ZonMw tijdlijn Gezondheidsbescherming https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Gezondheidsbescherming nl-nl Thu, 28 Jan 2021 15:21:11 +0100 Thu, 28 Jan 2021 15:21:11 +0100 TYPO3 news-6818 Thu, 21 Jan 2021 14:55:34 +0100 Onderzoek naar het voorkomen van overgewicht https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-naar-het-voorkomen-van-overgewicht/ Welke omstandigheden spelen een rol bij het voorkomen van overgewicht? Over deze vraag buigen de komende drie jaar vier internationale consortia zich voor de internationale subsidieronde “Prevention of unhealthy weight gain and obesity during crucial phases throughout the lifespan (PREPHOBES)”. Nederlandse onderzoekers zijn betrokken bij drie van de vier projecten. De PREPHOBES subsidie stimuleert onderzoekers om overgewicht en obesitas te voorkomen in verschillende levensfasen, door innovatie strategieën en multidisciplinaire aanpakken te ontwikkelen, implementeren en evalueren. De projecten starten allen in april 2021. De projecten waar  Nederlandse onderzoekers bij betrokken zijn richten op de ontwikkeling en implementatie van preventie- en interventiestrategieën bij verschillende doelgroepen. We stellen ze graag aan u voor:

EndObesity
Het consortium EndObesity gaat innovatieve multidisciplinaire preventiestrategieën ontwikkelen, implementeren en evalueren. Deze zijn gericht op het voorkomen van obesitas op de kinderleeftijd door het verbeteren van leefstijlfactoren in families in de preconceptieperiode, de zwangerschap en de vroege kindertijd. De focus ligt hierbij op de eerste 1000 dagen van het leven door gebruik te maken van data van studies in samenwerking met 6 multidisciplinaire partners.

GrowH!
GrowH! ontwikkelt interventiestrategieën op basis van bestaande longitudinale gegevens en vernieuwende participatieve benaderingen die beter aansluiten op de doelgroep en daardoor potentieel effectiever zijn. Het onderzoek richt zich op kwetsbare groepen op jonge leeftijd om risicofactoren effectief te reduceren.

SO-NUTS
Met het ouder worden zijn er twee aandoeningen die veelvuldig voorkomen: een te hoge vetmassa (obesitas) en een te lage spiermassa en spierfunctie (sarcopenie). SO-NUTS gaat daarom innovatiestrategieën ontwikkelen voor het voorkomen van deze aandoeningen bij mensen die met pensioen gaan. Dit doen ze met  het ontwikkelen van een gedigitaliseerde aanpak om het beweeg- en voedingsgedrag duurzaam te verbeteren.

Internationale samenwerking

De internationale subsidieronde PREPHOBES wordt uitgevoerd door het Joint Programming Initiative ‘a Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL). In deze subsidieronde werken 10 landen samen: Oostenrijk, België, Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Italië, Letland, Spanje en Nederland. In oktober 2020 zijn de vier projecten voorgedragen voor financiering door het JPI HDHL, voor een totaal bedrag van € 4,6 miljoen. In drie van deze projecten zijn Nederlandse onderzoekers betrokken. Voor de Nederlandse onderzoekers heeft ZonMw 1 miljoen euro beschikbaar gesteld.

Meer informatie

 

 

]]>
news-6763 Wed, 13 Jan 2021 16:50:00 +0100 Nieuwe JPIAMR subsidieoproep over antibioticaresistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-jpiamr-subsidieoproep-over-antibioticaresistentie/ Wilt u met internationale partners onderzoek doen naar de aanpak van antibioticaresistentie? Meldt u zich aan voor de webinar (Engels) op 28 januari 2020 voor meer informatie en vragen over de oproep. Een projectidee indienen kan tot 16 maart 2021. JPIAMR subsidieoproep

JPIAMR is een samenwerkingsverband waarin lidstaten op het thema antimicrobiële resistentie samenwerken, met financiële steun van de Europese Commissie. In deze subsidieoproep over de aanpak van antibioticaresistentie werken 30 subsidieverstrekkers uit 21 JPIAMR-lidstaten samen, met een totaal geschat budget van 24,9 miljoen euro. Namens Nederland participeert ZonMw in dit wereldwijde samenwerkingsverband.

De oproep richt zich op de One Health-benadering en de samenwerking tussen onderzoekpartners uit verschillende landen, inclusief lage- en midden inkomenslanden, en verschillende expertisegebieden om onderzoek naar antibioticaresistentie te bevorderen. Om deze samenwerking te faciliteren is er een matchmakingstool ontwikkeld.

Projectidee indienen

Projectvoorstellen zullen middels een twee-stap procedure worden beoordeeld (projectidee en volledig uitgewerkte aanvraag). Een projectidee indienen kan tot 16 maart 2021 voor 12:00 uur CET.

Antibioticaresistentie en One Health benadering 

De oproep pleit voor een One Health-benadering om 1) de impact van interventies op de ontwikkeling en transmissie van antibioticaresistentie te begrijpen en om 2) interventies te ontwerpen, implementeren, evalueren en vergelijken die een ware impact zullen hebben op het voorkomen of verminderen van de ontwikkeling en transmissie van antibioticaresistentie in en tussen de verschillende One Health contexten (mens, dier en milieu).

Webinar - Q&A

Op 28 januari 2020 wordt er een webinar georganiseerd, waarin de mogelijkheid wordt geboden om vragen te stellen. Denk bijvoorbeeld aan vragen zoals:

  • Hoe dien ik een aanvraag in en hoe werkt de financiering?
  • Hoe kan ik onderzoekssamenwerkingen vinden en opzetten?
  • Wat is JPIAMR en hoe weet ik of ik voor deze oproep financiering kan aanvragen?

De webinar begint om 15:00 uur CET. U kunt zich hier registreren.

Matchmakingstool voor internationale samenwerking

Er is een matchmakingstool ontwikkeld voor potentiële aanvragers om netwerken en het vormen van consortia te faciliteren. De tool kan voor verschillende doeleinden worden geraadpleegd:

  • Partner zoekt project: als individuele onderzoeker of als vertegenwoordiger van een laboratorium of onderzoeksteam, op zoek naar een project om aan deel te nemen.
  • Project zoekt partner: Als u een consortium wilt vormen rond een bestaand project en partners wilt vinden voor uw projectideeën.

Raadpleeg de tool om te registreren en partners of projecten te zoeken.   

Meer informatie

]]>
news-6794 Wed, 13 Jan 2021 15:13:00 +0100 JPI HDHL blijft voeding en gezondheid verbinden in 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/jpi-hdhl-blijft-voeding-en-gezondheid-verbinden-in-2021/ Het Joint Programming Initiative ‘Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL) bestaat 10 jaar en gaat vanaf 2021 verder als financieel zelfstandig initiatief. Binnen het JPI gaan 15 landen samenwerken aan het tot stand brengen van de visie. Deze visie behelst dat in 2030 iedereen de motivatie en de mogelijkheid heeft om gezond te eten uit een divers aanbod, een gezond niveau van lichaamsbeweging heeft en dat leefstijl gerelateerde ziekten aanzienlijk zijn afgenomen. Vanaf dit jaar wordt het JPI HDHL financieel zelfstandig en gaan de deelnemende landen de ondersteunende structuur van het JPI financieren met een jaarlijkse contributie. De afgelopen jaren werd het secretariaat van het JPI betaald door de Europese Commissie (EC) via een ‘Coordination and Support Action’. ZonMw blijft ook in de toekomst de coördinatie van het JPI HDHL secretariaat voeren.

Cruciaal belang

Het voortzetten van het JPI HDHL en haar unieke rol in het verbinden van de onderzoeksgebieden voedsel, voeding, lichaamsbeweging en gezondheid is van cruciaal belang. Dat is nu meer dan ooit het geval met het oog op de ontwikkelingen rond de transformatie van voedselsystemen op EU- en lidstaatniveau, en de respons op de COVID-19 pandemie. Hoewel de focus op gezonde voeding ligt, werkt het JPI vanuit een (voedsel)systeembenadering en moet de overgang naar een gezondere manier van eten plaatsvinden op een ecologisch duurzame en eerlijke manier. Het JPI is dan ook betrokken bij de ontwikkeling van het ‘Safe and Sustainable Food Systems’ partnerschap in Horzion Europe, het nieuwe beleidskader voor onderzoek van de EC.

6de internationale conferentie

Op 20 en 21 april 2021 organiseert het JPI HDHL haar 6de internationale conferentie. Het programma duurt van 20 april van 10.00 tot 14.00 uur en gaat door op 21 april van 14.00 tot 18.00 uur. We nodigen een breed scala aan belanghebbenden uit om met ons in gesprek te gaan over ontwikkelingen op het gebied van voeding en gezondheid. Daarnaast vieren we het 10-jarig bestaan en blikken we vooruit.

Meer informatie

]]>
news-6764 Tue, 12 Jan 2021 12:40:00 +0100 Gehonoreerde projecten JPIAMR Network Plus Call https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gehonoreerde-projecten-jpiamr-network-plus-call/ Tijdens de 9e oproep van JPIAMR over onderzoek naar antimicrobiële resistentie zijn twee netwerken met Nederlandse coördinatoren gehonoreerd. Het doel van deze transnationale subsidieoproep was om netwerken te vormen die strategieën ontwerpen en implementeren ter ondersteuning van onderzoek naar antimicrobiële resistentie. Centraal hierbij staat onderzoek binnen één van de 6 strategische domeinen van de Strategische Onderzoeks- en Innovatie Agenda: Therapie, Diagnostiek, Surveillance, Transmission, Omgeving, Interventies.

Het eerste netwerk gaat over het integreren van micobiele sequencing en platforms voor antimicrobiele resistentie en het tweede netwerk over traditionele en complementaire zorg alternatieven voor antibiotica wereldwijd. Beide netwerken starten begin 2021 en hebben een looptijd van twee jaar. In totaal zijn zeven netwerken met 146 partners uit 35 landen aanbevolen voor financiering. Het totale financieringsbedrag is ca. €737.000. Alle netwerken bestaan uit tenminste 6 partners uit 6 verschillende landen.

JPIAMR-netwerk voor het integreren van microbiële sequencing en platforms voor antimicrobiële resistentie (Seq4AMR)

Genomen van micro-organismen coderen vaak voor resistentie tegen antibiotica - zogenaamde antimicrobiële resistentie (AMR). Dezelfde genomen bevatten al het genetische materiaal van micro-organismen en kunnen in kaart gebracht worden via een techniek die Next Generation Sequencing (NGS) heet. NGS kan gebruikt worden om het ontstaan en verspreiding van AMR te detecteren en bestrijden. Echter, het potentiële gebruik van NGS bij het bestrijden van AMR wordt voortdurend verfijnd, geholpen door de ontwikkeling van nieuwe sequentietechnologieën, protocollen, algoritmen en AMR-databanken.

