer dan 1 tool, 32% kende 1 tool en 41% kende geen enkele tool. De patiëntenkaart (om ouders te informeren) was bekend bij 35% van de respondenten, het zakkaartje bij 29%, de pagina’s op www.thuisarts.nl bij 21% en de app bij 20%.

Een samenvatting en stroomdiagram van de richtlijn werden opgenomen in de app. De ontwikkeling van een NHG-standaard is met de NHG besproken, maar heeft voor hen momenteel geen prioriteit.

 

Voorschrijfgedrag

Van de voorschrijvende respondenten gaf 63% aan minder antirefluxmedicatie voor te schrijven, 36% gaf aan niet (bewust) anders voor te schrijven en 2% gaf aan meer voor te schrijven omdat de aanbevelingen beter werden opgevolgd. Fig. 2 laat zien waarom zorgverleners minder voorschreven.

 

Audit & feedback interventie AMC

Na actieve implementatie werd een kleine, niet statistisch significante daling gezien van het aantal voorschriften. Van de zorgverleners in deze studie bleek 63% al bekend met de NVK-richtlijn over gastro-oesofageale refluxziekte bij kinderen.

 

Achmea Health Database

Op basis van gegevens uit de Achmea Health Database werd berekend of actieve implementatie werd gevolgd door een daling van het aantal voorschriften antirefluxmedicatie voor kinderen van 0–18 jaar tussen januari 2007–maart 2017.

In deze periode werden 286.477 voorschriften verstrekt aan 96.944 verzekerden, gemiddeld betrof het 2.329 (SD 471) voorschriften/maand, fluctuerend tussen 1.451–3.480 voorschriften/maand.

In september 2016 was de actieve implementatiefase grotendeels afgerond.

Voor 0–18-jarigen was er pre-interventie sprake van een kleine, significante stijging van 7 voorschriften/maand (95% CI 2–12). Drie maanden post-interventie (december 2016) was er sprake van een stijging van 123 voorschriften/maand (95% CI -373 tot 619) ten opzichte van de periode januari 2007–september 2016. Zes maanden post-interventie (maart 2017) was er een stijging van 229 voorschriften/maand (95% CI -592 tot 1.050) ten opzichte van januari 2007–september 2016. Uitgesplitst naar leeftijd (0–18 maanden en 19 maanden–18 jaar) was dezelfde trend zichtbaar.

 

Conclusie

De bekendheid van de richtlijn en Verstandige Keuzes is sinds het implementatietraject aanzienlijk gestegen onder zorgverleners. Ruim de helft van de zorgverleners geeft aan minder voor te schrijven. Van de ontwikkelde implementatietools is de patiëntenkaart het meest bekend. Zorgverleners worden in hun voorschrijfgedrag vooral beïnvloed door bekendheid met de richtlijn en Verstandige Keuzes en door feedback van collega’s.

De toegenomen bekendheid met de aanbeveling terughoudend te zijn met antirefluxmedicatie en de door zorgverleners gerapporteerde gedragsverandering zijn echter (nog) niet zichtbaar als dalende trend in het aantal voorschriften.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In Amerika is in 2011 de campagne “Choosing Wisely” gestart met als doel de resultaten van de gezondheidszorg te verbeteren en onnodige of zelfs schadelijke ingrepen te vermijden, om zo de zorg voor de patiënt te verbeteren en de snel oplopende kosten van het zorgsysteem te verminderen. In navolging van deze campagne is door de Raad Kwaliteit van de Orde en het SKMS bestuur het thema “verstandig kiezen” als prioriteit benoemd voor de gezamenlijke agenda van de WV-en en is budget beschikbaar gesteld voor projecten die vallen binnen het thema “ Choosing Wisely” in Nederland. Het Cluster Kwaliteit van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) heeft het bestuur geadviseerd om de sectie kinder-MDL te vragen om in samenwerking met het Cluster Kwaliteit een projectaanvraag uit te werken waarbij volgens “Choosing wisely” methodiek ouder/patiëntinformatie wordt ontwikkeld over de “verstandige keuzes” rond gastro-oesofageale reflux(ziekte).

De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde is mede-aanvrager van dit project.

De hoofddoelstelling van het project is de kwaliteit van zorg te verbeteren en kosten te verminderen door het gesprek tussen arts en ouders/verzorgers van de kinderen in de spreekkamer te faciliteren om zo tot de juiste keuze voor een test of behandeling te komen of daarvan verder af te zien. Ouders/verzorgers van de kinderen en medisch specialisten krijgen verschillende implementatietools tot hun beschikking om het gesprek te ondersteunen.

De lijst met 6 verstandige keuzes, afgeleid van de aanbevelingen uit de richtlijn en gepubliceerd op 17/4/2014, wordt in dit project in de praktijk geïmplementeerd en het effect zal worden gemeten. Daarnaast zal dit project als voorbeeld kunnen dienen voor volgende soortgelijke projecten binnen de kindergeneeskunde. De belangrijkste vraagstellingen zijn:

 

1. in kaart brengen belemmerende en bevorderende factoren implementatie

2. ontwikkeling en verspreiding implementatietools

3. evaluatie effectiviteit implementatietools dmv enquêtes en interviews

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website