ZonMw tijdlijn Resistentie https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Resistentie nl-nl Sun, 26 May 2019 19:51:35 +0200 Sun, 26 May 2019 19:51:35 +0200 TYPO3 news-4074 Tue, 21 May 2019 19:15:00 +0200 Implementatie in de volle breedte van antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/implementatie-in-de-volle-breedte-van-antimicrobiele-resistentie/ Twee afgeronde projecten over antimicrobiële resistentie kunnen met extra financiering de toepassing van hun onderzoeksresultaten in de praktijk bevorderen. Een extra stimulans voor implementatie! Eén project gaat over resistentie als gevolg van therapiefalen bij mensen geïnfecteerd met hiv. Het andere project gaat over verantwoord antibioticagebruik binnen gezelschapsdierenpraktijken. ITREMA-project: therapiefalen, hiv en antimicrobiële resistentie

Het ITREMA-project is een samenwerkingsverband van onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), Radboudumc, de Universiteit van de Witwatersrand in Johannesburg, Zuid-Afrika (WITS) en een grote hiv-kliniek in Zuid-Afrika (Ndlovu Care Group). In een gerandomiseerde klinische trial is de huidige Zuid-Afrikaanse zorgstandaard over monitoring van hiv-infectie tijdens antiretrovirale therapie vergeleken met een intensievere monitoringstrategie. De onderzoekers hebben een nieuwe werkwijze voor monitoring van hiv-therapie in ontwikkelingslanden ontwikkeld. In samenwerking met de Zuidelijk Afrikaanse beroepsorganisatie van hiv-zorgverleners (SAHIVCS) krijgen verpleegkundigen en patiëntenvoorlichters training en is er een online platform opgezet. Door deze samenwerking is draagvlak gerealiseerd en heeft het project een groot bereik.

Onderzoekresultaten

In ontwikkelingslanden ontvangen meer dan 10 miljoen mensen die zijn geïnfecteerd met hiv, antiretrovirale therapie. Hiv kan ongevoelig worden voor therapie, door bijvoorbeeld onvoldoende therapietrouw. Om therapiefalen vroegtijdig te signaleren, luidt de aanbeveling de virale lading (hoeveelheid virus in het bloed) regelmatig te controleren. In ontwikkelingslanden vindt deze controle minder frequent plaats. Dit vertraagt de signalering van therapiefalen, met als mogelijke gevolgen: toenemende medicatieresistentie, ziekteprogressie en verdere hiv-verspreiding.
Het project had als resultaat dat een intensieve controlestrategie met zelf ontwikkelde innovatieve technologie therapiefalen vroeger opspoort en leidt tot kostenbesparing. Ook is inzicht gekregen in hoe sociaaleconomische factoren bijdragen aan therapiefalen.

Impuls voor verspreiding

Met de verspreidings- en implementatie-impuls (VIMP) krijgt dit project een extra impuls om een betere patiëntenzorg te realiseren en om de verspreiding van hiv onder de bevolking te verminderen. De vertaling van theorie naar praktijk zal plaatsvinden via een combinatie van fysieke trainingen over de nieuwe werkwijze aan verpleegkundigen en patiëntenvoorlichters en het opzetten van een online platform.

VASAP-project: meer verantwoord antibioticagebruik in gezelschapsdierenpraktijken

Onderzoekers van Universiteit Utrecht bevorderen met een VIMP de landelijke implementatie van het Antimicrobial Stewardship and Pets (ASAP)-project. Het resultaat van hun onderzoek was dat een gerichte aanpak binnen gezelschapsdierenpraktijken leidt tot meer verantwoord gebruik van antibiotica.

Implementatie

Het Antimicrobial Stewardship Programma (ASP) is ontwikkeld binnen het ASAP-project en is uitgerold in 44 Nederlandse gezelschapsdierenpraktijken. Het ASP bestond onder andere uit nascholing voor gezelschapsdierenartsen, een informatiefolder voor diereigenaren en individuele feedback per praktijk. Dit leidde tot een significante daling van het antibioticumgebruik. Deze daling kwam bovenop de daling in antibioticumgebruik, die onder invloed van andere maatregelen en factoren al was ingezet in de jaren voorafgaand aan het project. De deelnemers aan het project gaven aan bewuster om te gaan met antibiotica en konden individueel verschillende verbeterpunten noemen uit de praktijk over antibioticumgebruik.

In het VASAP-project ligt de focus op verdere verspreiding en implementatie van het ASP van de onderzoeksresultaten in gezelschapsdierenpraktijken. Met de VIMP wordt een online training gemaakt (small private online cursus) gebaseerd op onderdelen uit het ASP van het ASAP-project waarin verschillende interactieve onderwijsvormen aan bod komen. De training wordt ook opgenomen in het curriculum van master Gezelschapsdieren voor studenten Diergeneeskunde.

Onderzoeksprogrammering antimicrobiële resistentie

In 2018 is het programma Priority Medicines Antimicrobiële resistentie (AMR) geëvalueerd. Van het programma Antibiotica Resistentie stellen we later dit jaar de 3e en laatste subsidieronde open.

Meer informatie

 

 

 

 

 

 

 

]]>
news-4073 Tue, 21 May 2019 16:10:57 +0200 Uitkomst survey antibioticaresistentie en hergebruik data https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/uitkomst-survey-antibioticaresistentie-en-hergebruik-data/ Onderzoekers en zorgprofessionals hebben in de survey suggesties gedaan over de looptijd en de benodigde capaciteit voor potentiële onderzoeksprojecten over antibioticaresistentie en hergebruik data. De vele reacties helpen ons bij het vormgeven van de subsidieoproep en het organiseren van de laatste subsidieronde van het programma Antibiotica Resistentie. Uitkomst survey

We hebben veel reacties ontvangen op de survey die we uitgezet hebben in februari. Vooral onderzoekers en zorgprofessionals voelen zich betrokken bij antibioticaresistentie en hergebruik data en denken er graag over mee. We hebben nu meer inzicht in de benodigdheden van de onderzoekers om een goed projectvoorstel te kunnen schrijven. Ook hebben wij een goed beeld gekregen van de onderzoekers die mogelijk indienen. De potentiële indieners weten wat ze kunnen verwachten van de komende subsidieronde. En zij kunnen anticiperen op de aanstaande openstelling van de ronde.

Openstelling subsidieronde

We hebben potentiele onderzoekers in februari geconsulteerd voorafgaand aan de opstelling van de subsidieronde. De subsidieronde gaat naar verwachting deze zomer open. Hou de subsidiekalender in de gaten.

Reden voor survey

Deze 3e en laatste ronde van het programma Antibiotica Resistentie willen we gebruiken voor implementatie. Het leek ons handig vooraf te inventariseren hoeveel tijd onderzoekers nodig hebben voor de analyse van eerdere data en implementatie van bestaande data. En dat op het gebied van antibioticaresistentie. Daarom hebben we een survey uitgezet met vragen over de looptijd en benodigde capaciteit voor potentiële onderzoeksprojecten. Ook waren we benieuwd naar de interesse om in te dienen.

Meer informatie

 

]]>
news-4048 Mon, 20 May 2019 09:11:00 +0200 12 nieuwe projecten gehonoreerd op het gebied van Infectieziektebestrijding https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/12-nieuwe-projecten-gehonoreerd-op-het-gebied-van-infectieziektebestrijding/ In een aanvullingsronde van het programma Infectieziektebestrijding zijn 12 projecten van maximaal 18 maanden gehonoreerd. Deze projecten starten allemaal in 2019 en zijn naar verwachting begin 2021 afgerond. Alle projecten zijn een vervolg op eerder gehonoreerde grotere projecten die in een vergevorderd stadium zijn. Een overzicht van de gehonoreerde projecten

The Netherlands Chlamydia Cohort Study: The way forward in terms of chlamydia control

Drs. B.M. Hoenderboom (v), Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Chlamydia blijft de meest gerapporteerde bacteriële soa in Nederland. Een infectie kan ernstige gevolgen hebben voor vrouwen, zoals bekkenontsteking, ectopische zwangerschap en onvruchtbaarheid. In 2015 is het Nederlandse Chlamydia Cohort Study (NECCST) gestart. In het project wordt een nieuwe gegevensverzamelingsronde uitgevoerd om verdere gegevens over aan Chlamydia gerelateerde complicaties te verzamelen. De verlenging stelt de onderzoekers in staat lange termijn complicaties van een chlamydia infectie te onderzoeken.

Detectie van vaginale en rectale Chlamydia trachomatis-infectie na behandeling: wat is de rol van orale chlamydia en van het chlamydia genotype?

Dr. N.H.T.M. Dukers-Muijrers (v), Maastricht University, Care and Public Health Research Institute (Caphri)
Dit project is een vervolg op het oorspronkelijke project FemCure. In het net gehonoreerde project worden aanvullende laboratoriumanalyses en statistische verwerking van reeds verzamelde data uit de eerdere FemCure-studie gedaan. De FemCure-studie onderzocht de rol van anale infecties in de overdracht van Chlamydia tussen personen of tussen lichaamsgebieden van een persoon.

