In 2008 meldde Machteld Huber zich bij de Gezondheidsraad en ZonMw. Haar onderzoeksbevindingen hielden in dat er meerdere niveau’s van gezondheid kunnen bestaan. Dit raakte een snaar.

Waarom raakte dit een snaar? Onder meer omdat een ongemakkelijk gevoel ontstond bij het groeiend aantal mensen met chronische aandoeningen. Dit zat hem in de definitie van de WHO over gezondheid: ‘state of complete physical, mental and social wellbeing’. Deze definitie was weliswaar idealistisch bedoeld, maar kende ook zijn beperkingen.

De term ‘state’ werd als te statisch ervaren. Gezondheid wordt immers gezien als een dynamisch proces Daarnaast voldoet bijna niemand aan het kenmerk ‘complete physical, mental and social wellbeing’. Zouden zij dan allemaal niet-gezond zijn?

Nieuw concept van gezondheid

In een door de Gezondheidsraad en ZonMw belegde internationale bijeenkomst bleek veel steun voor een nieuw begrip van gezondheid. De resultaten van de bijeenkomst vonden hun weg naar de British Medical Journal in 2011, waarin het nieuwe concept van gezondheid werd beschreven: ‘health as the ability to adept and to self manage’. Voor haar inspanningen ontving Machteld Huber in 2012 een Parel van ZonMw.

Bij ZonMw dachten we toen dat deze interessante intellectuele discussie was afgerond. Dit bleek een aantal jaren later een inschattingsfout te zijn. Het nieuwe begrip dook in korte tijd overal in de zorg op. Blijkbaar was er tot de tijd een enorme latente behoefte te zijn geweest aan de vernieuwing van begrippen en aan de verruiming van het denkkader. Inmiddels heeft het nieuwe concept geleid tot de introductie van het begrip ‘positieve gezondheid’.

Dimensies in positieve gezondheid

Op basis van empirisch onderzoek, is het concept ‘positieve gezondheid’ uitgewerkt tot 6 dimensies. Hiermee is het een goede aanvulling op de International Classification of Functioning, Disability and Health.

De 6 dimensies:

  • lichaamsfuncties
  • dagelijks functioneren
  • meedoen
  • kwaliteit van leven
  • mentaal welbevinden 
  • zingeving

Inspiratie voor vernieuwing 

Voor velen in het land levert positieve gezondheid inspiratie op om te werken aan innovaties gericht op het bevorderen van gezondheid en zelfredzaamheid. Om positieve gezondheid als wetenschappelijke eindmaat te kunnen hanteren, is nadere operationalisering van begrippen geboden.

Tegelijkertijd is daarbij een waarschuwing op zijn plaats. Het moet niet leiden tot een nieuw vastomlijnd ‘frame’, dat innovatieve projecten teveel gaat beteugelen. De grootste kracht van positieve gezondheid zit immers in het feit dat het voor velen een inspiratiebron voor vernieuwing is.

Henk Smid is de directeur van ZonMw.

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website