ZonMw tijdlijn Gezondheidsbescherming https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Gezondheidsbescherming nl-nl Fri, 16 Apr 2021 01:16:39 +0200 Fri, 16 Apr 2021 01:16:39 +0200 TYPO3 news-7143 Tue, 13 Apr 2021 10:08:04 +0200 Subsidieoproep voor onderzoek naar aanhoudende klachten na COVID-19 https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/openstaande-subsidieoproepen/detail/item/onderzoek-naar-aanhoudende-klachten-na-covid-19-projectideeen/ Er is meer kennis nodig over aanhoudende klachten na COVID-19, de onderliggende pathofysiologie, risicofactoren voor ontwikkeling van deze klachten en de ontvangen herstel- en nazorg. Heeft u een goed onderbouwd onderzoeksvoorstel dat tenminste tijdens het verloop van de coronapandemie en de nasleep daarvan implementeerbare resultaten oplevert? Vraag dan voor 3 mei 2021, 14.00 uur subsidie aan. news-7138 Mon, 12 Apr 2021 16:24:02 +0200 Onderzoek naar optimale inzet van COVID-19 vaccins bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-naar-optimale-inzet-van-covid-19-vaccins-bij-patienten-met-een-verzwakt-immuunsysteem/ Patiënten met bloedkanker of patiënten met een hiv-infectie hebben mogelijk een verminderde immuunrespons op vaccins. Het is van belang dat deze groepen patiënten goed beschermd worden tegen COVID-19. Er zijn echter nog veel vragen over de effectiviteit van vaccins ten gevolge van hun onderliggende ziekte en/of behandeling, die de effectiviteit van vaccinatie zou kunnen verminderen. news-7111 Tue, 06 Apr 2021 09:26:15 +0200 Nieuwe opdracht voor aanpak antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-opdracht-voor-aanpak-antimicrobiele-resistentie/ Het ministerie van VWS heeft ons opdracht gegeven voor het formuleren van een vervolg op het programma Antibioticaresistentie voor de periode 2022-2025. De komende tijd zullen wij belangrijke stakeholders consulteren over:

  • de toepassing van de opgedane kennis tot nu toe
  • onderzoeksvragen uit de praktijk van onder andere de curatieve en de langdurige zorg

Het programma zal ook open staan voor onderzoeken naar resistentie tegen antimicrobiële middelen en heeft dus een bredere scope dan het huidige programma Antibiotica Resistentie. VWS zal een budget van 9,6 miljoen euro beschikbaar stellen voor zowel een nationale als internationale aanpak.

Internationaal

Ook de Nederlandse bijdrage aan het Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR) en/of aan het One Health AMR Partnership onder Horizon Europe zal voortgezet worden in het nieuwe programma. Een snelle, internationale en multidisciplinaire aanpak van antimicrobiële resistentie draagt bij aan een optimale gezondheid van mens, dier en milieu (OneHealth).

Antimicrobiële resistentie

Het tegengaan van antimicrobiële resistentie en de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden om resistentie te voorkomen, is wereldwijd van groot belang. Onze programma's Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie (AMR) en Antibioticaresistentie (ABR) hebben als doel een bijdrage te leveren aan het beheersen en oplossen van de problematiek van antimicrobiële resistentie. Vanuit verschillende aandachtsgebieden is hieraan gewerkt. Binnen beide programma's en onze bijdrage aan JPIAMR zijn in totaal 93 projecten gehonoreerd.

Micro-organismen (zoals bacteriën, schimmels, virussen en parasieten) veranderen en worden resistent als zij worden blootgesteld aan medicijnen. Het risico bestaat dat mensen overlijden aan een onschuldige infectieziekte als een blaasontsteking omdat de bacterie niet gevoelig is voor antibiotica. Wij financieren onderzoek, verspreiden de kennis die onderzoek oplevert en stimuleren de toepassing van die kennis.

Succesvolle aanpak

Een mooi voorbeeld van een succesvolle aanpak is het project RAPDIF, gefinancierd door onder andere het programma AMR. Onderzoekers uit Nederland en Burkina Faso ontwikkelden een nieuwe malariatest. Zij zochten uit welke bacteriën, naast de malariaparasiet, koorts uitlokken. Het RAPDIF-onderzoek werd uitgevoerd bij jonge kinderen in Burkina Faso die koorts hebben.

Onderzoekscoördinator dr. Henk Schallig en zijn internationale team ontdekten dat deze kinderen vaak antibiotica én malariamedicijnen krijgen, ook als niet duidelijk is wat de achterliggende oorzaak van de koorts is. ‘Uit ons onderzoek blijkt dat in 50 tot 90% van de gevallen antibiotica-behandeling niet helpt bij die kinderen'. Dankzij hun nieuwe malariasneltest krijgen zieke kinderen met koorts in Afrika de juiste diagnose en de juiste medicatie. Hierdoor helpen we antimicrobiële resistentie een halt toe te roepen. Henk Schallig ontving daarvoor een ZonMw Parel.

Meer informatie

]]>
news-7090 Tue, 30 Mar 2021 14:58:07 +0200 Terugblik NNvT: Implementatie van onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/terugblik-nnvt-implementatie-van-onderzoek/ Tijdens het NNvT op 26 maart organiseerden ZonMw en de Gezondheidsfondsen voor Rookvrij gezamenlijk een deelsessie “Implementatie van onderzoek”. Als onderzoeker besteed je de meeste tijd aan het doen van onderzoek. Er gaan vele uren zitten in het maken van de juiste opzet, dataverzameling, analyse en rapportage. Maar daar stopt het natuurlijk niet. Kennis uit onderzoek heeft pas echt impact wanneer het in de praktijk wordt gebruikt. Inzichten uit onderzoek zijn nodig om te komen tot een Rookvrije Generatie!

Hoe zorg je ervoor dat jouw onderzoeksresultaten door de juiste mensen worden opgepikt en gebruikt gaan worden? In deze interactieve sessie zijn we ingegaan op de vraag: Hoe pak je dat aan als onderzoeker en op welk moment? Wat voor tips hebben onderzoekers voor elkaar? Welke tips komen uit de praktijk en journalistiek? Samen zijn we even in de wereld van een beleidsadviseur (GGD) gestapt, in die van een gemeenteambtenaar en die van een woordvoerder op het gebied van roken.

Vier presentaties zijn hier in te zien:

Meer informatie

]]>
news-7044 Mon, 15 Mar 2021 09:48:01 +0100 Mentale gezondheid van naasten van mensen met een verstandelijke beperking behoeft meer aandacht https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/mentale-gezondheid-van-naasten-van-mensen-met-een-verstandelijke-beperking-behoeft-meer-aandacht/ Naasten van een familielid met een verstandelijke beperking, zoals ouders en broers en zussen, hebben het tijdens de tweede coronagolf zwaarder dan vóór de coronacrisis en hun mentale gezondheid is achteruitgegaan. Ouders van een kind dat thuis woont, zijn minder tevreden over hun leven dan andere naasten. Dit blijkt uit onderzoek dat het Nivel uitvoerde in oktober en november 2020 in het kader van het COVID-19 programma van ZonMw. De mentale gezondheid van naasten is minder goed dan voor de coronacrisis, naasten vinden hun leven minder betekenisvol en ze kunnen zich minder goed concentreren. Ook voelen ze zich onveiliger in het dagelijks leven en rekent een derde zich tot de groep die extra risico loopt. Deze problemen behoeven meer aandacht van professionals en beleidsmakers vanwege de grote maatschappelijke rol van naasten in de zorg, aldus het Nivel.

Over het onderzoek

Naasten van mensen met een verstandelijke beperking hadden tijdens de coronacrisis te maken met de veranderingen in de bezoekregeling in zorginstellingen. Soms kwam hun familielid thuis wonen. Zorg, ondersteuning en dagbesteding verminderden vaak en ook het contact met andere mensen verminderde. In dit project doet het Nivel onderzoek naar de gevolgen van coronamaatregelen voor naasten van mensen met een verstandelijke beperking tijdens de tweede golf. Het Nivel in overleg met naasten duidelijk krijgen hoe zij kunnen worden ondersteund.

Belangrijkste lessen

Maatwerk in dagbesteding en vervoer is heel belangrijk gebleken. Wat voor de één een fijne aanpassing is, bijvoorbeeld dagbesteding in een kleinere groep op het eigen terrein, is voor een ander juist niet fijn, omdat er geen uitdaging is en de wereld heel klein wordt. De informatie naar naasten kan specifieker en instellingen en aanbieders zouden beter kunnen terugkoppelen wat er met de inbreng van naasten is gedaan. Informatie en inspraak zijn belangrijk voor erkenning, begrip en het realiseren van maatwerk. “Naasten vinden het lastig te bepalen wat ze moeten doen en laten vanwege corona en hoe ze de reactie van de ander kunnen opvangen. Gelukkig is hiervoor al wel informatie in begrijpelijke taal beschikbaar en zijn er websites waarop vragen van naasten worden beantwoord.” Dr. Hennie Boeije - Programmaleider Zorg en Participatie bij Chronische Aandoeningen, Nivel.

