Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Tot nu toe zijn er nog geen op evidentie gebaseerde psychosociale behandelingen voor adolescenten met ADHD, hoewel zij veel problemen ondervinden als gevolg van hun ADHD. Zij hebben vooral problemen met het plannen van hun dagelijkse (school) leven. Bovendien blijkt uit onderzoek dat deze kwetsbare groep vaak stopt met behandeling.

ADHD Trainingen Amsterdam is opgezet om de effectiviteit van een cognitieve gedragstherapie gericht op het aanleren van planningsvaardigheden (“Zelf Plannen”) voor adolescenten met ADHD te onderzoeken. Om deze behandeling te onderzoeken werd deze vergeleken met een behandeling die op veel gebieden overeenkomt met Zelf Plannen, maar die niet specifiek gericht is op het aanleren van planningsvaardigheden. Beide behandelingen bestaan uit 8 sessies voor de adolescent en 2 voor de ouder, worden uitgevoerd aan de hand van een werkboek en hebben een basis in motiverende gespreksvoering, om zo ook de motivatie voor behandeling te vergroten en de kans op stoppen met de behandeling te verkleinen. Meer dan 60 therapeuten werden getraind in het geven van beide behandelingen en er zijn 185 adolescenten willekeurig verdeeld over beide behandelingen. Voorafgaand aan de behandeling, na afloop van de behandeling en drie maanden na afloop van de behandeling werden metingen gedaan om het effect van de behandelingen in kaart te kunnen brengen. Uitkomsten werden gemeten op verschillende domeinen: 1. ADHD en planningsvaardigheden 2. Planning gemeten met neuropsychologische taken, 3. Comorbiditeit, 4. School, huiswerk en ruzie thuis. Zelf Plannen heeft tot nu toe veelbelovende resultaten opgeleverd, Zelf Plannen bleek effectiever dan de controle behandeling op reductie van planningsproblemen en executief dysfunctioneren en deze effecten waren ook nog te zien bij 3 maanden follow-up. Bovendien bleek slechts 5% van de adolescenten voortijdig te stoppen met behandeling; motiverende gespreksvoering heeft hier mogelijk een grote rol in gespeeld.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Uit de resultaten blijkt dat er op alle gemeten domeinen een significante en grote vooruitgang optreedt na afloop van beide behandelingen en dat dit effect behouden blijft tot 3 maanden na de therapie, maar dat “Zelf Plannen” effectiever is dan een steunende oplossingsgerichte motiverende controle behandeling in de reductie van planning en organisatie problemen en executief dysfunctioneren. Ook zijn ouders en therapeuten tevredener over deze behandeling dan over de controle behandeling. Uit verdere analyses bleek dat vooral bij adolescenten met meer ADHD symptomen (alle adolescenten hadden een diagnose ADHD, maar varieerden uiteraard in de hoeveelheid aanwezige symptomen) “Zelf Plannen” geschikt te zijn.

In de toekomst zullen ook de effecten van Zelf Plannen op langere termijn worden bekeken: er is ook een meting gedaan een jaar na afloop van de behandelingen. Motiverende gespreksvoering blijkt mogelijk een belangrijke methodiek te zijn om uitval uit behandeling te verminderen; de uitval uit behandeling was slechts 5%, dit is veel lager dan wat regulier in de geestelijke gezondheidszorg bij deze risicogroep van adolescenten gerapporteerd wordt.

