Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het Participatieve Actie Onderzoek Seks onder je 25e 2012 -een samenwerkingproject van Soa Aids Nederland en Rutgers WPF- is een vervolg op het Seks onder je 25e onderzoek uit 2005. In 2011 vulden bijna 8000 jongeren in de leeftijdsgroep van 12 –25 jaar een digitale vragenlijst in. Enkele resultaten: De toename van seksueel actieve jongeren op het voortgezet onderwijs die in 2005 ten opzichte van 1995 werd waargenomen, is gestabiliseerd. De leeftijd van de eerste keer seks is nagenoeg dezelfde gebleven. Het merendeel van de jongeren beschermt zichzelf bij de eerste keer seks goed tegen soa’s en zwangerschap. Binnen relaties stoppen jongeren echter snel met het gebruiken van condooms. Seksuele grensoverschrijding blijft net als in 2005 onverminderd hoog. De eerste keer geslachtsgemeenschap komt voor veel jongeren onverwacht,meisjes hebben vaker dan jongens spijt van hun eerste keer. Homojongens komen gemiddeld een jaar eerder ‘uit de kast’ dan in 2005. Homo-acceptatie is gering, vooral in de jongste groepen en bij streng Christelijke en Islamitische of lager opgeleide jongeren. Jongeren tussen de 12 en 17 jaar werden via scholen benaderd. Jongeren van 17 tot 25 jaar middels een brief aan hun huisadres. 23 GGD-en waren betrokken bij de werving van geselecteerde scholen en het benaderen van gemeenten in de regio’s via een willekeurige steekproeftrekking via de GBA’s. 50 scholen verleenden hun medewerking aan het onderzoek. Alle 55 benaderde gemeenten participeerden in de steekproeftrekking uit de GBA’s. Drie GGD-en hebben gekozen voor een regionale ophoging. Om inzicht te krijgen in trends zijn veel vragen uit 2005 herhaald, maar er zijn ook vragen of thema’s opgenomen die door de betrokken partijen zijn aangedragen. Naast een versie voor jongeren van 12 –25 jaar vanaf VMBO niveau werd tevens een aangepaste, veel kortere vragenlijst voor jongeren van het praktijkonderwijs ontwikkeld. De opzet van het project Seks onder je 25e is gebaseerd op de principes van Participatory Action Research. Zowel bij de opzet van het onderzoek als erna, bij de ontwikkeling van het actieplan, zijn veel verschillende belanghebbenden betrokken: GGD-en, Sense regio’s, landelijke thema- en kennisinstituten op het gebied van jongeren, gezondheid en seksualiteit, jongerenvertegenwoordigers, jongerenmedia, docentenopleiders, RIVM/CIB en Fondsen. Zodoende sluit het onderzoek beter aan op de behoeften in het veld en is er een grotere kans op implementatie van de onderzoeksresultaten. Er hebben diverse activiteiten plaatsgevonden ter bevordering van de betrokkenheid van de stakeholders, bijvoorbeeld middels een vragenlijst over onderzoekswensen (65 stakeholders), terugrapportage van deze wenseninventarisatie, stakeholders feedback laten geven op de concept vragenlijst, verspreiding van enkele nieuwsbrieven, stakeholders input vragen voor de analyse van de onderzoeksuitkomsten (20 stakeholders), interviews met 11 stakeholders over huidige activiteiten en gewenste speerpunten, werkconferentie (120 deelnemers) waar de resultaten van het onderzoek zijn besproken en geduid en behoud-en verbeterpunten zijn geformuleerd. Verbeterpunten: homonegativiteit, grensoverschrijding en weerbaarheid, voorbereiding op de eerste keer, volhouden condoomgebruik en het vergroten van kennis. Aandachtsgroepen zijn: jonge starters, laagopgeleiden en christelijke en islamitische jongeren voor wie het geloof erg belangrijk is.