Relatie non-Hodgkin lymfoom en (chronische) Q-koorts

Dr. J.J. Oosterheert (m), Universitair Medisch Centrum Utrecht
De mogelijke relatie tussen Q-koorts en het non-Hodgkinlymfoom wordt grondig onderzocht. Dit gebeurt door gebruik te maken van beschikbare gegevens over een langere periode (t/m 2017) en een betere koppeling tussen Q-koortsblootstelling en aanwezigheid van non-Hodgkinlymfoom. De resultaten van dit onderzoek zullen meer duidelijkheid geven aan Q-koortspatiënten over de langetermijngevolgen van de ziekte.

‘Optimaliseren van de behandeling van chronische Q koorts: nieuwe diagnostische technieken’

Dr. J.J. Oosterheert (m), Universitair Medisch Centrum Utrecht
Een chronische-Q-koortsdiagnose stellen is ingewikkeld en duurt lang. Ook het effect van een behandeling is moeilijk te beoordelen. Dit project evalueert de waarde van de antistoffen voor het monitoren van de behandeling en onderzoek een nieuwe diagnostische methode, fluorescentie in-situ hybridisatie (FISH). De resultaten uit dit onderzoek kunnen richting geven aan verbetering van diagnostiek en behandeling van chronische Q-koortspatiënten.

Zoonotic relevance of Chlamydia gallinacea and C. avium in community acquired pneumonia in the Netherlands.

Dr. H.I.J. Roest (m), Wageningen Universiteit
Dit project doet onderzoek naar het mogelijke zoönotische potentieel (overdraagbaarheid van dier naar mens) van een nieuwe Chlamydia-soort in pluimvee. In samenwerking met laboratoria voor medische microbiologie die momenteel betrokken zijn bij toezicht op luchtweginfecties als longontstekingen (pneumonie) worden DNA-monsters verzameld en getest.

Zoönose als netwerk - Bevorderen van het intersectorale netwerk via de "One Health Hub"

Dr. N. Beerlage-de Jong (v), Universiteit Twente
Bij een uitbraak van een zoönose (zoals vogelgriep en Q-koorts) moeten zorg- en hulpverleners uit de veterinaire, publieke en humane zorg snel en intensief met elkaar samenwerken. Doordat de verschillende sectoren elkaars taal niet spreken en elkaars werkveld niet goed kennen, is samenwerking niet gemakkelijk. Dit project onderzoekt hoe technologie de intersectorale samenwerking kan ondersteunen. Met deze technologie, ontwikkeld in nauwe samenwerking met de zorg- en hulpverleners, leren zij gaandeweg elkaars taal en werkgebied kennen. Zo kunnen ze elkaar beter vinden en ontstaat meer wederzijds begrip voor een gezamenlijke aanpak bij uitbraken.

The role of the mycobiome in Clostridioides difficile colonization and infection.

Dr. R.D. Zwittink (v), Leids Universitair Medisch Centrum
Clostridioides difficile is een bacterie die een ernstige darminfectie kan veroorzaken, vooral bij patiënten die zijn opgenomen in een zorginstelling en met antibiotica behandeld worden. Darmmicrobiotica spelen een belangrijke rol bij een darminfectie. Er is weinig bekend over de invloed van schimmels (mycobiota) bij een darminfectie. Dit onderzoek brengt de mycobiota van ziekenhuispatiënten in kaart om de interacties tussen schimmels, bacteriën en Clostridioides difficile en het ontstaan van deze darminfectie te begrijpen.

Modeling tick-borne encephalitis disease risk for The Netherlands

Dr. ir. C.J.M. Koenraadt (m), Wageningen University & Research
Het doel van het project is om een risicomodel te ontwikkelen voor de verspreiding van het tekenencephalitis virus. Sinds 2016 zijn de eerste gevallen van dit door teken overgedragen virus in Nederland gesignaleerd. Er wordt gebruik gemaakt van gegevens afkomstig van teken en wilde muizen (met name bosmuizen en rosse woelmuizen). Met name de rol van immuniteit in wilde muizen staat centraal, omdat vermoed wordt dat dit een belangrijke rol speelt in de overdracht van het virus tussen muis en teek.

Non-daily use of HIV Pre-exposure prophylaxis: a tale of two cities

Prof. dr. M. Prins (v), GGD Amsterdam
PrEP is een pil met hiv-remmers die een hiv-infectie kan voorkomen. De pil kan dagelijks (continue bescherming) of alleen tijdens bepaalde periodes (periodiek) worden ingenomen. In het AMPrEP (Amsterdam PrEP)-project en het Belgische Be-PrEP-ared-project is de toepasbaarheid van dagelijkse en periodieke PrEP onderzocht. In dit gezamenlijke project worden extra inzichten verkregen door de gegevens van beide studies samen te voegen. De onderzoekers willen beter begrijpen waarom men kiest voor dagelijks of periodieke PrEP. Ook wordt bestudeerd welke kenmerken geassocieerd zijn met het oplopen van een hiv- of hepatitis C-infectie.

Gini in a bottle: Impact of PrEP on sexual behavior and sexually transmitted infections in the MSM population

Prof. dr. M.E.E. Kretzschmar (v), Universitair Medisch Centrum Utrecht
Er zijn grote verschillen in seksueel risicogedrag onder mannen die seks hebben met mannen (MSM). De meeste MSM nemen weinig risico terwijl een kleinere groep mannen veel seksueel risicogedrag vertoont. In de laatste groep komen ook meer hiv-infecties en andere soa’s voor. Om het aantal nieuwe hiv-infecties in Nederland terug te dringen, wordt pre-exposure prophylaxe (PrEP) beschikbaar gesteld voor MSM met veel seksueel risicogedrag. Dit project brengt in kaart hoe het aantal nieuwe hiv-infecties en andere soa’s varieert over groepen (MSM) die verschillen in hun mate van seksueel risicogedrag.

Innate immune defense during pneumonia in the elderly: implications of cell-specific changes in the metabolome and lipidome

Prof. dr. T. van der Poll (m), Amsterdam Universitair Medisch Centrum
Longontsteking is wereldwijd de op drie na meest voorkomende doodsoorzaak en 's werelds leidende besmettelijke moordenaar, verantwoordelijk voor een naar schatting 3 miljoen doden per jaar. Ouderen zijn kwetsbaar voor pneumonie opgelopen buiten het ziekenhuis. Veel leeftijd-geassocieerde ziekten zijn gelinkt aan verzwakking van het immuun systeem, genaamd Immunosenescence. Immunoscenescence heeft een grote inpact op de aangeboren immuunrespons tegen bacteriele pathogenen. In dit project wordt de impact van longontsteking op het aangeboren immuunsysteem onderzocht.

Travel-Imported Arbovirus infections; measuring silent introductions (TIARA-silent)

Dr. S.J.M. Hahné (v), Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Door muggen overgebrachte infecties, in het bijzonder arbovirussen, vormen een snel groeiende wereldwijde dreiging. Het arbovirus wordt door buitenlandse reizigers mee naar huis genomen. Deze studie beoordeelt reis-geïmporteerde arbovirus-infecties en vult ze aan met het meten van asymptomatische arbovirus-infecties. Om de algehele nauwkeurigheid van de kwantitatieve schattingen te verbeteren, wordt de studiegroepgrootte uitgebreid.

Infectieziektebestrijding

Het programma Infectieziektebestrijding draagt bij aan de ontwikkeling van kennis om het aantal (ernstig) zieke mensen door infectieziekten te verminderen. Infectieziekten worden veroorzaakt door virussen, bacteriën of schimmels en vormen een risico voor de volksgezondheid. Voorheen gezonde mensen kunnen bijvoorbeeld te maken krijgen met een ernstige ziektelast na het oplopen van een infectie.

Meer informatie

 

]]>
news-4049 Fri, 17 May 2019 14:30:46 +0200 Vernieuwde strategische onderzoeks- en innovatieagenda voor antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vernieuwde-strategische-onderzoeks-en-innovatieagenda-voor-antimicrobiele-resistentie/ JPIAMR, een internationaal samenwerkingsverband voor onderzoek naar antimicrobiële resistentie (AMR), heeft een actuele onderzoeksagenda gelanceerd. Deze agenda is een handvat voor zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers, media, opleiders, om in samenwerking AMR wereldwijd te beheersen.

Internationaal samenwerkingsverband

ZonMw is een van de 27 leden van The Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR). Het proces van het vernieuwen van de strategische onderzoeks- en innovatieagenda (SRIA) is gecoördineerd door ZonMw in samenwerking met een JPIAMR-redactie.

Onderzoeksprioriteiten

De SRIA heeft 6 aandachtsgebieden voor antimicrobiële resistentie: behandeling, diagnostiek, surveillance, transmissie, omgeving en interventies. JPIAMR heeft een set onderzoeks- en innovatieonderwerpen geformuleerd binnen elk aandachtsgebied. Door de agenda te implementeren, ondersteunt JPIAMR onderzoek in de ontwikkeling van nieuwe therapieën, stewardship van nieuwe en bestaande antibiotica, en strategieën om de verspreiding van AMR tussen mensen, dieren en de omgeving te monitoren en voorkomen. Met als hoofddoel om het AMR-probleem wereldwijd aan te pakken. Consultatierondes in de 27 JPIAMR-landen en de wetenschappelijke adviesraad, samen met een open- en stakeholderconsultatie, hebben geresulteerd in deze vernieuwde strategische onderzoeks- en innovatieagenda.