Meeste naasten zijn veerkrachtig en zien lichtpuntjes

De meeste naasten zijn tevreden over de zorg en ondersteuning die hun familieleden krijgen en ze zijn tevreden over de contacten die ze hebben met de begeleiders van hun familieleden. Soms zien naasten dat het beter gaat met hun familieleden doordat er meer rust is vanwege de coronabeperkingen. De meeste naasten zijn zeer te spreken over de snelle doorstart van de dagbesteding. Ook waarderen ze de hulp en steun die ze krijgen van hun gezin en mensen om hen
heen. Een aantal naasten ziet dat hun rol in de driehoek cliënt, professional en naaste meer doordringt tot professionals en instellingen als gevolg van de coronacrisis. Daar zijn ze blij mee. In deze infographic, bedoeld voor naasten, staan de bevindingen van het Nivel in een notendop.

ZonMw COVID-19 programma

De wereld is geconfronteerd met een pandemie van het nieuwe coronavirus (SARS-CoV-2) dat de infectieziekte COVID-19 kan veroorzaken. Zowel nu als op de langere termijn – zijn kennis, praktische oplossingen en onderzoek nodig. Met het COVID-19 programma beoogt ZonMw bij te dragen aan het bestrijden van de coronapandemie en aan het voorkomen of verminderen van negatieve effecten van de maatregelen. We stimuleren nieuwe kennis te genereren over bestrijding van epidemieën en pandemieën die zich niet laat beperken door landsgrenzen. Met onze partners creëren we inzicht in de (mondiale) maatschappelijke dynamiek tijdens en na afloop van deze en vergelijkbare, ingrijpende gezondheidscrises en de maatregelen daartegen. Het programma wordt gefinancierd door de ministeries van VWS en OCW en door NWO.

Meer informatie

]]>
news-7040 Thu, 11 Mar 2021 17:57:34 +0100 Maatschappelijke coalities in coronatijd: van spontaan initiatief tot duurzaam samenwerkingsverband https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/maatschappelijke-coalities-in-coronatijd-van-spontaan-initiatief-tot-duurzaam-samenwerkingsverband/ Tijdens de coronacrisis ontstonden tal van maatschappelijke initiatieven gericht op kwetsbare groepen in de samenleving, ook in Rotterdam. De Erasmus universiteit Rotterdam heeft onderzoek gedaan naar hoe samenwerking rond deze initiatieven op gang komt, en of die ook na de crisis verder kan gaan. Uit de eindrapportage van het onderzoek blijkt dat om samenwerkingsverbanden te verduurzamen het noodzakelijk is het netwerkend werken binnen de gemeentelijke organisatie en maatschappelijke instanties te versterken.

Verschillende maatschappelijke initiatieven

Tijdens en na de eerste lockdown van 2020 ontstonden tal van maatschappelijke initiatieven in Rotterdam. De gemeente ondersteunde deze initiatieven op diverse manieren: door ze in contact te brengen met bedrijven en fondsen, door zelf financiering te bieden, en door initiatieven een plek te geven in de media. Al snel ontstonden er maatschappelijke coalities (ook zonder gemeente) rond deze initiatieven. Deze initiatieven en coalities hebben een grote meerwaarde voor Rotterdam: ze genereren maatschappelijke veerkracht, bieden antwoord op urgente vraagstukken en alternatieve oplossingen voor complexe stedelijke problematiek.

Doel onderzoek

Het onderzoek was gericht op de vraag hoe maatschappelijke initiatieven ontstaan, of en hoe ze resulteren in duurzame samenwerkingsverbanden, en welke rol verbindende personen en de lokale overheid daarin hebben. Voor het ontstaan van deze corona-initiatieven blijken bestaande contacten, vaardigheden en kennis onontbeerlijk. Initiatieven zijn echter kwetsbaar in hun voortbestaan: ook al willen initiatiefnemers graag doorpakken, de ondersteuning is vaak eenmalig. Om de voedingsbodem voor het ontstaan en verduurzaming van initiatieven verder te verbeteren, raadt deze studie aan om het netwerkend werken binnen de gemeentelijke organisatie en maatschappelijke instanties te versterken, om synergie tussen informele wijknetwerken en formele zorg- en welzijnsorganisaties structureel te borgen, en om meer diversiteit in overheidsondersteuning mogelijk te maken (naast financieel ook ondersteuning op netwerken, kennis, exposure).

Het onderzoek is gefinancierd door ZonMw “Wetenschap voor de Praktijk” en de Kenniswerkplaats Leefbare Wijken Rotterdam. De Rotterdamse wethouder Michiel Grauss (armoedebestrijding, schuldenaanpak en informele zorg) neemt op donderdag 11 maart de eindrapportage met adviezen in ontvangst.

Aankondiging

Op 22 maart vindt er online een “Kennis en Corona” conferentie plaats, georganiseerd door
gemeente Rotterdam en Erasmus Universiteit, over onderzoeksprojecten die rond COVID-19
tussen deze twee partijen zijn opgezet. Het onderzoek Maatschappelijke Coalities in Coronatijd zal
ook gepresenteerd worden op deze dag. Hier vindt u meer informatie.

Meer informatie

]]>
news-7010 Tue, 09 Mar 2021 12:55:00 +0100 Sociale gevolgen corona: Stilte voor de storm? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/sociale-gevolgen-corona-stilte-voor-de-storm/ De werkloosheid en het beroep op de bijstand lopen lichtjes op, waarbij de toename onder jongvolwassenen (18-27 jaar) opvallend is. Diverse groepen in de samenleving hebben het mentaal moeilijk vanwege corona. Tegelijkertijd zien we het beroep op professionele hulp en begeleiding niet overal in dezelfde mate stijgen. Af en toe zijn er erupties van frustratie of woede, maar het draagvlak voor het coronabeleid lijkt redelijk stabiel te blijven. Dit zijn een paar van de bevindingen uit het dashboard Sociale Impact. Het dashboard is ontwikkeld door de VNG samen met tal van partners, waaronder de ministeries van SZW, VWS, OCW, BZK, JenV, ZonMw en het Verwey-Jonker Instituut.

Het dashboard Sociale Impact geeft op vijf thema’s een beeld van de maatschappelijke impact van corona:

  1. Werk en Inkomen;
  2. Mentale weerbaarheid;
  3. Onderwijs;
  4. (Nalevings)gedrag;
  5. Sociale Cohesie.

Per thema worden diverse indicatoren gebruikt. Elke indicator heeft een eigen (uitklapbare) toelichting met bronvermelding.

Data en duiding

Het dashboard biedt gemeenten, ministeries en landelijke instellingen de mogelijkheid om een ‘vinger aan de pols’ te houden op een aantal onderwerpen. Daarmee heeft het dashboard een signalerende functie voor veranderingen die het gevolg kunnen zijn van de coronacrisis en de -maatregelen

Elk thema heeft een eigen duidingspagina. Deze pagina is opgesteld op basis van de duidingssessies met experts uit gemeenten, verschillende ministeries en landelijke kennisinstellingen.

Geven de gegevens ook een lokale weergave?

De landelijke cijfers blijken veelal overeen te komen met uitkomsten van een aantal lokale monitors. Tijdens de eerste bespiegelingen zijn geen aanwijzingen gevonden die doen vermoeden dat lokaal heel andere ontwikkelingen gaande zijn. Bij het duiden van de cijfers zijn ook resultaten uit andere studies of onderzoeken meegenomen die niet geschikt waren voor het dashboard, maar wel verdiepende informatie geven . Dit omdat de cijfers in het dashboard veelal een gemiddeld beeld geven, waardoor mogelijk bepaalde subgroepen van kwetsbare burgers minder goed in beeld komen.

Inhoudelijke doorontwikkeling

Dit is de eerste versie van het dashboard. De gegevens worden periodiek ververst. Waar mogelijk elke twee maanden. In de volgende versie wordt extra aandacht besteedt aan jeugd/jongeren, huiselijk geweld en input vanuit lokale monitors voor het landelijk beeld. Ook wordt met TNO gewerkt aan verklarende modellen over bijvoorbeeld de samenhang tussen dreigende werkloosheid, Ggz en jeugdhulp. CBS werkt parallel aan de ontwikkeling van dit Sociale Impact dashboard aan de stapelingsmonitor die inzicht moet geven in aard, omvang en ontwikkeling van problematiek.

Technische doorontwikkeling

Deze startversie is nog in pdf-vorm. Het streven is om de volgende versie interactief te maken, zodat ook een link kan worden gemaakt met andere, meer lokale gegevens en relevante landelijke databases.