Partijen hebben aangegeven welke activiteiten zij zelf al (gaan) doen op basis van de resultaten van seks onder je 25e en welke knelpunten er zijn in de uitvoering van deze activiteiten (oa beperkte budgetten en capaciteit). 60 stakeholders hebben aangegeven wat er de komende jaren op basis van de resultaten van Seks onder je 25e moet worden opgepakt: Seksuele gezondheid in gemeentelijke nota’s volksgezondheid opnemen; meer aandacht voor het inbedden van seksuele gezondheid in het onderwijs; toegankelijkheid van informatie en dienstverlening aan jongeren via sense blijven waarborgen, landelijke ondersteuning bij de uitvoer van activiteiten, structuur voor aanvullende subsidieverlening in het leven roepen nu het ZonMw programma Seksuele gezondheid van de jeugd is geëindigd. Hiernaast benadrukken stakeholders: het ontwikkelen van interventies voor speciaal onderwijs, christelijke scholen, en jongeren met diverse culturele achtergronden cg culturele diversiteit in bestaande interventies, meer aandacht voor seksuele diversiteit, homonegativiteit, weerbaarheid, wensen en grenzen, een overzicht van effectieve interventies, het beter benutten van sociale media, het versterken van de implementatie van Sense, het verhogen van de handelingsbekwaamheid van docenten en het faciliteren van de implementatie van bestaande interventies.

Medio 2012 ligt er: 1) een onderzoeksboek, 2) een publieksversie van het onderzoeksboek en 3) een actieplan.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Seks onder je 25e 2012 laat zien dat zich nauwelijks verschuivingen hebben voorgedaan in het seksuele gedrag van jongeren ten opzichte van 2005. Hun seksuele ‘loopbaan’ verloopt nagenoeg hetzelfde als zeven jaar geleden. De leeftijd waarop jongeren voor het eerst geslachtsgemeenschap hebben, is nog steeds dezelfde: met 17,1 jaar heeft de helft van de jongeren hier ervaring mee. Ook beschermt het merendeel van de jongeren zich, net als in 2005, goed tegen zwangerschap. Zevenentachtig procent van de jongens en 91 procent van de meisjes gebruikt bij de eerste geslachtsgemeenschap een condoom, de pil of een ander anticonceptiemiddel. Bij geslachtsgemeenschap met de laatste partner neemt 78 procent van de jongens en 81 procent van de meisjes altijd maatregelen om zwangerschap te voorkomen.

De eerste keer onverwacht en niet altijd leuk: De eerste keer seks komt voor maar liefst 38 procent van de jongens en 31 procent van de meisjes onverwacht.Deze groep beschermt zich slechter tegen zwangerschap en soa’s. Daarnaast verschillen jongens en meisjes in hun beleving van de eerste keer. Een op de vier meisjes vertelt dat ze de eerste keer vervelend vond, tegenover een op de twintig jongens. Negenentwintig procent van de meisjes zegt in mindere of meerdere mate spijt te hebben van haar eerste geslachtsgemeenschap, tegenover 16 procent van de jongens. Van de meisjes had 22 procent nog even willen wachten met hun eerste keer, tegenover 8 procent van de jongens.

Grensoverschrijdend gedrag komt nog steeds veel voor: Zeventien procent van de meisjes en vier procent van de jongens geeft aan wel eens gedwongen te zijn tot seksuele handelingen die ze niet wilden. Voor homo- of biseksuele jongens boven de 17 jaar is dit 16 procent. Ruim 7 procent van de meisjes heeft wel eens geslachtsgemeenschap gehad tegen haar wil. Zes procent van de jongens en 12 procent van de meisjes zegt dat iemand wel eens boos is geworden om seks te kunnen hebben. Zes procent van de meisjes en twee procent van de jongens geeft aan dat er fysiek geweld tegen hen is gebruikt.

