Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

JeugdzorgPlus is een zeer intensieve vorm van gespecialiseerde jeugdhulp. Deze hulp moet met grote terughoudendheid worden ingezet. Tot 2018 is het aantal plaatsingen in JeugdzorgPlus toegenomen, daarna zien we een afname in het aantal plaatsingen. De afname is per jeugdregio verschillend.

 

In dit onderzoek zijn factoren in kaart gebracht die van invloed zijn op de afname van het gebruik van JeugdzorgPlus . De resultaten van dit kwalitatieve onderzoek in drie jeugdregio’s laten zien dat er een veelheid van factoren van invloed is op het gebruik van JeugdzorgPlus. De focus van dit onderzoek lag bij de visie op JeugdzorgPlus binnen het beleid, de inkoop van JeugdzorgPlus en de organisatie en beschikbaarheid van aanbod in de jeugdhulpketen. Op basis van het onderzoek in drie jeugdregio’s is het niet mogelijk om eensluidende conclusies te trekken over welke factoren nu het meest doorslag-gevend zijn. De factoren die in het onderzoek in kaart zijn gebracht, bieden aanknopingspunten om invulling te geven aan de ambitie om plaatsingen in de JeugdzorgPlus te voorkomen en om plaatsingen indien nodig zo kort mogelijk te laten duren.

 

Op basis van het onderzoek concluderen we dat de opgave waar de sector voor staat, is om passende jeugdhulp te realiseren voor drie groepen jongeren die nu (nog) in de JeugdzorgPlus worden geplaatst:

1) jongeren bij wie een gesloten plaatsing voorkomen kan worden als eerder passende hulp wordt ingezet of als andere jeugdhulp wordt ingezet;

2) jongeren met ernstige, specifieke en complexe problematiek die niet thuishoren in de JeugdzorgPlus, maar die daar nu worden geplaatst omdat er geen alternatief is;

3) jongeren die een korte periode van gesloten plaatsing nodig hebben.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In een eerste verkennende fase heeft DSP-groep de cijfers over de instroom 2018 geanalyseerd op het niveau van de JeugdzorgPlus-instellingen en de vijf zorggebieden. Daarnaast is de bereidheid en mogelijkheid tot medewerking bij de JeugdzorgPlus-instellingen gepeild door middel van een werksessie met een vertegenwoordiger op beleids-/directieniveau van zeven van de twaalf instellingen die op dat moment JeugdzorgPlus aanboden. Uit de verkennende fase bleek dat een onderzoek naar factoren op het niveau van de vijf zorggebieden of op het niveau van de instellingen als weinig zinvol werd ervaren. Afspraken over de inkoop van JeugdzorgPlus en de samenwerking met de ketenpartners vindt plaats op het niveau van de jeugdregio’s. Het niveau van de jeugdregio’s is daarom een meer zinvol analyseniveau.

 

Het verdiepingsonderzoek is daarom uitgevoerd in drie jeugdregio’s waarbij we niet hebben gekeken naar het hulpverleningstraject van jongeren maar ons vooral gericht hebben op de visie, inkoop en organisatie van de jeugdhulpketen.

 

Op basis van (groeps)interviews in drie jeugdhulpregio’s met vertegenwoordigers van JeugdzorgPlus en ketenpartners hebben we factoren in kaart gebracht die van invloed zijn op de instroom in JeugdzorgPlus. Voorafgaand aan de interviews is een analyse gemaakt van het aantal plaatsingen in de JeugdzorgPlus in de regio op basis van de beleidsinformatie Jeugd van het CBS. Deze cijfers wijken af van cijfers van de plaatsingscommissie van Jeugdzorg Nederland mogelijk vanwege onder andere afronding van de cijfers en mogelijke registratiefouten. Jeugdregio’s kunnen contracten hebben met verschillende aanbieders van JeugdzorgPlus en jongeren uit een regio kunnen bij verschillende aanbieders worden geplaatst. Dit maakt het lastig om op het niveau van een jeugdregio te bepalen of vraag en aanbod op elkaar zijn afgestemd.