Meer informatie

 

]]>
news-7020 Tue, 09 Mar 2021 10:22:23 +0100 Veilig uit eten door online tool https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/veilig-uit-eten-door-online-tool/ Wetenschappers van Wageningen University & Research, de TU Delft en het Erasmus MC hebben een online tool ontwikkeld om vast te stellen hoe binnenruimtes coronaproof ingericht en gebruikt kunnen worden. Met de SamenSlimOpen-tool kunnen restauranthouders de risico’s op verspreiding van het coronavirus in hun restaurant beperken. Hoe starten we de samenleving straks weer verantwoord op na de lockdown? Dat is de grote vraag waar het kabinet en verschillende sectoren voor staan. ‘Tot nu toe was het beleid vooral een one size fits all aanpak, terwijl er ook tailormade oplossingen mogelijk zijn’, zegt projectleider Quirine ten Bosch, als infectieziektenmodelleur verbonden aan Wageningen University & Research. ‘De SamenSlimOpen-tool helpt om uit te vinden met welke combinatie van oplossingen en maatregelen de kans op verspreiding van het coronavirus in een specifieke binnenruimte zo laag mogelijk is.’

Testen

Deze maand gaan de onderzoekers de SamenSlimOpen-tool virtueel testen met restauranthouders die zich daarvoor hebben aangemeld. Restauranthouders die de SamenSlimOpen tool online willen testen, kunnen zich aanmelden voor de pilot via: www.samenslimopen.nl/demo-deelname/. Allerlei factoren zoals het aantal vierkante meters, de ventilatie, het aantal gasten en hoe lang die blijven zitten en het aantal shifts zijn meegenomen in de tool. ‘Dit zijn de factoren die we kunnen aanpassen om het uiteindelijke doel te realiseren: de risico’s op verspreiding van het coronavirus in binnenruimtes zo ver naar beneden te brengen dat mensen er verantwoord kunnen verblijven’, zegt Ten Bosch.

Kennis gecombineerd

Wageningen University & Research, Erasmus MC en TU Delft werken samen met partners aan initiatieven om beter voorbereid te zijn op toekomstige pandemieën. Dit project wordt gefinancierd door ZonMw en maakt onderdeel uit van het COVID-19 onderzoeksprogramma.

In de SamenSlimOpen-tool wordt virologische- en epidemiologische kennis gecombineerd met data uit crowd modelling onderzoek. Als alles volgens de planning verloopt, komt de tool in april online beschikbaar voor alle restauranteigenaars. Zodra de restaurants weer open mogen, kunnen restauranthouders dan met behulp van de tool zelf gericht maatregelen nemen die in hun specifieke situatie de kans op verspreiding van het virus zo klein mogelijk maakt. In de volgende fase wordt de tool doorontwikkeld voor andere binnenruimtes, zoals winkels en klaslokalen. ‘Met aanpassingen kan de tool in de toekomst ook gebruikt worden bij andere infectieziekten’, aldus Ten Bosch.

Meer informatie

]]>
news-6999 Tue, 09 Mar 2021 10:00:00 +0100 Kwetsbare burgers tijdens de coronapandemie https://publicaties.zonmw.nl/kwetsbare-burgers-tijdens-de-coronapandemie/ Wat zijn de behoeften van migranten, laaggeletterden, daklozen, mensen met licht verstandelijke beperking en overige kwetsbare groepen in het publieke domein? En wat is op de middellange termijn nodig om hun situatie te verbeteren? Op 10 februari 2021 kwamen projectleiders bijeen om van elkaar te leren en elkaar te inspireren. Benieuwd naar de opbrengsten? U leest het in het verslag van de bijeenkomst 'COVID-19 en Kwetsbare groepen'. news-7011 Mon, 08 Mar 2021 14:34:33 +0100 6e internationale conferentie JPI HDHL https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/6e-internationale-conferentie-jpi-hdhl/ Op 20 en 21 april 2021 vindt de 6e internationale conferentie van het Joint Programming Initiative ‘A Healthy Diet for a Healthy Life’ plaats. Centraal staat hoe een systematische aanpak voor een voedselsysteembenadering gerealiseerd kan worden. Ook staan we stil bij de bereikte mijlpalen in het 10-jarig bestaan van JPI HDHL. Hoewel er in de afgelopen jaren meer besef is gekomen van het belang om het gezondheidsperspectief en het duurzaamheidsperspectief te koppelen in voedingsonderzoek, blijft het lastig om dit daadwerkelijk realiseren. JPI HDHL wil deze kloof overbruggen en ervoor te zorgen dat voedingsonderzoek en -beleid de aandacht krijgen die het verdient. Dit maakt deel uit van de urgente, bredere roep om een voedselsysteembenadering. Daarom gaan we tijdens onze conferentie onderzoeken hoe een systemische aanpak kan worden geïmplementeerd om meer impact te creëren. Maar wat betekent dit voor wetenschappers? Wat betekent het op beleidsniveau? En hoe kunnen we die twee beter met elkaar verbinden? Met actuele keynotes, een panel, workshops en informele discussies behandelen we deze en andere vragen die relevant zijn voor de toekomst van voedsel-, voedings- en gezondheidsonderzoek.

Programma in een notendop

Dit jaar organiseren we een tweedaagse conferentie op de ochtend van 20 april en de middag van 21 april in een digitale conferentieomgeving.
Op dag 1 bijt dr. Sébastien Treyer (uitvoerend directeur van het Instituut voor Duurzame Ontwikkeling en Internationale Betrekkingen) het spits af. Hij spreekt over het verbinden van onderzoek met beleid en de behoeften van de samenleving. In een interactieve publieks- en paneldiscussie gaan we hier dieper op in. We sluiten de dag af met verschillende inspiratiesessies; korte gesprekken over spannende ontwikkelingen die relevant zijn op het gebied van voedsel, dieet en voeding.

Op dag 2 neemt hoogleraar humane voeding John Mathers (Newcastle University, vice-voorzitter van de wetenschappelijke adviesraad van JPI HDHL) de deelnemers mee in de ontwikkeling van voedingsonderzoek in het licht van 10 jaar JPI HDHL. Hij reflecteert op de bijdragen van de JPI HDHL aan het onderzoeksveld en de belangrijkste kwesties voor de toekomst. Een breed scala aan onderwerpen komt aan bod (interactieve) workshops. Onder andere over het snijvlak van lichaamsbeweging en voedingsonderzoek en het verbeteren van internationale samenwerking.

Meer informatie

]]>
news-6951 Mon, 08 Mar 2021 08:00:00 +0100 Professionalising data stewardship with competences, training and education https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/professionalising-data-stewardship-with-competences-training-and-education/ As part of the National Programme Open Science (NPOS), the 'Professionalising data stewardship in the Netherlands' report was recently published. This report provides arguments for urgent decisions and activities to ensure adequate data steward capacity in the Netherlands, in order to realise the ambitions for Open Science. How are Open Science and FAIR data connected?

The Dutch National Programme Open Science (NPOS) has defined 3 key areas:

  • Open Access: making all research output (articles etc.) accessible for everyone without costs
  • FAIR data: making all research data FAIR: Findable, Accessible, Interoperable and Reusable
  • citizen science: promoting the involvement of citizens in science programmes

Within the key area of ‘FAIR data’ the current report focuses on the people who can help to turn FAIR data into reality - namely data stewards.

What is a data steward?

Data stewardship is a catch-all term for numerous support functions, roles and activities with respect to creating, maintaining and using research data. The core responsibilities and tasks vary from policy advising and consultancy, to operational, and technical, ICT-related tasks. Unfortunately, a data steward is not yet uniformly defined as most descriptions originate from the fast evolving landscape of Open Science, research data management and FAIR data, and thus share its newness and fuzziness.

In this report data stewardship is defined as 'the responsible planning and executing of all actions on digital data before, during and after a research project, with the aim of optimising the usability, reusability and reproducibility of the resulting data' (definition put forward by DTL).

Why do we need more data stewards?

In the past years it has become clear that there is a large need for and shortage of individuals with data stewardship expertise. Furthermore, a lack of formal education and training, a lack of awareness and recognition amongst researchers and the absence of a coordinated approach all hamper the professionalisation and expansion of this profession.

How many data stewards do we need where in the organisation and with what competences?

Each research-performing institute should ask these questions. This report helps to build the foundation to answer them. It provides an overview of the current situation of data stewardship in the Netherlands. It gives specific recommendations to multiple stakeholders, so that they can move forward with advancing FAIR data stewardship in their organisation. Furthermore, it draws attention to the urgent need for nationally coordinated implementation.

What next steps can organisations take?

