Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Problematiek:

Kinderen die in de bovenbouw van de basisschool veel agressie vertonen zoals schelden, schoppen en slaan, laten externaliserend probleemgedrag zien. Na de leeftijd van 9 jaar is er een verhoogd risico, dat dit gedrag stabiel aanwezig blijft en niet vanzelf afneemt. Tijdens de adolescentie hebben deze kinderen vergeleken met leeftijdsgenoten een verhoogde kans om antisociaal, delinquent gedrag en/of een gedragsstoornis te ontwikkelen; ze vallen vaker vroegtijdig uit op school en kunnen als volwassene psychiatrische problemen als verslavingsproblematiek, angst- en stemmingsstoornissen ontwikkelen. Daarnaast hebben andere kinderen in de klas en de leerkracht last van deze agressie en tevens blijken deze kinderen de maatschappij de komende jaren tien keer zoveel te kosten als kinderen zonder deze problemen.

 

Interventie:

In 2005 heeft de Inventgroep vastgesteld, dat er onder leerkrachten veel behoefte is aan een evidence-based preventieve interventie voor deze kinderen op de basisschool, maar dat deze interventie in Nederland niet bestond. Alles Kidzzz is een preventieve, geïndiceerde, individuele sociaal-cognitieve interventie op maat, aangeboden op school door trainers vanuit de GGZ, met als doel het externaliserende gedrag te verminderen. De training bestaat uit 8 sessies van 45 minuten en de ouder en leerkracht wordt bij de training betrokken. De trainer maakt gebruik van specifieke materialen en oefeningen, die op maat toegepast worden, afhankelijk van de problematiek van het kind. Aan de oefeningen zijn huiswerkklussen verbonden.

 

Doel onderzoek:

In deze studie is onderzocht of Alles Kidzzz effectief is, voor wie (moderatoren) en hoe (mediatoren) de interventie werkt. Tevens is onderzocht of de aanvullende oudertraining Alles Kidzzz Plus kan zorgen voor een blijvende reductie in externaliserend probleemgedrag en welke ouders aan de oudercursus meedoen.

 

Methode:

Deze studie is een cluster Randomized Controlled Trial (RCT) met 48 deelnemende basisscholen (N = 264 kinderen). Leerkrachten in groep 6 nomineerden jaarlijks 2-3 kinderen per klas voor de studie vanwege een verhoogde mate van externaliserend gedrag. Kinderen met een (sub)klinisch niveau op de TRF (T>60)werden voor de studie geselecteerd. Leerkrachten, kinderen, moeders en vaders vulden vragenlijsten in voorafgaand aan de start van de interventie, direct na afloop van de interventie (na 11 weken) en 6 en 12 maanden na de interventie, wanneer de kinderen in groep 7 zaten.

Voor de studie zijn 48 basisscholen, in de regio’s Utrecht en Den Bosch, at random verdeeld over een van de drie onderzoeksgroepen. Iedere school deed gedurende drie jaar zowel mee in de interventiecondities Alles Kidzzz en Alles Kidzzz Plus als in de controleconditie, maar in een verschillende volgorde.

In totaal ontvingen 191 kinderen de Alles Kidzzz kindertraining, en van 93 kinderen namen de ouders deel aan de Alles Kidzzz Plus oudertraining na afloop van de kindertraining; 73 kinderen participeerden in de controlegroep.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Uitvoering van de training:

Van de kinderen had 32% een allochtone achtergrond, 72% was een jongen en de gemiddelde leeftijd was 10,1 jaar (sd =.54). Van de 33 trainers van de twee GGZ-instellingen in Utrecht en Den Bosch waren er vier mannen (12%), vijf trainers (15%) hadden een allochtone achtergrond en 47% van de trainers was ervaren. De behandel integriteit van de training was hoog: volgens de logboeken werd 99% van de trainingen uitgevoerd zoals gepland en de sessies duurden gemiddeld 45 minuten.

 

Effectiviteit Alles Kidzzz:

De training is effectief: Na afloop van Alles Kidzzz zijn kinderen minder agressief met gemiddelde effect sizes tussen .21 en .29, volgens kinderen, leerkrachten, moeders en vaders. Deze effectsizes komen in grootte overeen met die van internationale metastudies.