 

Op basis van de interviews concluderen we dat de afname van het gebruik in de JeugdzorgPlus niet zozeer verklaard kan worden door demografische en sociaaleconomische factoren, maar meer door beïnvloedbare factoren:

- de visie van de regio en instellingen op JeugdzorgPlus en de vertaling daarvan in de werkwijze in de JeugdzorgPlus;

- de wijze van inkoop en financiering van JeugdzorgPlus;

- het beschikbaar (ingekocht) aanbod aan ambulante jeugdhulp en jeugdhulp met verblijf en wachtlijsten;

- de mate waarin lokale jeugd- of wijkteams zelf ambulante begeleiding en regie bieden;

- de beschikbaarheid van specialistische expertise in het voorveld;

- de wijze waarop aanmeldingen voor jeugdhulp met verblijf en JeugdzorgPlus zijn ingericht;

- samenwerking in de keten;

- beschikbaarheid van door- en uitstroommogelijkheden.

 

Een veelheid van factoren speelt een rol. Op basis van het onderzoek in drie jeugdregio’s is het niet mogelijk om eensluidende conclusies te trekken over welke factoren nu het meest doorslaggevend zijn voor de afname van het aantal plaatsingen.

 

Uit de interviews blijkt dat in alle regio’s stappen worden gezet om plaatsingen te voorkomen. Voor een deel van de jongeren zal een korte periode van plaatsingen nodig blijven. Die plaatsing moet dan zo kort als mogelijk duren. Daarnaast wordt in alle regio’s gesignaleerd dat de ernst en complexiteit van de problematiek van jongeren die gesloten worden geplaatst in de JeugdzorgPlus is toegenomen. De JeugdzorgPlus is voor een deel van deze jongeren niet de best passende hulp.

 

Er worden in alle regio’s stappen gezet om aan de ambitie ‘gesloten plaatsingen zoveel mogelijk voorkomen’ invulling te geven. Een belangrijke randvoorwaarde volgens ons hierbij is een financieringsvorm die ruimte geeft om dit te doen en om mede op basis van ervaringen goede alternatieven te bedenken, ontwikkelen en uit te proberen.

Uit de interviews blijkt dat de er passende jeugdhulp en alternatieven gerealiseerd moeten worden voor drie groepen jongeren: jongeren bij wie de gesloten plaatsing voorkomen kan worden als eerder passend hulp wordt ingezet of als andere jeugdhulp wordt ingezet, jongeren met ernstige, specifieke en complexe problematiek die niet thuishoren in de JeugdzorgPlus, maar er nu worden geplaatst omdat er geen alternatief is, jongeren die een korte periode van gesloten plaatsing nodig hebben.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

JeugdzorgPlus is een zeer intensieve vorm van gespecialiseerde jeugdhulp waarbij de vrijheden van jeugdigen worden ingeperkt om te voorkomen dat de jeugdige zich onttrekt (of onttrokken wordt) aan de hulp die hij nodig heeft. JeugdzorgPlus is bedoeld voor jeugdigen met ernstige gedragsproblemen die –naar verwachting- niet bereikbaar zijn voor lichtere vormen van hulpverlening. JeugdzorgPlus heeft als doel een dusdanige gedragsverandering te realiseren dat de jeugdigen weer kunnen participeren in de maatschappij. Plaatsing van jeugdigen in een instelling voor gesloten jeugdhulp - JeugdzorgPlus - is een ingrijpend middel dat met grote terughoudendheid moet worden ingezet: zo kort als nodig en zo lang als noodzakelijk. Het is de zwaarste en duurste vorm van jeugdzorg.

 

Uit de monitor van de JeugdzorgPlus blijkt dat het aantal plaatsingen in de afgelopen vijf jaar met 12% is toegenomen – terwijl het doel van de Jeugdwet minder zware hulp en sneller hulp dichtbij (Jeugdzorg Nederland, 2017a, 2017b) was. De ontwikkeling en de toename van het aantal plaatsingen verschilt tussen de zorgregio’s. Het is niet duidelijk waardoor deze verschillen te verklaren zijn. Hetzelfde geldt voor de plaatsingen in vrijwillig kader. Hier werd een toename gezien van 76% ten opzichte van 2014.