In dit opzicht zal het Seq4AMR-netwerk AMR NGS-hiaten en oplossingen identificeren, nieuw lesmateriaal ontwikkelen, en een internationale Strategic Roadmap over NGS en AMR publiceren. Om dit doel te bereiken, omvatten Seq4AMR-partners interdisciplinaire, internationale, OneHealth, experts op het gebied van AMR – inclusief softwareontwikkelaars bioinformatici, en deskundigen op het gebeid van microbiële genomica, DNA-sequentietechnologieën en microbiële DNA-databanken.

Partners

Dit project heeft gedeeld coördinatorschap, Nederland en Zweden trekken samen het netwerk. De Nederlandse coördinator is John Hays, Erasmus MC. Het netwerk bestaat uit 13 partners uit 9 verschillende landen.

  • Nederland: Erasmus University Medical Centre Rotterdam, Leiden Centre for Applied Bioscience en Leiden University Hospital
  • China: East China Normal University
  • Amerika: Orion Integrated Biosciences Inc, SME
  • Frankrijk: BioMérieux, large industry
  • Zweden: Chalmers University of Technology (CUOT) / University of Gothenburg
  • Engeland: Cambridge University en London School for Hygiene and Tropical Medicine
  • Canada: McMaster University
  • Switzerland: Swiss Institute of Bioinformatics en SmartGene GmbH, SME
  • Oostenrijk: Ares Genetics GmbH, SME

JPIAMR Netwerk T&CM alternatieven voor antibiotica wereldwijd: Wereldwijd Initiatief voor traditionele oplossingen voor antimicrobiële resistentie (GIFTS-AMR)

Traditionele en complementaire zorg (Traditional & Complementary Medicine (T&CM)) wordt vaak gebruikt in zowel de veterinaire als de humane gezondheidszorg en kan bijdragen aan het verminderen van (onjuist) antibioticagebruik of als alternatieve preventie of behandeling.

De doelstellingen van het netwerk zijn:

  1. Het ontwikkelen van een wereldwijd GIFTS-AMR-netwerk: het in kaart brengen en verbinden van de onderzoeksvelden, onderzoeksinstituten, onderzoekers en infrastructuren in de veterinaire en de humane gezondheidszorg die betrokken zijn bij onderzoek naar T&CM oplossingen voor antimicrobiële resistentie wereldwijd;
  2. Het vormgeven van een onderzoeksagenda voor ten minste één tot drie prioritaire indicaties, zowel in de humane gezondheidszorg als in de veterinaire gezondheidszorg;
  3. Het vervolgens samenwerken in financieringsaanvragen voor nieuwe projecten.

Partners

Nederland is coördinator van dit netwerk. De coördinator is Erik Baars, Louis Bolk Instituut. Het netwerk bestaat uit 23 partners uit 17 verschillende landen.

  • Nederland Louis Bolk Institute en University of Applied Sciences Leiden)
  • Oostenrijk (Private Medical University, Sigmund Freud University, Vienna en WissHOM)
  • België: Eurocam
  • Bulgarije: Medical University of Varna
  • China: Centre for Evidence-Based Chinese Medicine, Beijing University of Chinese Medicine
  • Duitsland: University of Witten-Herdecke, University Medical Centre Freiburg en Sustainable Business Institute
  • Ghana: University of Ghana School of Pharmacy
  • Hongarije: University of Pécs
  • India: The University of Trans-Disciplinary Health Sciences & Technology (B. Prakash)
  • Italië: Coordination Center for Complementary Medicine of the Health Unit Tuscany North West en Foundation for Salutogenesis
  • Mali: University of Sciences, Techniques and Bamako Technologies (USTTB) Faculty of Pharmacy
  • Nigeria: National Institute for Pharmaceutical Research & Development
  • Norwegen: Norwegian Centre for Organic Agriculture
  • Spanje: IAVH
  • Turkije: Uludag University
  • Uganda: Makerere University
  • UK: Univ. of Southampton, School of Primary Care, Population Sciences and Medical Education en Organic research centre

Meer informatie

]]>
news-6762 Mon, 11 Jan 2021 15:50:00 +0100 Wat doen microplastics in ons lichaam? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wat-doen-microplastics-in-ons-lichaam/ Op maandag 11 januari 2021 is de kennisagenda Microplastics en Gezondheid aangeboden aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven. In deze kennisagenda zijn de belangrijkste kennishiaten benoemd en wordt opgeroepen om meer onderzoek te doen. ZonMw zet samen met andere financiers een belangrijke eerste stap in de goede richting voor oplossingsgericht vervolgonderzoek. In opdracht van het ministerie van I&W heeft ZonMw een verkenning uitgevoerd van de behoefte aan kennis over microplastics en gezondheid. Dit heeft geresulteerd in de kennisagenda ‘Wat doen microplastics in ons lichaam?’. Aan deze kennisagenda is gewerkt met verschillende relevante partijen; onderzoekers, bedrijven, beleidsmakers en NGO’s en belanghebbenden.

Aanbevelingen kennisagenda

Nederland is een van de eerste landen die onderzoek naar de gezondheidseffecten van microplastic heeft gefinancierd. Dit is een mooie eerste stap, maar vervolgonderzoek is hard nodig. In de kennisagenda komt de aanbeveling voor de continuering van vervolgonderzoek duidelijk naar voren. Fundamenteel onderzoek blijft belangrijk en moet daarnaast worden uitgebreid met onderzoek naar blootstelling. De onderzoek infrastructuur moet geborgd worden en samenwerking binnen onderzoek is belangrijk, met speciale focus op de vertaling naar toepassing van de resultaten. Veel partijen hebben grote behoefte aan deze kennis, zowel vanuit plastic producerende en verwerkende partijen die streven naar circulaire economie, als vanuit organisaties verantwoordelijk voor water lucht en voedsel kwaliteit.

MOMENTUM

De belangrijkste boodschap uit de kennisagenda is dat er meer onderzoek nodig is. ZonMw, TNO en Health~Holland zetten samen met verschillende kennisinstellingen en het bedrijfsleven een eerste stap hiervoor. Zij financieren met een omvang van 5,4 miljoen euro gezamenlijk het MOMENTUM consortium. Het doel van dit consortium is om de effecten van micro- en nanoplastic deeltjes (MNPs) op de gezondheid van de mens vast te stellen en uiteindelijk te voorkomen. Hiervoor worden allereerst methoden ontwikkeld om MNPs te analyseren en te meten in het menselijk lichaam, om vervolgens te onderzoeken waar in het menselijk lichaam deze plastic deeltjes eventueel opgenomen kunnen worden. Dit kan via de luchtwegen en het maagdarmkanaal en het is de vraag of plastic deeltjes in het brein of bij het ongeboren kind kunnen komen. Tot slot wordt ook onderzocht wat de effecten van MNPs kunnen zijn op ons afweersysteem.

Het MOMENTUM consortium bouwt voort op de 15 doorbraakprojecten die in het voorjaar van 2019 zijn gestart binnen het ZonMw onderzoeksprogramma Microplastics & Health. In deze projecten stonden dezelfde onderwerpen centraal. “We weten eigenlijk nauwelijks of MNPs worden opgenomen in het lichaam”, vertelt Juliette Legler (UU), hoogleraar Toxicologie en projectleider van MOMENTUM. “We hebben daarvoor de eerste aanwijzingen, maar gaan dat nu in veel meer monsters analyseren, zowel in menselijk bloed als verschillende weefsels. Dat helpt ons om de blootstelling bij de mens beter in kaart te brengen en te achterhalen hoe erg deze blootstelling is. Daarnaast willen we ook de effecten van MNPs inventariseren. Als we weten wat er werkelijk in het lichaam wordt opgenomen en wat de effecten daarvan zijn, kunnen we samen met de industrie zoeken naar oplossingen om blootstelling te voorkomen.” Toxicoloog Dick Vethaak (Deltares), en eveneens projectleider van MOMENTUM is het hier mee eens: “Het is een zeer complex onderzoek en iets van de lange adem, maar we zijn in Nederland al goed op weg en we verwachten de  komende jaren een grote stap voorwaarts te maken. Daarbij kijken we ook naar nieuwe gevaren van plastic deeltjes. Uit de eerste ZonMw projecten blijkt dat bepaalde bacteriën en virussen goed gedijen op plastic en dus met MNPs kunnen meeliften het lichaam in. We willen nu verder onderzoeken wat het effect hiervan op onze gezondheid is.”

Samenwerkingsverband

In MOMENTUM werken onderzoekers van universiteiten, academische ziekenhuizen en onderzoeksorganisaties samen met bedrijven en belangrijke stakeholders. Door de nieuwe wetenschappelijke kennis levert MOMENTUM een belangrijke bijdrage aan het oplossen van het maatschappelijke probleem van MNPs in onze leefomgeving. De impact van MOMENTUM reikt daardoor volgens Legler verder dan de huidige projectduur van drie jaar; “Het project is een volgende stap naar en investering in, een nationale infrastructuur van microplastics, waarin alle partijen samen zoeken naar oplossingen in plaats van elk afzonderlijk.”

Meer onderzoek nodig

Dit consortium is slechts een eerste kleine stap in de juiste richting voor meer vervolgonderzoek. De presentatie van de kennisagenda is eveneens een oproep aan betrokken partijen om te investeren in onderzoek. Binnen ZonMw lopen meerdere initiatieven die zich richten op de gezonde leefomgeving en hoe deze kan bijdragen aan de gezondheid van mensen, microplastics behoort hier ook toe. Om een verschil te kunnen maken is meer onderzoek nodig en samenwerking is hierin cruciaal.

Voor meer informatie over microplastic onderzoek binnen ZonMw en voor de digitale editie van de kennisagenda kunt u terecht op www.zonmw.nl/microplastics-onderzoek

Persvragen

Voor vragen vanuit de pers kunt u contact opnemen met Cassandra Appelman, woordvoerder ZonMw (appelman@zonmw.nl, 06 83 12 47 10).

Afgeronde onderzoeken Microplastics & Health

Het programma Microplastics & Health is opgesteld om meer inzicht te krijgen in de mogelijke gezondheidseffecten van kleine plastic deeltjes, en wat we kunnen doen om de effecten te beperken. Er zijn vijftien kortlopende projecten gestart, met een fundamentele invalshoek.

Lees meer over het programma Microplastics & Health en de belangrijkste nderzoekresultaten tot nu toe.

]]>
news-6655 Thu, 10 Dec 2020 16:10:55 +0100 Aanvullende informatie voor subsidieoproep Klimaat en Gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/aanvullende-informatie-voor-subsidieoproep-klimaat-en-gezondheid/ We hebben een terugblik gemaakt van de online netwerkbijeenkomst van het programma Klimaat en Gezondheid op 26 november 2020. Tijdens deze bijeenkomst kregen de deelnemers extra informatie over de subsidieoproep voor het pilotonderzoek. Deze informatie kan helpen bij het indienen van een onderzoeksvoorstel. Pilotonderzoek

Het doel van het pilotonderzoek is het ontwikkelen van nieuwe kennis en inzichten over klimaat en gezondheid. Kennis die in vervolgonderzoek te vertalen is naar toepassingen in de dagelijkse praktijk. Ook willen we graag een kennisinfrastructuur opzetten over gezondheidseffecten van klimaatverandering.