In the report it is recommended that:

  • the defined data stewardship and research software engineer competences will be consolidated and implemented
  • the corresponding job profiles should be formalised via national job classification systems
  • tailored training programmes matching the required competences should be defined, developed and delivered
  • a data steward skills tool should be built, which then serves as a single point of reference for up-to-date information on competences, job profiles, and training opportunities, and allows for (self-)assessment and identification of career development options

The recommendations in the report are specifically tailored to the following stakeholders in the Netherlands:

  • local research organisations, such as universities, university medical centres, universities of applied sciences, and their board members, deans and HR managers
  • umbrella organisations, such as VSNU, NFU and VH and similar representative organisations
  • research-funding organisations, such as ZonMw and NWO
  • representatives of the researcher communities, such as PNN, the networking organisation for PhD candidates, and the local Open Science communities
  • service-providing, networking and training organisations, such as DTL, SURF, LCRDM, Health-RI, and RDNL

Over 30 representatives from numerous organisations participated and endorse the report

The NPOS-F project team consisted of over 30 representatives of multiple Dutch universities, university medical centres, universities of applied sciences and service providers. In addition, major stakeholders speaking for diverse organisations such as VSNU, VH, NFU, PNN, SURF and ZonMw were involved in this project. Thanks to active involvement of these partners and the practical applicability of the recommendations, the team is convinced that the necessary decisions and activities to ensure adequate data steward capacity in the Netherlands will be implemented in the near future.

NPOS, ZonMw, Open Science and FAIR data

This end report of the NPOS-F project team ‘Professionalising data stewardship’ is part of the NPOS FAIR data programme line. Authors of the report are representatives of DTL (Dutch Techcentre for Lifesciences), DANS (Data Archiving and Networked Services), Maastricht University, GO FAIR Foundation, ZonMw and LCRDM (National Coordination Point Research Data Management).

ZonMw aims at improving the scientific and social impact of research output, including research data. To gain impact from research data, one must be able to reuse them for verification of research findings, or for future research. To this end, ZonMw requires researchers to perform research data management and stewardship (RDM), and to share their data to contribute to future, innovative research. ZonMw’s procedures for RDM aim at creating data that are findable, accessible, interoperable and reusable (FAIR), and high quality research projects.

More information

 

 

 

 

 

]]>
news-7002 Thu, 04 Mar 2021 16:42:44 +0100 Wat een westers dieet precies doet in het lichaam https://www.radboudumc.nl/nieuws/2021/minder-ontsteking-bij-een-traditioneel-tanzaniaans-dieet-dan-bij-een-westers-dieet Tanzanianen die in de stad wonen hebben een meer geactiveerd immuunsysteem in vergelijking met hun landgenoten op het platteland. Het verschil in dieet lijkt hiervoor de verklaring: in de steden eten mensen meer westers en op het platteland wordt vaker een traditioneel dieet gegeten. Dit onderzoek is onderdeel van de TransMic studie, een internationaal project naar ‘verwestering’ van het dieet en wat dat teweegbrengt in het lichaam. news-6986 Tue, 02 Mar 2021 11:16:42 +0100 Wat leert corona ons over de hulp aan mensen zonder huis? https://mediator.zonmw.nl/mediator-45/houd-kleinschaliger-daklozenopvang-vast/ Om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen, is de opvang voor daklozen momenteel kleinschaliger georganiseerd. Dat blijkt gunstig voor hun gezondheid en veerkracht volgens onderzoek van Hoogleraar gezondheidsverschillen Maria van den Muijsenbergh. De zorg toegankelijk houden en de samenwerking tussen alle partijen is hierbij belangrijk. Lees het artikel in de Mediator. news-6976 Fri, 26 Feb 2021 14:16:00 +0100 Effect van het coronavirus op de samenleving van de CAS-eilanden https://publicaties.zonmw.nl/verhalen-van-corona-onderzoekers/cas-eilanden-onderzoeken-gedrag-om-covid-pandemie-te-beteugelen/ Welke aanpak kan de lokale overheid op de CAS-eilanden het beste hanteren om de uitbraak van het coronavirus te beteugelen? Prof. Ashley Duits richt zich in zijn onderzoek op deze vraag. Er is speciale aandacht voor kwetsbaren in de samenleving. Lees het interview met hem. news-6977 Fri, 26 Feb 2021 13:27:00 +0100 Waarom kregen zoveel mensen met COVID-19 trombose? https://publicaties.zonmw.nl/verhalen-van-corona-onderzoekers/covid-19-en-trombose-breed-samenwerken-voor-brede-inzichten/ Internist-hematoloog dr. Marieke Kruip focust in het haar onderzoek op deze vraag. Daarnaast hoopt ze te vinden hoe trombose voorkomen kan worden en wat de beste manier is om deze patiënten te behandelen. Lees het interview. news-6964 Thu, 25 Feb 2021 14:19:53 +0100 Vooraankondiging subsidieronde FMS kennishiaten op het gebied van behandeling COVID-19 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-subsidieronde-fms-kennishiaten-op-het-gebied-van-behandeling-covid-19/ Begin maart 2021 publiceert ZonMw de nieuwe subsidieoproep op het gebied van behandeling bij COVID-19. Oproep

Het doel van deze oproep is om kennishiaten geïdentificeerd in de Kennisagenda COVID-19 van de Federatie Medische Specialisten (FMS) die betrekking hebben op behandelingen te beantwoorden.

Matchmakingsbijeenkomsten

Op 9, 10 en 11 maart 2021, van 17.00 tot 19.00 uur, vinden matchmakingsbijeenkomsten plaats. Het doel van deze bijeenkomsten is de vorming van een consortium van verschillende relevante partijen, die vervolgens gezamenlijk een aanvraag gaan indienen.

Meer informatie

 

]]>
news-6851 Mon, 01 Feb 2021 16:12:58 +0100 Onderzoekers: overheid moet gezonder eetpatroon afdwingen https://www.uu.nl/nieuws/beleid-voor-gezonde-voedselomgeving-kan-veel-beter De onderzoekers van het PEN project stellen dat de overheid meer moet én kan doen om een gezonder eetpatroon te bevorderen. De onderzoekers worden gefinancierd vanuit ZonMw via het internationale initiatief JPI HDHL. news-6818 Thu, 21 Jan 2021 14:55:34 +0100 Onderzoek naar het voorkomen van overgewicht https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-naar-het-voorkomen-van-overgewicht/ Welke omstandigheden spelen een rol bij het voorkomen van overgewicht? Over deze vraag buigen de komende drie jaar vier internationale consortia zich voor de internationale subsidieronde “Prevention of unhealthy weight gain and obesity during crucial phases throughout the lifespan (PREPHOBES)”. Nederlandse onderzoekers zijn betrokken bij drie van de vier projecten. De PREPHOBES subsidie stimuleert onderzoekers om overgewicht en obesitas te voorkomen in verschillende levensfasen, door innovatie strategieën en multidisciplinaire aanpakken te ontwikkelen, implementeren en evalueren. De projecten starten in april 2021. De projecten waar  Nederlandse onderzoekers bij betrokken zijn richten op de ontwikkeling en implementatie van preventie- en interventiestrategieën bij verschillende doelgroepen. We stellen ze graag aan u voor:

EndObesity
Het consortium EndObesity gaat innovatieve multidisciplinaire preventiestrategieën ontwikkelen, implementeren en evalueren. Deze zijn gericht op het voorkomen van obesitas op de kinderleeftijd door het verbeteren van leefstijlfactoren in families in de preconceptieperiode, de zwangerschap en de vroege kindertijd. De focus ligt hierbij op de eerste 1000 dagen van het leven door gebruik te maken van data van studies in samenwerking met 6 multidisciplinaire partners.

GrowH!
GrowH! ontwikkelt interventiestrategieën op basis van bestaande longitudinale gegevens en vernieuwende participatieve benaderingen die beter aansluiten op de doelgroep en daardoor potentieel effectiever zijn. Het onderzoek richt zich op kwetsbare groepen op jonge leeftijd om risicofactoren effectief te reduceren.

SO-NUTS
Met het ouder worden zijn er twee aandoeningen die veelvuldig voorkomen: een te hoge vetmassa (obesitas) en een te lage spiermassa en spierfunctie (sarcopenie). SO-NUTS gaat daarom innovatiestrategieën ontwikkelen voor het voorkomen van deze aandoeningen bij mensen die met pensioen gaan. Dit doen ze met  het ontwikkelen van een gedigitaliseerde aanpak om het beweeg- en voedingsgedrag duurzaam te verbeteren.

Internationale samenwerking

De internationale subsidieronde PREPHOBES wordt uitgevoerd door het Joint Programming Initiative ‘a Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL). In deze subsidieronde werken 10 landen samen: Oostenrijk, België, Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Italië, Letland, Spanje en Nederland. In oktober 2020 zijn de vier projecten voorgedragen voor financiering door het JPI HDHL, voor een totaal bedrag van € 4,6 miljoen. In drie van deze projecten zijn Nederlandse onderzoekers betrokken. Voor de Nederlandse onderzoekers heeft ZonMw 1 miljoen euro beschikbaar gesteld.

