Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Scheiding is één van de meest impactvolle levensgebeurtenissen voor alle betrokkenen. Voor kinderen bestaan er wetenschappelijk onderbouwde preventieve interventies om hen na scheiding te ondersteunen en zo problematiek te beheersen en reduceren. Voor ouders ontbrak het aan dergelijk kortdurend, laagdrempelig ondersteuningsaanbod, vooral om ouders te informeren en te steunen in hun eigen kracht, ter versterking van hun rol als opvoeder. In dit project is ScheidingsATLAS ontwikkeld; gericht op het verwerken van en beter omgaan met de scheidingssituatie om emotioneel in staat te zijn hernieuwd ouderschap vorm te geven. Er zijn twee onderbouwde interventievarianten ontwikkeld en geëvalueerd: een groepsprogramma en een online e-healthmodule.

 

ScheidingsATLAS is samen met gescheiden ouders ontwikkeld ter ondersteuning van ouderschap na scheiding. De training is gebaseerd op onderzoek, bijdragen van experts en ervaringen van andere gescheiden ouders. ScheidingsATLAS gaat over wat een scheiding met betrokkenen kan doen; stress, spanning of vragen van ouders; conflict tussen ouders; en de ouderrol na scheiding.

 

De doelen van ScheidingsATLAS zijn:

- Ouders na scheiding ondersteunen.

- Ouders informatie en tips geven over ondersteuning van hun kinderen.

- Ouders informatie en tips geven over communicatie met de andere ouder.

 

De groepsbegeleiding en online training van ScheidingsATLAS hebben beide dezelfde inhoud, maar een andere vorm:

 

ScheidingsATLAS groepsbegeleiding bestaat uit twee bijeenkomsten van elk 3 uur. In een groep zitten 6 tot 12 deelnemers. Tussen de beide bijeenkomsten zit ongeveer 3 weken. Bijeenkomsten worden gegeven door twee ervaren groepsleiders. De twee bijeenkomsten zijn interactief met het uitwisselen van tips of ervaringen, animaties, (video’s van) rollenspellen en begeleide oefeningen.

 

ScheidingsATLAS Online bestaat uit zes sessies die ouders op een eigen moment en op eigen tempo kunnen bekijken. Het doorlopen van alle sessies kost in totaal zo’n 6 uur.

De training is interactief met animaties, video’s van rollenspellen, van experts en andere gescheiden ouders.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In een onderzoek naar ScheidingsATLAS (2017-2019) zijn effect en proces van ScheidingsATLAS geëvalueerd. Het onderzoek laat zien dat het goed mogelijk is om met ScheidingsATLAS ouders laagdrempelig te ondersteunen bij ouderschap na scheiding: ouders en groepsleiders zijn enthousiast; ouders geven een gemiddeld rapportcijfer 8- (groep) of 7 (online) en groepsleiders geven gemiddeld een 8.

 

Ouders over de training:

"Het heeft bijgedragen aan een stuk verwerking. Daarnaast zeer zinvol m.b.t. het geven van handvatten in de omgang met mijn ex en opvoeding van onze dochter."

"Met elkaar sparren, naar elkaar luisteren, tips geven en het handboek lezen."

"Steun en herkenning."

Groepsleider: "Prachtig programma. Sluit goed aan bij de doelgroep."

 

Het merendeel van de ouders voelt zich na deelname aan de training geïnformeerd en beter toegerust op ouderschap na scheiding, en heeft handvatten gekregen over de ondersteuning van de kinderen en over communicatie met de andere ouder. Bovendien ervaren ouders een zetje in de rug om met nieuwe informatie en ideeën aan de slag te gaan. De training had een positief effect op door deelnemers ervaren steun.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Scheiding is één van de meest impactvolle levensgebeurtenissen voor alle betrokkenen. Voor kinderen bestaan er wetenschappelijk onderbouwde preventieve interventies om hen na scheiding te ondersteunen en zo problematiek te beheersen en reduceren. Voor ouders bestaat dergelijk onderbouwd aanbod niet. In Nederland bestond anno 2016 vooral de behoefte aan onderbouwd laagdrempelige en lichte ondersteuning voor ouders na scheiding, om hen te informeren en te steunen in hun eigen kracht, ter versterking van hun rol als opvoeder. Dit project heeft als doel te zorgen dat dit aanbod er komt. Het omvat een (door)ontwikkeltraject van laagdrempelig ondersteuningsaanbod voor gescheiden ouders, gevolgd door een proces-/effectevaluatie.

 

SCHEIDINGSATLAS: KORTDURENDE ONDERSTEUNING OVER OUDERSCHAP NA SCHEIDING

In de periode 2016-2017 is de interventie ‘ScheidingsATLAS’ (© TNO) ontwikkeld. ScheidingsATLAS is een kortdurende interventie speciaal ontwikkeld met en voor gescheiden ouders, ter ondersteuning van ouderschap na scheiding. De interventie heeft als doel gescheiden ouders te informeren en in hun kracht te zetten. Ook biedt het concrete handvatten gericht op ondersteuning van kinderen en communicatie met de andere ouder. Het unieke van ScheidingsATLAS is dat de interventie beschikbaar is in twee varianten: (1) een groepstraining met twee bijeenkomsten van elk drie uur; en (2) een online training met zes inhoudelijke hoofdstukken. De inhoud van beide varianten is dezelfde en ouders maken gebruik van hetzelfde handboek als naslagwerk. Echter, de vorm verschilt per interventievariant.