Onderzoeksthema’s

Het programma Klimaat en Gezondheid zet een eerste stap in onderzoek naar de gevolgen van klimaatverandering op de gezondheid. De 3 thema’s van het programma – temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten, allergieën en duurzame zorg – zijn tijdens de bijeenkomst toegelicht door Madeleen Helmer (Klimaatverbond Nederland), Mieke Koenders (Elkerliek Ziekenhuis) en Cathy van Beek (ministerie VWS).

Consortiavorming

Honderd onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals konden tijdens de bijeenkomst contact leggen met partners met wie zij een onderzoeksvoorstel willen indienen in dit nieuwe onderzoeksprogramma. Want in kleine (virtuele) groepen maakten zij in 3 rondes kennis met elkaar, wisselden zij met merkbaar enthousiasme ideeën uit voor onderzoeksvoorstellen en ontstonden diverse samenwerkingsverbanden.

Meer informatie

 

]]>
news-6522 Thu, 19 Nov 2020 12:00:00 +0100 Parel voor RAPDIF https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-rapdif/ Op 19 november heeft ZonMw tijdens de World Antimicrobial Awareness Week een Parel uitgereikt aan dr. Henk Schallig, parasitoloog bij het Amsterdam UMC. Hij ontvangt de Parel voor het RAPDIF-onderzoek dat betere middelen en kennis heeft ontwikkeld om koorts en malaria in Afrika aan te pakken. Een van de grootste veroorzakers van koorts is malaria, een ziekte die in Afrika jaarlijks honderdduizenden doden veroorzaakt, waarvan het merendeel kinderen onder de vijf jaar. Uit het RAPDIF-onderzoek blijkt dat diagnostiek en behandeling bij koorts vaak tekort schiet bij jonge kinderen in Afrikaanse landen. De malariasneltesten zijn onvoldoende betrouwbaar en kinderen met koorts worden vaak zonder juiste diagnose behandeld met zowel malariamedicijnen als antibiotica. De voorgeschreven antibiotica bleken in maar liefst 50 tot 90 procent van de gevallen niet te helpen.

Nieuwe sneltest ontwikkeld

De RAPDIF-onderzoekers werkten aan twee invalshoeken: hoe kunnen malariasneltesten betrouwbaarder en welke andere boosdoeners, naast malaria, veroorzaken koorts.
Het onderzoek is uitgevoerd in Burkina Faso door een team van Nederlandse en Burkinese wetenschappers. Samen zijn ze erin geslaagd een nieuwe malaria-sneltest te ontwikkelen die maar liefst honderd keer gevoeliger is in het vaststellen van malaria dan de huidige sneltesten. Ook bleken lokale gezondheidswerkers meer vertrouwen te hebben in deze nieuwe test. Een vervolgonderzoek met 5700 kinderen en volwassen in vijf Afrikaanse landen zal gaan uitwijzen of en hoe deze nieuwe malariatest op grote schaal werkt.

Bacteriële diagnostische test

De RAPDIF-wetenschappers hebben ook ontdekt dat koorts bij jonge kinderen, naast malaria, het meest wordt veroorzaakt door de vier bacteriesoorten E-coli, Salmonella typhi, Pneumokokken en Streptokokken. De onderzoekers hebben gewerkt aan een diagnostische sneltest die deze bacteriën in het bloed kan detecteren, maar dit blijkt nog een lastige technische uitdaging. Mits hier extra financiering voor komt, hopen de onderzoekers deze sneltest mogelijk te maken. Met een bacteriële sneltest en de eerdergenoemde malariasneltest kan je koorts veel gerichter behandelen. Kinderen kunnen dan de juiste behandeling krijgen, dus ofwel specifieke malariamedicijnen ofwel gerichte antibiotica.

Internationaal onderzoek

Een dergelijke verbeterde diagnostiek betekent dat antimicrobiële resistentie een halt wordt toegeroepen. Want, aldus Henk Schallig: ‘Infectieziekten en antimicrobiële resistentie zijn goede vrienden en reizen hand in hand de wereld rond, niet gehinderd door grenzen, en zonder onderscheid te maken tussen mensen. Het feit dat wij de Parel voor ons onderzoek mogen ontvangen onderstreept het belang van internationaal onderzoek naar resistentie. Kennis opgedaan elders in de wereld is van groot belang voor Nederland en omgekeerd. De subsidie van ZonMw en NWO-WOTRO Science for Global Development voor ons RAPDIF-onderzoek heeft enorm bijgedragen aan betere kennis over medicijngebruik, diagnostiek en resistentie, maar ook aan de capaciteitsopbouw in Burkina Faso. De Parel is voor ons team in zowel Burkina Faso als Nederland een enorme stimulans om dit werk voort te zetten, en dat gaan we ook doen.’

Meer informatie

]]>
news-6531 Wed, 18 Nov 2020 14:27:01 +0100 Internationaal symposium over voeding en epigenetica https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/internationaal-symposium-over-voeding-en-epigenetica/ Begin november kwamen de zes internationale onderzoeksgroepen van de Joint Programming Initiative a ‘Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL) subsidieronde over voeding en epigenetica bijeen. Voorlopige resultaten werden gepresenteerd, maar bovenal werd deelgenomen aan de workshop over het genereren van impact van de resultaten. Hoe leefstijlfactoren, waaronder voeding, onze gezondheid en het ontstaan van ziektes precies beïnvloeden is nog onduidelijk. De omgeving speelt hierin een belangrijke rol, maar ook genetische kenmerken zijn van belang. Omkeerbare en overerfbare veranderingen in de genfunctie (zonder wijzigingen in de DNA sequentie) worden onderzocht in het vakgebied van de epigentica. Het JPI HDHL financiert zes onderzoeksprojecten op dit onderwerp, gericht op het voorkomen van (voeding-gerelateerde) chronische ziekten.

Een deel van de projecten kijkt bijvoorbeeld naar de betekenis van voeding tijdens de zwangerschap en in de eerste levensjaren van het kind. Onderzocht wordt wat dit voor effect kan hebben op de latere gezondheid van het kind. Weer andere projecten onderzoeken het verband tussen voeding, epigenetica en cardio-metabole gezondheid, obesitas en diabetes type II. De projecten zijn nu halverwege. Ze presenteerden de voortgang en voorlopige resultaten tijdens het symposium op 5 november.

Het virtuele symposium

Het symposium vond virtueel plaats en werd bezocht door bijna 60 deelnemers, waaronder projectleiders en veel jonge onderzoekers uit verschillende landen. Daarnaast waren experts uit de beoordelingscommissie en leden van de JPI HDHL wetenschappelijke en stakeholder adviesraad uitgenodigd om de voortgang van de projecten te monitoren.
Na de projectpresentaties was het tijd voor de impact workshop. Het doel ervan was het in kaart brengen van de impact van de projectresultaten. Deelnemers werd gevraagd wat ze zouden willen bereiken als vervolg op het project en waarom, wanneer, hoe en met wie. Het uiteindelijke doel van een groot aantal projecten is het ontwikkelen van geïndividualiseerde voedingsrichtlijnen om de gezondheid te bevorderen. Hoe ze dit precies willen gaan doen is stof om over na te denken in de toekomst van het onderzoek.

Nederlandse bijdrage aan het onderzoek

Nederlandse onderzoeksgroepen zijn betrokken bij in drie  van de zes projecten. Het programmateam van ZonMw is op bezoek geweest bij een van deze projecten, waarin ze virtueel hebben laten zien waar zij mee bezig zijn en wat de voortgang is van het onderzoek. In januari 2021 bezoekt het programmateam ook de andere projecten.

Meer weten?

 

]]>
news-6503 Mon, 16 Nov 2020 15:39:00 +0100 Recente publicaties van internationale AMR-projecten met Nederlandse bijdrage https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/recente-publicaties-van-internationale-amr-projecten-met-nederlandse-bijdrage/ Wij maken namens Nederland deel uit van het internationale samenwerkingsverband Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR). Dit samenwerkingsverband bestaat momenteel uit 28 lidstaten en richt zich op de aanpak van antimicrobiële resistentie (AMR). Veel projecten die onder de paraplu van JPIAMR zijn gefinancierd, hebben al geresulteerd in uitstekende publicaties die zich uitstrekken over One Health-gebieden (Mens, Dier, Omgeving). We belichten drie projecten. Bij deze projecten, mede gefinancierd door ZonMw, zijn Nederlandse coördinatoren en / of projectpartners betrokken die onlangs hun resultaten hebben gepubliceerd.

Overzicht projecten

Hieronder vindt u de samenvattingen van de publicaties uitstrekkend over de strategische domeinen van de JPIAMR Strategische Onderzoeks- en Innovatie Agenda (SRIA).

Whole Genome Sequencing snapshot van multiresistente Klebsiella pneumoniae-stammen uit afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWARE)

Een publicatie in PlosOne, 2020 van het project AWARE rapporteerde over de karakterisering van het genoom van 47 multiresistente, carbapenemresistente en ESBL-producerende Klebsiella pneumoniae-isolaten uit ziekenhuizen en afvalwaterzuiveringsinstallaties in Zuid-Roemenië. De gepresenteerde resultaten verrijken de kennis van de epidemiologische context van ESKAPE-pathogenen op nationaal en Europees niveau, een belangrijke stap in de implementatie van betrouwbare surveillance- en actieplannen.

Strategisch domein SRIA: Omgeving
Call on Transmission Dynamics, 2016
Consortium coordinator: Ana Maria de Roda Husman, Centre Infectious Disease Control, RIVM, Nederland
Partners uit: Nederland, Zweden, Roemenië, Duitsland, Australië, Zwitserland
Betrokken financiers: ZonMw, SRC/FORMAS, ANCSI, BMBF/DLR

Een digitale antimicrobiële stewardship smartphone applicatie

AB-Assistant heeft een studieprotocol gepubliceerd om de impact van de digitale antimicrobiële stewardship smartphoneapplicatie op de kwantiteit en kwaliteit van het voorschrijven van antimicrobiële geneesmiddelen in de ziekenhuisomgeving te evalueren, in BMJ Open, 2020. Deze studie is nu geregistreerd voor een internationale gerandomiseerde, multicenter, klinische studie. (Proefregistratienummer: NCT03793946, register ClinicalTrials.gov).

