Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In 2016 hadden 8,8 miljoen mensen in Nederland één of meerdere chronische ziekten. Met goede voeding is bij deze patiënten gezondheidswinst te behalen. Toch krijgt voedingsadvies in de zorg vooralsnog weinig aandacht en is het vaak geen onderdeel van de behandeling, blijkt uit de Kennissynthese Voeding in de Behandeling van Chronische Ziekten. Ook de Zorgmodule Voeding geeft aan dat het raadzaam is de medische diagnose aan te vullen met een persoonlijk afgestemd voedingsadvies. Een gevalideerd meetinstrument als de Eetscore kan voedingspatronen inzichtelijk en bespreekbaar maken in de zorgpraktijk.

 

Doel van dit project: optimalisatie van de inzet van Eetscore in transmurale zorgpaden om patiënten met een chronische ziekte te ondersteunen in het verkrijgen van een gezond(er) eetpatroon, én om zorgprofessionals te ondersteunen in het bespreekbaar maken van voeding in de zorgpraktijk.

 

OVER DE EETSCORE

De Eetscore, ontwikkeld door de afdeling Humane Voeding en Gezondheid van Wageningen University & Research, is een verkorte voedselfrequentievragenlijst die wordt gescoord met de Dutch Healthy Diet (DHD) index 2015. Het is een instrument waarmee de kwaliteit van de voeding kan worden vastgesteld. De Eetscore bepaalt aan de hand van de voedingsinname in welke mate iemand voldoet aan de Richtlijnen Goede Voeding. Op basis van de score wordt een voedingsadvies gegenereerd door de Eetscore dat aangeeft of er op grond van de score ruimte is voor verbetering.

 

IMPLEMENTATIE VAN EETSCORE IN DE ZORGKETEN

Zowel in de eerste- als in de tweedelijnszorg zijn pilotprojecten uitgevoerd waarbij de Eetscore wordt ingezet bij geselecteerde patiëntgroepen. In Ziekenhuis Gelderse Vallei wordt de Eetscore ingezet bij patiënten met hypertensie en binnen het hartrevalidatieprogramma. In huisartsenpraktijk Bennekomzorg wordt de Eetscore ingezet bij patiënten met diabetes type 2.

 

De inzet van de Eetscore heeft bewustwording en draagvlak opgeleverd bij patiënten, zorgprofessionals, beroepsgroepen en (zorg)organisaties. De Eetscore biedt zorgprofessionals inzicht in voedingsgewoonten van hun patiënten en biedt een handvat om dit bespreekbaar te maken in de zorgpraktijk. Patiënten kunnen zelf aan de slag gaan met het persoonlijke voedingsadvies van de Eetscore om gezond(er) eten in de praktijk te brengen.

 

TOEKOMSTPERSPECTIEVEN

Naar aanleiding van dit project wordt de Eetscore nu ingezet in zowel de eerste- als in de tweedelijnszorg bij geselecteerde patiëntgroepen. In de toekomst wordt de Eetscore ook getest en uitgerold binnen andere afdelingen en zorginstellingen. De resultaten van dit project hebben veel input opgeleverd voor verdere doorontwikkeling van de Eetscoretool en aanbevelingen voor brede inzet van voeding in transmurale zorgpaden. Optimalisatie van de adviezen is nodig om deze nog meer op maat te maken zodat deze toepasbaar is voor meerdere doelgroepen. Daarnaast wordt de Eetscore ingebed in eHealth in Ziekenhuis Gelderse Vallei.

 

In het Register van Zorginstituut Nederland zou de Eetscore passen als onderdeel van een kwaliteits- of informatiestandaard, bijvoorbeeld binnen de Zorgmodule Voeding. Dit traject zal worden opgevolgd, onder andere in nauwe samenwerking met de NVD.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

IMPLEMENTATIE TWEEDELIJNSZORG

In Ziekenhuis Gelderse Vallei wordt de Eetscore, naar aanleiding van pilotprojecten, poliklinisch ingezet bij patiënten met hypertensie en patiënten die het hartrevalidatieprogramma volgen. Door middel van de inzet van de Eetscore wordt aandacht gegeven aan voeding in de behandeling van deze patiëntgroepen.