Jongeren stoppen te snel met condooms binnen relatie: Driekwart van de jongeren gebruikt bij de eerste keer seks een condoom. Met hun laatste sekspartner gebruikt 22 procent van de jongens en 34 procent van de meisjes alleen aan het begin van de relatie een condoom. Slechts 22 procent volgt het advies om condooms minstens drie maanden te gebruiken en 13 procent stopt zelfs binnen een week. Tweederde van hen geeft aan dat ze bij het stoppen met condooms zich niet hebben laten testen op soa en hiv.

Homo’s eerder uit de kast ondanks geringe homo-acceptatie: De leeftijd waarop jongens voor het eerst aan iemand vertellen dat ze op seksegenoten vallen, is in zes jaar tijd gedaald van 17,8 jaar naar 16,6 jaar. Bij lesbische meisjes is de verschuiving niet significant en ligt de leeftijd op 15,9 jaar. De acceptatie van homoseksualiteit is echter nog steeds gering onder jongeren. Zo vinden bijna alle jongeren het goed als een jongen en een meisje elkaar zoenen op straat, maar keurt de helft van de jongens en een kwart van de meisjes het af als het twee jongens betreft. Voor twee zoenende meisjes geldt dat 16 procent van de jongens dit afkeurt en een kwart van de meisjes. Twaalf procent van de jongens en drie procent van de meisjes zegt dat ze een vriendschap zouden verbreken als één van hun vrienden homoseksueel of lesbisch zou zijn.

Producten: De resultaten zijn beschreven in het boek Seks onder je 25e, Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2012, bedoeld voor professionals die seksualiteit en jongeren als aandachtsgebied hebben.Hiernaast komt een publieksversie van het onderzoeksboek beschikbaar, bestemd voor docenten, jongerenwerkers, en andere geïnteresseerden.

Participatieve aanpak: Zowel bij de opzet van het onderzoek als erna, bij het bepalen van het toekomstig gebruik van de uitkomsten, zijn veel partijen betrokken die actief zijn op het gebied van jongeren en seksuele gezondheid: gezondheidsbevorderende instellingen zoals GGD-en, Sense regio’s, landelijke thema-en kennisinstituten, organisaties die jongeren vertegenwoordigen, (jongeren) media etc. Zo hebben vele professionals in het veld aangegeven welke informatie ze nodig hadden om hun werkzaamheden op het gebied van jongeren en seksualiteit te verbeteren. Verschillende partijen zijn betrokken geweest bij de ontwikkeling van de vragenlijst en bij de werving van de respondenten. De resultaten van het onderzoek zijn besproken met betrokken partijen. De resultaten zijn geduid, behoud-en verbeterpunten benoemd (zie samenvatting) en aanbevelingen voor interventies en beleid geformuleerd. Alle input van de verschillende organisaties worden verwerkt in een actieplan voor de komende jaren. De participatie aanpak betekende: een grotere betrokkenheid van het veld, onderzoek dat beter aansluit op de behoeften van het veld en een grotere kans op implementatie van de onderzoeksresultaten en geplande activiteiten.

 

 

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In 2005 werd het Participatieve Actie Onderzoek Seks onder je 25e afgerond (De Graaf, Meijer, Poelman & Vanwesenbeeck, 2005). Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek naar de seksuele gezondheid van jongeren in de leeftijd van 12-25 jaar, werd door de tientallen betrokken stakeholders een actieplan ontwikkeld. Het ministerie van VWS besloot op basis hiervan een nieuw programma te financieren bij ZonMw : Seksuele gezondheid van de Jeugd.

Het Participatieve Actie Onderzoek Seks onder je 25e II is een vervolg op het Seks onder je 25e onderzoek uit 2005 en maakt gebruik van de ervaringen die in dat onderzoek zijn opgedaan.

Seks onder je 25e II heeft tot doel 1. inzicht te verkrijgen in de seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2011; 2. trends te signaleren in de seksuele gezondheid van jongeren in Nederland; 3. Inzicht te verkrijgen in belangrijke mechanismen en drijfveren in het relationele en seksuele gedrag van jongeren in Nederland; 4. een actieplan te ontwikkelen ter bevordering van de seksuele gezondheid van jongeren gebaseerd op dit onderzoek, waaraan verschillende stakeholders een bijdrage leveren; 5. een basis te leggen voor het integreren van nieuwe inzichten verkregen door dit onderzoek in bestaande voorlichtingsprogramma’s en voorzieningen.

