Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In opdracht van het ZonMw-programma Seksuele gezondheid van de jeugd is een inventarisatie uitgevoerd van interventies die in Nederland beschikbaar zijn op het gebied van seksuele gezondheidsbevordering. Er zijn 4 inclusie criteria gehanteerd. Het gaat om interventies die gericht zijn op seksualiteitsbeleving en relaties van jongeren, primaire preventie hanteren, als doelgroep jongeren tussen 10 en 21 jaar hebben en die via landelijke verspreidingskanalen toegankelijk zijn. Het doel is inzicht geven in de beschikbaarheid, de bruikbaarheid en mogelijke verbeteringen van de bestaande interventies.

De interventies zijn geanalyseerd naar doelstellingen, doelgroepen, activiteiten en materialen, effectiviteit en implementatie. Voor aanvullende informatie over de interventies zijn 12 sleutelinformanten geraadpleegd. In 4 focus groepinterviews en 18 individuele interviews is aan docenten en jeugdjongerenwerkers van de interventies gevraagd naar hun opvattingen over het voorlichtingsaanbod. Concepten van de rapportage zijn voor commentaar voorgelegd aan Nederlandse experts op het gebied van seksuele gezondheidsbevordering.

Het resultaat van de inventarisatie leverde een inclusie van 18 voorlichtingspakketten, 7 algemene lesmethoden en 13 internetsites op. Uit de inventarisatie kwamen enkele tekortkomingen van het aanbod naar voren: (1) in algemene lesmethoden wordt weinig specifiek ingegaan op seksuele vorming, (2) de keuze aan voorlichtingspakketten op scholen is beperkt en (3) er zijn geen voorlichtingsmethodieken aangetroffen die specifiek bedoeld zijn voor etnische groepen. Docenten en jongerenwerkers gaven in de interviews aan dat zij niet zozeer behoefte hadden aan nieuwe pakketten, maar voornamelijk behoefte hadden aan flexibiliteit binnen de pakketten. Ook gaven zij aan dat de bestaande materialen aanvulling behoeven op een diversiteit aan onderwerpen, zoals loverboys en seksuele moraal. De geïnterviewden noemden een veelheid aan randvoorwaarden voor succesvolle implementatie van de beschikbare interventies, zoals de flexibiliteit en keuzevrijheid in het aanbod, training en opleiding, ondersteuning vanuit de eigen organisatie en duidelijke informatie over het beschikbare interventieaanbod.

Van de interventies die beschikbaar zijn, worden er maar weinig systematisch en intensief uitgevoerd door een lage implementatiegraad. Ook zijn effecten van de voorlichtingspakketten op determinanten van gedrag veelal nog niet onderzocht.

Aanbevelingen voor verbetering van het interventieaanbod worden gedaan aan het ZonMw-programma Seksuele gezondheid van de jeugd.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Er is een veelheid aan voorlichtingspakketten, materialen, lesmethoden en internetsites aangetroffen waarin op de een of andere manier de seksualiteitsbeleving en relaties van jeugdigen centraal staan, aangevuld met thema’s als soa/hiv-preventie, anticonceptie en zwangerschap of weerbaarheid. Voor de leeftijdsgroep van 12 jaar en ouder is een ruimer aanbod aan interventies aangetroffen dan voor de jongste leeftijdsgroep. Voor alle lesjaren in het basisonderwijs en schoolniveaus in het voortgezet onderwijs is er een uitgebreid, generiek voorlichtingspakket beschikbaar. Voor alle schoolniveaus van het voortgezet onderwijs zijn er bovendien algemene lesmethoden aangetroffen, waarin seksuele voorlichting aan bod komt. Voor buurthuizen en jongerencentra is er één actueel algemeen voorlichtingspakket beschikbaar, namelijk Handleiding veilig vrijen en seksualiteit voor jeugdwelzijnswerk. Voor meiden is er een specifiek aanbod, dat ook in andere settings kan worden gebruikt, namelijk Girls’ choice en Girls’ talk. Verder is er één pakket specifiek voor jeugdige asielzoekers, vluchtelingen en nieuwkomers, namelijk Wijzer in de liefde.

 

In de lesmethoden en voorlichtingspakketten voor het basis- en voortgezet onderwijs zijn geen hiaten aangetroffen. Wel kan er gesproken worden van enkele tekortkomingen in het aanbod, namelijk de beperkte aandacht voor seksuele vorming in de algemene lesmethoden, weinig aandacht voor zwangerschap in voorlichtingspakketten, en beperkt aandacht voor grensoverschrijdend gedrag. Opvallend is dat we geen voorlichtingsmethodieken hebben aangetroffen die voldoen aan de inclusiecriteria en zijn bedoeld voor specifieke etnische groepen jongeren. Wel zijn vier internetsites voor specifieke etnische groepen gevonden. Het gebruik door scholen en welzijnsorganisaties van de voorlichtingspakketten die specifiek ingaan op seksualiteit is beperkt. Ook zijn veelal de effecten van de interventies op determinanten van gedrag onbekend.