Vanuit het klinische veld was er een enorme belangstelling om deel te nemen aan het project en om getraind te worden in deze cognitief gedragstherapeutische planning en organisatie training. Dit benadrukt de nood aan effectieve, kortdurende behandelingen voor adolescenten met ADHD, gericht op een van kernproblemen in het dagelijkse leven, problemen met planning en organisatie. Om aan deze nood tegemoet te komen is ondertussen, met subsidie van ZONmw, een implementatietraject opgestart van “Zelf Plannen”.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Ongeveer 3 tot 5 % van de 6-12 jarige kinderen heeft ADHD en ongeveer 65 % van deze kinderen heeft ook nog ADHD in de adolescentie. In de adolescentie wordt de hyperactiviteit vaak minder en komen de problemen met aandachtstekort, planning en organisatie meer op de voorgrond te liggen, zorgend voor beperkingen op veel gebieden van functioneren, zoals bijvoorbeeld problemen op school, verslavingen, verstoorde ouder-kind interacties, gedragsproblemen en stemmingsstoornissen. Het is dus zeer relevant evidence-based behandelingen te hebben om deze beperkingen en de risico’s in de ontwikkeling van adolescenten met ADHD te verminderen. Voor kinderen met ADHD zijn evidence-based interventies medicatie en (cognitieve) gedragstherapie. Echter voor adolescenten met ADHD zijn nog geen evidence-based (cognitieve) gedragstherapeutische interventies. Daarnaast, is de andere evidence-based interventie voor kinderen met ADHD, medicatie, veel minder effectief bij adolescenten; er zijn problemen met therapietrouw en schaamte voor medicatie. Bij volwassenen met ADHD blijkt de behandeling van een kernprobleem van ADHD, organisatie- en planningsproblemen, effectief in zowel de vermindering van ADHD, als van comorbide problemen bovenop medicatiebehandeling (Safren et al., 2005;2010). Juist adolescenten op de middelbare school worden vaak geconfronteerd met plannings- en organisatie problemen en zo'n behandeling zou ook geschikt voor deze doelgroep kunnen zijn, en de risico's in de ontwikkeling terug kunnen dringen. Aan het protocol zijn ontwikkelingsfase specifieke aanpassingen gedaan. Een motiveringsmodule is toegevoegd, aangezien adolescenten met ADHD een risicovolle doelgroep zijn met kans op uitval voor behandeling. Daarnaast is het programma vereenvoudigd en toegespitst op de plannings- en organisatie problematiek van adolescenten (voornamelijk op school). In dit onderzoek wordt vergeleken of deze behandelmodule effectief is in vergelijking met een controle-behandelmodule waarbij geen planningsvaardigheden worden aangeleerd. Wij hebben bijna 200 adolescenten behandeld in het kader van dit onderzoek, en uit de eerste resultaten blijkt dat wij een zeer lage drop-out hebben; slechts 5% valt uit de behandeling.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Voor de studie "risicojongeren met ADHD leren plannen en organiseren" hebben wij momenteel bijna 200 kinderen behandeld in het kader van het onderzoek. Wij hebben op dit moment slechts een uitval percentage van 5% van de adolescenten uit behandeling. Wij hebben op dit moment nog geen resultaten van deze studie beschikbaar.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Ongeveer 3 tot 5 % van de 6-12 jarige kinderen heeft ADHD en ongeveer 65 % van deze kinderen heeft ook nog ADHD in de adolescentie. In de adolescentie wordt de hyperactiviteit vaak minder en komen de problemen met aandachtstekort, planning en organisatie meer op de voorgrond te liggen, zorgend voor beperkingen op veel gebieden van functioneren, zoals bijvoorbeeld problemen op school, verslavingen, verstoorde ouder-kind interacties, gedragsproblemen en stemmingsstoornissen. Het is dus zeer relevant evidence-based behandelingen te hebben om deze beperkingen en de risico’s in de ontwikkeling van adolescenten met ADHD te verminderen. Voor kinderen met ADHD zijn evidence-based interventies medicatie en (cognitieve) gedragstherapie. Echter voor adolescenten met ADHD zijn nog geen evidence-based (cognitieve) gedragstherapeutische interventies. Daarnaast, is de andere evidence-based interventie voor kinderen met ADHD, medicatie, veel minder effectief bij adolescenten; er zijn problemen met therapietrouw en schaamte voor medicatie. Bij volwassenen met ADHD blijkt de behandeling van een kernprobleem van ADHD, organisatie- en planningsproblemen, effectief in zowel de vermindering van ADHD, als van comorbide problemen bovenop medicatiebehandeling (Safren et al., 2005). Juist adolescenten op de middelbare school worden vaak geconfronteerd met plannings- en organisatie problemen en zo'n behandeling zou ook geschikt voor deze doelgroep kunnen zijn, en de risico's in de ontwikkeling terug kunnen dringen.

Aan het protocol zijn ontwikkelingsfase specifieke aanpassingen gedaan. Een motiveringsmodule is toegevoegd, aangezien adolescenten met ADHD een risicovolle doelgroep zijn met kans op uitval voor behandeling. Daarnaast is het programma vereenvoudingd en toegespitst op de plannings- en organisatie problematiek van adolescenten (voornamelijk op school). Eerst zal in de pilotfase deze cognitief-gedragstherapeutische plannings- en organisatie training worden geëvalueerd door de adolescenten zelf, hun ouders en binnen- en buitenlandse experts. Op grond hiervan zal het protocol worden verfijnd. Hierna, wordt door middel van een gerandomiseerd gecontroleerd design, deze nieuwe behandeling van plannings-en organisatie problemen getoetst ten opzichte van een steunende controle groep, bij adolescenten met ADHD. Er zal geëvalueerd worden of de training effectief is, op de vermindering van de ADHD symptomen, het school- en gezinsfunctioneren en de bijkomende gedrags- en stemmingsproblemen op de korte en lange termijn, om zo ook de reductie van risico's in de ontwikkeling te evalueren.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website