In Seks onder je 25e II wordt op basis van het onderzoeksinstrument dat is ontwikkeld voor het voorgaande onderzoek Seks onder je 25e (2005), de input van verschillende belangrijke stakeholders, én nieuwe inzichten verkregen door literatuurstudie van recente onderzoeken, een nieuwe vragenlijst ontwikkeld. Deze zal worden afgenomen onder een representatieve steekproef van 10.000 jongeren in Nederland. GGD’ s worden net als in 2005 betrokken als partner om in de regio’s het onderzoek te kunnen organiseren op de geselecteerde scholen en via een willekeurige steekproef uit de Gemeentelijke Basis Administratie. Jongeren van 12-17 jaar worden via school betrokken bij het onderzoek, jongeren van 17 en ouder worden middels een brief naar hun huisadres geworven voor deelname. De vragenlijst wordt digitaal afgenomen.

De verschillende stakeholders, GGD’s, de Sense regio’s, Centra voor Seksuele gezondheid, landelijke themainstituten, docenten, leerlingen, media, VWS, onderzoeksinstituten etc., zijn betrokken gedurende het gehele onderzoeksproces en leveren een bijdrage aan het formuleren van een actieplan op basis van de onderzoeksuitkomsten.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het participatieve onderzoeksproject Seks onder je 25e II is op 1 maart 2010 van start gegaan. Na een uitvoerige stakeholder analyse en selectie zijn 142 stakeholders op het gebied van jongeren en seksuele gezondheid, benaderd met de vraag een online vragenlijst in te vullen. In deze vragenlijst konden partijen aangeven rondom welke thema’s met betrekking tot seksuele gezondheid ze meer gegevens zouden willen krijgen middels het onderzoek, welke thema’s ze belangrijk vinden om in het onderzoek aan bod te laten komen en of ze betrokken willen zijn bij het onderzoek en de ontwikkeling van een actieplan op basis van de uitkomsten. Vijfenzestig stakeholders vulden de online enquête in en 59 hiervan gaven aan graag betrokken te willen blijven.

Op basis van de stakeholder input maar ook de vragen van het vorige onderzoek en nieuwe inzichten vanuit ander recent onderzoek, werd de digitale vragenlijst ontwikkeld. Naast een versie voor jongeren van 12-25 jaar vanaf vmbo niveau, werd tevens een aangepaste en veel kortere vragenlijst voor jongeren in het praktijkonderwijs ontwikkeld.

Het onderzoek onder 12-16 jarigen vindt plaats op scholen (63 scholen), terwijl (38.600) jongeren van 17 jaar en ouder thuis een uitnodiging ontvangen om mee te doen . De werving van scholen en de steekproeftrekking van namen en adressen van jongeren uit de Gemeentelijke Basisadministraties (GBA), wordt voor het grootste deel door de regionale GGD’en uitgevoerd. Van de 27 benaderde GGD’en gaven er 3 aan niet te kunnen deelnemen aan Seks onder je 25eII. De overige 24 GGD’en nemen of helemaal of voor een deel de werving van scholen of via de GBA’s op zich. Daar waar de GGD’en de werving niet op zich kunnen nemen neemt Soa Aids Nederland dit over samen met Rutgers WPF.

De dataverzameling is gestart op 1 maart terwijl de werving van scholen nog doorloopt. Het is opvallend moeilijk scholen in dit onderzoek te enthousiasmeren om mee te doen. Het beeld verschilt aanmerkelijk in vergelijking tot het vorige Seks onder je 25e onderzoek. Scholen geven aan al veelvuldig te worden benaderd voor onderzoek en daarom niet mee te willen doen of geven aan moeite te hebben met de seksuele vragen. Om toch het streefaantal deelnemende scholen te behalen, is besloten de wervingsperiode met anderhalve maand te verlengen.

