Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Ongeveer 1 op de 5 Nederlanders krijgt met een depressie te maken gedurende zijn of haar leven. Vooral jonge vrouwen tussen de 18 en 35 jaar lopen risico op het ontwikkelen van depressieve klachten. Helaas knapt een groot deel van deze vrouwen niet of onvoldoende op met de bestaande behandelingen.

 

Daarom is het van belang nieuwe behandelmethoden voor depressie te onderzoeken. Uit eerder onderzoek blijkt dat yoga een positief effect kan hebben op depressie. Eerder onderzoek naar yoga kende echter vele beperkingen zoals kleine onderzoeksgroepen en korte follow-up periodes. Er is dus een grote behoefte aan kwalitatief hoogstaand onderzoek naar yoga als behandeling voor depressie.

 

Doel

We hebben voor dit onderzoek een training ontwikkeld die gebruik maakt van yoga. Wij onderzochten de effecten van deze training op depressie bij jonge vrouwen, als toevoeging aan bestaande behandelingen. Daarnaast keken we ook naar de kosteneffectiviteit van deze interventie.

 

De interventie

De interventie is een 9-weekse training gebaseerd op mindful yoga. Dit is een psychologische interventie waarbij deelnemers aan de hand van yoga-oefeningen leren minder te piekeren, vriendelijker te worden voor zichzelf en anders om te gaan met negatieve emoties. De yogatraining bestaat uit negen wekelijkse groepssessies. Daarnaast volgen de deelnemers een online module met aanvullende informatie en filmpjes om thuis te oefenen. De yogatraining is geschikt voor iedereen, met elk lichaam en eventuele fysieke beperkingen.

 

Werkwijze

171 vrouwen (tussen de 18 en 34 jaar) deden mee aan het onderzoek. Deelnemers werden ingedeeld in twee groepen, die wij met elkaar vergeleken. Eén groep ontving de gebruikelijke behandeling en één groep ontving daarnaast de yogatraining. Deelnemers werden willekeurig in één van deze twee groepen ingedeeld. 88 vrouwen werden ingedeeld in de groep die alleen de gebruikelijke behandeling volgde en 83 vrouwen kregen daarnaast ook de mindful yogatraining.

 

Om de effectiviteit van de training goed te kunnen onderzoeken, vroegen we deelnemers vier keer vragenlijsten in te vullen en computertaken te maken: direct voor en na de training en vervolgens 6 en 12 maanden na afloop van de training. Op deze manier konden we een direct effect onderzoeken en ook de effecten op langere termijn. Wij keken onder andere naar de afname van klachten als negatieve stemming, lusteloosheid en concentratieproblemen, maar ook naar de toename van welzijn en kwaliteit van leven. Daarnaast wilden we kijken naar welke onderliggende mechanismen een rol speelden bij het verminderen van de depressie. We onderzochten daarom onder andere de invloed van de training op het verminderen van piekeren en zelfkritiek.

 

Resultaten

De verschillen tussen de groep die wel en de groep die geen yogatraining ontving wezen in de voorspelde richting, maar waren klein en niet robuust. Zo vonden we geen verschil tussen de beide groepen wat betreft afname van depressieve klachten, toename van welzijn en afname van piekeren en zelfkritiek. Gekeken naar de effecten op de langere termijn vonden we wel een verschil: na een jaar waren er in de yogagroep significant minder mensen die nog een diagnose van depressie hadden dan in de controlegroep. De kosteneffectiviteitsanalyses lieten zien dat de mindful yoga interventie zeer waarschijnlijk kosteneffectief is, in de zin dat er minder productiviteitsverlies was in de yogagroep en dat de positieve effecten iets groter waren in de yogagroep.

 

Conclusie en aanbevelingen

Samenvattend laten de resultaten van deze studie zien dat het toevoegen van een mindful yogatraining aan de gebruikelijke behandeling niet tot een grote verbetering van de bestaande behandeling leidt. Er zijn echter wel voldoende aanwijzingen wat betreft de voordelen van het toevoegen van de mindful yogatraining, bijvoorbeeld voor patiënten die mogelijk op de lange termijn minder vaak voldoen aan de diagnose depressie en voor beleidsmakers, aangezien de interventie zeer waarschijnlijk kosteneffectief is.