Onderzoeksvragen

In de agenda staan belangrijke onderzoeksvragen over

  • de behoefte om antimicrobiële resistentie aan te pakken vanuit een holistisch One Health-perspectief
  • de noodzaak om innovatie centraal te plaatsen in AMR-onderzoek
  • de toenemende inclusie van lage- en middeninkomenslanden (geografische diversiteit)
  • de behoefte aan ontwikkelingen op het gebied van gepersonaliseerde diagnostiek en behandeling

Meer informatie

]]>
news-3953 Fri, 19 Apr 2019 17:00:14 +0200 ZonMw joins GLoPID-R for infectious diseases https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-joins-glopid-r-for-infectious-diseases/ GloPID-R is pleased to welcome the Netherlands Organisation for Health Research and Development (ZonMw), into the network. GloPID-R is a unique international network of major research funding organizations. The network of 27 countries facilitates a rapid and effective research response to infectious disease outbreaks. ZonMw and international research

ZonMw funds health research in the Netherlands and promotes the practical application of the knowledge this research produces. While mainly focused on research projects within the country, it also has an international focus through its participation in various European initiatives, including Joint Programming Initiatives (JPIs), ERA-NETs, and European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI). ZonMw also participates in Heads of International Research Organisations (HIROs) to discuss large, international health care themes.

Antibiotic resistance

ZonMw runs separate programmes for antimicrobial resistance (AMR) and other aspects of infectious diseases. For these programs the aim is to cover the entire spectrum of research from science to policy and through a One Health approach. ZonMw currently runs a national research program on antibacterial resistance (ABR) and is partner in the Strategic Research Agenda of the JPI on Antimicrobial Resistance (JPIAMR), also a partner of GloPID-R. In the national programme, ZonMw finances many projects studying ABR such as alternative ways to reduce antibiotic use in animals and human-animal ABR transmission.

Infectious diseases

ZonMw also runs a national programma on infectious disease control, including non-alimentary zoonoses. Emerging infectious disease research is part of this programme. The programme funds currently around 40 large research projects, including projects on HIV, tuberculosis, hepatitis C, STIs, pneumonia, vaccine preventable diseases, infection control, arbovirusses, Lyme disease, campylobacter, rabies, Zika, tick-borne diseases, psittacosis and clostridium difficile. By joining GLoPID-R ZonMw intends to expand its international collaboration on emerging infectious diseases.

Data sharing

Despite being a new member, ZonMw jumped into the network and has already participated in the GloPID-R Data Sharing working group. GloPID-R appreciates their participation and looks forward to learning more from their expertise.

More information

 

]]>
news-3919 Tue, 16 Apr 2019 16:02:00 +0200 ZonMw participates in the public-private partnership VALUE-Dx to fight antimicrobial resistance https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-participates-in-the-public-private-partnership-value-dx-to-fight-antimicrobial-resistance/ On April 1st 2019 the kick-off meeting of the European public-private partnership VALUE-Dx took place. This European-wide approach aims to generate evidence on the medical, economic, and public health value of diagnostics in tackling antimicrobial resistance (AMR). As a member of the Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR), ZonMw participates in this consortium. Better prescription and use of antibiotics

VALUE-Dx is the first Innovative Medicines Initiative (IMI) project that is conceived by representatives of the diagnostics sector and includes world renowned experts from a wide range of academic disciplines. The project is initiated by 6 in vitro diagnostic companies that join forces with 20 non-industry partners that together set out to combat AMR and improve patient outcomes. The consortium aims to transform medical practice to achieve more personalised, evidence-based antibiotic prescription and use in community care settings through the widespread use of clinical and cost-effective innovative diagnostic strategies. VALUE-Dx is co-funded by the European Commission (IMI), the Wellcome Trust and private companies, with a total budget of approximately 14 million euros over 4 years.

AMR and diagnostics

Diagnostics are an essential element in the fight against AMR, and as mentioned by Dr. Pierre Meulien, Executive Director of IMI, “Only by pooling expertise and working together in this way can we hope to address major challenges like AMR”. The project will focus on acute respiratory tract infections acquired in community care settings. These infections are the most frequent cause of medical consultation and inappropriate antibiotic use. Moreover, the outcomes of VALUE-Dx have the potential to be applied to other common infections such as urinary tract infections, blood stream infections, and hospital-acquired respiratory tract infections.

Collaboration

“VALUE-Dx is a unique multidisciplinary consortium, with participation of clinicians, microbiologists, health economists, social scientists, and industry”, states Professor Dr. Goossens of the University of Antwerp and coordinator of this project. Furthermore, he mentions: “the VALUE-Dx project will be a game changer to show the true medical and economic value of diagnostics to support antibiotic stewardship and preserve the efficacy of these medications for improving patient care today and for future generations.”

ZonMw: participation in VALUE-Dx as member of JPIAMR

ZonMw participates in JPIAMR since 2012. This research initiative of 27 countries coordinates national public funding to support AMR research and activities in a transnational manner. ZonMw coordinates two work packages. One has resulted in a newly updated strategic research and innovation agenda including priority areas such as the development of new therapeutics, diagnostics, transmission, environment, interventions and surveillance. The second one promotes reuse of research data and microbial collections, as well as supporting services and research infrastructures.

Survey

Enabling reuse of data and microbial collections is the common interest of JPIAMR and VALUE-Dx. Therefore, ZonMw is currently developing a survey with the aim of getting an overview of existing resources and services that are relevant for AMR research. The overview will be made available for the entire AMR research community. It will advance AMR research by making valuable resources and services findable, and contribute to their reusability.

More information

 

 

 

 

 

]]>
news-3836 Wed, 27 Mar 2019 12:26:06 +0100 Nieuw antibioticum vernoemd naar Leiden https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2019/03/nieuw-antibioticum-vernoemd-naar-leiden Toenemende resistentie en een gebrek aan nieuwe antibiotica vormen een groot probleem voor de volksgezondheid. Tegen die achtergrond zoekt Gilles van Wezel van het Instituut Biologie Leiden naar nieuwe medicijnen. Samen met toenmalig promovendus Changsheng Wu en collega’s ontdekte hij het bijzondere antibioticum lugdunomycine, dat ze vernoemden naar Leiden. news-3720 Wed, 06 Mar 2019 09:17:06 +0100 Onderzoekers: Medicijnresten in zoet water wereldwijd fors toegenomen https://www.nu.nl/wetenschap/5756763/onderzoekers-medicijnresten-in-zoet-water-wereldwijd-fors-toegenomen.html?kl=771&ku=5008066&utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=nu%2Enl_berichten_doorsturen_popup_2014&utm_content=&utm_term=a_393646 De concentratie medicijnresten in zoet water is de laatste twintig jaar over de hele wereld flink toegenomen. De hoeveelheid dreigt schadelijk voor het milieu te worden, meldt de Radboud Universiteit vrijdag op basis van eigen onderzoek. news-3629 Tue, 19 Feb 2019 14:51:00 +0100 Praat mee over onderzoek antibioticaresistentie en data https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/praat-mee-over-onderzoek-antibioticaresistentie-en-data/ Deel met ons uw ervaring en kennis op het gebied van antibioticaresistentie (ABR) en hergebruik van data! Help mee om de 3e subsidieronde ABR vorm te geven en vul voor 15 maart 2019 de survey in. Nieuwe subsidieronde ABR

Later dit jaar stellen we de 3e ronde van het programma ABR open! Het doel van dit programma is het verminderen van de ABR-last voor mens, dier en omgeving (One-Health-aanpak). De focus van deze subsidieronde ligt op hergebruik van data, implementatie van bestaande kennis en implementatie failure onderzoek (probleemanalyse).

FAIR-data

Het FAIR maken van databases is een bijkomend aspect bij deze subsidieronde over hergebruik van data. FAIR staat voor Findable, Accessable, Interoperable and Reusable.
Met andere woorden; welke dataset gebruikt de onderzoeker als uitgangspunt? Hoe FAIR is deze dataset? Hoe kan deze dataset verder ver-FAIR-d worden?

Wat vragen we van u?

Om een goede inschatting te kunnen maken van de looptijd en benodigde capaciteit voor de potentiële onderzoeksprojecten, hebben wij hierover enkele vragen aan u. Ook vragen wij in de survey of u interesse heeft om in te dienen bij deze subsidieronde en of er nog kennishiaten zijn.

Vul de survey in

Via https://nl.surveymonkey.com/r/ABRronde3 kunt u tot 15 maart 2019 de survey invullen. Het kost u slechts 10 tot 15 minuten.