 

Samen met betrokken zorgprofessionals is geëvalueerd hoe het gebruik van de Eetscore ervaren wordt. “Ik ben enthousiast over de Eetscore als ondersteuning bij de behandeling op de polikliniek. Met de Eetscore kan ik snel en gestructureerd aandacht geven aan voeding in de spreekkamer”, aldus internist-vasculair geneeskundige Remy Bemelmans. Ook binnen de hartrevalidatie wordt de Eetscore goed ontvangen. “Het inzetten van de Eetscore is een mooie toevoeging voor het hartrevalidatieprogramma om zo de voedingskwaliteit van patiënten te monitoren”, aldus Wilma van Klompenburg, verpleegkundig coördinator hartrevalidatie.

 

Ben Witteman, MDL-arts en hoogleraar voeding en darmgezondheid in transmurale zorg, is enthousiast over het inzetten van de Eetscore op de poliklinieken. “Artsen hebben een signalerende en adviserende functie, ook op het gebied van voeding. De Eetscore is een mooi instrument om in te zetten op alle poliklinieken”.

 

IMPLEMENTATIE EERSTELIJNSZORG

In huisartsenpraktijk Bennekomzorg wordt de Eetscore ingezet bij patiënten met diabetes mellitus type 2. “Als huisartsen zijn we op zoek naar een overzichtelijke manier om voeding te bespreken in de spreekkamer. De Eetscore is een praktische tool waarmee we een nieuwe ingang hebben voor het gesprek over voeding”, aldus Elvira Schouten, huisarts Bennekomzorg. De praktijkondersteuner bespreekt de resultaten van de Eetscore met de patiënt. “Samen met de patiënt kiezen we 1 of 2 componenten uit waar verbetering te behalen is. In follow-up gesprekken gaan we dit evalueren en waar mogelijk een nieuw component erbij pakken”, aldus Annemiek Hemmer, praktijkondersteuner Bennekomzorg.

 

EVALUATIE PATIËNTEN

Patiënten vulden de Eetscore in om hun voedingskwaliteit te monitoren én evalueerden hun ervaringen met de Eetscore. Het merendeel van de patiënten geeft aan dat de Eetscore makkelijk in te vullen was. 90% van de patiënten heeft de resultaten en het advies bekeken. 64% van de patiënten weet na het bekijken van het voedingsadvies goed wat te doen om gezond(er) te gaan eten, 27% geeft aan dit een beetje te weten. Het Eetscoreadvies wordt als persoonlijk ervaren door het merendeel van de patiënten (70%) en kan nog persoonlijker worden gemaakt door een persoonlijk gesprek met de (huis)arts of diëtist. 50% van de patiënten geeft aan de Eetscoreresultaten graag met iemand te bespreken, waarbij de (huis)arts en praktijkondersteuner het vaakst worden genoemd. Ook geven patiënten aan steun van thuis nodig te hebben om gezond(er) eten in de praktijk te brengen.

 

EVALUATIE DIËTISTEN

Diëtisten zijn een belangrijke beroepsgroep voor het breed implementeren van de Eetscore. Op dit moment hebben 71 diëtisten uit het werkveld deelgenomen aan kwalitatief onderzoek waarbij de inzet van de Eetscore in de (diëtisten)praktijk werd onderzocht. De Eetscore wordt door deelnemende diëtisten gezien als een tool die mooi past binnen de zorgketen. Het laten invullen van de Eetscore zorgt voor bewustwording van patiënten, maar ook bij zorgverleners als (huis)artsen en praktijkondersteuners. Voor diëtisten zou de Eetscore meer verwijzingen kunnen opleveren en een goede start zijn voor de voedingsanamnese.

 

De inzet van de Eetscore is niet voor alle doelgroepen geschikt, afhankelijk van het ziektebeeld en de zelfredzaamheid van de patiënt. De Eetscore is goed inzetbaar als zelfmanagementtool bij overgewicht, obesitas en leefstijlgerelateerde ziekten als diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.