 

Wat is het verhaal achter deze cijfers? Wat zijn verklaringen voor regionale verschillen in het aantal plaatsingen en de plaatsingsduur in het gebruik van JeugdzorgPlus? Wat zijn verklaringen voor de ontwikkelingen bij de vrijwillige plaatsingen in de jeugdzorgPlus? Welke (regionale) succesfactoren en knelpunten doen zich voor in het proces van instroom en uitstroom in JeugdzorgPlus? Welke aanbevelingen kunnen worden gedaan om de kwaliteit van de geboden zorg te verbeteren en knelpunten op te lossen?

 

Beantwoording van deze vragen is om meerdere redenen relevant. In het afgelopen jaar zijn de plaatsingen en de uitvoeringspraktijk in de gesloten jeugdzorg meerdere malen onderwerp van discussie geweest in de media en in het politieke en wetenschappelijke debat. We zien dat JeugdzorgPlus een sector is waar professionals hard werken aan hun relevante en uitdagende hulpverleningstaak. Inzicht in de verklarende factoren kan handvatten bieden voor het verder ontwikkelen en vaker inzetten van vormen van intensieve ambulantisering, kleinschaligheid en alternatieven voor gesloten jeugdzorg. Niet alleen de JeugdzorgPlus-instellingen hebben baat bij deze inzichten maar ook de andere betrokken ketenpartners. Juist omdat het hier de meest intensieve en meest dure vorm van jeugdzorg betreft is de vraag gerechtvaardigd of er gezien de verschillen tussen regio’s, mogelijk ruimte voor verbetering is, en wat de aanbevelingen voor de verbetering van zorgkwaliteit dan zijn. De urgentie voor deze verbeterslag wordt bevestigd door de verschillende berichten en hulpvragen uit de praktijk en via experts in de media.

Last but not least kan inzicht in de verschillen tussen regio’s aanknopingspunten bieden voor hoe plaatsingen – zowel vrijwillig als gedwongen – beperkt kunnen worden.

 

Voorgesteld onderzoek bestaat uit drie delen: een brede verkenning, de verdieping, en de analyse en rapportage van uitkomsten. Binnen het onderzoek zetten we verschillende onderzoeksmethoden in en worden verschillende bronnen van informatie gebruikt. In het eerste deel van het onderzoek richten we ons op alle regio’s en instellingen aan de hand van een analyse van de verschillende registraties en een werksessie. Om zo een eerste beeld te krijgen van de mogelijke verklarende factoren, knelpunten en alternatieven met betrekking tot het aantal en de duur van de plaatsingen in JeugdzorgPlus. Vervolgens onderzoeken we mogelijke verklaringen voor verschillen bij drie geselecteerde instellingen en hun ketenpartners in de zorgregio. We zoomen in op het verhaal achter de cijfers via dossieronderzoek naar casussen en vervolgens houden we groepsgesprekken aan de hand van anonieme casussen met professionals van de JeugdzorgPlusinstelling en ketenpartners. We betrekken ouders en jeugdigen via cliëntenraden bij de analyse en duiding van de bevindingen uit de groepsgesprekken met professionals en ketenpartners. Daarbij toetsen we de eerder opgestelde onderzoekshypothesen.

 

Het uiteindelijke resultaat is een rapportage met een analyse van het verhaal achter de cijfers. Met het inzicht in verklaringen voor regionale verschillen in het gebruik van JeugdzorgPlus beogen we aangrijpingspunten te bieden voor de instellingen en ketenpartners om de kwaliteit van de zorg te verbeteren. We leveren input voor de ontwikkeling in de sector omtrent vormen van intensieve ambulantisering, kleinschaligheid en andere alternatieve vormen om gesloten jeugdzorg te voorkomen.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website