Meer informatie

 

]]>
news-3630 Tue, 19 Feb 2019 14:39:00 +0100 Minder antibioticavoorschriften bij samen beslissen https://www.nivel.nl/nl/nieuws/minder-antibioticavoorschriften-bij-samen-beslissen Uit onderzoek van het Nivel blijkt dat in huisartspraktijken waar meer gezamenlijke besluitvorming plaatsvindt, minder antibiotica worden voorgeschreven. Het gaat hierbij om volwassen patiënten onder de 40 jaar, in situaties waarin volgens de richtlijnen antibiotica overwogen kunnen worden maar niet strikt noodzakelijk zijn. Samen beslissen, een proces waarin patiënt en arts samen beslissen over de behandeling, is een manier om de voor- en nadelen van antibioticagebruik tegen elkaar af te wegen. news-3642 Tue, 19 Feb 2019 10:52:41 +0100 Nederland heeft antibioticaresistentie onder controle https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nederland-heeft-antibioticaresistentie-onder-controle/ "Hoewel het probleem van antibioticaresistentie in Nederland op dit moment onder controle lijkt, is het wel van groot belang om waakzaam te blijven. Er verschijnen namelijk regelmatig nieuwe resistente bacteriën in Nederland” zegt onderzoeker Wouter Rottier die op 19 februari hierop promoveert bij de Universiteit Utrecht. Hoe erg is het om besmet te zijn met een bacterie die resistent is tegen antibiotica? Uit onderzoek, door ons gefinancierd, blijkt dat in Nederland niet meer patiënten sterven die besmet zijn met  een antibioticaresistente bacterie dan patiënten met een besmetting met niet-resistente bacteriën. Dat heeft onderzoek van medisch microbioloog Wouter Rottier van het UMC Utrecht aangetoond.

Meer informatie

]]>
news-3608 Mon, 11 Feb 2019 14:56:49 +0100 Minder antibioticavoorschriften bij samen beslissen https://nivel.nl/nl/nieuws/minder-antibioticavoorschriften-bij-samen-beslissen?utm_source=Nivel+attendering&utm_campaign=eb23307ad1-2019_02_11_antibiotica&utm_medium=email&utm_term=0_caebd11ec3-eb23307ad1-98566237 In huisartsenpraktijken waar meer gezamenlijke besluitvorming plaatsvindt, schrijven huisartsen minder antibiotica voor. Het gaat hierbij om situaties met jongere patiënten waarin volgens de richtlijnen een antibioticum valt te overwegen, maar dit niet per se noodzakelijk is. Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel, met gegevens uit elektronische patiëntendossiers van Nivel Zorgregistraties en vragenlijsten van het Consumentenpanel Gezondheidszorg. news-3313 Wed, 05 Dec 2018 12:00:00 +0100 JPI AMR Subsidieoproep voor diagnostiek en surveillance https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/jpi-amr-subsidieoproep-voor-diagnostiek-en-surveillance/ Op 5 december 2018 stelt JPIAMR een gezamenlijke transnationale oproep open voor innovatieve onderzoeksprojecten. Deze innovatieve onderzoeksprojecten bevatten nieuwe of verbeterde diagnostische en surveillancestrategieën, tools, technologieën en methoden om antimicrobiële resistentie in mens, dier en milieu (OneHealth-aanpak) effectief te beheersen. Nederland doet vanuit ZonMw en NWO-WOTRO mee met deze oproep.

ZonMw zet met participatie in projecten in Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR), Priority Medicines Antimicrobiële resistentie (PM AMR) en Antibioticaresistentie (ABR) actief in om antimicrobiële resistentie de wereld uit te helpen. Bekijk het projectenoverzicht op www.zonmw.nl/resistentie

Meer informatie

]]>
news-3281 Tue, 27 Nov 2018 14:11:15 +0100 Antibioticagebruik als onderzoeksonderwerp in een big data pilot https://www.nivel.nl/nl/nieuws/de-toegevoegde-waarde-van-machine-learning-voor-nivel-zorgregistraties-eerste-lijn?utm_source=Nivel+attendering&utm_campaign=0958b7bdc0-2018_11_27_bigdata&utm_medium=email&utm_term=0_caebd11ec3-0958b7bdc0-98566237 Het toepassen van machine learning algoritmen op de zorgdata van Nivel Zorgregistraties eerste lijn leidt tot nieuwe inzichten, inzichten die met standaardtechnieken niet aan het licht kwamen. . Dit is gebleken uit de resultaten van drie pilots rondom ‘big data’, die het Nivel heeft gedaan in samenwerking met datascientists van verschillende universiteiten. news-3222 Thu, 15 Nov 2018 14:40:43 +0100 Professionals zetten zich samen in tegen antibioticaresistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/professionals-zetten-zich-samen-in-tegen-antibioticaresistentie/ Het RIVM, ZonMw en het ministerie van VWS organiseerden op 14 november een conferentie over antibioticaresistentie. Onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals praatten over het thema ‘Van onderzoek naar praktijk en beleid. Wat kan jij er mee?!’. Bewustzijn vergroten

De week van 12 tot 19 november staat in het teken van het vergroten van het bewustzijn van antibioticaresistentie. Nederland doet het goed als het gaat om antibioticaresistentie. Niet elk land doet het even goed in Europa; er zijn tussen de landen verschillen gemeten. Om te voorkomen dat mensen overlijden aan een nu nog onschuldige infectie is het bijvoorbeeld nodig dat antibiotica alleen worden voorgeschreven als het ook echt nodig is. Daarnaast is handhygiëne belangrijk om de verspreiding van resistente bacteriën te voorkomen. Voorgaande werd benadrukt door Bruno Bruins, de minister voor Medische Zorg en Sport, die de conferentie met een videoboodschap opende. 
De conferentie stond  in het teken om het nóg beter met elkaar te doen. Want antimicrobiële resistentie is een urgent, groeiend en wereldwijd probleem dat vraagt om een multidisciplinaire aanpak vanuit onderzoek, beleid en praktijk. Betrokkenen uit heel Nederland kwamen daarom deze middag bij elkaar.

Onderzoek

Jeroen Geurts, voorzitter van ZonMw, overhandigde tijdens de bijeenkomst de evaluatie van het ZonMw-programma Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie aan VWS. Het vanuit dit programma gefinancierde onderzoek leverde veel kennis op. Deze kennis wordt verder gebracht, in de praktijk en in vervolgonderzoek. Deze kennis draagt bij aan het zorgvuldig gebruik van bestaande middelen, aan de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden, richtlijnen en beleid en het in kaart brengen van potentiële risico’s van antimicrobiële resistentie. Nederland is een internationale voortrekker op dit onderwerp: vasthouden en uitbouwen!

Beleid en praktijk

Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM , gaf een overzicht over resistente bacteriën in Nederland. Waar komen ze voor en wat is de impact daarvan?. Mariken van der Lubben, programmamanager Antibioticaresistentie van het RIVM, ging in op de nationale aanpak tegen antibioticaresistentie in Nederland. Verder stonden tijdens de conferentie 3 thema’s centraal: Welke resultaten zijn er? Hoe komen we nu van data naar implementatie? Wie moet nu waarmee aan de slag? De onderwerpen van de overige sprekers en interactieve sessies gingen dan ook over deze thema's.


Zo praatte Marlies Hulscher, hoogleraar Kwaliteit van Zorg voor infectie- en ontstekingsziekten en werkzaam bij Raboudumc en IQ healthcare, de deelnemers bij over de laatste stand van zaken over implementatie(onderzoek). Zij sprak over de kloof tussen weten wat we moeten doen en wat we daadwerkelijk doen in de dagelijkse praktijk. Het beïnvloeden van gedrag is complexer dan veelal wordt aangenomen. Soms werkt iets en soms niet. Daarom is het zo belangrijk dat gedragswetenschappers betrokken worden de bij implementatie van onderzoeksresultaten uit het bèta-veld. Daarbij is het essentieel dat we gedrag zowel top-down als bottum-up proberen te beïnvloeden. Bijvoorbeeld het gedrag bij handhygiëne; een voorbeeld dat vandaag veelvoudig werd genoemd vanwege zijn relatie met antibioticaresistentie.

Open science is een manier om de kennis over antibioticaresistente goed te kunnen verspreiden. Maar open science kent nog uitdagingen. Pieter van Boheemen, onderzoeker bij het Rathenau Instituut, vertelde de aanwezigen of je voor Open Science moed nodig hebt of dat je het gewoon moet doen. Hij nam ons mee in de nationale en internationale wereld waarin het toegankelijk zijn van onderzoeksdata steeds belangrijker wordt. En waar de uitdagingen liggen voor beleid, onderzoek en praktijk.

Aan de slag

Gezien de opkomst en de reacties was het een geslaagde conferentie. Het gaf professionals uit onderzoek, beleid en praktijk handvatten om binnen en buiten hun organisaties de beheersing van antimicrobiële resistentie te continueren en hierover met elkaar van gedachten te wisselen. Binnenkort is een verslag van de conferentie beschikbaar via de websites van RIVM en ZonMw.

