In Nederland worden ruim 118.000 kinderen verwaarloosd, mishandeld of misbruikt. De gevolgen zijn zeer ingrijpend, zoals lichamelijk letsel, een negatief zelfbeeld en een verstoorde omgang met anderen. Het is daarom belangrijk om kindermishandeling te voorkomen en daadkrachtig te bestrijden.

Kindermishandeling is in het leven van kinderen heel ingrijpend. Ook omdat er vaak meer problemen in het gezin spelen. De gevolgen voor de mentale en fysieke gezondheid van het kind zijn groot, ook op latere leeftijd. Denk daarbij aan lichamelijk letsel, een negatief zelfbeeld en een verstoorde omgang met anderen. Dit werkt vaak lang door. Er kunnen bijvoorbeeld psychische of verslavingsproblemen ontstaan. Daarnaast lijken bepaalde vormen van mishandeling een risicofactor voor het later mishandelen van eigen kinderen.

Maatschappelijke opgave

Als samenleving hebben we de verantwoordelijkheid om kindermishandeling te voorkomen, signaleren, stoppen en behandelen. Dat kan door kinderen en het gezin in risicovolle situaties opvoedondersteuning aan te bieden die een beschermende werking heeft. Belangrijk is dat er direct opvang en begeleiding is voor kinderen die slachtoffer zijn van kindermishandeling, maar ook dat er aan hun ouders wordt gedacht. Tevens is het van belang dat daders, naast straf, óók de juiste behandeling krijgen. Goede samenwerking is daarbij essentieel. Alleen zo is de schade voor het kind – nu en later – te beperken. De laatste jaren zijn er in Nederland stappen gezet om kindermishandeling eerder te signaleren en te voorkomen. We weten meer, we kunnen meer. Toch zijn er nog onvoldoende instrumenten en interventies beschikbaar om altijd effectief te kunnen werken.

Wat doet ZonMw?

ZonMw financiert de ontwikkeling van nieuwe instrumenten om risico’s op kindermishandeling zo vroeg mogelijk op te sporen én om kindermishandeling te voorkomen en te stoppen. ZonMw heeft samen met de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik een gezamenlijke, breed gedragen Onderzoeksagenda Effectiviteitsonderzoek kindermishandeling opgesteld. Via het ZonMw- deelprogramma Kindermishandeling, onderdeel van het programma Veilig opgroeien, heeft het ministerie van VWS een start mogelijk gemaakt van de uitvoering van een deel van deze onderzoeksagenda. 

In het programma laat ZonMw onderzoeken welke interventies mogelijk zijn en wat werkzame elementen zijn bij het voorkomen van kindermishandeling. Daarnaast worden andere factoren onderzocht die effect bepalen in de aanpak van kindermishandeling, zoals afstemming, rol en taakverdeling tussen de verschillende ketenpartners en disciplines (o.a. gemeenten, jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp, onderwijs, artsen, (jeugd-) GGZ, politie, etc.).

Binnen het programma zijn afstemming tussen de verschillende onderzoeksprojecten, het gebruiken van reeds opgedane kennis en samenwerking in uitvoering, onderzoek en financiering belangrijke aandachtspunten. Naast kennisontwikkeling wordt bovendien ingezet op het toepassen en verspreiden van reeds beschikbare kennis. Op deze manier kan de wetenschappelijke onderbouwing het voorkomen, signaleren, stoppen en behandelen van (de gevolgen) van kindermishandeling verder brengen. Dit is een belangrijke stap in het bestrijden en voorkomen van kindermishandeling en wordt een effectievere aanpak van kindermishandeling mogelijk.

De opbrengsten tot nu toe

ZonMw heeft in samenwerking met diverse partners al het nodige gedaan op het gebied van kindermishandeling, waaronder: 

  • Een gezamenlijke, breed gedragen Onderzoeksagenda Effectiviteitsonderzoek kindermishandeling is opgesteld.
  • Er is een Consortium Vroeg Preventieve Interventies opgericht. Dit is een omvangrijk landelijk kennisnetwerk met uitgebreide expertise op het gebied van preventie van kindermishandeling. Het doel is de effectiviteit van interventies te vergroten, waarvoor het essentieel is te achterhalen waarom sommige (onderdelen van) interventies wel en andere niet werken. 
  • Voor verloskundigenpraktijken, de jeugdgezondheidszorg, scholen en de spoedeisende hulp zijn er inmiddels bewezen effectieve instrumenten om risicovolle opvoedsituaties of kindermishandeling te kunnen signaleren. (En nu ik!, Safe you Safe me, Signs of Safety, Stevig Ouderschap, Storm en Spetters, Tijd voor Toontje, Triple P, Voorzorg)*.
  • Ook zijn er inmiddels interventies die bewezen effectief zijn om kindermishandeling bij specifieke risicogroepen te voorkomen of te stoppen.(Bemoeizorg in de jeugdgezondheidszorg, Triple P, Voorzorg)*.
  • Lopende onderzoeken beogen meer inzicht te geven in de werkzame factoren van en randvoorwaarden voor een multidisciplinaire aanpak van het stoppen en beperken van de schade van kindermishandeling. Hierbij worden ook de randvoorwaarden voor goede afstemming en regievoering tussen de verschillende ketenpartners en disciplines onderzocht.

*Bron: https://www.nji.nl/nl/Databank/Databank-Effectieve-Jeugdinterventies/Erkende-interventies

Samenwerking

ZonMw werkt samen met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het ministerie van Justitie en Veiligheid, het WODC, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi).

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website