Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Er is grote zorg om kinderen van ouders met een alcoholafhankelijkheid. De zorg voor deze gezinnen is echter complex, en hulpverleners ervaren vaak ethische dilemma’s. Uit de literatuur blijkt dat vroegsignalering van groot belang is. Stakeholders die tijdens het onderzoek geïnterviewd werden, gaven echter aan dat juist dit een belangrijk knelpunt is. Er blijkt een grote handelingsverlegenheid te bestaan bij zowel professionals, ouders, als het informele netwerk van gezinnen. Dit ontstaat voor een deel uit het feit dat de belangen van ouders en kinderen als tegenstrijdig worden ervaren. Het recht op autonomie van ouders lijkt te botsen met het recht op een veilige ontwikkeling van kinderen. Ons project laat zien dat deze benadering tekort schiet. In plaats daarvan ontwikkelen wij een ethisch alternatief waarin de nadruk ligt op de relationele verbondenheid tussen ouders en kinderen. Dit levert belangrijke handvatten op voor communicatie en samenwerking tussen hulpverleners en cliënten.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Een integratief model van verslaving, waarbij biomedische, psychosociale en persoonlijke factoren gezamenlijk van belang zijn, biedt een belangrijk tegenwicht tegen een simplistische manier van denken over de relatie tussen verslaving en inadequaat ouderschap. Bestaande praktijken in jeugdzorg en verslavingszorg moeten zich realiseren dat zij verschillende doelen nastreven: het welzijn van het kind en het welzijn van verslaafde ouders. Daarmee creëren zij, en houden in stand, een situatie waarin de belangen van ouders en kinderen als conflicterend kunnen worden ervaren. Dit bemoeilijkt de samenwerking tussen partijen en de zorg voor gezinnen. In plaats daarvan moeten hulpverleners op zoek gaan naar een gezamenlijk belang en een gedeelde visie.

Ethische discussies rond de zorg voor alcoholafhankelijke ouders kunnen het discours van botsende belangen naar de achtergrond plaatsen door meer aandacht te besteden aan het belang van relationele verbondenheid en de ‘relationele shift’ in de ethiek nader vorm te geven. Dit ondersteunt tevens de verdere ontwikkeling van ethische ‘best-practices’.

Onderzoekers moeten zich bewust zijn van hun eigen impliciete normatieve oordelen tegen kwetsbare gestigmatiseerde groepen opdat deze niet doorsijpelen in rapporten en zodat studiedeelnemers blijvend adequate bescherming genieten.

Onderzoeksresultaten van dit project werden in academische tijdschriften en vakbladen gepubliceerd, ook is er een publieksbrochure beschikbaar die in kort bestek een overzicht biedt van de inhoud en bevindingen van het project. De onderzoekers hebben presentaties gehouden op wetenschappelijke congressen en op bijeenkomsten voor professionals en zij hebben een geaccrediteerd bij- en nascholingsbijenkomst georganiseerd voor professionals werkzaam in jeugdzorg en verslavingszorg (Utrecht 11 september 2018).

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Als ouders alcoholist zijn kan dit het welzijn en de ontwikkeling van hun kinderen in gevaar brengen. Het is vaak echter lastig te bepalen wanneer en hoe we in moeten grijpen in deze gezinnen en daarbij zoveel mogelijk de belangen van kinderen beschermen en de autonomie van ouders respecteren. Dit project ontwikkelt hiervoor een normatief kader. Hiervoor evalueren wij de visie van belangrijke stakeholders (ouders en professionals werkzaam in zowel jeugdzorg als verslavingszorg) over de bestaande praktijken, de invloed van alcohol op gezinnen, de knelpunten die zij ervaren in de zorg, en welke oplossingen zij zien. Een belangrijke vraag is ook in hoeverre verslaving de capaciteiten van ouders ondermijnt om beslissingen te nemen of zorg aan kinderen te bieden. Volgens het biomedische model is verslaving een chronische hersenziekte die autonomie ernstig ondermijnt. Volgens het biopsychosociale model moet verslaving echter ook begrepen worden binnen iemands sociale omstandigheden, psychische gezondheid en waarden. Dit project reflecteert op de implicaties van deze theoretische benaderingen voor adequate interventies in de praktijk. De hoofdvraagstelling is: Wat zijn de contouren voor een normatief kader voor de zorg aan ouders die kampen met alcoholproblemen?

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Binnen het onderzoek “Parents who are alcoholics: Towards a normative framework” werd een uitgebreid literatuuronderzoek gedaan m.b.t. relevante interventies, state of art van de hulpverlening in jeugdzorg en verslavingszorg in Nederland, ethische-normatieve literatuur, kwalitatieve studies die de visies van ouders, kinderen en hulpverleners weergeven, grijze literatuur in het buitenland (beleidsdocumenten, handleidingen voor hulpverleners) over wanneer te interveniëren, en theoretische modellen van verslaving.