Deelname aan Alles Kidzzz leidt tot een klinisch significante verandering in gedrag volgens leerkrachten.

Prosociaal gedrag verandert niet na deelname aan Alles Kidzzz.

Een half jaar na afloop van de training rapporteren leerkrachten in groep 7 minder agressie bij kinderen die de interventie hebben gehad.

 

Voor wie werkt de training Alles Kidzzz:

Etnische achtergrond en geslacht modereren interventie-effecten: terwijl de training voor alle kinderen effectief is profiteren vooral jongens en kinderen met een allochtone achtergrond.

Alles Kidzzz is ook effectiever voor minder extraverte en meer consciëntieuze kinderen, bovendien blijven interventie-effecten voor minder extraverte kinderen groter op langere termijn.

 

Hoe werkt de training Alles Kidzzz:

Enkele aspecten van sociaal cognitief functioneren zijn veranderd na deelname aan Alles Kidzzz en kinderen beoordelen hun eigen gedrag positiever na afloop van de interventie.

Verandering in sociaal cognitief functioneren (positieve zelfperceptie) en opvoeding (betrokkenheid van moeders) zijn de werkzame mechanismen van de Alles Kidzzz training.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Alles Kidzzz (AK) is een geprotocolleerde individuele sociale vaardigheidstraining uitgevoerd op de basisschool, die via ouders en leerkracht de context bij de training betrekt. Door middel van deze RCT studie onderzoeken we de effectiviteit van Alles Kidzzz in het doen verminderen van externaliserend probleemgedrag bij geïndiceerde kinderen. Tevens onderzoeken we in hoeverre individuele ouderbegeleiding als aanvulling op de Alles Kidzzz training (Alles Kidzzz Plus) een blijvend positief effect bij het kind beter kan bestendigen, zowel in de schoolsituatie als ook in de thuissituatie. In dit onderzoeksjaar (1 oktober 2009 – 30 september 2010) hebben we de laatste inclusieronde naar tevredenheid uitgevoerd. Er zijn 83 nieuwe gezinnen als deelnemers bij het onderzoek betrokken. De deelname van nieuwe allochtone gezinnen is dit jaar 35%. Het VIP-plan voor 2009-2010 is uitgevoerd. Medewerkers aan het project hebben bij verschillende doelgroepen (professionals in de GGZ en de Jeugdzorg, beleidsmedewerkers, wetenschappers) een presentatie gehouden. Door de extra subsidie van ZonMw binnen het programma Kennisinfrastructuur, is een internationaal wetenschappelijk symposium over interventies bij externaliserende gedragsproblemen georganiseerd. Dit symposium was voor deelnemende trainers aan de huidige studie vrij toegankelijk. Voorlopige resultaten van het onderzoek zijn gepresenteerd op zowel Nederlandse als internationale congressen. In 2011 zal de dissertatie over het complete onderzoek verschijnen. In de loop van 2011 zal volgens het VIP-plan bekendheid gegeven worden aan resultaten van het onderzoek, via verschillende media aan verschillende doelgroepen (ouders, kinderen, professionals, zorgverzekeraars en gemeenten).

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Dataverzameling: In het schooljaar 2009-2010 heeft de derde onderzoeksronde plaatsgevonden. In overeenstemming met de planning (min 70 – max 96) zijn er 83 nieuwe gezinnen geïncludeerd, waarvan 35% met een allochtone achtergrond. De AKtraining is aan 64 kinderen gegeven, aan de AKplustraining namen de ouders van 29 kinderen deel en 19 kinderen waren ingedeeld in de controlegroep. Van 66 kinderen vulden ouders vragenlijsten in. Tijdens het derde onderzoeksjaar zijn er voldoende respondenten betrokken in het onderzoek en de diversiteit binnen de onderzoeksgroep (sekse, etnische achtergrond, geografische spreiding scholen) is voldoende om moderatoren van het effect te kunnen bepalen.

Samenwerking met partnerinstellingen: Dankzij een intensieve samenwerking verloopt het contact tussen de universitaire onderzoeker en de projectleider enerzijds en de beide contactpersonen vanuit de partnerorganisaties anderzijds (de GGZ-preventieafdeling van de Reinier van Arkel Groep in Den Bosch en Indigo-preventie /Altrecht in Utrecht ) harmonieus. De betrokkenheid is optimaal bij de contacten met scholen. Voor de nieuwsbrief van juni 2010: zie bijlage.

