Verslagen

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op Nederlandse IC-afdelingen wordt moeilijke zorg geleverd, waarbij zich veel morele problemen voordoen. Morele problemen zijn problemen waarbij een zorgverlener zich afvraagt wat het juiste is om te doen (bijvoorbeeld een dilemma waarbij de zorgverlener moet kiezen tussen twee slechte opties). Morele problemen kunnen leiden tot morele stress en, in ernstige gevallen, tot burn-out en uitval. We verwachten dat we met de implementatie van frequent moreel beraad, een multidisciplinair gesprek onder leiding van een ethicus over een moreel geladen casus, kan helpen om morele stress en burn-out te verlagen. Daarmee zouden we dan bijdragen aan het algemeen welzijn van zorgverleners op de IC en uitval verminderen. We kijken aanvullend naar of en hoe een serie van moreel beraad bijdraagt aan het lange termijn leren van IC-organisaties over morele problemen in hun zorg. Met andere woorden: hoe beklijft de kennis uit moreel beraad voor langere tijd? Hoe kunnen we dat leren verbeteren? En hoe vindt dat wat geleerd is een weg naar de praktijk? Om deze twee doelen te halen voeren we een actieonderzoek uit bij twee IC-afdelingen, waarin we zowel van kwantitatieve als kwalitatieve methoden gebruikmaken. Het zijn de IC-afdelingen van het Radboudumc (een academisch ziekenhuis) en van het CWZ in Nijmegen (een topklinisch ziekenhuis).

Om goed aan te sluiten bij de huidige Covid-19 crisis, die ook op het werk van de IC een grote weerslag heeft, hebben we de studie uitgebreid met a) een eenmalige meting van morele stress en burn-out onder verschillende IC-afdelingen in Nederland en b) een kwalitatief onderzoek naar morele verwonding als gevolg van werken op de IC ten tijde van de Covid-19 crisis.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In de literatuur werd regelmatig geclaimd dat morele stress en burn-out samenhangen. Dit project bracht in kaart hoe morele stress, burn-out en aanverwante factoren nu eigenlijk samenhangen (doi: 10.1136/bmjqs-2020-012239). N.a.v. de Covid-19 crisis analyseerden we data verzameld bij twee ICs (perifeer en academisch) over morele stress en burn-out om het effect van Covid-19 op deze uitkomstmaten te tonen (doi: 10.1097/CCM.0000000000004865). We kunnen daarbij beschikken over een unieke voormeting, vlak voor het uitbreken van de crisis (oktober, december 2019). We rapporteerden een toename van burn-out klachten. In diezelfde tijd agendeerden we het thema morele verwonding onder IC-zorgverleners als gevolg van de crisis (DOI: 10.1007/s00134-020-06121-3).

Momenteel is een theoretisch kader voor organisationeel leren naar aanleiding van moreel beraad ingediend bij een tijdschrift, en worden er nog enkele studies uitgevoerd: een case study naar morisprudentie in series moreel beraad op de IC, een multicenter studie naar burn-out en morele stress op verschillende ICs in Nederland, een longitudinale kwalitatieve studie naar morele verwonding onder IC-zorgverleners en een voor- en nameting naar de impact van series moreel beraden op morele stress en burn-out.

Promovendus Niek Kok schreef mee aan het programma van de Nationale regiegroep opschaling IC en presenteerde zijn werk op verschillende internationale congressen.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op de intensive care (IC)-afdeling zorgen IC-verpleegkundigen en intensivisten dagelijks voor patiënten met een levensbedreigende aandoening. IC-zorg is zeer complexe zorg, waarbij ‘moet alles wat (technisch) kan’-dilemma’s, emotionele druk als gevolg van patiënten- en naastenleed en morele problemen rond personeelskrapte en daaropvolgende hoge werkdruk een grote rol spelen. De IC kent, niet toevallig, een hogere burn-out prevalentie dan andere ziekenhuisafdelingen.

 

Dit participatief actieonderzoek onderzoekt of en hoe moreel beraad IC-zorgverleners helpt met dialogisch leren van bovengenoemde complexe en moreel geladen casussen, en zorgt voor reflectie op en verbetering van professioneel handelen en een professionele houding, verbeterde samenwerking tussen zorgverleners onderling, verhoogd welzijn van zorgverleners en kwaliteit van zorg. Kortom, is moreel beraad een goede aanjager van en reflectie-instrument binnen de kwaliteitsverbetercyclus zoals de literatuur suggereert?

Dit project stelt, conform de kwaliteitsstandaard Organisatie IC, de complexiteit van zorg, interprofessionele communicatie en samenwerking, persoonlijk welzijn van zorgverleners en hoge “kwaliteit van zorg op de juiste plek” centraal. De onderzoekers zorgen, in overleg met de praktijk, voor een betrouwbare en geldige evaluatie. Dit actieonderzoek heeft een cyclisch karakter: de diagnose van het probleem - werkdruk, morele stress, burn-out, en uitval op de IC met slechtere kwaliteit van zorg tot gevolg - is geformuleerd in een samenwerking tussen zorgverleners op de IC, onderzoekers, ervaringsdeskundigen (FCIC; bij monde van voorzitter dr. Lilian Vloet) en ethici. Binnen deze samenwerking is besloten in te zetten op moreel beraad als methodiek voor continu leren en verbeteren om competente zorgverleners op te leiden die om kunnen gaan met (morele) stress in een hoogcomplexe IC-omgeving en samen kwaliteit van zorg kunnen verbeteren. De specifieke invulling van de moreelberaadpraktijk wordt bepaald door deelnemers en ethici. Uit (de evaluatie van) moreel beraad vloeien feedbackmechanismen voor de praktijk voort.

De kwaliteitsstandaard is de leidraad voor dit project: multidisciplinair moreel beraad richt zich, onder andere, op de verbetering van interdisciplinaire communicatie waardoor kwaliteit van zorg verbetert. Door morele stress en burn-out te reduceren kan een goed opgeleide zorgverlenerformatie beter in stand worden gehouden. De samenwerking tussen Radboudumc en CWZ Nijmegen benadrukt de kracht van regionale samenwerking, die verder versterkt zal worden door het tussentijds delen van kennis en ervaring aan de overige regioziekenhuizen.

 

Met actieonderzoek wordt inzichtelijk gemaakt a) hoe IC-zorgverleners, (ex)IC-patiënten en hun naasten (ervaringsdeskundigen) en ethici moreel beraad willen inzetten als leermethode (per unit, unit-overstijgend, regionaal), b) wat er in moreel beraden gebeurt en hoe participanten moreel beraad ervaren, c) of en hoe moreel beraad bijdraagt professionele houding en/of professioneel handelen, d) of en hoe moreel beraad bijdraagt aan samenwerking en het actief verbeteren van kwaliteit van zorg, d) of en hoe er een afname is van morele stress en burn-out en e) meer overkoepelend, of en hoe moreel beraad een cumulatief leerrendement weet te realiseren.

 

Het uit te voeren onderzoek kent vier werkpakketten: 1) initiële vormgeving en patiëntenperspectief, 2) leren en verbeteren, 3) impact van moreel beraad en 4) kennisoverdracht.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website