Beide zijn gericht op het verwerken van en beter omgaan met de scheidingssituatie om emotioneel in staat te zijn hernieuwd ouderschap vorm te geven. Uitkomsten worden in gecontroleerd onderzoek getoetst en vergeleken.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In een quasi-experimenteel onderzoek onderzoekt TNO de effectiviteit van twee interventievarianten van ScheidingsATLAS: een groeps- en een onlinetraining.

 

GROEPSTRAINING

De groepsvariant van ScheidingsATLAS bestaat uit twee groepssessies voor gescheiden ouders, van elk drie uur, met daartussen een periode van ongeveer drie weken. In deze twee sessies krijgen ouders informatie over de ontwikkeling en emotionele behoefte van kinderen, de impact van scheiding op ouders en kinderen, het belang van stressreductie voor kinderen en het buiten conflict houden, effectieve opvoedstrategieën, en manieren ter versterking van de relatie tussen kinderen en beide ouders en het gevoel van eigen kracht. In de groep en in kleine subgroepjes wordt actief geoefend met effectieve communicatievaardigheden, conflictmanagement en probleemoplossen (coping). Daarbij is de groep een belangrijke plek voor het uitwisselen van gedeelde ervaringen, het uiten van emoties en bieden van herkenning. Tot slot komen kort enkele praktische en of juridische zaken aan bod.

 

ONLINE TRAINING

De online variant van ScheidingsATLAS (op het platform van Minddistrict B.V.) omvat dezelfde onderwerpen als de groepsvariant. Hier wordt in zes hoofdstukken aandacht aan besteed. Achtereenvolgens wordt ingezoomd op de volgende onderwerpen: kinderen in een scheiding, ouderschap na scheiding, communicatie met de andere ouder, conflictmanagement en probleemoplossen, effectieve opvoedstrategieën en het vergroten van je draagkracht. In de hoofdstukken krijgen ouders een animatiefilmpje te zien over ouderschapsvormen na scheiding, kunnen zij informatie lezen over de verschillende thema’s, maken zij in filmpjes kennis met ervaringsverhalen van een gescheiden vader en moeder, zijn er filmpjes met rollenspellen om de verschillende vaardigheden te demonstreren (met geslaagde en minder geslaagde pogingen) en krijgen ze in filmpjes toelichting van experts. Er wordt door deelnemers aan deze online interventievariant geoefend in quizes en reflectievragen.

 

In beide interventievarianten krijgen ouders een handboek als naslagwerk. De inhoud van het handboek is dus ondersteunend aan de inhoud van de ouderinterventie ScheidingsATLAS.

 

Scheidende of gescheiden ouders kunnen deelnemen aan ScheidingsATLAS groepen in de regio Haaglanden of Almere en omgeving, of zich (kosteloos) aanmelden voor ScheidingsATLAS online via www.tno.nl/atlas. Voorwaarde voor deelname is dat ouders voor het onderzoek een aantal vragenlijsten invullen (voor de training, direct na de training, en na een half jaar).

Het onderzoek is aangemeld in het Nederlands Trial Register met nummer NTR6756. De resultaten worden in 2019 verwacht.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Scheiding is één van de meest impactvolle levensgebeurtenissen voor alle betrokkenen. Volwassenen blijken na scheiding (of in een slechte huwelijksrelatie) vaker stress en depressieve klachten te ervaren, en minder optimaal te functioneren in hun rol als opvoeder dan volwassenen in een stabiele relatie (bv. Van der Valk e.a., 2004). Onderzoek laat ook consistent zien dat scheiding gemiddeld negatieve gevolgen heeft voor het welzijn en de psychosociale ontwikkeling van kinderen (bv. Amato & James, 2010).

 

Voor kinderen bestaan er wetenschappelijk onderbouwde preventieve interventies om hen na scheiding te ondersteunen en zo mogelijke problematiek te beheersen en reduceren. Voor ouders bestaat dergelijk onderbouwd aanbod niet (bv. Cloostermans e.a., 2013). Het ontbreekt vooral aan kortdurend, laagdrempelig ondersteuningsaanbod om ouders te informeren en te steunen in hun eigen kracht, ter versterking van hun rol als opvoeder. Dit project is er op gericht te zorgen dat dit er wel komt.

 

Doelen van het project zijn:

1) voorzien in opvoedingsondersteuningsaanbod voor ouders na scheiding dat kortdurend, op-maat, en eigen kracht versterkend is, in de vorm van een groeps- en e-healthvariant;

2) evaluatie van de groepsvariant in een quasi-experimenteel onderzoek en van de e-healthvariant in een RCT (N = 75 per conditie); en

3) implementatie ondersteunen door de varianten breed beschikbaar te stellen.

 

Meer in detail betreft dit project een (door)ontwikkeltraject van laagdrempelig ondersteuningsaanbod voor gescheiden ouders, gevolgd door een proces-/effectevaluatie. Het project voorziet in 2 wetenschappelijk onderbouwde interventievarianten: een groepsvariant en een e-healthvariant. Beide zijn gericht op het verwerken van en beter omgaan met de scheidingssituatie om emotioneel in staat te zijn hernieuwd ouderschap vorm te geven. De interventies zijn gebaseerd op goed onderbouwde en positief geëvalueerde interventies uit Amerika: de groepsinterventie ACT for the Children (Assisting Children Through Transition); en de e-health interventies Children in Between (CIB) en Two Families Now (TFN).

 

We maximaliseren de kans op brede implementatie van het aanbod in de toekomst door uitvoerig stil te staan bij het interventieproces, en door samen te werken met ouders (eindgebruikers), gemeenten (beleidsmakers), ervaren praktijkpartners (intermediaire belanghebbenden/uitvoerders) en het landelijk beschikbare Minddistrict e-healthplatform (kanaal voor de e-healthvariant).

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website