Strategisch domein SRIA: Interventies
Call on Prevention and Intervention strategies to Control AMR infections, 2017
Consortium coordinator: Annelies Verbon, Department of Medical Microbiology and Infectious Diseases, Erasmus UMC, Nederland
Partners uit: Nederland, Zweden, Zwitserland, Canada, Roemenië, Tsjechië
Betrokken financiers: ZonMw, SRC, SNSF, CIHR

COM-remmers verminderen de verspreiding van virulentiefactoren en antibioticaresistentie

Het project COMBINATORIALS heeft een artikel gepubliceerd in Cell Host & Microbe, 2020, waarin ze krachtige competentieremmers in Streptococcus pneumoniae, COM-blokkers genaamd, identificeerden. Deze blokkers verstoren de proton-aandrijfkracht, blokkeren de natuurlijke competentie (COM) en gaan horizontale genoverdracht en de uitwisseling van antibioticaresistentie tegen. Dergelijke strategieën hebben de potentie om de verspreiding van antibioticaresistentie  te verminderen.

Strategisch domein SRIA: Therapie
Antimicrobial Resistance through the JPIAMR, 2015
Consortium coordinator: Typas Athanasios, European Molecular Biology Laboratory, Genome Biology Unit, Duitsland
Nederlandse project partner: Jan-Willem Veening, Molecular Genetics Department, Universiteit Groningen, Nederland
Partners uit: Duitsland, Nederland, Frankrijk, Zweden
Betrokken financiers: DRL, ZonMw, ANR, SRC

Meer informatie

]]>
news-6471 Thu, 12 Nov 2020 07:23:00 +0100 Eerste subsidieronde Klimaat en Gezondheid opengesteld https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eerste-subsidieronde-klimaat-en-gezondheid-opengesteld/ Heeft u interesse om onderzoek te doen naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering? Dien voor 14 januari 2021 een intentieverklaring in om kennis te ontwikkelen op dit gebied. Klimaat en gezondheid

Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Nederland. Het veranderende klimaat in Nederland heeft al allerlei zichtbare gezondheidseffecten. De maatregelen om deze effecten van klimaatverandering tegen te gaan, bieden kansen voor het bevorderen van de gezondheid. Naast kansen zijn er ook risico's aan verbonden. Onze subsidieoproep heeft als doel inzicht te bieden in gezondheidseffecten van klimaatverandering en passende maatregelen.

Subsidieoproep

De eerste oproep op dit thema heeft tot doel het uitvoeren van een eerste pilotonderzoek om kennis op dit gebied te ontwikkelen. Die kennis is niet alleen gericht op risico-analyse, maar ook op handelingsperspectief in de Nederlandse context. Daarmee wordt bijgedragen aan antwoorden op de vraag: welke aanpassingen zijn mogelijk om negatieve gezondheidseffecten van klimaatverandering te beperken (adaptatie)? Hoe kunnen we de duurzaamheid in de zorg vergroten (mitigatie en adaptatie)? Met dit pilotonderzoek leggen we een basis voor multidisciplinaire samenwerking en verder onderzoek.

Deze oproep focust op 3 thema’s geselecteerd uit de kennisagenda Klimaat & Gezondheid:
•    Temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten
•    Allergieën
•    Duurzame zorg

De deadline voor het indienen van de intentieverklaring is 14 januari 2021. Na het indienen van  een intentieverklaring krijgt u de mogelijkheid voor het indienen van een subsidieaanvraag. De deadline hiervoor is 2 maart 2021.

Netwerkbijeenkomst

Aangezien samenwerking tussen partijen binnen en buiten de gezondheidszorg op het thema klimaat en gezondheid nog niet heel gebruikelijk is, willen we deze samenwerking stimuleren. Op 26 november 2020 organiseerden we daarom een netwerkbijeenkomst met 2 doelen: het krijgen van informatie over de subsidieoproep en het verkennen van samenwerkingsmogelijkheden voor het opstellen van een projectvoorstel en pilot. Lees de terugblik van de online netwerkbijeenkomst voor aanvullende informatie over de oproep.

Meer informatie

]]>
news-6466 Fri, 06 Nov 2020 09:49:19 +0100 Data stewards eager to learn how to create FAIR metadata for national COVID-19 data portal https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/data-stewards-eager-to-learn-how-to-create-fair-metadata-for-national-covid-19-data-portal/ ZonMw, Health-RI and the GO FAIR Foundation will kick off a new series of 9 virtual workshops. More than 80 data stewards and researchers from different institutes will learn to design machine actionable metadata. These workshops are part of a ZonMw project that will help to develop COVID FAIR data services and a national COVID-19 data portal. Both are instrumental to facilitate and speed up research on COVID-19. In the current COVID-19 pandemic, a plethora of COVID-19 related data is produced in the health care system and the Dutch research community. This data is crucial for research on ways to prevent COVID-19, to find optimal treatment of patients and for managing the impact of the pandemic on society and economy. There is as huge impact on science. The COVID-19 data portal will enable the broader COVID-19 research community to find, access and reuse the data that already has been generated.

Fruitful collaboration

The training programme offered by ZonMw, Health-RI and the GO FAIR Foundation is now halfway. Data stewards and researchers were first introduced to the importance of FAIR data. Now, it is all about the process of developing machine-readable metadata templates. Data stewards are excited to start the series of 9 Metadata for Machine workshops where they will learn how to create these templates for their own projects. Machine actionable metadata are crucial to open up research data in the national COVID-19 data.

More information

]]>
news-6399 Fri, 23 Oct 2020 11:26:30 +0200 Onderzoek preventie en zorg en brede maatschappelijke vraagstukken https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19/onderzoek/preventie-zorg-maatschappij Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft het RIVM gevraagd om de resultaten uit COVID-19-gerelateerde onderzoeken op het terrein van preventie en zorg en brede maatschappelijke vraagstukken samenvattend in cyclische rapportages te bundelen en waar mogelijk te duiden. Rapportage 7 is verschenen. news-6378 Mon, 19 Oct 2020 13:33:17 +0200 ‘Door corona is antibioticagebruik onnodig gestegen’ https://www.voxweb.nl/nieuws/libanese-infectioloog-krijgt-eredoctoraat-door-corona-is-antibioticagebruik-onnodig-gestegen De Libanese infectioloog en hoogleraar Souha Kanj bracht als een van de eersten de antibioticaresistentie in kaart voor de Arabische wereld. Ze is internationaal vermaard in haar vakgebied en kreeg vorige week een eredoctoraat aan de Radboud Universiteit. Na een carrière in de VS, werkt ze in Libanon. Ze vindt het zorgwekkend dat het antibioticagebruik tijdens de COVID-19 pandemie onnodig is gestegen. In dit interview vertelt ze hier meer over. news-6356 Wed, 14 Oct 2020 17:41:14 +0200 Oproep aan alle deelnemers van het PLEASE onderzoek (behandeling van chronische lymeziekte) https://lymeonderzoek.nl/oproep-aan-deelnemers-please/ Tussen 2010 en 2013 hebben 280 mensen met chronische Lymeklachten deelgenomen aan het PLEASE onderzoek van het Radboudumc. In 2020 is het vervolgonderzoek PLEASE5+ gestart, waarvoor al deze deelnemers opnieuw uitgenodigd worden. Met veel van deze deelnemers is inmiddels contact geweest. Een deel is echter nog niet bereikt. Heel graag komt het Radboudumc ook met hen in contact. Bent u een deelnemer geweest? Lees er meer over via de link news-6325 Thu, 08 Oct 2020 12:42:32 +0200 Netwerkbijeenkomst subsidieoproep over Klimaat en Gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/netwerkbijeenkomst-subsidieoproep-over-klimaat-en-gezondheid/ ZonMw organiseert op 26 november 2020 een digitale bijeenkomst over de eerste subsidieoproep omtrent Klimaat en Gezondheid. Tijdens deze bijeenkomst krijgen geïnteresseerden informatie over de subsidieoproep, die wij half november openstellen. Ook kunnen deelnemers samenwerkingsmogelijkheden verkennen voor het opstellen van een projectvoorstel en voor een pilot. Klimaat en Gezondheid

Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Nederland. Het veranderende klimaat in Nederland heeft al allerlei zichtbare gezondheidseffecten. Maatregelen om deze effecten van klimaatverandering tegen te gaan, bieden kansen voor het bevorderen van de gezondheid. Naast kansen zijn er ook risico's aan verbonden. ZonMw's subsidieoproep heeft als doel inzicht te bieden in gezondheidseffecten van klimaatverandering en passende maatregelen. 

Eerste subsidieoproep over Klimaat en Gezondheid

ZonMw wil met deze eerste subsidieoproep netwerkvorming stimuleren en daarmee een basis leggen voor (vervolg)onderzoek naar Klimaat en Gezondheid. De belangrijkste aandachtspunten liggen op het gebied van infectieziekten, voedelveiligheid en - zekerheid, huidkanker door UV-straling, allergieën, hitte in de stad, wateroverlast, longproblemen (COPD) door fijnstof en een gezonde leefomgeving (water, groen). Het is onduidelijk wat het gezondheidseffect hiervan apart en gezamenlijk is. Er is dus onderzoek nodig naar de effecten van klimaatadaptatie - en klimaatmitigatiemaatregelen. Ook bieden we in de subsidieoproep ruimte voor klimaatvriendelijke en klimaatbestendige zorg (hier samen genoemd als duurzame zorg). 

Meld u aan!

Heeft u interesse om bij te dragen aan onderzoek naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering? Meld u aan voor de netwerkbijeenkomst Klimaat en Gezondheid op 26 november 2020. De online bijeenkomst begint om 12:30 uur en duurt tot ongeveer 15:30 uur. De deadline voor het aanmelden is 19 november 2020.

Meer informatie

]]>
news-6306 Tue, 06 Oct 2020 16:30:02 +0200 Powerful US research funder unveils strict open-access policy https://www.nature.com/articles/d41586-020-02793-5?utm_source=Nature+Briefing&utm_campaign=f99132318c-briefing-dy-20201002&utm_medium=email&utm_term=0_c9dfd39373-f99132318c-43672369 Eén van de rijkste biomedische onderzoeksorganisatie ter wereld, de Howard Hughes Medical Institute (HHMI), kondigde op 1 oktober aan dat onderzoekers die zij financieren, meteen open access moeten publiceren. Deze zogenoemde ‘gouden route’ betekent een verandering van het huidige beleid van het HHMI, waarbij het tot wel enkele jaren mocht duren voordat resultaten vrij en gratis toegankelijk zijn. Lees meer (in English) news-6302 Tue, 06 Oct 2020 13:29:47 +0200 Overzicht van collecties, databanken en diensten van onderzoek naar AMR beschikbaar https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/overzicht-van-collecties-databanken-en-diensten-van-onderzoek-naar-amr-beschikbaar/ Samen met JPIAMR en VALUE-Dx zijn we trots dat er nu een overzicht van collecties, databanken en diensten van onderzoek naar antimicrobiële resistentie (AMR) beschikbaar is. De gegevens voor dit overzicht zijn vorig jaar met behulp van een vragenlijst verzameld. De resultaten zijn beschikbaar in een publiek rapport en in een interactief dashboard. Het dashboard kan geraadpleegd door de gehele AMR- onderzoeksgemeenschap. Bekijk hier de onderzoeksresultaten en het overzicht

De resultaten van de vragenlijst zijn opgenomen in een public report en in een interactief dashboard:

Bekijk het public report

Bekijk het interactieve dashboard

Volgende survey

Een volgende survey zal worden uitgezet om meer gedetailleerde informatie te verzamelen over individuele resources en services, en om aspecten te adresseren met betrekking tot vindbaarheid, hergebruik, duurzaamheid en kwaliteit. Voor de volgende survey streven we ernaar om een machine-readable metadataschema te gebruiken, waarmee we ervoor zorgen dat de input wordt gedocumenteerd volgens een gestandaardiseerde en door de gemeenschap overeengekomen beschrijving, uitwisselbaar is en up-to-date blijft! 

