ZonMw tijdlijn Resistentie https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Resistentie nl-nl Wed, 21 Aug 2019 05:55:20 +0200 Wed, 21 Aug 2019 05:55:20 +0200 TYPO3 news-4409 Wed, 24 Jul 2019 14:31:00 +0200 18 miljoen euro voor ontwikkeling nieuw antibioticum tuberculose https://nos.nl/artikel/2294693-18-miljoen-euro-voor-ontwikkeling-nieuw-antibioticum-tuberculose.html Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en de Universiteit Leiden gaan meewerken aan de ontwikkeling van een nieuw antibioticum tegen tuberculose. De Europese Unie heeft 18 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het internationale onderzoek. news-4255 Thu, 27 Jun 2019 16:03:10 +0200 Contribute to international overview AMR databases https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/contribute-to-international-overview-amr-databases/ At least once, you must have had one of the following thoughts…  

  • Does this data already exist?
  • I wish I could compare this resource to other resources!
  • What are possible collaborations? Which groups/consortia are collecting similar information to my group?
  • Could our data be linked to others to investigate entire new research questions?
  • So many databases. How do I know what kind of data are actually in this database or biobank? I wish there were good metadata available that describe that.

We are working on the solution!

ZonMw (the Netherlands Organisation for Health Research and Development) invites you, on behalf of JPIAMR and the recently started consortium VALUE-Dx, to take part in a survey on resources (collections of biological material and databases) that are relevant for antimicrobial resistance (AMR) research. In parallel, we set out to collect information about services that are provided by research infrastructures and some biobanks.


Please follow this link to the survey: https://nl.surveymonkey.com/r/VS87GV8 and complete the survey before September 1st, 2019. You are more than welcome to further distribute this message amongst your network.

Why should you participate?

By participating in this survey, you are contributing to closing the current gap of information, and establishing a strong basis for AMR research. As the survey is initiated by a large network of active AMR researchers, participation may also open up opportunities for future collaboration, publications, and research funding. Also, you will get first-hand information from the report that will be constructed from this survey.

Aim and ambition of the survey    

The aim is to get an overview of existing resources and services that are relevant for AMR research. Our ambition is to improve their findability and reusability, and thereby their sustainability. The AMR research community will benefit from this initiative, as it will expand options for innovative research. The overview will become available for the entire AMR research community.

More information




news-4234 Tue, 25 Jun 2019 00:10:00 +0200 Subsidieoproep over antibioticaresistentie en hergebruik data opengesteld https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-over-antibioticaresistentie-en-hergebruik-data-opengesteld/ Heeft u nog data in uw la liggen en zou u daar nog meer onderzoek naar antibioticaresistentie mee willen doen? Dien dan voor 10 september 2019 een projectidee in om antibioticaresistentie aan te pakken en uw data te hergebruiken. Antibioticaresistentie

Resistente bacteriën komen voor in mensen, dieren en de omgeving. Vanuit de disciplines betrokken bij humane gezondheid, veterinaire gezondheid en het milieu is kennis nodig om een effectieve aanpak van antibioticaresistentie te realiseren. Deze benadering staat bekend onder de noemer ‘One Health’. Het programma Antibiotica Resistentie stimuleert samenwerking tussen onderzoekers in deze verschillende disciplines.


Het delen en hergebruiken van bestaande data binnen wetenschap en samenleving versnelt kennisontwikkeling en innovatie. Dit is een uitdaging voor onderzoekers, zorgprofessionals, technici en juristen. ZonMw heeft hierin een faciliterende rol. Op het gebied van antibioticaresistentie gaan we de uitdaging aan om bestaande data te laten hergebruiken en zo te verbeteren dat deze gemakkelijker is te delen en te implementeren.


Op 17 juli 2019 organiseerden we een informatiebijeenkomst voor potentiële indieners van projectvoorstellen. Meer informatie over de bijeenkomst en de vragen die tijdens de bijeenkomst zijn gesteld vind u hier. De subsidieoproep is opengesteld op 24 juni om 00.00 uur.


Voorafgaand aan deze subsidieoproep hebben we een survey uitgezet. Onderzoekers en zorgprofessionals hebben in de survey suggesties gedaan over de looptijd en de benodigde capaciteit voor potentiële onderzoeksprojecten. De vele reacties hebben ons geholpen bij het vormgeven van de subsidieoproep en het organiseren van de laatste subsidieronde van het programma Antibiotica Resistentie.

