Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Inleiding

Sinds 2014 wordt in Nederland CenteringParenting (CPa) aangeboden aan ouders van pasgeboren kinderen. Bij CPa wordt de basiszorg in het eerste jaar, in plaats van via traditionele één-op-één contactmomenten, via groepsbijeenkomsten aan 6-8 ouders aangeboden. Door de langere contactduur (120 min. i.p.v. de gebruikelijke 10-20 min. per contact) en de groepsinteractie kunnen meer onderwerpen worden uitgediept. CPa biedt de mogelijkheid tot het vormen van netwerken voor peer support, wat juist in kwetsbare gezinnen vaak ontbreekt. De bijeenkomsten sluiten inhoudelijk aan bij de leeftijdsfase van het kind, zijn deels vast en er is ruimte voor onderwerpen die op dat moment bij cliënten leven. Primaire begeleider van de CPa groepen is een jeugdverpleegkundige. Als co-begeleiders worden een jeugdarts en doktersassistente ingezet, maar passend bij het onderwerp of de wens van cliënten kunnen ook anderen (zoals een pedagoog, lactatiekundige, maatschappelijk werker, diëtist) worden ingezet.

De eerste resultaten van CPa in Canada en de USA zijn positief: hogere vaccinatiegraad bij kinderen, meer kinderen krijgen borstvoeding en minder depressie bij moeders (Johnston, 2016, Griego 2009).

 

Doel

Doel van dit rapport is om inzicht te geven in de evaluatie van de pilot naar CPa in Nederland en de eerste resultaten te presenteren van

1. de procesevaluatie

2. de effectevaluatie

 

Methoden

Er is gebruik gemaakt van verschillende methoden om de onderzoeksvragen te beantwoorden.

 

Procesevaluatie

Voor de procesevaluatie van CPa zijn telefonische interviews afgenomen met de uitvoerende zorgverleners (n = 10) van de SAG en GGD Twente.

 

Effectevaluatie

Alle ouders die meededen met CPa werden uitgenodigd voor een onderzoek. Daarnaast werd een controlegroep geworven onder ouders die individuele JGZ ontvingen. Ouders ontvingen drie keer een vragenlijst: een voormeting (1 maand na de geboorte van het kind), een nameting na 6 maanden en een nameting na 12 maanden.

 

Resultaten

Procesevaluatie

Alle zorgverleners die CPa hebben uitgevoerd zijn positief over de ondersteuning die CPa biedt aan ouders. Bijna alle zorgverleners zouden daarom ook graag door willen met CPa en dit standaard willen aanbieden naast de reguliere zorg, waardoor ouders kunnen kiezen welke vorm van zorg hun voorkeur heeft. Alle zorgverleners benoemen dat de kosten van de uitvoering het grootste obstakel zal worden na afloop van de pilot.

 

Effectevaluatie

In totaal deden ouders van 129 kinderen mee met het onderzoek (84 Cpa ouders en 45 ouders in de controlegroep). Ouders die CPa volgden hadden vaker een niet-Nederlandse achtergrond, waren vaker voor het eerst ouders geworden, hadden een jongere leeftijd, waren vaker alleenstaand en hadden kinderen met een lager geboortegewicht dan ouders in de controlegroep.

Na correctie voor de voormeting en achtergrondvariabelen (indien beschikbaar), bleek dat ouders na 6 maanden in de CPa interventiegroep, in vergelijking met ouders in de controlegroep, de zorg met een hoger rapportcijfer beoordeelden; dat zij minder opvoedcompetentie ervaarden en dat zij de baby vaker op de buik lieten slapen. Na 12 maanden maakten ouders in de CPa groep vaker gebruik van alternatieve zorgverleners. Ouders die CPa volgden benoemen meer voordelen dan nadelen van CPa, waaronder de voordelen van het delen van ervaringen, de gezelligheid, dat zij voldoende informatie kregen over gezond en veilig opgroeien en dat zij meer mensen leerden kennen. Als nadeel noemen enkele ouders dat CPa veel tijd kost. Ouders die geen CPa volgden verwachten meer nadelen dan voordelen van groepszorg.

