Verslagen

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op Nederlandse IC-afdelingen wordt moeilijke zorg geleverd, waarbij zich veel morele problemen voordoen. Morele problemen zijn problemen waarbij een zorgverlener zich afvraagt wat het juiste is om te doen (bijvoorbeeld een dilemma waarbij de zorgverlener moet kiezen tussen twee slechte opties).

Morele problemen kunnen leiden tot morele stress en, in ernstige gevallen, tot burn-out. We verwachten dat we met de implementatie van frequent moreel beraad, een multidisciplinair gesprek onder leiding van een ethicus over moreel geladen casuïstiek, kan helpen om morele stress en burn-out te verlagen. Daarmee zouden we dan bijdragen aan het algemeen welzijn van zorgverleners op de IC en uitval verminderen.

We kijken aanvullend naar of en hoe een serie van moreel beraad bijdraagt aan het leren over morele problemen van zorgverleners. Met andere woorden: hoe beklijft de kennis uit moreel beraad voor langere tijd? Hoe kunnen we dat leren verbeteren? En hoe vindt dat wat geleerd is een weg naar de praktijk?

Om deze twee doelen te halen voeren we een actieonderzoek uit bij twee IC-afdelingen, waarin we zowel van kwantitatieve als kwalitatieve methoden gebruikmaken. Het zijn de IC-afdelingen van het Radboudumc (een academisch ziekenhuis) en van het CWZ in Nijmegen (een topklinisch ziekenhuis).

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Tot op heden is er:

1. met een expertgroep (zorgverleners en onderzoekers) een moreel beraad-structuur op gezet in twee Intensive Care-afdelingen: in het Radboudumc (academisch) en CWZ ziekenhuis Nijmegen (topklinisch)

2. kwantitatieve data verzameld rond morele stress en burn-out onder zorgpersoneel van deze ICs (baseline en meting 1 zijn uitgevoerd; n.a.w. worden nog drie metingen gedaan)

3. theoretisch kader over a) leren van moreel beraad en b) de therapeutische waarde van moreel beraad uitgewerkt in aanloop naar de kwalitatieve case study plus een analyse van observaties en opnames van de eerste 15 moreel beraden. De theorie en de eerste analyse is informatie voor de sampling van de case study.

4. Naar aanleiding van Covid-19 is een seriële interviewstudie met zorgpersoneel op de IC opgezet naar ervaringen van morele stress en morele verwonding. De eerste ronde interviews (in de eerste piek) is afgerond en geanalyseerd. De tweede ronde interviews wordt nu (11-2020) uitgezet.

5. Er is een brief gepubliceerd over morele verwonding bij zorgverleners op de IC tijdens de Covid-19 crisis in het tijdschrift Intensive Care Medicine. (https://link.springer.com/article/10.1007/s00134-020-06121-3)

6. Twee publicaties over morele stress en burnout, over de baseline meting en een voor/na meting ten opzichte van de eerste piek van Covid-19, zijn momenteel ingediend bij twee wetenschappelijke tijdschriften.

7. De eerste resultaten van de studie zijn gepresenteerd op het Radboudumc en het CWZ, en op het NVIC congres 2020. De eerste resultaten zijn ook gebruikt voor academisch onderwijs aan het Radboudumc.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op de intensive care (IC)-afdeling zorgen IC-verpleegkundigen en intensivisten dagelijks voor patiënten met een levensbedreigende aandoening. IC-zorg is zeer complexe zorg, waarbij ‘moet alles wat (technisch) kan’-dilemma’s, emotionele druk als gevolg van patiënten- en naastenleed en morele problemen rond personeelskrapte en daaropvolgende hoge werkdruk een grote rol spelen. De IC kent, niet toevallig, een hogere burn-out prevalentie dan andere ziekenhuisafdelingen.

 

Dit participatief actieonderzoek onderzoekt of en hoe moreel beraad IC-zorgverleners helpt met dialogisch leren van bovengenoemde complexe en moreel geladen casussen, en zorgt voor reflectie op en verbetering van professioneel handelen en een professionele houding, verbeterde samenwerking tussen zorgverleners onderling, verhoogd welzijn van zorgverleners en kwaliteit van zorg. Kortom, is moreel beraad een goede aanjager van en reflectie-instrument binnen de kwaliteitsverbetercyclus zoals de literatuur suggereert?

Dit project stelt, conform de kwaliteitsstandaard Organisatie IC, de complexiteit van zorg, interprofessionele communicatie en samenwerking, persoonlijk welzijn van zorgverleners en hoge “kwaliteit van zorg op de juiste plek” centraal. De onderzoekers zorgen, in overleg met de praktijk, voor een betrouwbare en geldige evaluatie. Dit actieonderzoek heeft een cyclisch karakter: de diagnose van het probleem - werkdruk, morele stress, burn-out, en uitval op de IC met slechtere kwaliteit van zorg tot gevolg - is geformuleerd in een samenwerking tussen zorgverleners op de IC, onderzoekers, ervaringsdeskundigen (FCIC; bij monde van voorzitter dr. Lilian Vloet) en ethici. Binnen deze samenwerking is besloten in te zetten op moreel beraad als methodiek voor continu leren en verbeteren om competente zorgverleners op te leiden die om kunnen gaan met (morele) stress in een hoogcomplexe IC-omgeving en samen kwaliteit van zorg kunnen verbeteren. De specifieke invulling van de moreelberaadpraktijk wordt bepaald door deelnemers en ethici. Uit (de evaluatie van) moreel beraad vloeien feedbackmechanismen voor de praktijk voort.

De kwaliteitsstandaard is de leidraad voor dit project: multidisciplinair moreel beraad richt zich, onder andere, op de verbetering van interdisciplinaire communicatie waardoor kwaliteit van zorg verbetert. Door morele stress en burn-out te reduceren kan een goed opgeleide zorgverlenerformatie beter in stand worden gehouden. De samenwerking tussen Radboudumc en CWZ Nijmegen benadrukt de kracht van regionale samenwerking, die verder versterkt zal worden door het tussentijds delen van kennis en ervaring aan de overige regioziekenhuizen.

 

Met actieonderzoek wordt inzichtelijk gemaakt a) hoe IC-zorgverleners, (ex)IC-patiënten en hun naasten (ervaringsdeskundigen) en ethici moreel beraad willen inzetten als leermethode (per unit, unit-overstijgend, regionaal), b) wat er in moreel beraden gebeurt en hoe participanten moreel beraad ervaren, c) of en hoe moreel beraad bijdraagt professionele houding en/of professioneel handelen, d) of en hoe moreel beraad bijdraagt aan samenwerking en het actief verbeteren van kwaliteit van zorg, d) of en hoe er een afname is van morele stress en burn-out en e) meer overkoepelend, of en hoe moreel beraad een cumulatief leerrendement weet te realiseren.

 

Het uit te voeren onderzoek kent vier werkpakketten: 1) initiële vormgeving en patiëntenperspectief, 2) leren en verbeteren, 3) impact van moreel beraad en 4) kennisoverdracht.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website