Meer informatie

 

 

]]>
news-6763 Wed, 13 Jan 2021 16:50:00 +0100 Nieuwe JPIAMR subsidieoproep over antibioticaresistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-jpiamr-subsidieoproep-over-antibioticaresistentie/ Wilt u met internationale partners onderzoek doen naar de aanpak van antibioticaresistentie? Dien dan voor 16 maart 2021 een projectidee in. Tijdens de webinar van 28 januari 2021 werd de mogelijkheid geboden om vragen te stellen over de oproep. U kunt de presentaties bekijken voor meer informatie. JPIAMR subsidieoproep

JPIAMR is een samenwerkingsverband waarin lidstaten op het thema antimicrobiële resistentie samenwerken, met financiële steun van de Europese Commissie. In deze subsidieoproep over de aanpak van antibioticaresistentie werken 30 subsidieverstrekkers uit 21 JPIAMR-lidstaten samen, met een totaal geschat budget van 24,9 miljoen euro. Namens Nederland participeert ZonMw in dit wereldwijde samenwerkingsverband.

De oproep richt zich op de One Health-benadering en de samenwerking tussen onderzoekpartners uit verschillende landen, inclusief lage- en midden inkomenslanden, en verschillende expertisegebieden om onderzoek naar antibioticaresistentie te bevorderen. Om deze samenwerking te faciliteren is er een matchmaking tool ontwikkeld.

[Update]

Op 28 januari 2021 was er een webinar georganiseerd, waarbij de mogelijkheid werd geboden om vragen te stellen over deze oproep. Bekijk welke vragen er zijn gesteld en de webinar voor meer informatie over de oproep. Er is ook een presentatie gegeven over de matchmaking tool.

Projectidee indienen

Projectvoorstellen zullen middels een twee-stap procedure worden beoordeeld (projectidee en volledig uitgewerkte aanvraag). Een projectidee indienen kan tot 16 maart 2021 voor 12:00 uur CET.

Antibioticaresistentie en One Health benadering 

De oproep pleit voor een One Health-benadering om 1) de impact van interventies op de ontwikkeling en transmissie van antibioticaresistentie te begrijpen en om 2) interventies te ontwerpen, implementeren, evalueren en vergelijken die een ware impact zullen hebben op het voorkomen of verminderen van de ontwikkeling en transmissie van antibioticaresistentie in en tussen de verschillende One Health contexten (mens, dier en milieu).

Matchmaking tool voor internationale samenwerking

Er is een matchmaking tool ontwikkeld voor potentiële aanvragers om netwerken en het vormen van consortia te faciliteren. De tool kan voor verschillende doeleinden worden geraadpleegd:

  • Partner zoekt project: als individuele onderzoeker of als vertegenwoordiger van een laboratorium of onderzoeksteam, op zoek naar een project om aan deel te nemen.
  • Project zoekt partner: Als u een consortium wilt vormen rond een bestaand project en partners wilt vinden voor uw projectideeën.

Raadpleeg de tool om te registreren en partners of projecten te zoeken. Heeft u nog vragen over de tool bekijk dan deze presentatie voor meer uitleg.  

Meer informatie

]]>
news-6794 Wed, 13 Jan 2021 15:13:00 +0100 JPI HDHL blijft voeding en gezondheid verbinden in 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/jpi-hdhl-blijft-voeding-en-gezondheid-verbinden-in-2021/ Het Joint Programming Initiative ‘Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL) bestaat 10 jaar en gaat vanaf 2021 verder als financieel zelfstandig initiatief. Binnen het JPI gaan 15 landen samenwerken aan het tot stand brengen van de visie. Deze visie behelst dat in 2030 iedereen de motivatie en de mogelijkheid heeft om gezond te eten uit een divers aanbod, een gezond niveau van lichaamsbeweging heeft en dat leefstijl gerelateerde ziekten aanzienlijk zijn afgenomen. Vanaf dit jaar wordt het JPI HDHL financieel zelfstandig en gaan de deelnemende landen de ondersteunende structuur van het JPI financieren met een jaarlijkse contributie. De afgelopen jaren werd het secretariaat van het JPI betaald door de Europese Commissie (EC) via een ‘Coordination and Support Action’. ZonMw blijft ook in de toekomst de coördinatie van het JPI HDHL secretariaat voeren.

Cruciaal belang

Het voortzetten van het JPI HDHL en haar unieke rol in het verbinden van de onderzoeksgebieden voedsel, voeding, lichaamsbeweging en gezondheid is van cruciaal belang. Dat is nu meer dan ooit het geval met het oog op de ontwikkelingen rond de transformatie van voedselsystemen op EU- en lidstaatniveau, en de respons op de COVID-19 pandemie. Hoewel de focus op gezonde voeding ligt, werkt het JPI vanuit een (voedsel)systeembenadering en moet de overgang naar een gezondere manier van eten plaatsvinden op een ecologisch duurzame en eerlijke manier. Het JPI is dan ook betrokken bij de ontwikkeling van het ‘Safe and Sustainable Food Systems’ partnerschap in Horzion Europe, het nieuwe beleidskader voor onderzoek van de EC.

6de internationale conferentie

Op 20 en 21 april 2021 organiseert het JPI HDHL haar 6de internationale conferentie. Het programma duurt van 20 april van 10.00 tot 14.00 uur en gaat door op 21 april van 14.00 tot 18.00 uur. We nodigen een breed scala aan belanghebbenden uit om met ons in gesprek te gaan over ontwikkelingen op het gebied van voeding en gezondheid. Daarnaast vieren we het 10-jarig bestaan en blikken we vooruit.

Meer informatie

]]>
news-6764 Tue, 12 Jan 2021 12:40:00 +0100 Gehonoreerde projecten JPIAMR Network Plus Call https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gehonoreerde-projecten-jpiamr-network-plus-call/ Tijdens de 10de oproep van JPIAMR over onderzoek naar antimicrobiële resistentie zijn twee netwerken met Nederlandse coördinatoren gehonoreerd. Het doel van deze transnationale subsidieoproep was om netwerken te vormen die strategieën ontwerpen en implementeren ter ondersteuning van onderzoek naar antimicrobiële resistentie. Centraal hierbij staat onderzoek binnen één van de 6 strategische domeinen van de Strategische Onderzoeks- en Innovatie Agenda: Therapie, Diagnostiek, Surveillance, Transmission, Omgeving, Interventies.

Het eerste netwerk gaat over het integreren van micobiele sequencing en platforms voor antimicrobiele resistentie en het tweede netwerk over traditionele en complementaire zorg alternatieven voor antibiotica wereldwijd. Beide netwerken starten begin 2021 en hebben een looptijd van twee jaar. In totaal zijn zeven netwerken met 146 partners uit 35 landen aanbevolen voor financiering. Het totale financieringsbedrag is ca. €737.000. Alle netwerken bestaan uit tenminste 6 partners uit 6 verschillende landen.

JPIAMR-netwerk voor het integreren van microbiële sequencing en platforms voor antimicrobiële resistentie (Seq4AMR)

Genomen van micro-organismen coderen vaak voor resistentie tegen antibiotica - zogenaamde antimicrobiële resistentie (AMR). Dezelfde genomen bevatten al het genetische materiaal van micro-organismen en kunnen in kaart gebracht worden via een techniek die Next Generation Sequencing (NGS) heet. NGS kan gebruikt worden om het ontstaan en verspreiding van AMR te detecteren en bestrijden. Echter, het potentiële gebruik van NGS bij het bestrijden van AMR wordt voortdurend verfijnd, geholpen door de ontwikkeling van nieuwe sequentietechnologieën, protocollen, algoritmen en AMR-databanken.

In dit opzicht zal het Seq4AMR-netwerk AMR NGS-hiaten en oplossingen identificeren, nieuw lesmateriaal ontwikkelen, en een internationale Strategic Roadmap over NGS en AMR publiceren. Om dit doel te bereiken, omvatten Seq4AMR-partners interdisciplinaire, internationale, OneHealth, experts op het gebied van AMR – inclusief softwareontwikkelaars bioinformatici, en deskundigen op het gebeid van microbiële genomica, DNA-sequentietechnologieën en microbiële DNA-databanken.

Partners

Dit project heeft gedeeld coördinatorschap, Nederland en Zweden trekken samen het netwerk. De Nederlandse coördinator is John Hays, Erasmus MC. Het netwerk bestaat uit 13 partners uit 9 verschillende landen.

  • Nederland: Erasmus University Medical Centre Rotterdam, Leiden Centre for Applied Bioscience en Leiden University Hospital
  • China: East China Normal University
  • Amerika: Orion Integrated Biosciences Inc, SME
  • Frankrijk: BioMérieux, large industry
  • Zweden: Chalmers University of Technology (CUOT) / University of Gothenburg
  • Engeland: Cambridge University en London School for Hygiene and Tropical Medicine
  • Canada: McMaster University
  • Switzerland: Swiss Institute of Bioinformatics en SmartGene GmbH, SME
  • Oostenrijk: Ares Genetics GmbH, SME

JPIAMR Netwerk T&CM alternatieven voor antibiotica wereldwijd: Wereldwijd Initiatief voor traditionele oplossingen voor antimicrobiële resistentie (GIFTS-AMR)

Traditionele en complementaire zorg (Traditional & Complementary Medicine (T&CM)) wordt vaak gebruikt in zowel de veterinaire als de humane gezondheidszorg en kan bijdragen aan het verminderen van (onjuist) antibioticagebruik of als alternatieve preventie of behandeling.