 

Conclusie

Dit onderzoek heeft enorm bijgedragen aan de bekendheid van CPa en verschaft eerste voorzichtige evaluatie van CPa. Meer onderzoek moet worden verricht of CPa wordt uitgevoerd zoals bedoeld en, als dat zo is, wat de meerwaarde is ten opzichte van individuele JGZ, zowel op het gebied van effecten, als kosten(besparing).

 

Door de transitie in de JGZ is de implementatie van CPa trager op gang gekomen dan verwacht. Dat heeft effect gehad op de evaluatie. Vraag naar en implementatie van CPa lijkt nu pas tot ontplooiing te komen. Gezien de positieve ervaringen van JGZ professionals en ouders, het bereik van ouders met een niet-Nederlandse achtergrond, de toenemende belangstelling van JGZ organisaties en gemeenten, de forse groei van CenteringPregnancy waardoor jonge ouders meer en meer kennismaken met dit model van zorg, is het vooralsnog aan te bevelen CPa voort te zetten en door te ontwikkelen.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Resultaten procesevaluatie

Van de 14 zorgverleners die ten tijde van de interviews CPa hadden uitgevoerd, zijn tien personen akkoord gegaan om mee te werken aan een interview. Bij drie zorgverleners was er geen respons en één zorgverlener wilde graag deelnemen, maar kon hier geen tijd voor vrijmaken. De interviews duurden ongeveer 30 minuten. Er werden zowel verpleegkundigen (n = 7) als artsen (n = 3) geïnterviewd. Vijf zorgverleners waren afkomstig vanuit Hengelo en vijf vanuit Amsterdam.

 

Alle zorgverleners die CPa hebben uitgevoerd zijn positief over de ondersteuning die CPa biedt aan ouders. Bijna alle zorgverleners zouden daarom ook graag door willen met CPa en dit standaard willen aanbieden naast de reguliere zorg, waardoor ouders kunnen kiezen welke vorm van zorg hun voorkeur heeft. Alle zorgverleners benoemen dat de kosten van de uitvoering het grootste obstakel zal worden na afloop van de pilot.

 

Resultaten effectevaluatie

Van de 177 ouders die zich hebben aangemeld voor het onderzoek, hebben we over 120 (68%) kinderen een vragenlijst van de voormeting ontvangen met daarin de achtergrondgegevens van ouders en kinderen. Negen ouders vulden geen voormeting in, maar wel de tweede vragenlijst, waarin de achtergrondgegevens ook werden uitgevraagd. Om deze reden werden van 129 ouders achtergrondgegevens verkregen. De tweede vragenlijst, die ouders ontvingen toen hun baby 6 maanden werd, is door 86 (48,6% van 177) ouders ingevuld. Een aantal ouders (n=7) is nog niet toe aan de tweede vragenlijst, omdat hun kind nog geen 6 maanden is. De derde vragenlijst, die ouders ontvingen toen hun kind 12 maanden oud was, is door 51 (28,8% van 177) ouders ingevuld. Een aantal ouders (n=39) is nog niet toe aan de tweede vragenlijst, omdat hun kind nog geen 12 maanden is.

 

Ten tijde van de eerste nameting deden 42 ouders die een vragenlijst invulden mee met CPa, terwijl 2 ouders gestopt waren. Van de ouders in de CPa groep had 47,7% (n=21) ook CenteringPregnancy gevolgd. Ten tijde van de tweede nameting deden 18 ouders nog steeds mee met CPa, terwijl 8 ou¬ders gestopt waren. Van de ouders in de CPa groep had 42,3% (n=11) CenteringPregnancy gevolgd.

 

Kenmerken studiepopulatie

Ten opzichte van de controlegroep bevonden zich in de CPA interventiegroep significant meer alleenstaande ouders, meer moeders die voor de eerste keer een kind hadden gekregen en meer ouders met niet-Nederlandse afkomst. Kinderen in de interventiegroep hadden gemiddeld een significant lager geboortegewicht en hun ouders waren gemiddeld jonger dan kinderen in de controlegroep. In de vervolganalyses werd rekening gehouden met deze verschillen tussen de interventie- en controlegroep door deze variabelen als confounders op te nemen.

 

Voormeting

Er waren geen significante verschillen tussen de interventie- en controlegroep op de voormeting.