 

Uit de interviews met docenten van het basis- en voortgezet onderwijs komt niet zozeer naar voren dat men behoefte heeft aan nieuwe methoden of pakketten. Wel is er behoefte aan aanvullende materialen voor diverse onderwerpen, zoals loverboys in het basisonderwijs, het ‘gewone’ verhaal rondom seksualiteit, grensoverschrijdend gedrag, en adviezen voor het houden van ouderavonden over het onderwerp seksualiteit bij jeugdigen. Jongerenwerkers hebben behoefte aan materialen waarin de thema’s relaties, grensoverschrijdend gedrag en de seksuele moraal van jongeren worden behandeld. Veel respondenten vinden dat in de voorlichtingspakketten het onderwerp homoseksualiteit onvoldoende aan bod komt. De geïnterviewden noemen een veelheid aan randvoorwaarden voor succesvolle implementatie van de beschikbare interventies. Een randvoorwaarde voor docenten en jongerenwerkers is flexibiliteit en keuzevrijheid in het aanbod van interventies. Men wil niet gebonden worden aan één pakket of methode. Men wil tevens in één pakket of methode kunnen kiezen uit zoveel mogelijk alternatieven voor opdrachten en oefeningen. Het belang van training en opleiding van voorlichters wordt tevens als randvoorwaarde genoemd. Verder wordt de ondersteuning vanuit de eigen organisatie als belangrijk ervaren. Uit de interviews met intermediaire gebruikers wordt duidelijk dat de keuze voor het gebruik van voorlichtingspakketten min of meer toevallig tot stand komt door contacten met GGD’en of landelijke gezondheidsbevorderingsinstituten, of door eigen zoekgedrag op internet. Zij hebben behoefte aan duidelijke informatie over het beschikbare interventieaanbod.

 

Onder ander de volgende aanbevelingen worden gedaan aan het ZonMw-programma Seksuele gezondheid van de jeugd. Aanbevolen wordt om per doelgroep of onderwijsniveau meerdere pakketten en materialen beschikbaar te houden, zodat tegemoet wordt gekomen aan de wens tot keuzevrijheid bij gebruikers.

Verouderde materialen, zoals het Child birth book en de video’s bij Lang leve de liefde en Het liefdespaleis, moeten worden aangepast. Aanbevolen wordt om in de bestaande lesmethoden en voorlichtingspakketten voor jeugdigen in het algemeen uitgebreider aandacht te besteden aan het thema seksuele geaardheid en homoseksualiteit. Zowel in de interventies voor het onderwijs als voor het jongerenwerk dient uitgebreider aandacht te worden besteed aan anticonceptie, zwangerschap en grensoverschrijdend gedrag.

Jongerenwerkers dienen ondersteund te worden in het vertalen van algemene voorlichtingspakketten naar specifieke etnische doelgroepen.

Onderzoek wordt aanbevolen naar de effectiviteit en implementatie van modulair opgezette voorlichtingspakketten in het jongerenwerk, zoals de nieuwe Handleiding veilig vrijen en seksualiteit voor jeugdwelzijnswerk. Prioriteit moet worden gegeven aan onderzoek naar de implementatie en effectiviteit van voorlichtingspakketten in het basisonderwijs.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In deze offerte wordt een inventarisatie voorgesteld die zich richt op interventies ter preventie van ongewenste zwangerschappen en soa/hiv. Het voorstel voorziet in een onderzoek bij uitvoerders, ofwel intermediaire gebruikers, van de interventies, zoals docenten, jeugd- en jongeren werkers, peer-voorlichters of medewerkers van allochtone zelforganisaties. Het doel van het voorgestelde onderzoek is om meer inzicht te krijgen in de beschikbaarheid, bruikbaarheid en het gebruik van de bestaande interventies op het gebied van de seksuele gezondheidsbevordering voor jongeren en de eventuele hiaten die daarin volgens de intermediairen bestaan. Tevens zal inzicht worden gegeven in de mogelijkheden voor verbetering van het aanbod en randvoorwaarden voor implementatie. In de studie naar jongeren en seksualiteit die door TNO in 2002 is verricht blijkt dat van de educatieve interventies die beschikbaar zijn er weinig systematisch en intensief worden uitgevoerd. De inventarisatie van het interventieaanbod uit die studie zal worden herhaald en een update zal worden gegeven van destijds vergaarde gegegevens. Aandachtspunten daarbij zijn bewezen effectiviteit en succesvolle implementatie. Voorts zal in groepsinterviews en individuele interviews met intermediaire gebruikers naar hun mening worden gevraagd over de gebruikte interventies. In drie regio's zulen groepsinterviews worden gehouden met gebruikers van het basispakket en aanvullend pakket van seksuele gezondheidsbevordering. Voort zal één groepsinterview worden gehouden met intermediaire gebruikers die vooral landelijk actief zijn. Docenten zullen voor individuele face-to-face interviews worden benaderd. In de interviews komen onder meer aan bod gewenste verbeteringen van interventies, nodige aanvullingen in het interventieaanbod en factoren die het gebruik en implementatie van het aanbod belemmeren of bevorderen. Ten behoeve van het ZonMw-programma Seksuele gezondheid van de jeugd zullen aanbevelingen worden gedaan voor interventies op het gebied van preventie van soa/hiv en ongewenste zwangerschap die aansluiten bij de behoeften van intermediaire gebruikers.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website