Meer informatie

 

]]>
news-3211 Tue, 13 Nov 2018 14:11:19 +0100 Wat kunt u met ons antimicrobiële resistentie-onderzoek in beleid en praktijk? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wat-kunt-u-met-ons-antimicrobiele-resistentie-onderzoek-in-beleid-en-praktijk/ Door ons gefinancierd onderzoek heeft veel wetenschappelijk bewezen kennis opgeleverd op het gebied van antimicrobiële resistentie. Dit blijkt uit de evaluatie van het ZonMw-programma Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie (AMR). Deze kennis draagt bij aan het zorgvuldig gebruik van bestaande middelen, aan de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden, richtlijnen en beleid en het in kaart brengen van potentiële risico’s. Evaluatie en pas op de plaats

Midden in de World Antibiotic Awareness Week 2018 organiseren we samen met RIVM en VWS de conferentie ‘Antibioticaresistentie; Van onderzoek naar praktijk en beleid. Wat kan jij er mee?!’ Aan VWS bieden we de zelfevaluatie en externe evaluatie aan. De conclusies en aanbevelingen uit deze evaluaties zijn niet compleet zonder een pas op de plaats van het ZonMw-programma Antibioticaresistentie (ABR) en de Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR). In dit internationale verband voor wetenschappelijke samenwerking en onderzoekscapaciteit participeren we namens Nederland.

Antibioticateams (A-teams) in ziekenhuizen

Een afgerond AMR-project van Amsterdam UMC (locatie AMC) heeft ertoe bijgedragen dat antibioticateams (A-teams) landelijk in ziekenhuizen worden ingezet. Deze zetten in op zorgvuldige beleidsvorming rond antibioticagebruik in ziekenhuizen. Dit project heeft grote maatschappelijke impact.

Varkensneus remt MRSA

In een lopend multidisciplinair ABR-project van de Universiteit Utrecht wordt met hightech moleculaire technieken gekeken of de overdracht van MRSA via varkensneuzen naar mensen beperkt kan worden. Een veelbelovend project dat mogelijk ingangen biedt om in de toekomst mensen te beschermen tegen MRSA.

Mestverwerking en antibioticaresistentie

RIVM onderzoekt samen met internationale partners wat de risico’s van de uitstoot van antibioticaresistentie uit mest zijn voor de bevolking. En in hoeverre mestverwerkingstechnieken de verspreiding van antibioticaresistentie kunnen verminderen.

Urgentie

We pakken antimicrobiële resistentie aan om te voorkomen dat mensen overlijden aan een nu nog onschuldige infectieziekte zoals een blaasontsteking of darminfectie. Antimicrobiële resistentie is een urgent, groeiend en wereldwijd probleem dat vraagt om een snelle, internationale en multidisciplinaire aanpak vanuit onderzoek, beleid en praktijk.

Toekomst

De externe-evaluatiecommissie raadt ZonMw aan het brede karakter van onderzoek naar antimicrobiële resistentie voort te zetten waarbij internationale samenwerking wordt gestimuleerd. Nederland kan als koploper op het gebied van resistentieproblematiek over de grenzen heen veel bieden en ophalen. Met onderzoek en implementatie dragen we bij aan een One-Health-aanpak voor het ontstaan en de verspreiding van antimicrobiële resistentie bij mens, dier en in het milieu. Het continueren van onderzoek over alle aspecten naar antimicrobiële resistentie is daarbij essentieel.

Continuering onderzoek

Het is onzeker hoe de financiering van onderzoek naar antimicrobiële resistentie nationaal en internationaal op efficiënte wijze gecontinueerd wordt. Met de huidige kwaliteit en beschikbaarheid van onderzoekers kunnen we meer betekenen voor het ontwikkelen en verspreiden van kennis over antimicrobiële resistentie. We zetten ons daarvoor in door de met dit programma versterkte samenwerking tussen de veterinaire en humane geneeskunde continueren. De toepassing van kennis bevorderen we door de samenwerking met onder andere ABR-zorgnetwerken en A-teams te intensiveren.

Meer informatie

 

 

 

 

]]>
news-3195 Wed, 07 Nov 2018 08:45:00 +0100 In Nederland jaarlijks 200 doden en 5000 infecties door superbacteriën https://www.ad.nl/gezond/in-nederland-jaarlijks-200-doden-en-5000-infecties-door-superbacterien~a0cf7abe/ Deze superbacteriën zijn resistent tegen meerdere soorten antibiotica. De Nederlandse hoogleraar Mirjam Kretzschmar noemt de opmars van de superbacteriën ‘zorgwekkend’. Het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) denkt dat dit probleem alleen aangepakt kan worden als er een oplossing komt voor héél Europa. Een van de oplossingen is meer onderzoek naar en ontwikkeling van nieuwe antibiotica. news-3125 Thu, 18 Oct 2018 12:01:23 +0200 Multidisciplinair onderzoek nodig voor beheersing gevolgen klimaatverandering https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/multidisciplinair-onderzoek-nodig-voor-beheersing-gevolgen-klimaatverandering/ Klimaatverandering heeft op veel verschillende terreinen gevolgen voor onze samenleving: van landbouw tot gezondheid, van watervoorziening en -veiligheid tot migratie en openbaar bestuur. Het veranderende klimaat betekent ook voor de wetenschap een grote uitdaging, waarbij onderlinge samenhang en samenwerking van partijen binnen en buiten de wetenschap essentieel is. Dat bleek tijdens de Climate Challenge Workshop van NWO en ZonMw op woensdag 10 oktober, waarbij wetenschappers en beleidsmakers uit verschillende vakgebieden met elkaar in gesprek gingen over deze grote uitdagingen voor de toekomst.

Urgentie van aandacht voor klimaat

Toevallig bleek de conferentie gepland in de week waarin de Verenigde Naties het nieuwste IPCC-rapport over klimaatverandering publiceerden, waarin de Nederlandse rechter oordeelde dat de overheid meer moet doen om klimaatverandering terug te dringen en waarin de Nobelprijs voor de economie onder meer werd toegekend aan prof. dr. William Nordhaus, die economische modellen voor oorzaken en aanpak van klimaatverandering ontwikkelde. Het belang en de urgentie van het klimaat stonden dan ook niet ter discussie.

Samenwerken over de grenzen van disciplines

NWO-voorzitter prof. dr. Stan Gielen besprak in zijn openingswoord het belang van samenhang. De aanpak van klimaatverandering en de gevolgen ervan is niet een kwestie van een NWO en ZonMw-subsidie meer of minder, maar vraagt om brede aandacht van vrijwel alle wetenschapsgebieden. Universiteiten en andere kennisinstellingen, overheden en bedrijven moeten volgens hem over de grenzen van disciplines heen gaan samenwerken. Ook voor de financiering is volgens Stan Gielen de inbreng van diverse partijen nodig. De Nederlandse Klimaatgezant Marcel Beukeboom verzekerde de aanwezigen dat er inmiddels goed geluisterd wordt naar de aanbevelingen van wetenschappers en waarschuwde voor de gevaren van verkokering. Hij verwees ook naar de Sustainable Development Goals en de inspanningen die hiervoor in Nederland en in mondiaal perspectief voor nodig zijn.

Creatieve oplossingen nodig

De nadruk van de workshop lag op het uitwisselen van ideeën, aan de hand van een aantal thema's. In deze levendige discussies werd duidelijk hoe complex het probleem is maar ook hoe vergelijkbaar processen, oplossingen en effecten daarvan in verschillende gebieden zoals Spitsbergen en Afrika kunnen zijn. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat steden vergroenen, maar daardoor kan wel de kans op allergieën (bijvoorbeeld hooikoorts) groter worden. De vertaalslag van wetenschap naar beleid van landelijke en lokale overheden vraagt om creatieve oplossingen. En op veel terreinen zijn er nog onvoldoende betrouwbare gegevens, bijvoorbeeld over zeespiegelstijging, de effecten van hittestress op de volksgezondheid en de gevolgen van extreme weersomstandigheden. Kortom, het veranderende klimaat betekent ook voor de wetenschap een grote uitdaging, waarbij onderlinge samenhang en samenwerking van partijen binnen en buiten de wetenschap essentieel is.

(bron: NWO)

]]>
news-3089 Fri, 05 Oct 2018 13:31:29 +0200 Internationale conferentie in Nederland over antibioticaresistentie https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2018/10/04/nederland-organiseert-wereldwijde-conferentie-tegen-antibioticaresistentie Nederland organiseert in april 2019 samen met de Wereldgezondheidsorganisatie een internationale conferentie over het tegengaan van antibioticaresistentie, zo heeft minister Bruno Bruins (Medische Zorg) vrijdag bekendgemaakt. news-2972 Wed, 12 Sep 2018 20:00:00 +0200 Onderscheidingen voor wetenschappelijke excellentie en maatschappelijke impact https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderscheidingen-voor-wetenschappelijke-excellentie-en-maatschappelijke-impact/ 6 toponderzoekers ontvingen vandaag een NWO-Spinozapremie en de -Stevinpremie uit handen van minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Celbioloog Anna Akhmanova nam vandaag een Spinozapremie in ontvangst en viroloog Marion Koopmans kreeg een Stevinpremie. Beide wetenschappers doen onderzoek met subsidie van ZonMw. Uitreiking 

De Spinoza- en de Stevinpremies zijn de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap. Tijdens de uitreiking vertelden de laureaten wat hun onderzoek inhoudt en waar ze de onderzoekspremie van 2,5 miljoen euro voor willen inzetten. 