 

Nameting 1 (leeftijd kind 6 maanden)

Op kind leeftijd 6 maanden, voelden ouders in de interventiegroep, ten opzichte van ouders in de controlegroep, zich minder competent over het ouderschap dan ouders in de controlegroep. Ouders in de interventiegroep legden hun baby significant vaker op hun buik te slapen dan ouders in de controlegroep. Ouders in de CPa groepen gaven de zorg op het consultatiebureau een significant hoger rapportcijfer dan ouders in de controlegroep.

 

Nameting 2 (leeftijd kind 1 jaar)

Ouders in de interventiegroep bezochten vaker een alternatief zorgverlener.

 

Ervaren voor- en nadelen van CPa door de interventiegroep.

Bijna alle ouders vinkten aan dat het een voordeel was dat zij hun ervaringen konden delen met anderen, gevolgd door dat het gezellig was. Daarnaast gaven meer dan de helft van de ouders als voordeel aan dat zij voldoende informatie kregen over het gezond en veilig opgroeien van hun kind en dat zij meer mensen hadden leren kennen. Het meest aangevinkte nadeel was dat het veel tijd kostte, gevolg door dat het op een onhandig tijdstip plaatsvond. Andere nadelen werden door slechts enkele ouders aangevinkt. Ouders konden zelf nog andere voor- of nadelen benoemen.

 

Verwachte voor- en nadelen van groepszorg door de controlegroep.

Ouders in de controlegroep vinkten het meest aan dat zij verwachtten dat ze hun ervaringen met anderen zouden kunnen delen, en dat het mogelijk gezellig zou zijn. Ouders in de controlegroep verwachtten echter veel meer nadelen, voornamelijk dat het hen veel tijd zou kosten.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In dit project wordt CenteringParenting (CPa) onderzocht als nieuw zorgconcept voor de jeugdgezondheidszorg. Bij CPa wordt de zorg op het consultatiebureau aangeboden in een groep van 8-9 ouders. De zorg is zowel gericht op het kind als op zijn ouders en gestoeld op zelfmanagement, ondersteuning en (inter)actief leren. De langere interactietijd tussen zorgverlener en cliënt maakt het mogelijk onderwerpen uitgebreider te behandelen en een vertrouwensband op te bouwen. Voor een deel van de ouders zal dit een vervolg zijn op CenteringPregnancy in de zwangerschap (zie ook www.centeringhealthcare.nl). De effecten van CPa worden vergeleken met de reguliere JGZ op de gezondheid en het herstel van de moeder na de bevalling, enkele gezondheidsindicatoren bij het kind en op de kennis, vaardigheden en zelfvertrouwen van de ouders in de verzorging en opvoeding van hun kind in het eerste levensjaar.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op dit moment (december 2014) zijn er 2 organisatie gestart met 8 groepen. De interventie wordt enthousiast ontvangen door organisaties. Toch lijkt het een lastig moment voor organisatie om mee te doen in het onderzoek. Enerzijds blijken JGZ organisaties erg veel tijd kwijt te zijn met de decentralisatie Jeugdzorg en de gevolgen die dit heeft op hun organisatie. Anderzijds zijn veel organisaties druk met een interne flexibiliseringsslag en een daarbij behorende taakherschikking en het veranderen van het aantal contactmomenten. Ondanks deze drukke tijden hebben nog eens 2 organisaties hun interesse getoond. Zij hopen in begin 2015 hier wel ruimte voor te hebben.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve zorg aan alle jongeren en hun ouders in Nederland. Een aantal belangrijke interventies zoals de hielprikscreening, vaccinaties en preventie van wiegendood zijn effectief gebleken en zelfs enorm kosteneffectief. De JGZ wordt in het algemeen goed gewaardeerd door ouders. Zo gaven ouders in 2004 de JGZ als rapportcijfer een ruime voldoende en beoordeelden zij het JGZ personeel als deskundig. Toch worden ook negatieve en kritische beoordelingen gegeven; deze zijn bijvoorbeeld te lezen op fora zoals Ouders Online, in verslagen van JGZ-instellingen of andere instanties. De JGZ zoekt naar antwoorden hierop.

 

In de VS is voor toepassing tijdens zwangerschap CenteringPregnancy (CPr) ontwikkeld. CPr is in 1993-1994 getest en in 2007 uitgebreid onderzocht. Het gebruik neemt in de VS snel toe (www.centeringhealthcare.org). De resultaten in de VS zijn in het algemeen positief.