Presentaties volgens VIP-plan: Bij verschillende doelgroepen (deelnemende scholen, professionals in de GGZ en de Jeugdzorg, beleidsmedewerkers, wetenschappers) zijn in Nederland presentaties gehouden. In september-oktober 2009 zijn verschillende lunchworkshops gehouden voor de deelnemende scholen. In december 2009 heeft aan de Universiteit Utrecht een internationaal wetenschappelijk congres plaatsgevonden: Thought & Action: New insights in changing child behavior problems through social cognitive and parenting interventions (zie bijlage). Door toekenning van extra ZonMW-subsidie was dit congres vrij toegankelijk voor de 20 deelnemende trainers aan de huidige studie. Voor verdere informatie over specifieke presentaties over Alles Kidzzz en de evaluatie van het symposium, zie bijlage. In maart 2010 is een workshop gehouden op het onderzoekscongres van het NJI, door zowel de onderzoekers als de medewerkers van de partnerorganisaties. Centraal stond het thema diversiteit, waaraan wij vanuit de diversiteit van de deelnemers aan ons onderzoek een zinvolle bijdrage konden leveren. In 2010 zijn er ook presentaties gehuden op twee grote internationale congressen (juli 2010 ISSBD in Lusaka, Zambia en september 2010 EUSARF in Groningen, Nederland). Zie de bijlagen voor de titels van de presentaties.

Uitvoeren VIP-plan: Tijdens het laatste projectjaar zal aandacht besteed worden aan het verspreiden van de resultaten bij zowel ouders, kinderen en scholen, als ook bij uitvoerende organisaties op het terrein van Preventie (CJG en GGZ-preventie) en beleidsmaker (gemeenten en zorgverzekeraars). Voor de uitvoering van het VIP-plan zal het komende jaar intensief overlegd worden met de partnerinstellingen. Het proefschrift zal eind 2011 beschikbaar zijn.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Externaliserend probleemgedrag (EP) komt bij kinderen in de bovenbouw van het basisonderwijs frequent voor. Volgens de Inventgroep ontbreekt voor deze problematiek in de schoolcontext een geïndiceerde preventieve interventie. Alles Kidzzz is door de Nederlandse GGZ Preventieafdelingen ontwikkeld en al enkele jaren binnen scholen geïmplementeerd als geïndiceerde preventieve interventie voor externaliserende problematiek. Alles Kidzzz (AK) is een geprotocolleerde individuele sociale vaardigheidstraining, gebaseerd op principes van de cognitieve gedragstherapie en betrekt ouders en leerkrachten bij de generalisatie van het geleerde. AK is voor zowel jongens als meisjes van 9 tot 12 jaar ontwikkeld. Belangrijk is, dat AK voor kinderen van allochtone afkomst geschikt blijkt en deze ouders bij de training kan betrekken. In een quasi-experimentele studie in de bestaande praktijk bleek AK veelbelovend: de reactieve agressie was afgenomen volgens zowel ouders als leerkrachten. Terwijl oudertrainingen bij EP volgens internationale meta-analyses effectiever blijken dan alleen kindertrainingen, zijn ouders van deze kinderen vaak niet bereid deze trainingen te volgen. De AK training biedt een ingang naar de ouders via het kind. Na een succesvolle AK kindertraining blijken ouders in de praktijk wél bereid zelf een individuele oudertraining (Zelf aan de Slag; ZAS) te volgen.

In de huidige studie onderzoeken we via een RCT of AK effect heeft op de afname van externaliserend probleemgedrag. Tevens onderzoeken we of de toevoeging van de oudertraining ZAS na de AK kindertraining bijdraagt aan blijvende reductie van EP via het verbeteren van het opvoedingsgedrag van de ouders. In de RCT bestaan drie condities, Alles Kidzzz (AK), Alles Kidzzz plus een oudertraining (AK+ZAS) en de controlegroep (CON), met ieder 70 kinderen (N=210). Selectie van de kinderen vindt plaats door de leerkracht van groep 6, via de TRF.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website