Meer informatie


news-4355 Fri, 21 Jun 2019 16:09:00 +0200 Ministeriële conferentie: mondiale strijd tegen antibioticaresistentie versnelling hoger https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2019/06/19/ministeriele-conferentie-mondiale-strijd-tegen-antibioticaresistentie-versnelling-hoger Nederland stimuleert landen om de komende jaren intensiever samen te werken in het bestrijden van antibioticaresistentie. Op 19 en 20 juni was Nederland gastheer van een internationale ministeriële conferentie over antibioticaresistentie met ruim 200 vertegenwoordigers uit circa 40 landen en vertegenwoordigers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Werelddierenwelzijnsorganisatie (OIE), Wereldvoedselorganisatie (FAO), EU, OESO en de Wereldbank. Afgesproken is om de bestrijding van antibioticaresistentie wereldwijd meer prioriteit te geven. news-4203 Tue, 18 Jun 2019 16:44:00 +0200 How to internationally tackle the threat of antimicrobial resistance? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/how-to-internationally-tackle-the-threat-of-antimicrobial-resistance/ On the 19th and 20th of June the 2019 International Ministerial AMR Conference will take place in the Netherlands. Many nations from all over the world will be represented, as a great deal of international initiatives in the field of antimicrobial resistance (AMR). JPIAMR, of which ZonMw is member, will also be present. During the conference, working closely together with the World Health Organization (WHO), Food and Agriculture Organization (FAO) and World Organisation for Animal Health (OIE), the participants will look for cooperative opportunities to tackle the threat of antimicrobial resistance. Collaboration

Following up on the 2014 conference, the 2019 edition will reflect on the progress of the global implementation of the Global Implementation Plan, the work of the Tripartite (WHO, FAO, OIE) to support its implementation, and the requirements needed to accelerate multi-sectoral collaboration in the upcoming years.

As ZonMw endorses, Bruno Bruins (Netherlands Minister of Health, Welfare, and Sport) recently confirmed that we as the Netherlands should keep playing an active role in the international collaboration to tackle to the global AMR problem.

International cooperation

The aim of this conference is to strengthen and accelerate international cooperation in the global fight against antimicrobial resistance. The focus of this conference will be international and multi-sectoral cooperation within the framework of the One Health approach. While the 2014 AMR Conference mainly revolved around raising awareness for the threat of AMR and developing initiatives on how to address this threat, the 2019 Conference strives to intensify international cooperation and the exchange of best practices in implementing national action plans.

One Health

Covering the entire spectrum of AMR research, from science to policy and through a One Health approach, is what ZonMw strives for. A joint an multi-sectoral approach, and aligning national and international efforts, is crucial in tackling the global health threat due to AMR. Working towards effective implementation of newly acquired knowledge, expertise, and services and devices is needed to obtain true impact. That is also what will be aimed for during this 2019 Ministerial Conference, by reflecting on the progress of the global implementation of the Global Action Plan on AMR. We at ZonMw fully endorse these aims.

Research in LMIC settings

One of the subjects of the conference is exploring the varying realities for high-, middle- and low-income countries while tackling AMR challenges in the human health sector. An example of a ZonMw-funded study in this setting is ‘a rapid diagnostic test for non-malaria fevers’. Because  fever  is  a  non-specific  symptom,  children  with  fever  are  often prescribed antibiotics without a proper diagnosis in sub-Saharan Africa. In the past, these were mainly anti-malarial drugs. Although rapid diagnostic tests for malaria are now available, the study showed that commonly used malaria tests do not work well. In addition, many children who did not suffer from malaria but did have fever, were treated with antibiotics. Even if it was not exactly  determined  why  the  child  was  sick.  An unnecessary high amount of antibiotics and anti-malarial drugs are prescribed for this reason. It has also been established that many commonly used antibiotics are no longer effective due to resistance. This project therefore, amongst others, started with the development of a diagnostic test that can identify a number of feverish illnesses.

A good example of a study exploring the different realities of high-, middle- and low- income countries tackling AMR with a focus on food safety and animal health, is the ZonMw-funded project about Vietnam backyard farming. This study  taking  place  in  a  Vietnam  backyard  farming setting  investigated  the  route  of  transmission  of  AMR  bacteria  and/or resistance  determinants,  comparing  resistance  genes  in bacteria  from humans  and  poultry.  The  researchers  found  that  AMR  transmission between humans and chickens was a bidirectional and complex process. The process is amongst others dependent on selective pressure through use of specific antibiotics and the type of exposure, and certain bacterial populations  are  likely  restricted  to  specific  hosts.  These  conclusions emphasise  that  antimicrobials  should  be  used  with  caution  both  in  the human community and agriculture setting.

ZonMw also is participating in the JPIAMR call 2019, in which funding is reserved for LMIC’s in Asia and Africa. The focus of this call is addressing the development of diagnostic and surveillance tools  technologies and methods to detect AMR.

More information


news-4169 Thu, 13 Jun 2019 11:16:01 +0200 Kennisagenda Klimaatverandering en Gezondheid: Nederland geconfronteerd met groot aantal gezondheidsrisico’s https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/kennisagenda-klimaatverandering-en-gezondheid-nederland-geconfronteerd-met-groot-aantal-gezondheids/ Niet eerder was er zo’n compleet overzicht van hoe klimaatverandering onze gezondheid beïnvloedt. De kennisagenda toont de invloed op hittestress, allergieën, infectieziekten, voedselgebonden ziekten, luchtkwaliteit en UV-straling. Ook maatregelen gericht op het voorkomen van of aanpassen aan klimaatverandering beïnvloeden onze gezondheid. De kennisagenda identificeert allerlei oplossingen. Nederlanders worden steeds meer geconfronteerd met mogelijke gezondheidsrisico’s gerelateerd aan klimaatverandering: hittegolven die leiden tot extra sterfte, hooikoortsklachten met kerst, tijgermuggen die zich steeds dichterbij Nederland vestigen en in Zuid-Europa regelmatig tropische ziekten overbrengen, toenemende overlast door eikenprocessierupsen, slechte waterkwaliteit door overstromende riolen na zware regenbuien, afsluiten van zwemwater door blauwalg, een sterk toenemend aantal gevallen van huidkanker door blootstelling aan UV-straling en nieuwe gezondheidsrisico’s door toename van warmteminnende tekensoorten. Naast klimaatverandering spelen andere factoren ook een rol en de mate waarin gezondheidseffecten zich voordoen is niet voor iedereen hetzelfde.