 

Onze aanbevelingen vanuit dit onderzoek zijn de volgende: (1) dat de mindful yoga interventie beschikbaar wordt voor jonge vrouwen met een depressie, aangezien er mogelijk een klein voordeel is ten opzichte van de gebruikelijke behandeling alleen, op een kosteneffectieve manier en (2) dat er nieuw, aanvullend onderzoek wordt uitgevoerd onder een grotere diversiteit van doelgroepen, naast jonge vrouwen met een depressie, om te onderzoeken of de kleine positieve effecten mogelijk generaliseren naar andere doelgroepen, of in andere doelgroepen mogelijk zelfs sterker aanwezig zijn.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De verschillen tussen de groep die wel en de groep die geen yogatraining ontving wezen in de voorspelde richting, maar waren klein en niet robuust. Zo vonden we geen verschil tussen de beide groepen wat betreft afname van depressieve klachten, toename van welzijn en afname van piekeren en zelfkritiek. Gekeken naar de effecten op de langere termijn vonden we wel een verschil: na een jaar waren er in de yogagroep significant minder mensen die nog een diagnose van depressie hadden dan in de controlegroep. De kosteneffectiviteitsanalyses lieten zien dat de mindful yoga interventie zeer waarschijnlijk kosteneffectief is, in de zin dat er minder productiviteitsverlies was in de yogagroep en dat de positieve effecten iets groter waren in de yogagroep.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op 16 december 2016 is het onderzoek van start gegaan. Het eerste jaar zijn er 70 vrouwen geïncludeerd in het onderzoek. De helft van deze vrouwen ontvangt de gebruikelijke behandeling plus de yoga-training. De andere helft ontvangt alleen de gebruikelijke behandeling. Er zijn het eerste jaar 7 groepen gestart met de yoga-training, waarvan er inmiddels vijf zijn afgerond. De eerste drie groepen zijn op dit moment bezig met de eerste follow-up meting (zes maanden na afloop van de training).

 

Het onderzoek loopt op zeven afdelingen van Lentis (Centrum Integrale Psychiatrie, PsyQ Depressie, PsyQ Emmen, een gedeelte van Jonx, Poliklinieken Delfzijl, Satdskanaal en Winschoten). Daarnaast zijn we gestart met de werving bij twee andere instellingen voor geestelijke gezondheid in het noorden van Nederland (INTER-PSY en Forte GGz).

 

Het komende jaar loopt de inclusie van de jonge vrouwen met een depressie door. We hopen een totaal van 170 vrouwen te includeren. Om dit aantal te halen zijn we stappen aan het nemen om de werving uit te breiden naar enkele andere instellingen voor geestelijke gezondheidszorg in Nederland.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De resultaten van dit onderzoek zijn nog niet bekend. De werving van deelnemers loopt nog tot en met 16 december 2018 en de laatste follow up meting verwachten wij in december 2019 uit te voeren. Daarna zullen de resultaten geanalyseerd en bekend gemaakt worden.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ACHTERGROND

Depressie (Major Depressive Disorder, MDD) is wijdverspreid, aangezien bijna één op de vijf Nederlanders met deze ziekte te maken zal krijgen gedurende zijn of haar leven. Naast het individuele leed, leidt MDD tot enorme economische kosten in Nederland en draagt de ziekte in hoge mate bij aan de nationale ziektelast. Hoewel eerste-keuze interventies kunnen helpen, zoeken veel mensen met MDD geen behandeling en kunnen actuele behandelingen vaak niet voorkomen dat chronische of recidiverende depressiviteit ontstaat. Derhalve is er een grote noodzaak tot het ontwikkelen en onderzoeken van nieuwe interventies voor depressie. Deze noodzaak is voornamelijk urgent bij jonge volwassen vrouwen, aangezien vooral deze bevolkingsgroep een zeer grote kans loopt MDD te ontwikkelen.

 

Yoga-interventies vertegenwoordigen een innovatieve aanpak met groot potentieel om depressie te behandelen. Het uitgangspunt om yoga te gebruiken als een interventie voor MDD bij jonge vrouwen, is gebaseerd op eerdere bevindingen dat yoga helpt depressieve symptomen te verminderen en op de aantrekkingskracht van yoga onder deze bevolkingsgroep. Hoewel de initiële bevindingen veelbelovend zijn heeft eerder onderzoek een aantal methodologische beperkingen zoals onvoldoende statistische power, inadequate controlegroepen en korte follow-up perioden. Dit projectvoorstel is ontworpen om met kwalitatief hoogwaardige methoden te onderzoeken of yoga bij jonge vrouwen als behandeling van acute depressie kan worden ingezet en helpt te voorkomen dat een depressie een chronische of recidiverende vorm gaat aannemen.