 

Stevinpremie voor Marion Koopmans

Prof. dr. Marion Koopmans is hoogleraar virologie aan het Erasmus MC in Rotterdam. Haar onderzoek richt zich op de overdracht van virussen van dieren op mensen (zoönosen) en op grootschalige verspreiding tussen mensen (uitbraken en pandemieën). Het creëren van wereldwijde netwerken om infectieziekten systematisch en grootschalig te bestrijden, vormt een rode draad in het werk van Koopmans. Marion Koopmans verwacht grote impact met haar onderzoek: ‘Ik wil ervoor zorgen dat we in de toekomst samen beter voorbereid zijn op nieuwe infecties. Dan kunnen we proactief – en niet reactief - handelen, omdat we eerder uitbraken op het spoor zijn.’ 

Spinozapremie voor Anna Akhmanova

Kennis van hoe gezonde cellen functioneren, helpt ons te begrijpen wat er op celniveau misgaat bij ziekten zoals de ziekte van Alzheimer, ALS en kanker. Prof. dr. Anna Akhmanova, hoogleraar cellulaire dynamica aan de Universiteit Utrecht, is wereldwijd een van de meest vooraanstaande experts op het gebied van de celbiologie van het cytoskelet. Akhmanova heeft een aantal baanbrekende ontdekkingen gedaan die laten zien waar het cytoskelet precies voor is en welke mechanismen aan de functies van dit cytoskelet ten grondslag liggen.

Wat is het verschil tussen de Stevin- en Spinozapremie?

Dit jaar ontvangen 2 onderzoekers voor het eerst de Stevinpremie. Bij de Spinoza- en de Stevinpremie staat de kwaliteit van de onderzoeker voorop. Bij de Spinozapremie ligt de nadruk op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken. De Stevinpremie honoreert vooral de maatschappelijke impact van onderzoek. 

 

Meer informatie

]]>
news-2788 Wed, 22 Aug 2018 09:27:00 +0200 Onderzoek naar overdracht resistentie tussen mens en vee https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-naar-overdracht-resistentie-tussen-mens-en-vee/ Deze zomer starten 5 onderzoeken naar antibioticagebruik in de veehouderij en effecten voor mensen en vee. Onderbouwing verminderen antibioticagebruik bij vee

De Universiteit Utrecht is een onderzoek gestart naar de benodigde biosecurity, vaccinatiegraad en acties op de boerderij om te komen tot een verminderd antibioticumgebruik bij kippen, kalveren en varkens in Nederland.

Varkensneus remt MRSA

Met hightech moleculaire technieken wordt gekeken of bacteriën die van nature bij varkens in de neus voorkomen, de groei van MRSA kunnen remmen. Dit project van de Universiteit Utrecht heeft een interdisciplinaire aanpak. Artsen, onderzoekers, dierenartsen en veehouders werken gezamenlijk aan het beperken van de overdracht van MRSA van varkens naar mensen.

Betere implementatie veterinaire richtlijnen antibioticagebruik

In een interventiestudie van de Universiteit Utrecht en Wageningen University & Research wordt getoetst of de implementatie van de veterinaire richtlijnen voor landbouwhuisdierenartsen te verbeteren is. Het doel van deze interdisciplinaire studie is het verder reduceren van het antibioticagebruik op een verantwoorde manier.

Vroege detectie via een blauwdruk

Universiteit Utrecht ontwikkelt een blauwdruk voor detectie van nieuwe typen antibioticaresistentie in de veehouderij. Vroege opsporing kan voorkómen dat deze nieuwe typen in de veehouderij wijdverbreid raken en een mogelijke bron voor overdracht naar de mens worden.

Mestverwerking en antibioticaresistentie

Het RIVM onderzoekt samen met internationale partners wat de risico’s van de uitstoot van antibioticaresistentie uit mest zijn voor de bevolking. In hoeverre kunnen mestverwerkingstechnieken antibioticaresistentie verminderen?

Interdisciplinair onderzoek

De genoemde onderzoeken worden gefinancierd vanuit het programma Antibioticaresistentie en JPI AMR. Deze onderzoeken richten zich alle op de relatie tussen mens, dier en milieu (‘One Health’).

Meer informatie

]]>
news-2888 Tue, 21 Aug 2018 12:20:05 +0200 Mazelenepidemie bereikt een recordhoogte in de Europese regio http://www.euro.who.int/en/media-centre/sections/press-releases/2018/measles-cases-hit-record-high-in-the-european-region De WHO slaat alarm: grootste mazelenepidemie in Europa in tien jaar. Meer dan 41.000 kinderen en volwassenen in Europa zijn in de eerste helft van 2018 getroffen door mazelen. In een half jaar tijd zijn al veel meer gevallen geconstateerd dan er in de afgelopen tien op jaarbasis werden geteld. De Wereldgezondheidsorganisatie dringt nu aan op maatregelen.  

]]>
news-2798 Fri, 27 Jul 2018 09:02:49 +0200 Kunt u nog wel lekker zwemmen deze zomer? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/kunt-u-nog-wel-lekker-zwemmen-deze-zomer/ Als het warmer wordt en de zomer vordert, is het steeds aantrekkelijker om een lekkere duik te nemen in natuurwater. Maar is dit wel zo’n goed idee? Wat zwemt er met u mee? Darmbacterie kopje onder

Darminfecties bij mensen worden o.a. veroorzaakt door de bacterie Campylobacter. De bacterie verspreidt zich meestal van landbouwhuisdieren naar mensen. De bacterie komt ook voor bij wilde vogels en in oppervlaktewater. De bijdrage van deze bronnen aan humane infectie is grotendeels onbekend.
 
Het RIVM onderzoekt met verschillende partners de oorsprong en verspreiding van Campylobacter in het milieu. Het onderzoek leidt tot acties die ondernomen kunnen worden om het verspreiden van de bacterie via het milieu te voorkomen.

Een slok afvalwater

U kunt bijvoorbeeld blauwalg tegenkomen in het zwemwater. De blauwalg is een cyanobacterie, die in de zomer zeer giftige stoffen produceert. Het komt vaak voor dat op de plekken waar blauwalg is een zwemverbod van kracht is. Wanneer er te veel stikstof en fosfor in het oppervlaktewater aanwezig zijn kan dit zorgen voor een overmatige groei van algen en cyanobacteriën. Dit is herkenbaar aan de groene drab die dan op het water drijft. Wanneer de algen en cyanobacteriën vervolgens afsterven ontstaan er zuurstoftekort in het water.

Recent was in het nieuws dat waterschappen mensen afraden te zwemmen in oppervlaktewater vanwege de explosieve groei van blauwalgen.

In ons oppervlaktewater wordt gereinigd huishoudelijk afvalwater geloosd. Huishoudelijk afvalwater is er in verschillende varianten; ‘Zwart water’ is het water dat we wegspoelen na een uitgebreid toiletbezoek. Dit water is het meest vervuilde water. ‘Grijs water’ is afvalwater dat afkomstig is van bad, douche, keuken en (afwas) machine. Grijs water is minder vervuild maar wordt wel meer geproduceerd. Dit afvalwater wordt gereinigd en vervolgens weer in oppervlaktewater geloosd.

Resistente bacteriën

Mensen spoelen regelmatig hun overgebleven medicijnen door het toilet. Deze medicijnresten kunnen grotendeels uit het rioolwater worden gefilterd, maar een deel komt toch in het oppervlaktewater terecht. Dit is slecht voor ons milieu en voor het waterleven. Zo kunnen antidepressiva zorgen voor een gedragsverandering bij kleine waterkreeftjes en vissen.
 
Mensen en dieren scheiden resistente bacteriën uit met de ontlasting en die bereiken via het riool de afvalwaterzuivering. Afvalwaterzuiveringen kunnen het aantal resistente bacteriën, resistentiegenen en resten van antibiotica deels verminderen, maar niet volledig.

Mensen die zwemmen in oppervlaktewater waarin gezuiverd afvalwater wordt geloosd, kunnen deze resistente bacteriën mogelijk binnenkrijgen. De gevolgen hiervan voor de gezondheid moeten nog onderzocht worden.
 
Het RIVM onderzoekt in hoeverre het mogelijk is om resistente darmbacteriën binnen te krijgen door te zwemmen in  oppervlaktewater. Zij zoeken deelnemers voor een zwemmersstudie.

Grensverleggend onderzoek

ZonMw stimuleert kennisontwikkeling over gezondheidsonderzoek en zorginnovaties. Het genoemde onderzoek van de Campylobacter wordt gefinancierd vanuit het programma Non-alimentaire zoönosen. Non-alimentaire zoönosen zijn infecties die van dieren overgedragen worden aan de mens, buiten de voedselketen om.

Meer informatie

Wilt u weten waar u veilig kunt zwemmen deze zomer? Op Zwemwater.nl vindt u meer informatie over de waterkwaliteit van het zwemwater in Nederland. Heeft u een specifieke vraag? Dan kunt u bellen met de zwemwatertelefoon in uw provincie.