Als vervolg op CPr is in de VS CenteringParenting™ (CPa) ontwikkeld. Ook de eerste resultaten van CPa in de VS zijn positief: hoger % langdurig borstvoeding, minder vaak een kort interval tussen zwangerschappen, hoger % moeders gescreend op depressie, hogere tevredenheid moeders over ontvangen zorg; ‘empowerment’ werd geïdentificeerd als procesindicator.

 

CPr is vertaald in het Nederlands en ontwikkeld en geïmplementeerd. Inmiddels is er in de verloskundige zorg in de laatste jaren ervaring opgedaan met het aanbieden van deze zorg aan clienten in groepsverband. Daaruit volgde de vraag van JGZ-professionals en ouders, die na de zwangerschap op dezelfde wijze wilden doorgaan, naar JGZ in de vorm van CPa. Het betreft JGZ in de vorm van groepsbijeenkomsten, een variatie op de groepsconsultatiebureaus uit de jaren negentig, met de ouders meer als uitgangspunt. CPa is gericht op het versterken van de eigen kracht van kinderen/gezinnen. De zorg is zowel gericht op het kind als op zijn ouders en gestoeld op zelfmanagement, ondersteuning en (inter)actief leren. Door de groepsdynamiek hebben alle aanwezigen hun inbreng, zij spiegelen en ondersteunen elkaar en vullen elkaar aan. De interactietijd tussen zorgverlener en ouder per bijeenkomst is langer en daardoor kunnen zowel klinische, psychische, sociale als gedragsfactoren meer uitgediept worden. Veel ouders beschikken over kennis, ervaringen en/of vaardigheden op één of meer gebieden die ook voor andere ouders relevant kunnen zijn. Tijdens de bijeenkomsten worden deze uitgewisseld. Hiermee wordt de sterke kant van ouders bekrachtigd. Daarnaast biedt groepszorg ouders de mogelijkheid tot het vormen van nieuwe vriendschappen en ondersteuningsstructuren.

 

In dit project wordt CPa onderzocht als nieuw zorgconcept voor de JGZ in het eerste jaar na de bevalling. De doelstellingen zijn: 1) Het op proef implementeren van CPa als uitvoeringsvorm voor de JGZ in een drietal JGZ organisaties in 20 groepen van 8-9 ouder-kindparen, 2) Het evalueren van de werkwijze in vergelijking met het reguliere aanbod van JGZ op proces- en effectniveau na 12 maanden uitvoering, en 3) Het verder ontwikkelen van de methodiek n.a.v. de resultaten van de evaluatie van de implementatie. De hoofdvraagstelling luidt: Wat zijn de effecten van CPa in vergelijking met de reguliere JGZ op de gezondheid en het herstel van de moeder na de bevalling, enkele gezondheidsindicatoren bij de kinderen en op de kennis, vaardigheden en zelfvertrouwen van de ouders in de verzorging en opvoeding van hun kind in het eerste levensjaar?

 

Het onderzoek heeft een quasi-experimentele opzet: een interventiestudie met een parallelle controlegroep en een voor- en nameting. De uitkomsten op procesniveau betreffen: deelname aan het JGZ zorgaanbod, waardering (ouders en professionals) en tijdsinvestering. Uitkomsten op effectniveau zijn: kennis, gezondheidsvaardigheden, zorggebruik (kind, ouders), gezondheidsgedrag, ervaren psychosociale steun, opvoedingsbelasting, duur borstvoeding, tijdstip vaccinaties, en ontwikkeling van het kind. Uitkomsten worden gemeten na 12 maanden.

Voor de implementatie van CPa in Nederland zullen de volgende producten beschikbaar komen in het Nederlands: handleiding voor het JGZ team, materialen voor gebruik door het JGZ team, handboek en andere materialen voor jonge gezinnen die JGZ volgens CPa krijgen aangeboden, brochure voor aanstaande ouders over het aanbod CPa, brochure over CPa voor geinteresseerde JGZ instellingen, posters voor de werving van aanstaande ouders ten behoeve van verloskundige praktijken en consultatiebureaus, programma en materialen voor training ten behoeve van toepassing van de nieuwe methodiek, aanvulling op website www.centeringhealthcare.nl, conclusie en aanbevelingen naar aanleiding van een minisymposium.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website