Projectomschrijving

Samenvatting na afronding

In dit project zijn de drie eicelbanken in Nederland ethisch geëvalueerd. Specifiek hebben de onderzoekers gekeken naar zorgvuldigheidsvragen omtrent het verantwoord inrichten van een eicelbank. Immers, gezien de maatschappelijke acceptatie van eiceldonatie is de wenselijkheidsvraag van het oprichten van een eicelbank een gepasseerd station. Er is gekeken naar de selectie van eiceldonoren en ontvangers en naar wat een passende vergoeding voor eiceldonatie is, tegen de achtergrond van de huidige schaarste aan eiceldonoren.

Resultaten

Uit het empirisch-normatief onderzoek concluderen de onderzoekers dat zowel de selectie van eiceldonoren als ontvangers aanpassing behoeft. Zo blijkt dat de huidige strenge selectie van eiceldonoren en wensouders voortkomt uit een relatief beschermende houding tegenover (jonge) vrouwen en het toekomstig kind. De huidige ethische kaders bieden echter ruimte voor een minder streng selectiebeleid. Vrouwen tussen de 18 en 25 jaar met een zwangerschapswens zouden ook hun eicellen moeten mogen doneren, op voorwaarde dat zij goed geïnformeerd worden over de langere termijn gevolgen en achter het doel van eiceldonatie staan; het vervullen van de kinderwens van wensouders.
Ook kan overwogen worden om in overleg met de wensouders donoren met een licht verhoogd risico op milde behandelbare aandoeningen te accepteren. In Nederland ligt bij de selectie van eiceldonoren een grote nadruk op het belang van een ‘zuiver’ altruïstische motivatie. Hierdoor worden vrouwen die vertellen dat zij deels door andere belangen zijn gemotiveerd afgewezen. De vraag is of afwijzing om deze reden terecht is als de hoogte van de vergoeding redelijk wordt gevonden. Een onkostenvergoeding van 300 euro is gepast om de inzet en het ervaren ongemak van eiceldonoren te erkennen. Deze vergoeding dient aangevuld te worden met een reiskostenvergoeding.
Meer bekendheid over eiceldonatie en het tekort aan eiceldonoren is noodzakelijk. Op basis van het gelijkheidsprincipe mogen eicelbanken verzoeken tot een behandeling met donoreicellen van alleenstaanden, homo- en lesbische stellen niet categorisch uitsluiten. Ook zouden vrouwen tot 50 jaar niet op basis van alleen leeftijd mogen worden afgewezen. Overwogen kan worden om alleen wensouders zonder eigen kinderen en/of die nog niet eerder zijn behandeld bij een eicelbank in Nederland te selecteren, of anders hoger te prioriteren.
 

Samenvatting bij start

In de afgelopen jaren zijn in Nederland 3 eicelbanken opgericht. De vraag naar eicellen overtreft het aanbod ruimschoots. Schaarste vereist verder ethische doordenking. In dit project staan twee ethische vragen centraal: 1. in hoeverre moeten vrouwen ‘om niet’ doneren (zoals de Embryowet stelt) en zo nee, hoe hoog mag een vergoeding dan zijn?; 2. in hoeverre mogen selectiecriteria worden bijgesteld, bijvoorbeeld als het gaat om leeftijdsgrenzen of medische gronden waarop potentiële donoren worden afgewezen. Dit project beoogt deze vragen te beantwoorden door middel van empirisch-ethisch onderzoek, waaronder interviews met (potentiële) donoren en professionals en ethisch conceptuele analyses. Het project zal resulteren in een moreel kader met concrete aanbevelingen voor de praktijk.


Meer informatie

Onderzoek eicelbanken in Nederland aangeboden aan Tweede Kamer, (ZonMw, sep 2018)

Zie ook Mediator 31 (ZonMw, okt 2018): Eiceldonatie: ruimte voor soepelere criteria?

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website