Hieronder vindt u een lijst met links naar achtergrondinformatie over de onderzoeken uit dit artikel:

]]>
news-2773 Thu, 19 Jul 2018 09:00:00 +0200 Onderzoek helpt in de strijd tegen hiv en aids https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-helpt-in-de-strijd-tegen-hiv-en-aids/ Onderzoek levert kennis op over de transmissie, het ziekteverloop en de preventie van hiv. Het recente besluit van VWS om PrEP te verstrekken, is daar mede op gebaseerd. PrEP

Recent heeft VWS bekend gemaakt dat preventieve hiv-remmers (PrEP) binnen een onderzoekssetting voor 5 jaar worden verstrekt aan de hoogrisicogroep van mannen die seks hebben met mannen (MSM). GGD-regio's organiseren de verstrekking en bijbehorende 3-maandelijkse medische zorg voor PrEP-gebruikers. Uit onderzoek van GGD Amsterdam bleek PrEP kosteneffectief. Wel bleek dat bij PrEP-gebruikers het condoomgebruik afnam. Gelukkig bleef het aantal soa’s stabiel.

Elske Hoornenborg, projectleider van het AMPrEP-project van GGD Amsterdam: “Laagdrempelige beschikbaarheid van PrEP levert een zeer belangrijke bijdrage aan het stoppen van hiv-transmissie in Nederland.”

Louise van Deth, directeur Aidsfonds-Soa Aids Nederland: “Wij dringen al jaren aan om PrEP in Nederland te vergoeden. PrEP is simpelweg kostenbesparend omdat je met het voorkomen van nieuwe infecties ook de kosten van levenslange behandeling van hiv voorkomt.”

Onderzoek naar geneesmiddel

Onderzoekers van het Amsterdam UMC deden onlangs een belangrijke ontdekking in de zoektocht naar een geneesmiddel naar aids. De Langerhanscellen spelen een belangrijke rol als poortwachter. Zij kunnen voorkomen dat hiv het lichaam binnendringt. Dit onderzoek is een vervolg op door ZonMw gefinancierd Vici-onderzoek van deze onderzoeker.

Therapiefalen

Onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Utrecht en de Universiteit Utrecht werken samen met de Ndlovu Care Group, een hiv-kliniek in Zuid-Afrika, in het ITREMA-project. Zij bestuderen of een intensieve controlestrategie met zelf ontwikkelde innovatieve technologie eerder/vroeger therapiefalen kan opsporen en leidt tot kostenbesparing. Tevens onderzoeken zij hoe sociaaleconomische factoren bijdragen aan therapiefalen.

Seksueel risicogedrag

Met dit project onderzoeken het RIVM en GGD Amsterdam hoe seksueel risicogedrag verandert in de levensloop van MSM. Als de veranderingen in risicogedrag op een kortere tijdschaal plaatsvinden, zien de onderzoekers een grotere impact op hiv-verspreiding. Hiv-verspreiding kan beperkt worden wanneer veel MSM met hoog risicogedrag PrEP gebruiken.

Subsidiemogelijkheden

Wij stimuleren kennisontwikkeling over preventie, diagnostiek en behandeling van hiv. Dat doen we door gezondheidsonderzoek te financieren. Een overzicht van de subsidiemogelijkheden voor onderzoek naar hiv en aids vind u op onze website. De in dit nieuwsbericht genoemde onderzoeken worden gefinancierd vanuit de programma’s Infectieziektebestrijding, Vici, Antimicrobiële resistentie en TOP-subsidies.

Internationale conferentie

Op de 22e internationale aids-conferentie in Amsterdam spreken 18.000 internationale onderzoekers, zorgprofessionals en beleidsmakers met elkaar over hiv-preventie en de wereldwijde strijd tegen aids.

Meer informatie

]]>
news-2754 Mon, 09 Jul 2018 15:57:00 +0200 Antibioticum houdt resistentie buiten de deur https://www.radboudumc.nl/nieuws/2018/nieuw-soort-antibioticum-ontdekt Onderzoekers van het Radboudumc en de Radboud Universiteit in Nijmegen hebben een nieuw antibioticum ontdekt. Dit biedt mogelijk uitkomst aan miljoenen COPD-patiënten en kinderen met een middenoorontsteking. Het middel heeft als grote voordeel dat er geen resistentieontwikkeling plaatsvindt.  

]]>
news-2634 Fri, 22 Jun 2018 17:44:26 +0200 Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) 2018 https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2018/Onze_toekomstige_volksgezondheid_gezond_ouder_maar_ook_grote_maatschappelijke_opgaven Antibioticaresistentie, klimaatverandering en de dalende vaccinatiegraad zijn bekende opgaven voor de toekomst. Blijvende aandacht is nodig voor leefstijl, leefomgeving en vergrijzing. Nieuw zijn mogelijke gezondheidseffecten op de volksgezondheid van medicijnresten en microplastics in ons milieu. De zojuist verschenen VTV 2018 van RIVM is een belangrijke basis voor de onderzoeksprogrammering van ZonMw.  

]]>
news-2604 Fri, 15 Jun 2018 12:21:56 +0200 Wat neem jij deze zomer mee terug van je buitenlandse vakantie? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wat-neem-jij-deze-zomer-mee-terug-van-je-buitenlandse-vakantie/ Mensen reizen steeds meer. Infectieziekten kunnen door reizigers mee naar Nederland genomen worden en daar verder verspreid worden. Hondsdolheid, darminfecties en virusinfecties overgedragen door muggen, zijn onderwerpen van enkele onderzoeksprojecten bij ZonMw. Gezondheidsklachten door reizen

RIVM is het TIARA-onderzoek gestart om snel zicht te krijgen op het risico op import van virussen. Reizigers worden gevraagd met een app bij te houden of ze gezondheidsklachten krijgen. Bij een mogelijke infectie wordt onderzocht of in hun bloed het virus aanwezig is van zika, dengue, chikunguya of gele koorts. Muggen kunnen deze virussen overdragen op mensen.

Import van virussen via muggen

Het Erasmus MC en Wageningen University & Research onderzoeken het ziekterisico voor patiënten en de kans op verspreiding van het zikavirus in Nederland. Dit virus wordt door steekmuggen overgedragen op mensen. Sinds eind 2015 is er een grootschalige uitbraak in Zuid- en Midden-Amerika en in het Caribisch gebied. Gewoonlijk laat een infectie met dit virus milde symptomen zien maar het kan ook leiden tot een ernstiger ziektebeeld.

Op 15 juni 2018 is bekendgemaakt dat Marion Koopmans, betrokken bij dit onderzoek, 1 van de 2 Stevinlaureaten van NWO is.

Hondsdolheid op reis

LUMC wil met een niet-inferioriteitsonderzoek aantonen dat 1 inenting tegen hondsdolheid (rabiës) voldoende is. Hondsdolheid is een dodelijke infectieziekte van mens en dier. De ziekte komt het meeste voor in Azië en Afrika. Hondsdolheid bij reizigers is zeldzaam. Reizigers worden wel geregeld in het buitenland gebeten. Inenten voorkomt behandeling. Vanwege kosten en te weinig tijd voor de gebruikelijke 2 of 3 inentingen worden niet alle reizigers voor vertrek tegen hondsdolheid ingeënt.

In een ander onderzoek beogen RIVM, GGD Hart voor Brabant, GGD Regio Utrecht, Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) en LUMC de richtlijn reizigersadvies rabiës aan te vullen. In de richtlijn wordt beter uitgewerkt voor wie rabiësvaccinatie geïndiceerd is. Dit gebeurt op basis van de in dit onderzoek geïdentificeerde risicogroepen en kosteneffectiviteit van (vaccinatie-)zorg.

Recent was hondsdolheid in het nieuws vanwege een wereldwijd onderzoek dat LUMC start.

Reizende resistentie

Nederlanders reizen steeds meer naar verre bestemmingen waar relatief veel resistente bacteriën voorkomen. Uit de COMBAT-studie van Maastricht Universitair Medisch Centrum+ blijkt dat 1/3 van de 2001 onderzochte Nederlanders multiresistente darmbacteriën mee naar huis neemt. Gemiddeld hield men deze ‘import-bacteriën’ 30 dagen bij zich. Ook verspreidden de bacteriën ook onder niet-reizende huisgenoten. Resistente bacteriën zijn bacteriën die resistent zijn tegen gebruikelijke antibiotica.

Grensverleggend onderzoek

De genoemde onderzoeken worden gefinancierd vanuit het programma Non-alimentaire zoönosen en het programma Antibioticaresistentie. Non-alimentaire zoönosen zijn infecties die van dieren overgedragen worden aan de mens, buiten de voedselketen om. Dit is ook mogelijk via dragers (vectoren) of via de omgeving. Vectorovergedragen ziekten zijn ziekten die door tussenkomst van bijvoorbeeld een insect (de vector) van het ene dier naar een ander, of naar een mens, worden overgedragen. Voorbeelden van een vector zijn knutten, muggen en teken.