Dit is een initiatief door ZonMw namens de consortia JPIAMR en VALUE-Dx.

Meer informatie

]]>
news-6217 Thu, 24 Sep 2020 13:37:00 +0200 8 onderzoeken over antibioticaresistentie en FAIR-data https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/8-onderzoeken-over-antibioticaresistentie-en-fair-data/ Tijdens de derde en laatste subsidieronde van het programma Antibiotica Resistentie ontving ZonMw 17 uitgewerkte aanvragen. Hiervan starten er binnenkort 8 onderzoeksprojecten. Bijzonder aan deze ronde was dat de onderzoekers werden uitgedaagd om gebruik te maken van bestaande data en deze meer FAIR te maken. Daarbovenuit zijn deze onderzoeken vanzelfsprekend gericht op de aanpak van antibioticaresistentie vanuit een One Health benadering. Overzicht gehonoreerde projecten

De gehonoreerde projecten op het gebied van antibioticaresistentie en hergebruik van data hebben de volgende titels en hoofdaanvragers:

  1. Tackling antibiotic resistance by scanning antibiotic prescription patterns in primary care and identifying targets for improvement – Dr. K. Hek, NIVEL
     
  2. VRE-crossword, horizontal or vertical? Transmission of vancomycin-resistant Enteroccus faecium in Dutch hospitals – Dr. A.C. Schürch, Universitair Medisch Centrum Utrecht
     
  3. SiMiLAR study: Design of a Sustainable workflow to Monitor and control health care related transmission of LA-MRSA – Dr. M.H. Hermans, Jeroen Bosch Ziekenhuis
     
  4. AMR and Plasmids: One Health undercover transmission – Dr. L. van Alphen, Maastricht Universitair Medisch Centrum
     
  5. EStABLiSH – Effects of decreaSing AntiBiotic use in animals on antibiotic reSistance in Human infections - Dr. E. van Duijkeren, RIVM
     
  6. SUMmarizing antiMicrobial transmission data to Enable data Reanalysis and predictions by FAIR data use (SUMMERFAIR) – Dr. Ir. E.A.J. Fischer, Universiteit Utrecht
     
  7. Monitoring of Antibiotic Resistance in Veterinary Pathogens by re-use of data? Validation of existing databases – Dr. R. Bouwstra, Gezondheidsdienst voor Dieren
     
  8. Quantifiying the complex drivers of antibiotic resistance transfer by reusing (meta-) genomic databases – Dr. B.E. Dutilh, Universiteit Utrecht

Meer informatie over deze 8 en andere ZonMw-projecten over antimicrobiële resistentie vindt u op www.zonmw.nl/resistentie.

FAIR-data

Naast onderzoek naar antibioticaresistentie lag de focus tijdens deze subisidieronde ook op het hergebruiken van data en deze meer FAIR te maken. Dit houdt in dat de bestaande data zo worden verbeterd dat deze makkelijk vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en te hergebruiken zijn voor toekomstig onderzoek. Het gebruik van FAIR-data binnen wetenschap en samenleving versnelt kennisontwikkeling en innovatie.

Antibioticaresistentie en One Health benadering

Resistente bacteriën komen voor in mensen, dieren en de omgeving. Vanuit de disciplines betrokken bij humane gezondheid, veterinaire gezondheid en het milieu is kennis nodig om een effectieve aanpak van antibioticaresistentie te realiseren. Deze benadering staat bekend onder de noemer ‘One Health’.

Van de gehonoreerde projecten richten 2 projecten zich op de humane setting (project 1 en 2), 4 projecten op het snijvlak humaan-veterinair (project 3 t/m 6), 1 project op de veterinaire setting (project 7) en 1 project heeft een volledige One Health benadering (project 8).

Projectleidersbijeenkomst

Bij de start van de gehonoreerde projecten gaat ZonMw een bijeenkomst voor de projectleiders organiseren. Tijdens deze bijeenkomst wordt er ondersteuning geboden bij het FAIR maken van de bestaande data in samenwerking met data-experts.

Programma Antibioticaresistentie 

Deze 8 projecten zijn gefinancierd vanuit het programma Antibiotica Resistentie. ZonMw wil met het ontwikkelen, verspreiden en toepassen van kennis uit dit programma bijdragen aan de strategie voor de aanpak van antibioticaresistentie in Nederland.

Antibioticaresistentie is een van de thema’s binnen het cluster Gezondheidsbescherming. Er wordt ook wel eens gesproken over antimicrobiële resistentie, omdat naast bacteriën ook andere micro-organismen zoals schimmels, virussen en parasieten resistent kunnen worden. In dit programma wordt echter uitsluitend onderzoek gefinancierd dat zich richt op antibioticaresistentie. Dit is een urgent en wereldwijd probleem dat vraagt om een multidisciplinaire en internationale aanpak. Bacteriën kunnen zich snel aanpassen aan hun omgeving en worden resistent als zij worden blootgesteld aan antibiotica. Het risico bestaat dat mensen als gevolg hiervan overlijden aan een onschuldige infectieziekte zoals een blaasontsteking, omdat de veroorzakende bacterie niet meer gevoelig is voor antibiotica. Wij financieren onderzoek, verspreiden de kennis die onderzoek oplevert en stimuleren de toepassing van die kennis.

Meer informatie

]]>
news-6090 Mon, 31 Aug 2020 08:47:45 +0200 Open Access: meer impact van onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/open-access-meer-impact-van-onderzoek/ Open Access publiceren zorgt ervoor dat onderzoek snel en makkelijk toegankelijk is. Tijdens de coronapandemie is meer dan ooit gebleken dat dit belangrijk is. Artsen en patiënten bijvoorbeeld zoeken naar informatie over de behandeling van COVID-19. Om de impact van kennis te verder vergroten, verscherpt ZonMw met ingang van 1 januari 2021 de richtlijnen voor Open Access. Wat verandert er? Beter onderzoek en meer impact door Open Access

Het snel en toegankelijk delen van publicaties en data (Open Access) helpt de wetenschap, de gezondheidszorg en het onderwijs vooruit. Artsen, patiënten, beleidsmakers en praktijkprofessionals kunnen meteen gebruik maken van de meest recente inzichten en data. De kwaliteit van onderzoek en data verbetert omdat collega’s meteen mee kunnen kijken en experimenten kunnen reproduceren in hun eigen lab. En onderzoekers kunnen beter samenwerken, nationaal en internationaal. Het wordt ook eerder duidelijk wat wel en niet werkt zodat onderzoek bijgesteld of gestopt kan worden. Het is grotendeels aan Open Access publicaties te danken geweest dat snel aangetoond kon worden dat de werking en veiligheid van chloroquine en hydroxychloroquine als behandeling voor COVID-19-patiënten onvoldoende is. Jeroen Geurts, voorzitter van het bestuur van ZonMw: “De coronapandemie heeft extra scherp gemaakt waarom Open Access publiceren van belang is”.

Implementatie van Plan S

Al sinds 2013 verplicht ZonMw onderzoekers om alle publicaties die voortkomen uit onderzoek dat geheel of gedeeltelijk door ZonMw gesubsidieerd is, Open Access beschikbaar te stellen. Uit een onderzoek van het Centre for Science and Technology Studies (CWTS) blijkt dat dit in 2018 al lukte voor 60% van de publicaties. ZonMw wil deze stijgende lijn sterker doorzetten. Medio 2019 heeft ZonMw zich achter Plan S voor Open Access geschaard. Dit plan is opgesteld door cOAlition S, een samenwerkingsverband van internationale subsidieverstrekkers, met als doel om 100% Open Access te bereiken. ZonMw gaat, net als NWO, dit jaar de richtlijnen van Plan S implementeren.

Direct 100% Open Access vanaf 1 januari 2021

De principes van Plan S gelden voor alle subsidieoproepen die ZonMw publiceert vanaf 1 januari 2021. In vergelijking met 2020 scherpt ZonMw de richtlijnen dus verder aan. In de praktijk komt het er onder andere op neer dat er gratis toegang is tot de publicaties en er geen embargotermijn is tussen de datum van publicatie in een tijdschrift en de vrije toegankelijkheid van de publicatie online. Ook wordt publiceren mogelijk onder een open Creative Commons licentie waardoor resultaten verspreid/hergebruikt kunnen worden en wordt gericht op het behoud van auteursrechten door auteurs of hun instituten.

Drempels op de weg

Veel onderzoekers publiceren al Open Access maar nog niet in alle gevallen en ook niet altijd ‘direct’. De implementatie van Plan S zal dus voor onderzoekers van ZonMw-projecten kansen bieden maar ook drempels opwerpen. Onderzoekers lopen er onder andere tegenaan dat er voor Open Access publiceren soms hoge bedragen betaald moet worden. Daar wordt momenteel aan gewerkt, onder meer door landelijke afspraken van universiteiten met uitgevers. Ook ZonMw kijkt naar mogelijkheden om hier oplossingen voor te vinden. Rob Diemel, ZonMw coördinator Open Science: ”ZonMw wil Open Access stimuleren via meerdere routes, waarbij projectleiders zelf een keuze kunnen maken. Zo kunnen aanvragers in nieuwe rondes vanaf 2021 in hun projectbegroting budget opnemen voor publicatie via de zogeheten volledig gouden route (direct gratis en voor iedereen toegankelijke publicatie). Ook faciliteren we de groene route door onderzoekers toegang te bieden tot een wereldwijd veelgebruikt repository. Dit leidt tot snellere verspreiding van onderzoeksresultaten en biedt de onderzoekers meer zichtbaarheid.”

Open Access om kennis in de maatschappij te benutten

Ondanks dat de transitie van publiceren achter betaalmuren naar Open Access een lastig proces is, ziet Jeroen Geurts ook dat onderzoekers Open Access steeds meer omarmen: “Onderzoekers voelen natuurlijk ook de noodzaak om hun bevindingen maatschappelijk te laten benutten. Je ziet bij de COVID-19 onderzoeksprogramma’s dat er heel veel expertise is in Nederland om de negatieve effecten, medisch en niet-medisch, van COVID-19 tegen te gaan. Snelle toegang tot elkaars onderzoek en daar gebruik van kunnen maken, is voor onderzoekers, zeker wanneer ze werken in een race tegen de klok, van levensbelang.”

