Projectomschrijving

Kindermishandeling kan jaren voortduren omdat het niet als zodanig herkend wordt. Een duidelijk signaal is de onthulling van kindermishandeling door een kind (‘self-disclosure’). Docenten in het basisonderwijs kunnen een vertrouwenspersoon zijn aan wie een kind dergelijke persoonlijke informatie onthult. Vaak realiseren docenten zich niet dat er een reële kans is dat ook zij lesgeven aan een kind dat mishandeld wordt.

Doel

Zicht krijgen op de (basis-)vaardigheden en tekorten daaraan die docenten rapporteren in het hanteren van de instrumentele en sociaal-emotionele gevolgen bij kinderen die kindermishandeling onthullen bij het deelnemen aan een weerbaarheidstraining in de klas. 
Een tweede doel is ontdekken of er een toename is in het aantal onthullingen van kindermishandeling door kinderen die aan de weerbaarheidstraining deelnemen ten opzichte van het aantal onthullingen van kindermishandeling door kinderen die niet aan een weerbaarheidstraining deelnemen. Ten slotte is het doel om aanbevelingen te formuleren voor een grotere bespreekbaarheid van kindermishandeling door docenten in de klas en voor het gebruik en de toepassing van de Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling.

Aanpak

De hoofdvraag wordt met name beantwoord door het afnemen van 20 tot 25 semigestructureerde interviews bij leerkrachten en IB’ers in het basisonderwijs en door kwalitatieve analyse van deze interviews. Om het beloop te kunnen vaststellen worden deze interviews afgenomen enkele maanden na de onthullingen (onthullingen waarvan met enige regelmaat sprake is tijdens het geven van een omschreven weerbaarheidstraining aan kinderen in het basisonderwijs).

Het tweede doel wordt gerealiseerd door met een quasi-experiment vast te stellen of een weerbaarheidstraining aan kinderen in het basisonderwijs leidt tot een significante toename van onthullingen ten opzichte van de conditie waarin geen weerbaarheidstraining gegeven wordt. 

Resultaten

De meeste kindermishandeling wordt niet bij Veilig Thuis gemeld, blijft onder de radar, en als kindermishandeling wel wordt gemeld, dan duurt de mishandeling vaak langer dan 1 jaar. Een belangrijke reden is dat signalen niet als zodanig herkend worden. Een signaal dat weinig aan duidelijkheid te wensen over laat is de onthulling van kindermishandeling door het kind (‘selfdisclosure’). De meest waarschijnlijke verklaring voor zo’n onthulling is dat kindermishandeling inderdaad plaatsvindt. In de Nederlandse aanpak van kindermishandeling is er echter nauwelijks systematische aandacht voor praktijk- en kennisontwikkeling voor deze invalshoek. Om tal van redenen kunnen leerkrachten in het basisonderwijs optimale ‘disclosees’ zijn, vertrouwenspersonen aan wie het kind dergelijke persoonlijke informatie onthult. Uit onderzoek onder mishandelde kinderen weten we dat ze hun ervaring, na een vriend/inn/etje, dit het liefst aan een leerkracht zouden willen vertellen. De heersende praktijk is echter dat leerkrachten meestal lesgeven aan een klas met kinderen terwijl zij niet weten dat daar meestal een mishandeld kind bij is. Ook zijn leerkrachten bij wet verplicht de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling uit te voeren. In dit onderzoek is inzicht verworven in de competenties van leerkrachten van wie een kind in de klas een onthulling van kindermishandeling gedaan heeft. Het onderzoek laat tevens zien dat veel meer mishandelde kinderen een onthulling kunnen doen, en ook doen, als ze daar maar voor uitgenodigd worden. En leerkrachten rapporteren dat zij zien dat de meeste kinderen daarna opgelucht zijn.


Artikelen en bijdragen

  • Haans, T. & Hoefnagels, C. Over aanscherping van de Wet Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Jeugdbeleid (2018) 12:169–176, doi.org/10.1007/s12451-018-0185-y
  • Lezing: 'ik maak het verschil' - bijdrage aan de discussie over de rol van leerkrachten bij huiselijk geweld en kindermishandeling - 9 oktober '18 voor bestuurders en directies PO en VO Midden Brabant, georganiseerd door de Taskforce Kindermishandeling Hart van Brabant. 
  • Enkele bijdragen in het kader van de Week tegen Kindermishandeling (Utrecht, Tilburg)

Er volgen nog een wetenschappelijke publicatie, vakpublicatie, expertmeeting en een presentatie in Midden-Brabant en/of andere bijdrage(n) aan de Taskforce Kindermishandeling Hart van Brabant. Er is een expertmeeting gehouden. We onderzoeken nu de mogelijk vergaande implicaties hiervan voor de praktijk en het beleid en leggen die binnenkort aan ZonMw voor. Een wetenschappelijk manuscript wordt binnenkort ingediend ter publicatie. Hierin wordt het effect van de interventie vastgesteld alsmede de effectbepalende condities, en deze worden geïnterpreteerd. Evenals een vakpublicatie op het gebied van onderwijs/jeugd. In Midden-Brabant zal in overleg met Taskforce Kindermishandeling Hart van Brabant tenminste nog een presentatie gegeven worden. 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website