Meer informatie

]]>
news-2676 Tue, 12 Jun 2018 00:00:00 +0200 Pilot probiotica helpt infectieziektes voorkomen https://www.skipr.nl/partnernieuws/id34878-pilot-probiotica-helpt-infectieziektes-voorkomen.html In het Deventer ziekenhuis zet schoonmaakorganisatie Gom probiotica, 'goedaardige' bacteriën, aan het werk. Met deze biologische reinigingsmethode worden sanitaire ruimten schoongemaakt. Probiotica blijkt namelijk veel effectiever dan ‘gewone’ schoonmaakmiddelen in het voorkomen van infecties en resistentie. news-2438 Tue, 22 May 2018 10:40:00 +0200 Onderzoekers antibioticaresistentie werken aan maatschappelijke impact https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoekers-antibioticaresistentie-werken-aan-maatschappelijke-impact/ Projectleiders in het ZonMw-programma Antimicrobiële Resistentie (AMR) zijn zich bewust van het maatschappelijk belang van hun onderzoek en werken aan de maatschappelijke impact van hun onderzoeksresultaten. Die conclusie is te trekken uit een verkennend onderzoek, waarin ook gezocht werd naar de beste manier om de maatschappelijke impact in kaart te brengen van 3 ZonMw-programma's die gericht zijn op infectieziekten. 7 thema’s voor impact

Maatschappelijke impact is voor ZonMw van groot belang bij de evaluatie van programma's. In het beleidsplan 2016-2020 is het een belangrijk thema. Onderzoek kan op verschillende manieren impact hebben op de samenleving. Als resultaten verspreid en geïmplementeerd worden, of een plaats krijgen in een richtlijn, is heel duidelijk aanwijsbaar wat de maatschappelijke impact is. Dat geldt ook als eindgebruikers (bijvoorbeeld professionals, patiënten, beleidsmakers) met de resultaten aan de slag kunnen. De impact van een onderzoeksproject kan soms minder gemakkelijk aanwijsbaar zijn, bijvoorbeeld als het een stap is op weg naar toepasbare kennis, of bijdraagt aan een kennisinfrastructuur zoals een academische werkplaats. Het is voorlopig nog zoeken naar het ideale meetinstrument om maatschappelijke impact van projecten en programma's te meten. In deze verkennende studie werden 7  thema's benoemd die kunnen helpen om maatschappelijke impact in kaart te brengen:  uitkomstproducten, eindgebruiker, verspreiding en implementatie, borging, kennisinfrastructuur, samenwerking en kennisketen.

Maatschappelijke toepassing resultaten resistentie-onderzoek

Uit de verkenning blijkt dat het AMR-programma sterk gericht is op de praktijk waarin de resultaten worden toegepast. Antibioticaresistentie is een belangrijk maatschappelijk probleem en onderzoekers in dat veld zijn zich daarvan bewust. Zij verspreidden hun resultaten niet alleen via de vakliteratuur, maar ook onder eindgebruikers, bijvoorbeeld door symposia te organiseren of betrokken te zijn bij de ontwikkeling van richtlijnen. Een project leverde bijvoorbeeld een set generieke kwaliteitsindicatoren op voor de toepassing van antibiotica in ziekenhuizen. In een ander project is een testkit ontwikkeld waarmee multiresistente tuberculose sneller kan worden aangetoond. Het AMR-programma is heel divers, met meer op innovatie gerichte projecten en toepassingsgerichte projecten. Sommige resultaten hebben direct consequenties  voor de praktijk in ziekenhuizen, in de veeteelt of in de diagnostiek van infectieziekten. Andere projecten vormen een opstapje naar vervolgonderzoek, bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Het systematisch navragen van de maatschappelijke impact is volgens ZonMw van belang omdat het onderzoekers ook stimuleert om na te denken over de maatschappelijke toepassing van hun resultaten.

Impact bij ZonMw

Ook op andere gebieden dan infectieziektebestrijding is ZonMw bezig met het versterken van impact. Het is 1 van de 6 hoofdlijnen in het beleidsplan 2016-2020.

Meer informatie

]]>
news-2435 Tue, 22 May 2018 08:00:00 +0200 6 tips voor datamanagement van infectieziekten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/6-tips-voor-datamanagement-van-infectieziekten/ Het delen en hergebruiken van bestaande data binnen wetenschap en samenleving versnelt kennisontwikkeling en innovatie. Dus onderzoeker, ga de uitdaging aan en gebruik de 6 tips voor het maken van een minimale dataset (MDS) voor infectieziekten. Sterke onderzoeksdatainfrastructuur in het infectieziektenveld

Datamanagement in afzonderlijke onderzoeksprojecten zorgt ervoor dat data herbruikbaar zijn. Tijdens de projectleidersbijeenkomst van de ZonMw-programma’s Infectieziektebestrijding en Antibioticaresistentie spraken 50 onderzoekers, datamanagers en andere betrokkenen bij infectieziekten over de mogelijkheden van een programmabrede strategie voor het (her)gebruik van data. Het is de uitdaging om beschikking te krijgen over databestanden en collecties uit alle 3 ‘One Health’-domeinen (humaan, veterinair en milieu) uit onderzoek en praktijk, deze te kunnen koppelen en in te zetten in onderzoeksprojecten.

Tip 1: Maak eens een minimale dataset

De 1e tip komt van Jochem van Hal (I Logos): Doe je voordeel met de bestaande datasets zoals bijvoorbeeld de TOPICS-MDS. Dit is een landelijke database, waarin de dataverzameling van 53 onderzoeksprojecten van het Nationaal Programma Ouderenzorg van ZonMw een basisset bevat die voor alle projecten dezelfde is. Deze MDS (onder andere geslacht, leeftijd, gezondheidsproblemen binnen de doelgroep, geneesmiddelengebruik) is beschikbaar gemaakt voor andere onderzoekers. Probeer eens een set van 20 data te maken. Begin klein, met het koppelen van datasets. Hij hoopt dat de techneut, de subsidieverstrekker en de onderzoeker elkaar vinden en de handen ineen slaan.

Tip 2: Begin met de ‘why’?

Een MDS kan een integraal model zijn voor dataverzameling over infectieziekten. Hoe start je met het aanleggen en in stand houden van een MDS en het hergebruik ervan? Jochem van Hal raadt aan te beginnen met het formuleren van de ‘why’. Dat kan een maatschappelijk vraagstuk zijn. Laat onderzoekers/zorgprofessionals, techneuten en juristen samen kijken naar de doelstelling en hoe een MDS kan bijdragen aan onderzoek naar de oplossing van het vraagstuk. De bedoeling van de MDS is om een sterke onderzoeksdatainfrastructuur te krijgen met data uit verschillende domeinen die onderling zijn te koppelen en uitwisselbaar zijn.

Tip 3: Zorg voor multidisciplinaire samenwerking

Begin met samenwerken op een klein aantal gemeenschappelijke data. Analyseer hoe nuttig het is en hoeveel uitbereiding nodig is. De conclusie zal zijn: ook al was het begin niet perfect, je bent al wel begonnen. Voor het maken van een dataset heb je een jurist, een techneut op gebied van data en een zorgprofessional nodig. Zorg ervoor dat deze professionals elkaar regelmatig ontmoeten tijdens het proces.

Tip 4: Regel informed consent goed vooraf

Het vooraf regelen van informed consent is belangrijk zodat je datasets kunt en mag koppelen. Door verschillende datasets te koppelen, wordt onderzoek verrijkt. Regel vooraf goed je informed consent als je na onderzoek meer met je data wilt doen. Een heldere communicatie over het doel van het onderzoek (de ‘why’) is belangrijk daarbij.

Tip 5: Welke data?

Met een specifieke vraag en doelstelling maak je meer kans om een bestaande dataset te mogen gebruiken. Specificeer welke data nodig zijn en waarom. Dit werkt beter dan te zeggen “geef mij alle data maar”. Maak je vraag beperkt zodat de ander de risico’s goed kan inschatten. Dit vergroot de kans dat je data mag gebruiken. Volgens Björn Eussen (Braber) werkt ‘single entry’ en ‘multiple use’ goed.

Tip 6: Gebruik ervaringen uit andere sectoren

Marc Bonten (UMC Utrecht) merkt dat data uit de zorg langzaamaan toegankelijk worden. Met het oog op ‘One Health’ is het interessant of er ook data uit de veterinaire en milieusector beschikbaar komen. Hij adviseert de deelnemers te leren van de ervaringen in de verzekeringswereld en de bancaire wereld. Daar weet men al langer dat data goud zijn.

Hoe nu verder?

Dagvoorzitter Sjaak de Gouw (voorzitter ZonMw-programmacommissies Infectieziektebestrijding en Antibioticaresistentie) vat samen dat de deelnemers aan de bijeenkomst data delen en datamanagement een ingewikkeld maar erg interessant onderwerp vinden. En dat het nieuwe mogelijkheden biedt voor onderzoek. ZonMw wil innovatief onderzoek naar infectieziekten kunnen financieren door onderzoekers optimaal gebruik te laten maken van de datainfrastructuur die er is voor dit brede onderzoeksveld. Een subdoel is te inventariseren wat de behoefte is van onderzoekers aan hergebruik van data en mogelijkheden voor koppelingen. Daarvoor gaat ZonMw een overzicht maken van databestanden in de projecten van de infectieziektenprogramma’s, evenals nieuwe methoden (data science) en faciliteiten (onderzoeksdatainfrastructuur) om bijvoorbeeld koppelingen tussen databestanden te maken (interoperabiliteit) en secundaire analyses uit te voeren. Vervolgens gaat ZonMw na wat gedaan kan en moet worden om de datainfrastructuur te versterken.

Meer informatie

]]>