Erkennen en waarderen

Open Access vraagt ook om een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers. Open Access publicaties zijn beter vindbaar, worden vaker geciteerd en hebben een groter bereik. Het is belangrijk dat onderzoekers worden gewaardeerd om de kwaliteit van hun onderzoek en het belang ervan voor wetenschap en/of maatschappij, en niet om omstreden indicatoren zoals de journal impact factor en H-index. Daarom worden de principes van DORA (Declaration on Research Assessment) vanaf 2021 toegepast in de beoordeling en selectie van ZonMw-subsidieaanvragen. Dat moet leiden tot een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers.

Verplichten maar ook informeren en faciliteren

In de loop van 2020 zal ZonMw vooral bezig zijn om de richtlijnen van Plan S te implementeren en onderzoekers en projectteams te informeren en adviseren over het Open Access publiceren van hun onderzoek. Ook zal het ZonMw Open Access-team deze implementatie faciliteren door de richtlijnen in de processen op te nemen en de ZonMw-medewerkers goed voor te bereiden op deze veranderingen, zodat zij aanvragers kunnen helpen. Op de ZonMw-website is alle informatie te vinden en uiteraard kan iedereen die vragen heeft, terecht bij de medewerkers van het Open Access-team.

Meer informatie

]]>
news-6089 Sat, 29 Aug 2020 09:51:45 +0200 Hoe hardloopwedstrijden coronaproof worden – en vijf andere opmerkelijke coronastudies https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-hardloopwedstrijden-coronaproof-worden-en-vijf-andere-opmerkelijke-coronastudies/ In de Volkskrant verscheen vandaag een artikel waarin 6 van onze projecten over corona worden uitgelicht. Wij delen hier de links naar project- en programmapagina's voor meer achtergrondinformatie. In het artikel van de Volkskrant Hoe hardloopwedstrijden coronaproof worden – en vijf andere opmerkelijke coronastudies worden de voortgang en resultaten van 6 ZonMw-projecten over het coronavirus (COVID-19) besproken.

Hieronder vindt u per project dat wordt besproken de vindplaats op onze website.

Projecten

Meer informatie

]]>
news-6069 Wed, 26 Aug 2020 09:00:00 +0200 Maatschappelijke effecten COVID-19 onder de loep https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/maatschappelijke-effecten-covid-19-onder-de-loep/ Binnenkort starten in ieder geval 20 nieuwe onderzoeksprojecten om antwoord te krijgen op de vraag wat het effect is van het coronavirus (COVID-19) op onze maatschappij. Van 11 andere projecten zijn aanvullende administratieve stappen nodig voordat een besluit kan worden genomen over definitieve honorering. De onderzoeken richten zich op de impact van de genomen maatregelen, op de veerkracht van de samenleving en op de economische gevolgen voor de samenleving. Door de snelle start en de korte looptijd van de projecten kunnen deze onderzoeken op korte termijn relevante kennis opleveren. Effectiviteit en impact van maatregelen

De projecten die binnen dit thema starten, kijken naar de effectiviteit en impact van de genomen maatregelen en strategieën in reactie op de coronacrisis. Van onderzoek naar het welzijn en de duurzame inzetbaarheid van zorgmedewerkers tot onderzoek naar het effect van de genomen maatregelen op de grondrechten van met name kwetsbare rechtszoekenden en hun vertrouwen in de rechtspraak. Of van onderzoek naar de lessen die we uit de maatregelen van andere Europese landen kunnen halen tot onderzoek naar voorkeuren voor het uitrollen van COVID-apps in Nederland.

Menselijke veerkracht in de samenleving

Binnen dit thema richt onderzoek zich voornamelijk op groepen die tijdens de coronacrisis op sociaal en maatschappelijk gebied meer dan anderen geraakt worden door de gevolgen van de genomen maatregelen. Zo wordt onderzoek gedaan naar onderwijsachterstand bij kansarme (basisschool)leerlingen en wordt er onderzoek gedaan naar nieuwe kwetsbare groepen die zijn ontstaan (zoals zzp’ers en mensen met een tijdelijke baan, onder wie veel jongeren). Maar ook wordt er gekeken naar de mentale en fysieke langetermijneffecten van oud-COVID-19-patiënten en zorgmedewerkers.

Gevolgen en oplossingen voor economie

Onderzoek naar de economische veerkracht richt zich op de doorwerking van de crisis in verschillende sectoren van de economie, arbeidsmarkteffecten en steunmaatregelen. Een onderzoek richt zich bijvoorbeeld op het versterken van regionaal-economische structuur, met als doel op lange termijn de nationale economische weerbaarheid te vergroten. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar het effect van de coronacrisis op banken en de financiële stabiliteit in Europa.

COVID-19 Programma

Meer informatie over de gestarte projecten vindt u binnenkort op de website van ZonMw. Deze onderzoeken starten in het kader van een groot actie- en onderzoeksprogramma dat ZonMw in samenwerking met NWO in mei heeft opgezet rondom het nieuwe coronavirus. Projecten die onderzoek doen naar diagnostiek, behandeling en preventie van het coronavirus startten vorige maand. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar in welke mate en op welke wijze sectoren in regio’s geraakt worden door de coronacrisis en wat de verschillen verklaart in weerbaarheid en wendbaarheid van regio’s.

Meer informatie

]]>
news-6028 Thu, 20 Aug 2020 10:00:00 +0200 Strategieën om overgewicht te voorkomen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/strategieen-om-overgewicht-te-voorkomen/ In de internationale subsidieronde “Prevention of unhealthy weight gain and obesity during crucial phases throughout the lifespan (PREPHOBES)” zijn 15 uitgewerkte projectvoorstellen ingediend. Met de PREPHOBES subsidieoproep stimuleert het JPI HDHL de ontwikkeling, implementatie en evaluatie van innovatie strategieën en multidisciplinaire aanpakken om overgewicht en obesitas te voorkomen in verschillende levensfasen. Van projectidee naar uitgewerkt voorstel

In de internationale subsidieronde PREPHOBES zijn 36 projectideeën ingediend bij het JPI HDHL. Een internationaal panel van referenten heeft alle projectideeën beoordeeld op de criteria van de subsidieoproep. In totaal zijn 16 consortia uitgenodigd om een uitwerkt projectvoorstel in te dienen, het JPI HDHL heeft 15 uitgewerkte voorstellen ontvangen. Bij 11 van deze projectvoorstellen maakt een Nederlandse onderzoekgroep deel uit van het consortium.

Planning

De uitgewerkte voorstelen worden beoordeeld door een internationaal referenten panel. Het JPI HDHL verwacht uiterlijk november 2020 bekend te kunnen maken welke projecten worden aandragen voor honorering. In het voorjaar van 2021 staat een gezamenlijke kick-off meeting voor de gehonoreerde projecten gepland.

Internationale samenwerking tegen overgewicht

De internationale subsidieronde PREPHOBES wordt uitgevoerd door het Joint Programming Initiative, Healthy Diet for a Healthy Life (JPI HDHL). In deze subsidieronde werken 10 landen samen: Oostenrijk, België, Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Italië, Letland, Spanje en Nederland.

Meer informatie

 

]]>
news-6051 Tue, 18 Aug 2020 14:26:55 +0200 CO2 reductie in de gezondheidszorg https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/co2-reductie-in-de-gezondheidszorg/ Om CO2 te reduceren in de gezondheidssector is gericht onderzoek nodig naar de kennisbehoeften van stakeholders. Deze onderzoeken identificeren en prioriteren de kennisbehoeften van ziekenhuizen en langdurige zorginstellingen over CO2 reductie. Meerdere aanbevelingen voor onderzoek naar deze kennisbehoeften komen aan bod in de twee rapporten. De effecten van klimaatverandering zijn overal zichtbaar, met name de gezondheidsrisico’s verbonden aan de stijgende temperatuur. Klimaatverandering heeft daarom ook invloed op de zorgsector, waardoor het steeds belangrijker wordt dat de sector zich aanpast. Naast dat de zorgsector belangrijk is om de sociale impact van gezondheidsproblemen gerelateerd aan klimaatverandering terug te dringen, draagt het ook enorm bij aan CO2 emissie. De zorgsector draagt wereldwijd gemiddeld 4,4% bij aan de nationale CO2 emissie, in Nederland is dit zelfs 8,1%. Hierdoor is in Nederland de Green Deal 2.0: duurzame zorg voor een gezonde toekomst ontstaan om CO2 uitstoot in de zorgsector terug te dringen.

CO2 reduceren: de eerste stap is een beeld schetsen van de zorgsector

Zorginstellingen zijn al bezig met het implementeren van verschillende mitigatiemaatregelen, maar dit is nog lang niet genoeg om te voldoen aan de klimaatdoelstellingen van bijvoorbeeld het klimaatakkoord. Onderzoek naar CO2 reductie kan hierbij helpen, maar dit onderzoek moet dan wel gericht uitgevoerd worden. Daarom is kennis nodig over wat de kennisbehoeften zijn van stakeholders in de gezondheidssector, aangezien zij uiteindelijk moeten reduceren. Twee belangrijke stakeholders zijn ziekenhuizen en langdurige zorginstellingen, omdat zij verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijk deel van CO2 emissie in de sector. Meer inzicht in de missende kennis bij deze stakeholders kan helpen bij het verder reduceren van CO2 om uiteindelijk de doelstellingen te behalen en zo klimaatverandering tegen te gaan.

Kennisbehoeften

In samenwerking met de Vrije Universiteit van Amsterdam hebben 2 masterstudenten parallel aan elkaar een exploratief onderzoek uitgevoerd naar kennisbehoeften over CO2 in de zorgsector. Het doel van deze onderzoeken was om bij te dragen aan een kennisagenda over CO2 reductie in de zorg door inzicht te krijgen in de kennisbehoeften van ziekenhuizen en langdurige zorginstellingen. Door middel van diepte-interviews met 27 experts zijn meerdere kennisbehoeften geïdentificeerd en geprioriteerd. Dit heeft geresulteerd in de volgende aanbevelingen:

  • Meer wetenschappelijk onderzoek naar de milieu-impact van medische producten en medicijnen heeft de hoogste prioriteit.
  • Onderzoek is nodig naar de afweging tussen zorg en verduurzaming, bijvoorbeeld naar de afweging van infectiepreventie of de tevredenheid van cliënten versus verduurzaming. 
  • Er moet meer onderzoek gedaan worden naar de andere pijlers van de Green Deal 2.0 waarbij ook gekeken wordt naar andere stakeholders zoals leveranciers en pharmaceutische bedrijven.

