Passende zorg voor kinderen en jeugdigen met ADHD

Ouders, hulpverleners en leerkrachten worstelen met vragen als het gaat om hulp aan kinderen en jeugdigen met Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). Krijgen misschien te veel jeugdigen met ADHD medicatie? Of zijn dit er juist te weinig? En is er wel altijd sprake van ADHD, of plakken we misschien te snel ‘etiketten’? Sinds 1 januari 2015 zijn zulke vragen ook voor gemeenten relevant. Een belangrijk doel van de transformatie van de zorg voor jeugd is immers ontzorgen, normaliseren en niet onnodig medicaliseren. Juist voor jeugdigen met ADHD is dit een doelstelling die veel ouders, leerkrachten en hulpverleners belangrijk vinden. Door (meer) kennis te ontwikkelen, zet ZonMw zich hiervoor in. Bovendien bevordert zij dat deze kennis wordt toegepast en verspreid.

Het probleem

Er zijn veel kinderen en jeugdigen in Nederland die druk zijn en moeilijk de aandacht kunnen vasthouden. Vaak is het lastig te zeggen of dit strubbelingen zijn die bij een gewone opvoeding horen, of dat er sprake van een risicovolle ontwikkeling, zoals ADHD. Er is zelfs nog geen eenduidig antwoord op de vraag hoeveel kinderen ADHD hebben. Het antwoord hierop is namelijk afhankelijk van de toegepaste diagnostiek en de daarbij gebruikte bronnen (Gezondheidsraad, 2014). Wél is zeker dat steeds meer kinderen en jeugdigen medicatie gebruiken. In 2012 slikte 5 procent van de jongeren in de leeftijdsgroep 11 tot 21 jaar minimaal één keer psychofarmaca. Zij kunnen hier baat bij hebben, maar er zijn ook nadelen aan verbonden. Meer in het algemeen signaleren professionals en onderzoekers dat jeugdigen met ADHD soms een te zware vorm van hulp krijgen (zoals medicatie), terwijl een lichtere variant mogelijk volstaat.

Maatschappelijke opgave

Kinderen en jeugdigen met ADHD moeten de zorg krijgen die ze nodig hebben: géén overbehandeling en ook géén onderbehandeling. Ouders, hulpverleners, leerkrachten en medewerkers van gemeenten hebben meer kennis en betere hulp nodig om dit te realiseren. In overleg met beroepsgroepen, instellingen, patiëntenorganisaties zijn er diverse acties in gang gezet. Denk aan een betere ketensamenwerking, meer onderzoek naar de effectiviteit van interventies en een betere registratie van de geboden zorg. Gezamenlijk staan de betrokken partijen voor de uitdaging om ervoor te zorgen dat alleen zij die het echt nodig hebben een beroep doen op gespecialiseerde hulp – hiertoe is het belangrijk om jeugdigen en hun ouders in een zo vroeg mogelijk stadium te ondersteunen.

Wat doet ZonMw?

Voor jeugdigen en ouders met ADHD zet ZonMw zich op tal van manieren in. Om te beginnen financieren we onderzoek naar opvoed- en opgroeiondersteuning. Ouders en leerkrachten kunnen zo beter worden toegerust in hun omgang met kinderen met (dreigend) probleemgedrag, ook zonder dat de diagnose ADHD gesteld is. Verder financieren we onderzoek om kinderen met (mogelijk) ADHD beter te kunnen diagnosticeren en behandelen. Er wordt gekeken naar genetische componenten, voedings- en omgevingsinvloeden. Ook zoeken we naar mogelijkheden om de keuze in het grote aanbod aan interventies overzichtelijker te maken. Om te bevorderen dat professionals zo veel mogelijk werken met interventies die bewezen effectief zijn, subsidiëren we de ontwikkeling en implementatie van richtlijnen. Daarnaast spannen we er ons voor in dat de verworven kennis wordt verspreid en toegepast.

De opbrengsten

  • Ontwikkelen en/of aanpassen van (diagnostische) instrumenten en interventies voor jeugdigen met ADHD.
  • Kennis over de (kosten)effectiviteit van instrumenten en interventies bij ADHD en de werkzame elementen daarin.
  • Een multidisciplinaire richtlijn ‘ADHD Signalering, begeleiding en toeleiding naar diagnostiek’ voor professionals in de jeugdgezondheidszorg (gepubliceerd op de website van het NCJ).
  • Toegankelijk maken en verspreiden van bestaande kennis, opnemen van onderzochte instrumenten en interventies in databanken.

De uitdaging

Passende zorg voor jeugdigen met ADHD betekent kort gezegd geen overbehandeling, maar ook geen onderbehandeling. Dit klinkt makkelijk in één zin, maar in de praktijk is er veel voor nodig om dit te realiseren. In Nederland ligt er een grote opgave voor gemeenten, die samen met leerkrachten, professionals en ouderorganisaties er naar streven om – in een zo vroeg mogelijk stadium – hulp op maat te bieden. Op internationaal gebied liggen hier kansen: hoe slagen andere landen erin om kinderen met ADHD en hun ouders te ondersteunen? Wat kunnen wij hiervan leren? 

Samenwerking

Op dit terrein werkt ZonMw onder andere samen met praktijkinstellingen, kennisinstituten, universiteiten en beroepsverenigingen.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website