 

ONTWIKKELINGEN EN VERVOLGSTAPPEN

De Eetscore wordt ingebed in eHealth in Ziekenhuis Gelderse Vallei, verwacht wordt dat dit is ingebouwd in de zomer van 2019. In dit systeem kunnen zorgprofessionals de Eetscoreresultaten en voedingsadviezen inzien via het eZorg-systeem van het ziekenhuis. De scores worden geëxporteerd naar het EPD. Via pilots zal worden getest hoe de inzet in eZorg verloopt en waar nodig vindt optimalisatie plaats.

 

Het is belangrijk om het voedingsadvies nog meer op maat te organiseren en waar nodig de Eetscore toepasbaar maken op diverse ziektebeelden, bijvoorbeeld door het toevoegen van een extra component en het praktischer maken de adviezen. In de optimalisatie van de adviezen wordt nauw samengewerkt met de NVD, het Voedingscentrum en diëtisten uit het werkveld.

 

Er zal met ZonMw en de NVD gesproken worden over het personaliseren van het advies naar verschillende doelgroepen en opname van de Eetscore in de Zorgmodule Voeding. De eigenaar van de Eetscore (Wageningen Universiteit) zal brede beschikbaarheid en bijbehorende kosten uitwerken om te komen tot een plan voor brede uitrol. Met relevante partijen wordt overlegd hoe dit te organiseren.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ACHTERGROND

In 2016 leden 8,8 miljoen mensen in Nederland aan één of meerdere chronische ziekten. Met goede voeding is bij deze patiënten veel gezondheidswinst te behalen. Toch krijgt voedingsadvies in de zorg vooralsnog maar weinig aandacht; dergelijk advies maakt geen deel uit van de behandeling, zo komt naar voren in de Kennissynthese Voeding in de Behandeling van Chronische Ziekten. Ook de Zorgmodule Voeding geeft aan dat het raadzaam is de medische diagnose aan te vullen met een persoonlijk afgestemd voedingsadvies. Een gevalideerd meetinstrument als de Eetscore kan hierbij ondersteuning bieden, door voedingsgewoonten van patiënten inzichtelijk en bespreekbaar te maken in de zorgpraktijk. Hierdoor wordt de patiënt in de gelegenheid gesteld om door aanpassingen in de voeding zijn ziekte gunstig te beïnvloeden.

 

OVER DE EETSCORE

De Eetscore is in 2014 ontwikkeld en gevalideerd door voedingskundigen van de afdeling Humane Voeding en Gezondheid van Wageningen University & Research. De Eetscore beoordeelt aan de hand van een korte, online vragenlijst in hoeverre iemand eet volgens de Richtlijnen Goede Voeding van 2015. Deze informatie wordt vertaald naar voedingsadvies op maat. De Eetscoretool kan zorgverleners inzicht bieden in voedingsgewoonten van patiënten en biedt een handvat om dit bespreekbaar te maken in de zorgpraktijk. Patiënten kunnen zelf aan de slag gaan met dit persoonlijke voedingsadvies met behulp van praktische tips, om de kwaliteit van hun voeding te verbeteren.

 

Recente pilot-onderzoeken wijzen erop dat de Eetscore kansen biedt voor toepassing in de zorg. De Eetscore werd al getest bij patiënten die positief testten bij de colonscreening en bij ouderen als onderdeel van een homemonitoringssysteem. Huidige toepassingen van Eetscore in de zorg zijn onder meer in NutriProfiel® en het Reuk- en Smaakcentrum®.

 

DOELSTELLING

Het doel van dit project is: Optimalisatie van de inzet van Eetscore in de transmurale zorg om patiënten met een chronische ziekte te ondersteunen in het verkrijgen van een gezonder eetpatroon.