Deze onderzoeken vormen een eerste verkenning op dit onderwerp, maar er moet nog steeds erg veel gebeuren. Het is echter gebleken dat zorgmedewerkers open staan om mee te werken aan klimaatmitigatie, wat de belangrijkste stap is. De samenwerking tussen de medewerkers en andere partijen in de zorg, zoals ZonMw, is hierbij essentieel om de gezamenlijke doelen te behalen.

Meer informatie

]]>
news-6050 Tue, 18 Aug 2020 13:20:13 +0200 Alle 'Hands' aan dek voor schone handen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/alle-hands-aan-dek-voor-schone-handen/ Het lespakket HANDSOME leert zorgprofessionals effectief omgaan met besmettingsgevaar bij kwetsbare ouderen. Als deze medewerkers goede handhygiëneregels en -methoden naleven, wordt verspreiding van ziekteverwekkers, zoals het coronavirus, beperkt. Belang van handhygiëne

Dat handhygiëne belangrijk is om de verspreiding van ziekteverwekkers te verkleinen is algemeen bekend. Tot voor kort was het niet vanzelfsprekend om regelmatig goed de handen te wassen; dit geldt ook voor de zorgsector. Handhygiëne is nog belangrijker geworden met de huidige uitbraak van het coronavirus waarbij verwacht wordt dat men goed de handen wast om zo de verspreiding van het virus te beperken. In verpleeghuizen komen zorgmedewerkers dagelijks in contact met ouderen die zeer vatbaar zijn voor virussen en bacteriën. Dit contact bestaat onder andere uit het verschonen van beddengoed, het brengen van het eten of om medicatie toe te dienen. Om te zorgen dat op dit soort momenten de verspreiding van een virus of bacterie beperkt blijft, moeten goede handhygiëneregels en -methoden worden nageleefd. Dat kan met het HANDSOME-lespakket van GGD Rotterdam-Rijnmond en het Erasmus MC.

Wat is HANDSOME?

In het HANDSOME-project is de effectiviteit van handhygiëne in verpleeghuizen onder de zorgmedewerkers onderzocht. Dit leidde tot de HANDSOME-methode: met onder andere trainingen, een toolkit, e-learning, presentaties en posters hebben zorgmedewerkers in verpleeghuizen de handhygiëne verbeterd.

Wat doet HANDSOME goed?

De evaluatie van het project liet zien dat door HANDSOME de handhygiëne sterk verbeterde onder de zorgmedewerkers in de aangesloten verpleeghuizen. In Nederland wordt ongeveer 1 van de 8 keer, dat handhygiëne toegepast zou moeten worden, daadwerkelijk uitgevoerd. Bij verpleeghuizen waar HANDSOME-lessen zijn gevolgd is dit verbeterd naar 1 op de 3 momenten.

Hoe wordt HANDSOME verspreid in Nederland?

In 2018 is via een verspreidings- en implementatie impuls (VIMP) de HANDSOME-interventie verder uitgerold over ongeveer 56 verpleeghuizen door heel Nederland. Meer dan 200 verpleeghuis- en zorgmedewerkers door heel Nederland hebben geleerd hoe zij HANDSOME zelf kunnen toepassen op de werkvloer door 12 train-de-trainer sessies. Inmiddels zijn de HANDSOME-tools al meer dan 1700 keer gedownload binnen een periode van 6 maanden in 2019 waarbij meer dan 3000 mensen de gratis e-learning met succes hebben afgerond. Daarnaast worden de handhygiënelessen onderdeel van mbo- en hbo-zorgopleidingen bij lessen over antibioticaresistentie.

Waar kan ik HANDSOME leren?

Door het succes van de HANDSOME-methode en de toenemende implementatie door heel Nederland, tonen de handhygiënelessen de waardevolle rol die zij kunnen spelen in de strijd tegen het coronavirus – en andere micro-organismen - in de zorg. Door de HANDSOME-lessen aan te bieden aan zorgmedewerkers kan de verspreiding van het virus worden afgeremd binnen verpleeghuizen en de kans op besmetting van ouderen verminderd worden. De trainingen worden aangeboden door Zorg voor Beter en kunnen gratis online worden gevolgd via www.free-learning.nl. Bij het succesvol afronden van de lessen is het ook mogelijk om een officieel certificaat te ontvangen.

Meer informatie

•    over de HANDSOME-methode en de -lessen zijn te vinden op de website van Zorg voor Beter
•    over het onderzoek naar de HANDSOME-methode kan je hier terecht op de project pagina op de website van ZonMw.

]]>
news-6044 Mon, 17 Aug 2020 16:16:47 +0200 Onderzoekers ontwikkelen slim nanodeeltje in strijd tegen antibioticaresistente infecties https://www.rug.nl/news/2020/08/onderzoekers-ontwikkelen-slim-nanodeeltje-in-strijd-tegen-antibioticaresistente-infecties Een consortium van Nederlandse en Chinese wetenschappers heeft een slim nanodeeltje weten te ontwikkelen dat in staat is om zelf een route te vinden naar een infectie in het lichaam én de bacteriën te doden. Dergelijke nanodeeltjes kunnen uiteindelijk een belangrijk middel worden in de strijd tegen antibioticaresistente infecties, zegt UMCG-hoogleraar in de biomateriaal gerelateerde biofilms en infecties Henny van der Mei. news-6029 Thu, 13 Aug 2020 10:22:00 +0200 Resultaten project over voeding en darm microbiota https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/resultaten-project-over-voeding-en-darm-microbiota/ Het onderzoeksproject ‘Diet-induced Arrangement of the gut Microbiome for improvement of Cardiometabolic health’ (DINAMIC) over voeding en darm microbiota is afgerond. Het doel van het onderzoek was om te kijken of een mediterraan dieet het gunstige effect van gezonde donor ontlasting op de insuline gevoeligheid bij personen met overgewicht kan versterken. De resultaten zijn gepresenteerd tijdens het afsluitende congres van JPI HDHL DINAMIC en het Paleissymposium ‘ The Microbiome’. Het belang van darmbacteriën

De samenstelling van de bacteriën in onze darm, de microbiota, is belangrijk voor onze gezondheid. In veel onderzoeken zijn associaties gevonden tussen de microbiota en een scala aan ziekten zoals auto-immuunziekten (IBD, diabetes type-1), overgewicht en diabetes type 2, en bijvoorbeeld ook Alzheimer.
In dit onderzoek is de microbiota (uit de ontlasting) van een gezonde donor getransplanteerd in mensen met het metabool syndroom, een aandoening die gepaard gaat met een combinatie van een hoge bloeddruk, suikerziekte, verhoogd cholesterol en overgewicht. De microbiota zijn getransplanteerd in combinatie met het eten van een gezond (Mediterraan) dieet. Met als doel te achterhalen of dit een gunstig effect heeft op de insuline gevoeligheid bij personen met overgewicht om zo het ontstaan van suikerziekte bij patiënten met overgewicht te vertragen.

Resultaten

Gebleken is dat het voorschrijven van een gezond (Mediterraan) dieet een gunstig effect heeft op de vetspiegels (plasma lipiden) bij patiënten met metabool syndroom. Er was geen toegevoegd gunstig effect van het mediterraan dieet en de microbiota transplantatie van een gezonde donor, doordat het mediterrane dieet de darmbacterie diversiteit in beide groepen verhoogde tot hetzelfde niveau. Wel zijn er door dit onderzoek specifieke darmbacterie stammen geïdentificeerd, waarvan bekeken wordt of deze ontwikkeld kunnen worden als next generation probiotica als behandeling voor diabetes.

Paleissymposium

JPI HDHL projectleider Prof. Nieuwdorp (van DINAMIC) was vorig jaar uitgenodigd als spreker op het Paleissymposium ‘The Microbiome’, waar hij onder andere de resultaten van zijn onderzoek presenteerde. Koning Willem-Alexander was gastheer van het symposium en ook Prinses Beatrix was aanwezig.  Luister hier naar zijn presentatie (Engelstalig; alleen geluid, geen beeld).

Meer informatie

 

]]>
news-6023 Mon, 10 Aug 2020 11:17:18 +0200 Tussentijds internationaal symposium darm microbiotica https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tussentijds-internationaal-symposium-darm-microbiotica/ In het begin van de zomer kwamen de internationale consortia van de JPI HDHL subsidierondes over voeding en het darmmicrobioom bijeen voor een virtueel tussentijds symposium. Elf onderzoeksprojecten en het Kennisplatform over voeding, darmmicrobioom en gezondheid presenteerden hun voorlopige resultaten, en lieten zien hoe ze aan het eind van het project hun resultaten willen delen en verspreiden. Het tussentijdse symposium vond online plaats en werd bezocht door bijna 80 deelnemers, waaronder ook veel jonge onderzoekers. Tijdens het symposium werd de voortgang van de projecten gepresenteerd, waarna er ruimte was voor vragen en discussie. Experts uit de beoordelingscommissie en leden van de JPI HDHL wetenschappelijke en stakeholder adviesraad waren uitgenodigd om de voortgang van de projecten te monitoren.

Onderzoek naar het darm microbioom

Het darm microbioom is de unieke samenstelling van de micro-organismen in de darmen van ieder individu. Het draagt onder andere bij aan de vertering van ons voedsel. Daarnaast beïnvloedt de samenstelling van het darm microbioom metabole processen in het lichaam en daarmee ook het ontstaan en verloop van chronische aandoeningen. De onderliggende mechanismen en de exacte rol die voeding hierin speelt, is nog onduidelijk. Het JPI HDHL heeft 11 onderzoeksproject op dit onderwerp gefinancierd in de ‘Cofunded call on Intestinal Microbiomics’.

Een aantal voorbeelden

Een deel van de projecten kijkt naar een specifiek onderdeel in de voeding. Zo worden er diëten met verschillende verteerbare of juist onverteerbare voedingsvezels getest in groepen patiënten. Mogelijk kan dit hart- en vaatziekten en leverziekten positief beïnvloeden.
De samenstelling van het microbioom verschilt in verschillende etniciteiten. In een project wordt onderzocht hoe dit samenhangt met eiwit in het dieet en het ontstaan van diabetes type 2. Weer andere projecten onderzoeken de invloed van verschillende diëten op gezondheid en ziekten, zoals het Mediterrane dieet in relatie tot hart- en vaatziekten, het ‘Westerse’ dieet in relatie tot chronische ontsteking, het verschil tussen een plantaardig dieet en een dieet hoog in rood vlees en het risico op darm kanker.
Het uiteindelijke doel van een groot aantal projecten is het ontwikkelen van pre-/probiotica, supplementen of dieet voorschriften om je darmgezondheid te bevorderen en daarmee ook de samenhangende chronische ziekten aan te pakken.