De doelstellingen van het netwerk zijn:

  1. Het ontwikkelen van een wereldwijd GIFTS-AMR-netwerk: het in kaart brengen en verbinden van de onderzoeksvelden, onderzoeksinstituten, onderzoekers en infrastructuren in de veterinaire en de humane gezondheidszorg die betrokken zijn bij onderzoek naar T&CM oplossingen voor antimicrobiële resistentie wereldwijd;
  2. Het vormgeven van een onderzoeksagenda voor ten minste één tot drie prioritaire indicaties, zowel in de humane gezondheidszorg als in de veterinaire gezondheidszorg;
  3. Het vervolgens samenwerken in financieringsaanvragen voor nieuwe projecten.

Partners

Nederland is coördinator van dit netwerk. De coördinator is Erik Baars, Louis Bolk Instituut. Het netwerk bestaat uit 23 partners uit 17 verschillende landen.

  • Nederland Louis Bolk Institute en University of Applied Sciences Leiden)
  • Oostenrijk (Private Medical University, Sigmund Freud University, Vienna en WissHOM)
  • België: Eurocam
  • Bulgarije: Medical University of Varna
  • China: Centre for Evidence-Based Chinese Medicine, Beijing University of Chinese Medicine
  • Duitsland: University of Witten-Herdecke, University Medical Centre Freiburg en Sustainable Business Institute
  • Ghana: University of Ghana School of Pharmacy
  • Hongarije: University of Pécs
  • India: The University of Trans-Disciplinary Health Sciences & Technology (B. Prakash)
  • Italië: Coordination Center for Complementary Medicine of the Health Unit Tuscany North West en Foundation for Salutogenesis
  • Mali: University of Sciences, Techniques and Bamako Technologies (USTTB) Faculty of Pharmacy
  • Nigeria: National Institute for Pharmaceutical Research & Development
  • Norwegen: Norwegian Centre for Organic Agriculture
  • Spanje: IAVH
  • Turkije: Uludag University
  • Uganda: Makerere University
  • UK: Univ. of Southampton, School of Primary Care, Population Sciences and Medical Education en Organic research centre

Meer informatie

]]>
news-6762 Mon, 11 Jan 2021 15:50:00 +0100 Wat doen microplastics in ons lichaam? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wat-doen-microplastics-in-ons-lichaam/ Op maandag 11 januari 2021 is de kennisagenda Microplastics en Gezondheid aangeboden aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven. In deze kennisagenda zijn de belangrijkste kennishiaten benoemd en wordt opgeroepen om meer onderzoek te doen. ZonMw zet samen met andere financiers een belangrijke eerste stap in de goede richting voor oplossingsgericht vervolgonderzoek. In opdracht van het ministerie van I&W heeft ZonMw een verkenning uitgevoerd van de behoefte aan kennis over microplastics en gezondheid. Dit heeft geresulteerd in de kennisagenda ‘Wat doen microplastics in ons lichaam?’. Aan deze kennisagenda is gewerkt met verschillende relevante partijen; onderzoekers, bedrijven, beleidsmakers en NGO’s en belanghebbenden.

Aanbevelingen kennisagenda

Nederland is een van de eerste landen die onderzoek naar de gezondheidseffecten van microplastic heeft gefinancierd. Dit is een mooie eerste stap, maar vervolgonderzoek is hard nodig. In de kennisagenda komt de aanbeveling voor de continuering van vervolgonderzoek duidelijk naar voren. Fundamenteel onderzoek blijft belangrijk en moet daarnaast worden uitgebreid met onderzoek naar blootstelling. De onderzoek infrastructuur moet geborgd worden en samenwerking binnen onderzoek is belangrijk, met speciale focus op de vertaling naar toepassing van de resultaten. Veel partijen hebben grote behoefte aan deze kennis, zowel vanuit plastic producerende en verwerkende partijen die streven naar circulaire economie, als vanuit organisaties verantwoordelijk voor water lucht en voedsel kwaliteit.

MOMENTUM

De belangrijkste boodschap uit de kennisagenda is dat er meer onderzoek nodig is. ZonMw, TNO en Health~Holland zetten samen met verschillende kennisinstellingen en het bedrijfsleven een eerste stap hiervoor. Zij financieren met een omvang van 5,4 miljoen euro gezamenlijk het MOMENTUM consortium. Het doel van dit consortium is om de effecten van micro- en nanoplastic deeltjes (MNPs) op de gezondheid van de mens vast te stellen en uiteindelijk te voorkomen. Hiervoor worden allereerst methoden ontwikkeld om MNPs te analyseren en te meten in het menselijk lichaam, om vervolgens te onderzoeken waar in het menselijk lichaam deze plastic deeltjes eventueel opgenomen kunnen worden. Dit kan via de luchtwegen en het maagdarmkanaal en het is de vraag of plastic deeltjes in het brein of bij het ongeboren kind kunnen komen. Tot slot wordt ook onderzocht wat de effecten van MNPs kunnen zijn op ons afweersysteem.

Het MOMENTUM consortium bouwt voort op de 15 doorbraakprojecten die in het voorjaar van 2019 zijn gestart binnen het ZonMw onderzoeksprogramma Microplastics & Health. In deze projecten stonden dezelfde onderwerpen centraal. “We weten eigenlijk nauwelijks of MNPs worden opgenomen in het lichaam”, vertelt Juliette Legler (UU), hoogleraar Toxicologie en projectleider van MOMENTUM. “We hebben daarvoor de eerste aanwijzingen, maar gaan dat nu in veel meer monsters analyseren, zowel in menselijk bloed als verschillende weefsels. Dat helpt ons om de blootstelling bij de mens beter in kaart te brengen en te achterhalen hoe erg deze blootstelling is. Daarnaast willen we ook de effecten van MNPs inventariseren. Als we weten wat er werkelijk in het lichaam wordt opgenomen en wat de effecten daarvan zijn, kunnen we samen met de industrie zoeken naar oplossingen om blootstelling te voorkomen.” Toxicoloog Dick Vethaak (Deltares), en eveneens projectleider van MOMENTUM is het hier mee eens: “Het is een zeer complex onderzoek en iets van de lange adem, maar we zijn in Nederland al goed op weg en we verwachten de  komende jaren een grote stap voorwaarts te maken. Daarbij kijken we ook naar nieuwe gevaren van plastic deeltjes. Uit de eerste ZonMw projecten blijkt dat bepaalde bacteriën en virussen goed gedijen op plastic en dus met MNPs kunnen meeliften het lichaam in. We willen nu verder onderzoeken wat het effect hiervan op onze gezondheid is.”

Samenwerkingsverband

In MOMENTUM werken onderzoekers van universiteiten, academische ziekenhuizen en onderzoeksorganisaties samen met bedrijven en belangrijke stakeholders. Door de nieuwe wetenschappelijke kennis levert MOMENTUM een belangrijke bijdrage aan het oplossen van het maatschappelijke probleem van MNPs in onze leefomgeving. De impact van MOMENTUM reikt daardoor volgens Legler verder dan de huidige projectduur van drie jaar; “Het project is een volgende stap naar en investering in, een nationale infrastructuur van microplastics, waarin alle partijen samen zoeken naar oplossingen in plaats van elk afzonderlijk.”

Meer onderzoek nodig

Dit consortium is slechts een eerste kleine stap in de juiste richting voor meer vervolgonderzoek. De presentatie van de kennisagenda is eveneens een oproep aan betrokken partijen om te investeren in onderzoek. Binnen ZonMw lopen meerdere initiatieven die zich richten op de gezonde leefomgeving en hoe deze kan bijdragen aan de gezondheid van mensen, microplastics behoort hier ook toe. Om een verschil te kunnen maken is meer onderzoek nodig en samenwerking is hierin cruciaal.

Voor meer informatie over microplastic onderzoek binnen ZonMw en voor de digitale editie van de kennisagenda kunt u terecht op www.zonmw.nl/microplastics-onderzoek

Persvragen

Voor vragen vanuit de pers kunt u contact opnemen met Cassandra Appelman, woordvoerder ZonMw (appelman@zonmw.nl, 06 83 12 47 10).

Afgeronde onderzoeken Microplastics & Health

Het programma Microplastics & Health is opgesteld om meer inzicht te krijgen in de mogelijke gezondheidseffecten van kleine plastic deeltjes, en wat we kunnen doen om de effecten te beperken. Er zijn vijftien kortlopende projecten gestart, met een fundamentele invalshoek.

Lees meer over het programma Microplastics & Health en de belangrijkste nderzoekresultaten tot nu toe.