 

ONDERZOEKSOPZET

Het project bestaat uit drie onderdelen:

1. De wensen rondom voedingsadvies in kaart brengen, zowel van patiënten als zorgprofessionals.

Het ZonMw-project Eetscore Transmuraal werkt aan de inbedding van de Eetscore in de eerste en tweede lijn. Om dit te bereiken worden evaluaties gedaan onder zowel patiënten als zorgprofessionals uit de eerste- en tweede lijn. Deze worden uitgevoerd met behulp van studenten. De focus ligt hierbij op het evalueren van de huidige voedingszorg. De wensen rondom voedingsadvies worden in kaart gebracht, zowel van patiënten als van zorgprofessionals.

2. ‘Proof of Principle study’: systematische (proces)evaluatie van de toepassing van de Eetscore bij patiënten met hypertensie

In Ziekenhuis Gelderse Vallei worden pilotprojecten uitgevoerd met als doel de inzet van de Eetscore te optimaliseren. Vanaf 1 september is een Proof of Principle studie gestart op de polikliniek Interne Geneeskunde van Ziekenhuis Gelderse Vallei bij nieuwe patiënten met hypertensie. Deelnemers vullen de Eetscore in, én evalueren na een aantal dagen hun ervaringen met de Eetscore. Samen met zorgprofessionals wordt geëvalueerd hoe de Eetscore breed ingezet kan worden. “Het implementeren van de Eetscore zie ik als een kans om op een gestructureerde manier meer aandacht te schenken aan voedingsgerelateerde factoren van hypertensie”, aldus Remy Bemelmans, internist-vasculair geneeskunde.

 

3. Kennis delen met relevante partijen

Door afstemming met vele organisaties willen we inzetbaarheid van de Eetscore zo breed mogelijk maken. Voor dit project werken we samen met experts van Wageningen University & Research en zorgprofessionals van Ziekenhuis Gelderse Vallei. Huisartsen Gelderse Vallei is betrokken voor implementatie in de eerste lijn. Ook via Arts & Voeding blijkt al de nodige interesse voor de Eetscore: “De Eetscore zou een goede aanvulling kunnen bieden op de bestaande analyses en adviezen”, aldus een geïnteresseerde huisarts. De Nederlandse Vereniging van Diëtisten brengt brede expertise in over voedings- en dieetadvisering en ten aanzien van richtlijnen. En met het Voedingscentrum wordt geoptimaliseerd hoe de persoonlijke voedingsadviezen staan beschreven in de Eetscore.

 

Om breed in Nederland inzichten te delen – én op te halen – over het inbedden van voedingsadvies in de zorg, zijn we aanwezig bij veel events en scholingen. Zo is onder andere een scholing gegeven aan huisartsen in opleiding van RadboudUMC, en waren we samen met NutriProfiel® aanwezig op de informatiemarkt bij het congres Diagnose Voeding & Gezondheid. Komende maand staan scholingen op de agenda in onder andere Rijnstate en Ziekenhuis Gelderse Vallei, én zijn we aanwezig bij de Innovation Expo 2018 in Rotterdam.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In het ziekenhuis en in de zorgketen is gezonde voeding veelal onderbelicht en een algemeen voedingsadvies geen onderdeel van de behandeling of van zelfmanagement. Ook is er nog veel ruimte voor verbetering in de naleving van de voedingsrichtlijnen en de organisatie van de voedingszorg. Zorgprofessionals kunnen baat hebben bij goede effectieve instrumenten en handvatten om de voedingsinname te monitoren. Een gevalideerd meetinstrument als de Eetscore kan voedingspatronen inzichtelijk en bespreekbaar maken in de zorgpraktijk.

 

IMPLEMENTATIE TWEEDE LIJN

In Ziekenhuis Gelderse Vallei worden pilotprojecten uitgevoerd waarbij de inzet van Eetscore wordt geoptimaliseerd. Vanaf 1 september is een Proof of Principle studie van start gegaan op de polikliniek Interne Geneeskunde bij nieuwe patiënten met hypertensie. Deelnemers vullen de Eetscore in, én evalueren na een aantal dagen hun ervaringen met de Eetscore. Samen met zorgprofessionals wordt geëvalueerd hoe de Eetscore breed ingezet kan worden. “Het implementeren van de Eetscore zie ik als een kans om op een gestructureerde manier meer aandacht te schenken aan voedingsgerelateerde factoren van hypertensie”, aldus Remy Bemelmans, internist-vasculair geneeskunde.