 

DOELSTELLING

Onderzoeken of het toevoegen van op yoga-gebaseerde therapie (yoga-based therapy, YBT) aan de gebruikelijke behandeling (treatment as usual, TAU) voor jonge vrouwen met MDD leidt tot (1) grotere vermindering van symptomen en(2) grotere kosteneffectiviteit in de zin dat de economische baten van het toevoegen van YBT aan TAU hoger zijn dan de kosten.

 

HYPOTHESES

Primaire hypotheses zijn dat vergeleken met TAU, YBT (+TAU) grotere lange termijn effecten zal hebben (H1.1) op door een onafhankelijke beoordelaar gescoorde metingen (Hamilton Depressie Schaal) en zelf-rapportage metingen van depressie (Depressie Angst Stress Schaal) en (H1.2) kosteneffectiviteit.

 

Secundaire hypotheses zijn dat de effecten van YBT voor een deel worden bewerkstelligd door cognitieve mechanismen, waaronder (H2.1) piekeren en (H2.2) zelfkritiek.

 

Verklarende analyses zullen potentiële moderatoren van YBT onderzoeken.

 

DESIGN

De studie zal bestaan uit een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek waarin YBT+TAU met TAU wordt vergeleken. Metingen worden uitgevoerd pre- en post-interventie (of een vergelijkbare tijdsperiode in TAU) en bij de 6- en 12-maandelijkse follow-up.

 

STUDIEPOPULATIE

Jonge volwassen vrouwen (leeftijd 18-34 jaar) met een primaire MDD diagnose.

 

INTERVENTIE

De interventie zal bestaan uit een in een geprotocolleerd handboek vastgelegde YBT, aangeboden in 9 wekelijkse groepssessies van 90 minuten met een online module met onder meer huiswerkoefeningen +TAU.

 

REGULIERE ZORG

TAU zal bestaan uit in de Nederlandse richtlijn voor depressie aanbevolen interventies, inclusief psychotherapie, farmacotherapie, psychosociale contacten door psychiatrisch verpleegkundigen, of een combinatie hiervan.

 

UITKOMSTMATEN

Primaire uitkomstmaten bestaan uit door een beoordelaar gescoorde metingen en zelf-rapportage van depressieve symptomen. Quality-Adjusted Life Years zullen worden gebruikt als primaire uitkomstmaat in de economische analyse.

 

STEEKPROEFGROOTTE/DATA ANALYSE

Een proef van N=64/groep zal worden gerekruteerd om een power van 80% (alpha=.05) te verkrijgen om een verschil met medium effect size te detecteren tussen de groepen. Met een geschatte uitval van 25%, zullen 170 (85/groep) patiënten worden gerekruteerd. Repeated-measure ANOVA’s en Chi-square analyses zullen worden uitgevoerd.

 

KOSTENEFFECTIVEITS ANALYSE

Een economische evaluatie zal worden uitgevoerd naast de klinische studie om de potentiële kosteneffectiviteit van YBT in vergelijking met TAU te kunnen onderzoeken vanuit een maatschappelijk perspectief.

 

TIJDSSCHEMA

December 2016: afronden studievoorbereidingen en start rekrutering.

Januari 2017: start interventies, pre- en postinterventiemetingen (tot november 2017), start schrijven paper over design van de studie (tot december 2017).

Juli 2017: start 6-maandelijkse follow-up evaluaties (tot mei 2018).

Januari 2018: start 12-maandelijkse follow-up evaluaties (tot november 2018).

Mei 2018: schrijven van rapport voor post-interventie en 6-maandelijkse follow-up evaluaties (tot augustus 2018)

November 2018: schrijven van rapport voor de 12-maandelijkse follow-up evaluaties (tot februari 2019), publiceren van paper over de effectiviteit van YBT posttraining en bij 6- en 12-maandelijkse follow-up (tot december 2019).

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website