]]>
news-6655 Thu, 10 Dec 2020 16:10:55 +0100 Aanvullende informatie voor subsidieoproep Klimaat en Gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/aanvullende-informatie-voor-subsidieoproep-klimaat-en-gezondheid/ We hebben een terugblik gemaakt van de online netwerkbijeenkomst van het programma Klimaat en Gezondheid op 26 november 2020. Tijdens deze bijeenkomst kregen de deelnemers extra informatie over de subsidieoproep voor het pilotonderzoek. Deze informatie kan helpen bij het indienen van een onderzoeksvoorstel. Pilotonderzoek

Het doel van het pilotonderzoek is het ontwikkelen van nieuwe kennis en inzichten over klimaat en gezondheid. Kennis die in vervolgonderzoek te vertalen is naar toepassingen in de dagelijkse praktijk. Ook willen we graag een kennisinfrastructuur opzetten over gezondheidseffecten van klimaatverandering.

Onderzoeksthema’s

Het programma Klimaat en Gezondheid zet een eerste stap in onderzoek naar de gevolgen van klimaatverandering op de gezondheid. De 3 thema’s van het programma – temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten, allergieën en duurzame zorg – zijn tijdens de bijeenkomst toegelicht door Madeleen Helmer (Klimaatverbond Nederland), Mieke Koenders (Elkerliek Ziekenhuis) en Cathy van Beek (ministerie VWS).

Consortiavorming

Honderd onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals konden tijdens de bijeenkomst contact leggen met partners met wie zij een onderzoeksvoorstel willen indienen in dit nieuwe onderzoeksprogramma. Want in kleine (virtuele) groepen maakten zij in 3 rondes kennis met elkaar, wisselden zij met merkbaar enthousiasme ideeën uit voor onderzoeksvoorstellen en ontstonden diverse samenwerkingsverbanden.

Meer informatie

 

]]>
news-6522 Thu, 19 Nov 2020 12:00:00 +0100 Parel voor RAPDIF https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-rapdif/ Op 19 november heeft ZonMw tijdens de World Antimicrobial Awareness Week een Parel uitgereikt aan dr. Henk Schallig, parasitoloog bij het Amsterdam UMC. Hij ontvangt de Parel voor het RAPDIF-onderzoek dat betere middelen en kennis heeft ontwikkeld om koorts en malaria in Afrika aan te pakken. Een van de grootste veroorzakers van koorts is malaria, een ziekte die in Afrika jaarlijks honderdduizenden doden veroorzaakt, waarvan het merendeel kinderen onder de vijf jaar. Uit het RAPDIF-onderzoek blijkt dat diagnostiek en behandeling bij koorts vaak tekort schiet bij jonge kinderen in Afrikaanse landen. De malariasneltesten zijn onvoldoende betrouwbaar en kinderen met koorts worden vaak zonder juiste diagnose behandeld met zowel malariamedicijnen als antibiotica. De voorgeschreven antibiotica bleken in maar liefst 50 tot 90 procent van de gevallen niet te helpen.

Nieuwe sneltest ontwikkeld

De RAPDIF-onderzoekers werkten aan twee invalshoeken: hoe kunnen malariasneltesten betrouwbaarder en welke andere boosdoeners, naast malaria, veroorzaken koorts.
Het onderzoek is uitgevoerd in Burkina Faso door een team van Nederlandse en Burkinese wetenschappers. Samen zijn ze erin geslaagd een nieuwe malaria-sneltest te ontwikkelen die maar liefst honderd keer gevoeliger is in het vaststellen van malaria dan de huidige sneltesten. Ook bleken lokale gezondheidswerkers meer vertrouwen te hebben in deze nieuwe test. Een vervolgonderzoek met 5700 kinderen en volwassen in vijf Afrikaanse landen zal gaan uitwijzen of en hoe deze nieuwe malariatest op grote schaal werkt.

Bacteriële diagnostische test

De RAPDIF-wetenschappers hebben ook ontdekt dat koorts bij jonge kinderen, naast malaria, het meest wordt veroorzaakt door de vier bacteriesoorten E-coli, Salmonella typhi, Pneumokokken en Streptokokken. De onderzoekers hebben gewerkt aan een diagnostische sneltest die deze bacteriën in het bloed kan detecteren, maar dit blijkt nog een lastige technische uitdaging. Mits hier extra financiering voor komt, hopen de onderzoekers deze sneltest mogelijk te maken. Met een bacteriële sneltest en de eerdergenoemde malariasneltest kan je koorts veel gerichter behandelen. Kinderen kunnen dan de juiste behandeling krijgen, dus ofwel specifieke malariamedicijnen ofwel gerichte antibiotica.

Internationaal onderzoek

Een dergelijke verbeterde diagnostiek betekent dat antimicrobiële resistentie een halt wordt toegeroepen. Want, aldus Henk Schallig: ‘Infectieziekten en antimicrobiële resistentie zijn goede vrienden en reizen hand in hand de wereld rond, niet gehinderd door grenzen, en zonder onderscheid te maken tussen mensen. Het feit dat wij de Parel voor ons onderzoek mogen ontvangen onderstreept het belang van internationaal onderzoek naar resistentie. Kennis opgedaan elders in de wereld is van groot belang voor Nederland en omgekeerd. De subsidie van ZonMw en NWO-WOTRO Science for Global Development voor ons RAPDIF-onderzoek heeft enorm bijgedragen aan betere kennis over medicijngebruik, diagnostiek en resistentie, maar ook aan de capaciteitsopbouw in Burkina Faso. De Parel is voor ons team in zowel Burkina Faso als Nederland een enorme stimulans om dit werk voort te zetten, en dat gaan we ook doen.’

Meer informatie

]]>
news-6531 Wed, 18 Nov 2020 14:27:01 +0100 Internationaal symposium over voeding en epigenetica https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/internationaal-symposium-over-voeding-en-epigenetica/ Begin november kwamen de zes internationale onderzoeksgroepen van de Joint Programming Initiative a ‘Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL) subsidieronde over voeding en epigenetica bijeen. Voorlopige resultaten werden gepresenteerd, maar bovenal werd deelgenomen aan de workshop over het genereren van impact van de resultaten. Hoe leefstijlfactoren, waaronder voeding, onze gezondheid en het ontstaan van ziektes precies beïnvloeden is nog onduidelijk. De omgeving speelt hierin een belangrijke rol, maar ook genetische kenmerken zijn van belang. Omkeerbare en overerfbare veranderingen in de genfunctie (zonder wijzigingen in de DNA sequentie) worden onderzocht in het vakgebied van de epigentica. Het JPI HDHL financiert zes onderzoeksprojecten op dit onderwerp, gericht op het voorkomen van (voeding-gerelateerde) chronische ziekten.

Een deel van de projecten kijkt bijvoorbeeld naar de betekenis van voeding tijdens de zwangerschap en in de eerste levensjaren van het kind. Onderzocht wordt wat dit voor effect kan hebben op de latere gezondheid van het kind. Weer andere projecten onderzoeken het verband tussen voeding, epigenetica en cardio-metabole gezondheid, obesitas en diabetes type II. De projecten zijn nu halverwege. Ze presenteerden de voortgang en voorlopige resultaten tijdens het symposium op 5 november.

Het virtuele symposium

Het symposium vond virtueel plaats en werd bezocht door bijna 60 deelnemers, waaronder projectleiders en veel jonge onderzoekers uit verschillende landen. Daarnaast waren experts uit de beoordelingscommissie en leden van de JPI HDHL wetenschappelijke en stakeholder adviesraad uitgenodigd om de voortgang van de projecten te monitoren.
Na de projectpresentaties was het tijd voor de impact workshop. Het doel ervan was het in kaart brengen van de impact van de projectresultaten. Deelnemers werd gevraagd wat ze zouden willen bereiken als vervolg op het project en waarom, wanneer, hoe en met wie. Het uiteindelijke doel van een groot aantal projecten is het ontwikkelen van geïndividualiseerde voedingsrichtlijnen om de gezondheid te bevorderen. Hoe ze dit precies willen gaan doen is stof om over na te denken in de toekomst van het onderzoek.

Nederlandse bijdrage aan het onderzoek

Nederlandse onderzoeksgroepen zijn betrokken bij in drie  van de zes projecten. Het programmateam van ZonMw is op bezoek geweest bij een van deze projecten, waarin ze virtueel hebben laten zien waar zij mee bezig zijn en wat de voortgang is van het onderzoek. In januari 2021 bezoekt het programmateam ook de andere projecten.

Meer weten?

 

]]>
news-6503 Mon, 16 Nov 2020 15:39:00 +0100 Recente publicaties van internationale AMR-projecten met Nederlandse bijdrage https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/recente-publicaties-van-internationale-amr-projecten-met-nederlandse-bijdrage/ Wij maken namens Nederland deel uit van het internationale samenwerkingsverband Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR). Dit samenwerkingsverband bestaat momenteel uit 28 lidstaten en richt zich op de aanpak van antimicrobiële resistentie (AMR). Veel projecten die onder de paraplu van JPIAMR zijn gefinancierd, hebben al geresulteerd in uitstekende publicaties die zich uitstrekken over One Health-gebieden (Mens, Dier, Omgeving). We belichten drie projecten. Bij deze projecten, mede gefinancierd door ZonMw, zijn Nederlandse coördinatoren en / of projectpartners betrokken die onlangs hun resultaten hebben gepubliceerd.