 

IMPLEMENTATIE EERSTE LIJN

Voor implementatie van de Eetscore in de eerste lijn zijn contacten gelegd en hebben we Eetscore kenbaar gemaakt bij huisartsenpraktijken. In de nieuwsbrieven van Huisartsen Gelderse Vallei en Arts & Voeding zijn berichten geplaatst om huisartsenpraktijken op te roepen deel te nemen aan ons project. We zijn in overleg met huisartsenpraktijken om pilots kunnen draaien om voedingsadvies op maat te verstrekken aan patiënten. Uit deze oproepen is al de nodige interesse gebleken: “De Eetscore zou een goede aanvulling kunnen bieden op de bestaande analyses en adviezen”, aldus een geïnteresseerde huisarts.

 

Huisartsen

Er is onderwijs gegeven aan huisartsen in opleiding van RadboudUMC. Het thema van deze onderwijssessie was ‘Voeding in de behandeling bij chronisch zieken’. Hierbij gingen we in op het belang van het integreren van voeding in de behandeling in de huisartsenpraktijk en de integratie van voedingsonderwijs in de geneeskundeopleiding. Tijdens de bijeenkomst kwam duidelijk naar voren dat in de huisartsenpraktijk weinig aandacht wordt besteed aan voedingsadvies. Bovendien blijven de adviezen die worden gegeven erg globaal, omdat de artsen zelf niet over voldoende kennis beschikken om echt praktische adviezen te kunnen geven. De beperkte tijd tijdens het consult werd genoemd als barrière om voedingsadvies te integreren in de huisartsenpraktijk. “Voeding heeft dan niet de prioriteit”, aldus een van de huisartsen. Echter is er wel merkbare behoefte van patiënten aan voedingsadvies. Hier wordt tot op heden nog te weinig mee gedaan.

 

Uit de focusgroep met de huisartsen in opleiding bleek dat zij positief stonden tegenover de Eetscore. “Een vragenlijst zoals de Eetscore zou een grote bijdrage kunnen leveren aan het integreren van voedingsadvies tijdens een consult. Bovendien zou het de communicatie en overdracht tússen zorgverleners vergemakkelijken”, aldus een van de huisartsen. Daarbij neemt de Eetscore weinig tijd in beslag van het consult, omdat patiënten de vragenlijst thuis al kunnen invullen. “De Eetscore lijkt een geschikte tool voor de huisartsenpraktijk. Je kunt in één oogopslag zien waar de knelpunten in de voeding zitten. De praktische tips die de Eetscore geeft, kun je als huisarts gebruiken als houvast”.

 

EHEALTH

Een ander doel van dit project is te onderzoeken wat nodig is om de Eetscore beschikbaar te maken in online zorgomgevingen, genaamd eHealth. De definitie van eHealth spreekt van “ondersteuning en verbetering van gezondheid en de gezondheidszorg met behulp van ICT”.

 

Om dit doel te realiseren zijn gesprekken gevoerd met verschillende partijen en ontwikkelaars. In samenwerking met deze ontwikkelaars is een plan opgesteld om de Eetscore te implementeren in eHealth. Door middel van deze oplossing kunnen zorgprofessionals de voedingsadviezen van patiënten inzien. De totaalscores en afzonderlijke scores per voedingscomponent van Eetscore zullen worden getoond in het elektronisch patiëntendossier (EPD). De zorgprofessional kan dan in één oogopslag zien wat de uitslag van de Eetscore van desbetreffende patiënt is. Op deze manier kunnen de voedingsadviezen van Eetscore bespreekbaar gemaakt worden in de zorgpraktijk. Bijkomend voordeel is dat ook huisartsen de uitslagen van hun patiënten, die de Eetscore hebben ingevuld naar aanleiding van een behandeling in Ziekenhuis Gelderse Vallei, kunnen inzien.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In de hele levenscyclus is goede voeding van belang voor behoud van gezondheid en het voorkomen van (chronische) aandoeningen en ziekten. In 2014 hadden 8,2 miljoen mensen in Nederland een of meerdere chronische ziekten. In toenemende mate is er aandacht voor het belang van een gezond eetpatroon bij mensen die leven met een chronische ziekte. Met goede voeding kan gezondheidswinst worden behaald. Deze ontwikkelingen worden gevoed door een toenemend wetenschappelijk inzicht en een brede maatschappelijke belangstelling voor gezondheid, leefstijl en voeding.