Het werven van gemeenten voor de steekproeftrekking uit de GBA’s verliep veel gunstiger. Op 14 maart 2011 hebben 54 gemeenten aangegeven deel te nemen. In een deel van die gemeenten hebben jongeren de uitnodiging tot deelname al ontvangen van de GGD. Slechts één gemeente heeft nog geen definitieve toezegging gedaan voor het trekken van een steekproef. Op 14 maart hadden al 1400 jongeren de vragenlijst ingevuld.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ZonMw heeft Soa Aids Nederland en de Rutgers Nisso Groep gevraagd een voorstel te presenteren voor het door middel van Participatief Actie Onderzoek verkrijgen van een vernieuwd inzicht in de belangrijkste trends en meest relevante thema’s met betrekking tot de seksuele gezondheid van jongeren in de leeftijd van 12-25 jaar in Nederland anno 2011. Op basis van dit overzicht wordt door de betrokken stakeholders een actieplan ontwikkeld met aanbevelingen voor beleid, onderzoek en de praktijk.

 

In 2005 werd het Participatieve Actie Onderzoek Seks onder je 25e afgerond (De Graaf, Meijer, Poelman & Vanwesenbeeck, 2005). Op basis van de uitkomsten van het onderzoek werd door de tientallen betrokken stakeholders een actieplan ontwikkeld. Het ministerie van VWS besloot op basis hiervan een nieuw programma te financieren bij ZonMw : Seksuele gezondheid van de Jeugd.

 

Het Participatieve Actie Onderzoek Seks onder je 25e II is een vervolg op het Seks onder je 25e onderzoek uit 2005 en maakt gebruik van de ervaringen die in dat onderzoek zijn opgedaan.

 

Seks onder je 25e II heeft tot doel 1. inzicht te verkrijgen in de seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2011 (en speciaal van laag opgeleide jongeren en jongeren met een niet-Nederlandse achtergrond); 2. trends te signaleren in de seksuele gezondheid van jongeren in Nederland; 3. Inzicht te verkrijgen in belangrijke mechanismen en drijfveren in het relationele en seksuele gedrag van jongeren in Nederland; 4. een actieplan te ontwikkelen ter bevordering van de seksuele gezondheid van jongeren gebaseerd op dit onderzoek, waaraan verschillende stakeholders een bijdrage leveren; 5. een basis te leggen voor het integreren van nieuwe inzichten verkregen door dit onderzoek in bestaande voorlichtingsprogramma’s en voorzieningen.

 

In Seks onder je 25e II wordt op basis van het onderzoeksinstrument dat is ontwikkeld voor het voorgaande onderzoek Seks onder je 25e (2005), de input van verschillende belangrijke stakeholders, én nieuwe inzichten verkregen door literatuurstudie van recente onderzoeken, een nieuwe vragenlijst ontwikkeld. Deze zal worden afgenomen onder een representatieve steekproef van 10.000 jongeren in Nederland. GGD’ s worden net als in 2005 betrokken als partner om in de regio’s het onderzoek te kunnen organiseren op de geselecteerde scholen en via een willekeurige steekproef uit de Gemeentelijke Basis Administratie. Jongeren van 12-17 jaar worden via school betrokken bij het onderzoek, jongeren van 17 en ouder worden middels een brief naar hun huisadres geworven voor deelname. De vragenlijst wordt digitaal afgenomen.

 

De verschillende stakeholders, GGD’s, de Sense regio’s, Centra voor Seksuele gezondheid, landelijke thema-instituten, docenten, leerlingen, media, VWS, onderzoeksinstituten etc., zijn betrokken gedurende het gehele onderzoeksproces en leveren een bijdrage aan het formuleren van een actieplan op basis van de onderzoeksuitkomsten.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website