Overzicht projecten

Hieronder vindt u de samenvattingen van de publicaties uitstrekkend over de strategische domeinen van de JPIAMR Strategische Onderzoeks- en Innovatie Agenda (SRIA).

Whole Genome Sequencing snapshot van multiresistente Klebsiella pneumoniae-stammen uit afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWARE)

Een publicatie in PlosOne, 2020 van het project AWARE rapporteerde over de karakterisering van het genoom van 47 multiresistente, carbapenemresistente en ESBL-producerende Klebsiella pneumoniae-isolaten uit ziekenhuizen en afvalwaterzuiveringsinstallaties in Zuid-Roemenië. De gepresenteerde resultaten verrijken de kennis van de epidemiologische context van ESKAPE-pathogenen op nationaal en Europees niveau, een belangrijke stap in de implementatie van betrouwbare surveillance- en actieplannen.

Strategisch domein SRIA: Omgeving
Call on Transmission Dynamics, 2016
Consortium coordinator: Ana Maria de Roda Husman, Centre Infectious Disease Control, RIVM, Nederland
Partners uit: Nederland, Zweden, Roemenië, Duitsland, Australië, Zwitserland
Betrokken financiers: ZonMw, SRC/FORMAS, ANCSI, BMBF/DLR

Een digitale antimicrobiële stewardship smartphone applicatie

AB-Assistant heeft een studieprotocol gepubliceerd om de impact van de digitale antimicrobiële stewardship smartphoneapplicatie op de kwantiteit en kwaliteit van het voorschrijven van antimicrobiële geneesmiddelen in de ziekenhuisomgeving te evalueren, in BMJ Open, 2020. Deze studie is nu geregistreerd voor een internationale gerandomiseerde, multicenter, klinische studie. (Proefregistratienummer: NCT03793946, register ClinicalTrials.gov).

Strategisch domein SRIA: Interventies
Call on Prevention and Intervention strategies to Control AMR infections, 2017
Consortium coordinator: Annelies Verbon, Department of Medical Microbiology and Infectious Diseases, Erasmus UMC, Nederland
Partners uit: Nederland, Zweden, Zwitserland, Canada, Roemenië, Tsjechië
Betrokken financiers: ZonMw, SRC, SNSF, CIHR

COM-remmers verminderen de verspreiding van virulentiefactoren en antibioticaresistentie

Het project COMBINATORIALS heeft een artikel gepubliceerd in Cell Host & Microbe, 2020, waarin ze krachtige competentieremmers in Streptococcus pneumoniae, COM-blokkers genaamd, identificeerden. Deze blokkers verstoren de proton-aandrijfkracht, blokkeren de natuurlijke competentie (COM) en gaan horizontale genoverdracht en de uitwisseling van antibioticaresistentie tegen. Dergelijke strategieën hebben de potentie om de verspreiding van antibioticaresistentie  te verminderen.

Strategisch domein SRIA: Therapie
Antimicrobial Resistance through the JPIAMR, 2015
Consortium coordinator: Typas Athanasios, European Molecular Biology Laboratory, Genome Biology Unit, Duitsland
Nederlandse project partner: Jan-Willem Veening, Molecular Genetics Department, Universiteit Groningen, Nederland
Partners uit: Duitsland, Nederland, Frankrijk, Zweden
Betrokken financiers: DRL, ZonMw, ANR, SRC

Meer informatie

]]>
news-6471 Thu, 12 Nov 2020 07:23:00 +0100 Eerste subsidieronde Klimaat en Gezondheid opengesteld https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eerste-subsidieronde-klimaat-en-gezondheid-opengesteld/ Heeft u interesse om onderzoek te doen naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering? Dien voor 14 januari 2021 een intentieverklaring in om kennis te ontwikkelen op dit gebied. Klimaat en gezondheid

Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Nederland. Het veranderende klimaat in Nederland heeft al allerlei zichtbare gezondheidseffecten. De maatregelen om deze effecten van klimaatverandering tegen te gaan, bieden kansen voor het bevorderen van de gezondheid. Naast kansen zijn er ook risico's aan verbonden. Onze subsidieoproep heeft als doel inzicht te bieden in gezondheidseffecten van klimaatverandering en passende maatregelen.

Subsidieoproep

De eerste oproep op dit thema heeft tot doel het uitvoeren van een eerste pilotonderzoek om kennis op dit gebied te ontwikkelen. Die kennis is niet alleen gericht op risico-analyse, maar ook op handelingsperspectief in de Nederlandse context. Daarmee wordt bijgedragen aan antwoorden op de vraag: welke aanpassingen zijn mogelijk om negatieve gezondheidseffecten van klimaatverandering te beperken (adaptatie)? Hoe kunnen we de duurzaamheid in de zorg vergroten (mitigatie en adaptatie)? Met dit pilotonderzoek leggen we een basis voor multidisciplinaire samenwerking en verder onderzoek.

Deze oproep focust op 3 thema’s geselecteerd uit de kennisagenda Klimaat & Gezondheid:
•    Temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten
•    Allergieën
•    Duurzame zorg

De deadline voor het indienen van de intentieverklaring is 14 januari 2021. Na het indienen van  een intentieverklaring krijgt u de mogelijkheid voor het indienen van een subsidieaanvraag. De deadline hiervoor is 2 maart 2021.

Netwerkbijeenkomst

Aangezien samenwerking tussen partijen binnen en buiten de gezondheidszorg op het thema klimaat en gezondheid nog niet heel gebruikelijk is, willen we deze samenwerking stimuleren. Op 26 november 2020 organiseerden we daarom een netwerkbijeenkomst met 2 doelen: het krijgen van informatie over de subsidieoproep en het verkennen van samenwerkingsmogelijkheden voor het opstellen van een projectvoorstel en pilot. Lees de terugblik van de online netwerkbijeenkomst voor aanvullende informatie over de oproep.

Meer informatie

]]>
news-6466 Fri, 06 Nov 2020 09:49:19 +0100 Data stewards eager to learn how to create FAIR metadata for national COVID-19 data portal https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/data-stewards-eager-to-learn-how-to-create-fair-metadata-for-national-covid-19-data-portal/ ZonMw, Health-RI and the GO FAIR Foundation will kick off a new series of 9 virtual workshops. More than 80 data stewards and researchers from different institutes will learn to design machine actionable metadata. These workshops are part of a ZonMw project that will help to develop COVID FAIR data services and a national COVID-19 data portal. Both are instrumental to facilitate and speed up research on COVID-19. In the current COVID-19 pandemic, a plethora of COVID-19 related data is produced in the health care system and the Dutch research community. This data is crucial for research on ways to prevent COVID-19, to find optimal treatment of patients and for managing the impact of the pandemic on society and economy. There is as huge impact on science. The COVID-19 data portal will enable the broader COVID-19 research community to find, access and reuse the data that already has been generated.

Fruitful collaboration

The training programme offered by ZonMw, Health-RI and the GO FAIR Foundation is now halfway. Data stewards and researchers were first introduced to the importance of FAIR data. Now, it is all about the process of developing machine-readable metadata templates. Data stewards are excited to start the series of 9 Metadata for Machine workshops where they will learn how to create these templates for their own projects. Machine actionable metadata are crucial to open up research data in the national COVID-19 data.

More information

]]>
news-6399 Fri, 23 Oct 2020 11:26:30 +0200 Onderzoek preventie en zorg en brede maatschappelijke vraagstukken https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19/onderzoek/preventie-zorg-maatschappij Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft het RIVM gevraagd om de resultaten uit COVID-19-gerelateerde onderzoeken op het terrein van preventie en zorg en brede maatschappelijke vraagstukken samenvattend in cyclische rapportages te bundelen en waar mogelijk te duiden. Rapportage 7 is verschenen. news-6378 Mon, 19 Oct 2020 13:33:17 +0200 ‘Door corona is antibioticagebruik onnodig gestegen’ https://www.voxweb.nl/nieuws/libanese-infectioloog-krijgt-eredoctoraat-door-corona-is-antibioticagebruik-onnodig-gestegen De Libanese infectioloog en hoogleraar Souha Kanj bracht als een van de eersten de antibioticaresistentie in kaart voor de Arabische wereld. Ze is internationaal vermaard in haar vakgebied en kreeg vorige week een eredoctoraat aan de Radboud Universiteit. Na een carrière in de VS, werkt ze in Libanon. Ze vindt het zorgwekkend dat het antibioticagebruik tijdens de COVID-19 pandemie onnodig is gestegen. In dit interview vertelt ze hier meer over.