In 2015 werden de nieuwe Richtlijnen Goede Voeding uitgebracht door de Gezondheidsraad. Echter in de huidige behandelrichtlijnen van chronische ziekten worden voedingsadviezen vrijwel niet ingezet (bron Kennissynthese). De Zorgmodule Voeding benoemt dat de medische diagnose wordt aangevuld met de persoonlijke voedingszorgbehoefte. Een gevalideerd meetinstrument als de Eetscore kan voedingspatronen inzichtelijk en bespreekbaar maken in de zorgpraktijk. De Richtlijnen Goede voeding vormen het uitgangspunt van voedingsadviezen in de behandelrichtlijnen eventueel aangevuld met ziekte-specifieke aanpassingen.

Dit project heeft als doel de optimalisatie van de inzet van Eetscore in de transmurale zorg. Hiermee wordt beoogd om patiënten met een chronische ziekte (hart- en vaatziekten, diabetes mellitus, nierziekten, COPD, maag-darm-leveraandoeningen, oncologie) te ondersteunen in een gezonder eetpatroon.

De Richtlijnen Goede voeding vormen het uitgangspunt van voedingsadviezen in de behandelrichtlijnen met indien nodig ziekte-specifieke aanpassingen. De Eetscore is een korte gevalideerde vragenlijst die beoordeelt in welke mate iemand voldoet aan de Richtlijnen Goede Voeding. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat met de Eetscore verbetering van het eetpatroon kan worden bereikt. De Kennissynthese Voeding in de Behandeling van Chronische Ziekte benadrukt dat voor alle mensen met een aandoening het van belang is dat goede voeding de basis vormt en dat voor veel patiënten hier brede gezondheidswinst te behalen is. De Eetscore past in de Zorgmodule Voeding (www.artsenwijzerdietetiek.nl).

Aanvullend onderzoek is nodig voor optimale implementatie van de Eetscore in de transmurale zorg en op communicatie van de adviezen; wie neemt de Eetscore af, worden de resultaten multidisciplinair besproken, wat is nodig om Eetscore beschikbaar te maken in online zorgomgevingen, hoe zorgt men voor een optimale voedingszorg bij patiënten waarbij aanpassingen van de RGV nodig zijn.

In dit project van de Alliantie Voeding in de Zorg wordt expertise ingebracht door Ziekenhuis Gelderse Vallei (Voedingsziekenhuis), Wageningen Universiteit, de Nederlandse Vereniging van Diëtisten. Koepelorganisaties zoals Patiënten federatie Nederland, Zorgverzekeraars Nederland, NVZ en LHV/NHG zullen worden betrokken. Er zal afstemming zijn met relevante en geïnteresseerde organisaties zoals Maag-, Lever-, Darmstichting, Diabetes Fonds, Nederlandse Hartstichting, Wereld Kanker Onderzoeksfonds

Beoogde resultaten in dit project zijn:

- Inzichten over aansluiting Eetscore op de wensen van de patiënt en zorgprofessional en advies opstellen voor effectieve implementatie en de rollen van professionals in transmurale zorgpaden.

- Overleg met en betrokkenheid van relevante beroepsgroepen en patiënten en voorstel tot opname van een gevalideerd meetinstrument dat het voedingspatroon monitort en advies geeft.

Hiermee zullen we aan het Zorginstituut Nederland meetinstrumenten aanleveren voor de Zorgmodule voeding om gezonde voeding bij chronisch zieken te bevorderen.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website