Kennisplatform darm microbioom

Naast de onderzoeksprojecten, financiert het JPI HDHL ook een kennisplatform op dit onderwerp, gericht op harmonisatie van al het lopende onderzoek. Tijdens het symposium riep het kennisplatform op tot het delen van beschikbare studies en data in de Dash-in database. Als alle studies en onderzoeksplannen geregistreerd worden in de database, vergemakkelijkt dit de samenwerking en is het duidelijker met wie je contact kunt opnemen voor een vraag over bijvoorbeeld dieetinterventies met onverteerbare vezels.

Op bezoek bij de Nederlandse onderzoekers

Nederlandse onderzoeksgroepen zijn betrokken in 5 van de 11 onderzoeksprojecten. Het programmateam van ZonMw is bij deze projecten op bezoek geweest, lees hier meer. TNO leidt het coördinatieteam van het kennisplatform, hier gaat het programmateam in februari 2021 op bezoek.

Meer informatie

 

]]>
news-5984 Wed, 29 Jul 2020 14:38:53 +0200 Optimalisering datagebruik in COVID-19-onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/optimalisering-datagebruik-in-covid-19-onderzoek/ We laten FAIR-datadiensten en een dataportaal ontwikkelen om het gebruik van data in COVID-19-onderzoek te optimaliseren. Aan GO FAIR Foundation en stichting Health-RI hebben we vanuit het COVID-19 Programma hiertoe opdracht gegeven. Met deze opdracht willen ZonMw en andere financiers het ‘Virus Outbreak Data Access Network' (afgekort VODAN) realiseren dat bijdraagt aan de oplossing van de COVID-19-crisis. Ontwikkeling FAIR-datadiensten

De GO FAIR Foundation ontwikkelt samen met de COVID-19-onderzoeksgemeenschap de standaarden en technologieën om data uit de COVID-gerelateerde ZonMw-projecten FAIR te maken en daarmee herbruikbaar voor toekomstig onderzoek. FAIR staat voor ‘findable, accessible, interoperable, reusable for machines and humans’. De FAIR-datadiensten zijn toegespitst op deze FAIR-principes. Het gaat hierbij om specifieke keuzes die COVID-onderzoekers maken op bijvoorbeeld het gebied van metadata. De FAIR-datadiensten zijn hierbij voortdurend toegespitst op de onderzoeksthema’s (COVID-19) en -methoden (bijvoorbeeld klinisch, biomedisch, sociaalwetenschappelijk onderzoek).  

Samenwerking data-experts en COVID-19-experts

De ontwikkeling van FAIR-datadiensten gebeurt in nauwe samenwerking met de projecten die ZonMw honoreert voor de bestrijding van de coronapandemie en de gevolgen daarvan voor gezondheid en maatschappij. De GO FAIR Foundation en stichting Health-RI bieden vervolgens ondersteuning bij de toepassing hiervan in de projecten van het COVID-19 Programma. De data- en COVID-19-experts vormen samen een ‘data stewardship community’ waarbinnen zij ervaringen uitwisselen en de verdere ontwikkeling van FAIR-datadiensten voeden.

Nationaal dataportaal

Health-RI ontwikkelt een nationaal dataportaal waarmee onderzoekers – onder voorwaarden en rekening houdend met de privacy van betrokkenen - toegang kunnen krijgen tot de FAIR-onderzoeksdata en data van COVID-19-ziekenhuispatiënten.
Health-RI bouwt aan een nationale gezondheidsinfrastructuur die optimaal toegang geeft tot kennis, tools, faciliteiten, zorgdata en lichaamsmateriaal (biobanken). Voor de opdracht van ZonMw is het relevant dat alle universitair medische centra (umc’s), gecoördineerd door NFU, zijn betrokken. De umc’s op hun beurt werken samen met de grote perifere ziekenhuizen. Gezamenlijk worden zo de meeste COVID-19-patiënten in Nederland bereikt. Het dataportaal staat ook open voor andere zorgaanbieders die COVID-19-data willen aanleveren voor onderzoek. Health-RI coördineert de complexe samenwerking tussen zorg, onderzoek en infrastructuur voor verantwoord onderzoek naar COVID-19.

Winst voor COVID 19-onderzoek

De COVID-19-specifieke FAIR-datadiensten komen beschikbaar voor al het COVID-19-gerelateerde onderzoek, zowel nationaal als internationaal. Ze voegen belangrijke waarde toe aan de projecten binnen en buiten ZonMw. Ook bieden zij kansen voor al het toekomstig en innovatief onderzoek naar COVID-19, zoals:

  • de toepassing van nieuwe onderzoekstechnieken (zoals kunstmatige intelligentie), die zonder deze nieuwe FAIR-datadiensten niet mogelijk zouden zijn
  • een sneller inzicht in COVID-19-gerelateerde problemen, zoals bijvoorbeeld het ziektebeloop.

Het resultaat van de opdrachten draagt op die manier bij aan de versnelling van de oplossing van de internationale coronacrisis, zowel met betrekking tot de ziekte, als de sociaalmaatschappelijke en economische gevolgen van COVID-19. Hiermee zijn we ook goed voorbereid op een uitbraak van een (nieuwe) infectieziekte.

Meer informatie

]]>
news-5951 Fri, 17 Jul 2020 10:47:00 +0200 Gehonoreerd innovatief onderzoek in COVID-19 Programma https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gehonoreerd-innovatief-onderzoek-in-covid-19-programma/ Binnen het COVID-19 Programma zijn inmiddels 40 projecten gehonoreerd. Daarnaast zullen 12 projecten na aanvullende administratieve stappen financiering ontvangen. Vanuit dit programma start onderzoek dat zich richt op de effecten van en de maatregelen tegen de coronapandemie. Het gaat om een substantiële financiële injectie in het Nederlandse onderzoeksveld. Hiermee zet het ministerie van VWS samen met ZonMw en NWO in op snelle invoering van innovatieve maatregelen die voortkomen uit deze projecten. Onderzoek over volle breedte van de gezondheidszorg

Een effectieve aanpak van de coronapandemie brengt vele kennisbehoeftes en onderzoeksvragen met zich mee. Het COVID-19 Programma heeft drie aandachtsgebieden:

  • Voorspellende diagnostiek en behandeling
  • Zorg en preventie
  • Maatschappelijke dynamiek

Voorspellende diagnostiek en behandeling

Binnen aandachtsgebied 1 ‘Voorspellende diagnostiek en behandeling’ zijn 17 projecten gehonoreerd van de 22 projecten die hiervoor in aanmerking komen. Een aantal projecten richt zich op nieuwe of bestaande therapieën en hun werkingsmechanismen. Andere projecten houden zich bezig met het verkrijgen van inzichten in onder andere het microbioom, immuniteit, voorspellende parameters en behandeling op maat.
Een voorbeeld van zo’n project is: Een fase-2-klinisch-onderzoek noodzakelijk voor de klinische ontwikkeling van medicijn lanadelumab voor COVID-19 van dr. R. Brüggemann en dr. F van de Veerdonk van het Radboudumc. In dit project wordt onderzocht of het intraveneus toedienen van lanadelumab de behoefte aan externe toediening van zuurstof – noodzakelijk door longoedeem – kan verminderen en voorkomen tijdens de COVID-19-infectie.

Proefdiervrije innovaties

Naast de genoemde 22 projecten gaan vijf projecten binnen aandachtsgebied 1 onderzoek doen naar de ontwikkeling van nieuwe of bredere toepassing van bestaande proefdiervrije innovaties. Het ZonMw-programma Meer Kennis met Minder Dieren en de Stichting Proefdiervrij stelden hiervoor ruim € 2 miljoen beschikbaar. Het uiteindelijke doel is relevanter gezondheids(zorg)onderzoek voor de mens.

Zorg en preventie

Binnen aandachtsgebied 2 ‘Zorg en preventie’ zijn 20 projecten gehonoreerd van de 25 projecten die hiervoor in aanmerking komen. Deze projecten richten zich op de organisatie van de zorg en kwetsbare burgers. Daarnaast is specifiek aandacht voor zorgverleners. De focus ligt op:

  • De impact van gedrag en gedragsveranderingen op de verspreiding van het virus
  • De gevolgen van de maatregelen voor het individu of voor specifieke kwetsbare groepen
  • Verspreiding van de epidemie en maatregelen om dit te voorkomen

Zo is er bijvoorbeeld het project 'TRACE II: Patiëntuitkomsten na uitgestelde electieve operaties tijdens de COVID-19 pandemie' van dr. D. de Korte-de Boer en prof. dr. Wolfgang Buhre (afdeling Anesthesiologie en Pijngeneeskunde van het Maastricht Universitair Medisch Centrum+). In dit project worden de effecten van het uitstellen van niet-acute operaties tijdens de COVID-19 pandemie door een consortium van 10 instellingen, waaronder vier academische en vier perifere ziekenhuizen, onderzocht.

Palliatieve zorg

Binnen aandachtsgebied 2 komen vijf projecten in aanmerking voor honorering door het programma ‘Palliantie. Meer dan zorg’. Hiervan zijn er nu drie gehonoreerd. De projecten richten zich op ondersteuning en rouwverwerking van naasten bij het overlijden van hun dierbaren. Daarnaast is er aandacht voor de impact van sociale isolatie door COVID-19 op intra- en extramurale zorg voor mensen met dementie in de palliatieve fase.

Looptijd en budget

De ministeries van VWS en OCW en NWO financieren het COVID-19 Programma. Voor dit actie- en onderzoeksprogramma is in totaal € 40 miljoen beschikbaar voor subsidies aan praktijk- en onderzoeksprojecten. Eind augustus is de besluitvorming over de subsidieaanvragen van aandachtsgebied 3 ‘Maatschappelijke dynamiek’. Alle projecten starten in september 2020.

Uitzonderlijke situatie

De coronacrisis heeft aanzienlijke impact, ook op de volksgezondheid en de gezondheidszorg. Er is grote behoefte aan nieuwe kennis en praktische oplossingen om de negatieve gevolgen van de pandemie te beperken. Onderzoek is nodig om te leren van de negatieve en positieve ervaringen, zowel nu als op de langere termijn. In opdracht van VWS hebben we daarom samen met NWO in maart een actie- en onderzoeksprogramma voorbereid dat geresulteerd heeft in onder andere het COVID-19 Programma. Het tempo waarin dit is verlopen, is een enorme uitdaging voor de subsidieaanvragers, voor NWO en voor ons zelf.

Meer informatie

 

]]>
news-5935 Mon, 13 Jul 2020 13:31:54 +0200 Onderzoek naar voeding bij herstel ic-patiënt https://albrandswaardsdagblad.nl/algemeen/onderzoek-naar-voeding-bij-herstel-ic-patint Vier Nederlandse en vijf Belgische ziekenhuizen onderzoeken of voeding helpt bij het herstel van mensen die op een intensive care hebben gelegen. De onderzoekers willen weten of patiënten sneller herstellen als ze eiwitrijke sondevoeding krijgen.