Het kwalitatief empirische onderzoek werd opgezet. Er zijn gesprekken geweest bij Bureau Jeugdzorg, NISPA, en Verslavingszorg Noord-Nederland (VNN). De eerste afspraken zijn ingepland voor de interviews met stakeholders (professionals & ouders).

Er is een artikel gepubliceerd in Addicted Behaviors Report, getiteld ‘Strongwilled but not successful’ over de spanning tussen wilskracht en strategieen in het overkomen van verslaving. Dit artikel reflecteert op de opvatting van morele modellen van verslaving, waar volgens verslaving vooral een kwestie van wilskracht zou zijn.

Een tweede artikel is ingediend voor een special issue van Neuroethics over het ziektemodel van verslaving: Addiction: How to recover from a brain disease ?. Anke Snoek is uitgenodigd om ook de introductie van dit special issue te schrijven. Verder zal er binnenkort een blogbijdrage verschijnen voor de Oxford Practical Ethics Blog over gedwongen anticonceptie voor kwestbare ouders.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Parents who are alcoholics parent in a context of great concern regarding the harmful effects of parental alcohol use on child wellbeing and family life. The goal of this project is to develop a normative framework for interventions with alcoholic parents and their families. To this end, insight will be gained into selected interventions practices covering both addiction care and youth care perspectives. We will explore how stakeholders (parents and professionals) experience these practices, how they view the problems that alcoholism poses for parenthood and which solutions they consider. The project will further systematically reflect on the implications of a biopsychosocial and a normative approach to compulsive drinking. Thereby, it will in particular focus on the question, whether, and if so why and how, alcoholism undermines people’s decision-making capacity and as a consequence of that also limits their parental capacities, of even renders these non-existent. This has direct repercussions on the question whether and which potential child protection measures are justifiable, or required, from an ethical point of view. On the basis of both empirical ethical qualitative research and a normative ethical analysis, the project contributes to the development of an integrative normative framework for responsible family interventions in case of parental alcoholism. The project is guided by the following main research question: What are the contours of a normative framework for the care of parents who are alcoholics?

The proposed project is of great relevance for the ZonMW-programme ‘Ethics and Health’. By addressing the topics of alcoholism and parenthood it targets important issues in both adult and youth mental health care. That is, conditions of adequate addiction care of alcoholic parents get discussed and in addition our project addresses youth mental health problems of the children concerned, as they are particularly at risk of such harm in case their alcoholic parents neglect or maltreat them. Against this background, the project has significant social and scientific relevance. The project’s social value derives from the high number of affected families in need of appropriate care. Moreover, recent policy developments might impact relevant practices and directly affect the target group. This holds for the increasing emphasis on early prevention in current Dutch youth care as well as for possibilities of coercion in ambulatory settings in upcoming Dutch mental health laws. The scientific value of this project arises particularly from the current situation in which a biopsychosocial model of addiction prevails, the ethical implications of which are still unclear. To date, ethical discussions mainly focus on biomedical approaches and whenever psycho-social findings are considered as well, both areas of research are considered independently, if not even opposed to each other. The proposed project will improve on this situation and consider a comprehensive biopsychosocial understanding of alcoholism. Moreover, it pays attention to moral discourses and takes philosophical discussion on the agency of alcoholics into account. Against this broad background, it reflects on residual capacities – if any – and relevant limits of alcoholic parents to parent a child. This will result in substantive contributions to a normative framework for interventions in families of alcoholic parents that establishes a fair balance between child welfare and protection and parental autonomy and capacities. Moreover, it will contribute to the question how to balance potential coercive child protection measures, like child-custody cases, with social or institutional responsibilities to provide effective and accessible care.

In sum, this project comprises theoretical ethical analysis of the conditions of justifiable and desirable interventions and a qualitative empirical research that reveals the views and perspectives of stakeholders (professionals and parents) involved in both youth care and addiction care respectively. In its empirical part, it closely collaborates with Bureau Jeugdzorg Limburg (Youth Care Office Limburg) and the ‘Nijmegen Institute for Scientific Practitioners in Addiction’. The project will implement its results by means of articles in international academic journals and national professional journals. In order to reach the field of both professionals and parents more directly, we will also organize an invitational conference for professionals from youth care and addiction care from all over the Netherlands and produce a brochure as well as a fact-sheet on the topic where we present the results of the project in a maximally broad setting.

The project will be conducted by well-experienced researchers who previously have been involved in medical ethical research on mental health topics related to the those targeted at in the proposed project and who also have broad experience with the planned empirical-ethical study.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website