Vergroening van steden: Kansen en risico’s voor gezondheid

De verwachte verdere verandering van het klimaat zal bovengenoemde en andere gezondheidsrisico’s nog veel verder vergroten. De gevolgen voor de gezondheid van klimaatverandering in Nederland en van klimaatmitigatie- en adaptatiemaatregelen zijn echter vaak niet goed te kwantificeren of krijgen weinig aandacht. Actuele kennis is nodig over klimaatrisico’s om nu en in de toekomst de juiste beslissingen te kunnen nemen over in te zetten maatregelen. De klimaatmitigatiemaatregelen die uitgewerkt worden in het Klimaatakkoord richten zich vooral op reductie van CO2-uitstoot en niet op de mogelijke nevengevolgen voor de volksgezondheid. Klimaatadaptatiemaatregelen (zoals meer groen en water in de stad, klimaatbestendige bouw) bieden grote kansen voor het bevorderen van de gezondheid maar brengen mogelijk ook nieuwe risico’s met zich mee. Zo kunnen er door meer groen ook meer teken, en dus tekenoverdraagbare ziekten voorkomen. Nederland kan zich hier op voorbereiden door samen met beleid en praktijk kennis te ontwikkelen. Alleen zo kunnen we de leefomgeving verbeteren en de volksgezondheid bevorderen.


Het RIVM, de Universiteit Maastricht en Wageningen University & Research hebben in opdracht van ZonMw een kennisagenda opgesteld. Redenen hiervoor waren het ontbreken van inzicht in de actuele kennis en kennishiaten over de effecten van klimaat op de gezondheid; en inzicht geven in welke kennis de maatschappij nodig heeft om de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering en maatregelen te beperken.

Ruim 100 experts hebben input geleverd. De kennisagenda pleit voor een integrale benadering van klimaatonderzoek, door samenwerking van verschillende beleidssectoren en de praktijk. De volgende activiteiten moeten prioriteit krijgen in een mogelijk toekomstig onderzoeksprogramma klimaat en gezondheid:

  • Analyseer de huidige en toekomstige gezondheidsrisico’s van klimaatverandering in samenhang met elkaar
  • Ontwikkel maatregelen om huidige en toekomstige gezondheidseffecten van klimaatverandering aan te pakken. Bepaal de meest effectieve mix van maatregelen om gezondheid te bevorderen en klimaatrisico’s te minimaliseren en de maatregelen die op korte termijn genomen kunnen worden
  • Ontwikkel een systeem om gezondheidseffecten van klimaatverandering tijdig te herkennen en effecten van klimaat- en gezondheidsmaatregelen te evalueren
  • Neem gezondheid standaard mee bij de evaluatie van klimaatmaatregelen (bijvoorbeeld in het kader van de Nationale Adaptatie Strategie en Klimaatwet), om ongewenste neveneffecten op de gezondheid te voorkomen en positieve neveneffecten te versterken

Direct in actie

Het gaat nog wel even duren voordat op alle geïdentificeerde onderzoeksvragen antwoorden gevonden zijn. De bijeengebrachte kennis in de kennisagenda zelf biedt echter direct al aan uiteenlopende betrokkenen gedetailleerd inzicht in de uitdagingen waar we voor staan en biedt allerlei oplossingsrichtingen waar we samen direct mee aan de slag kunnen. Tijdens het congres van de Nationale Adaptatie Strategie op 13 juni 2019 wordt daar een begin mee gemaakt, onder andere door netwerken te versterken en kennis te delen. Verdere kennisontwikkeling binnen een nationaal onderzoeksprogramma is echter noodzakelijk om dit proces nu en in de toekomst verder optimaal te ondersteunen.


De kennisagenda levert tevens een belangrijk fundament voor een mogelijk ZonMw meerjarig onderzoeksprogramma op het gebied van klimaatverandering en gezondheid. Door een coherent onderzoeksprogramma kunnen risico’s en maatregelen vergeleken en geprioriteerd worden. De resultaten van het onderzoeksprogramma kunnen leiden tot concrete klimaatmaatregelen die (tevens) leiden tot gezondheidsbevordering. Een brede, transdisciplinaire, systemische aanpak is nodig.

Meer informatie





news-4093 Mon, 27 May 2019 16:00:00 +0200 Kennisagenda onderzoeksprogramma klimaat en gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/kennisagenda-onderzoeksprogramma-klimaat-en-gezondheid/ Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Nederland. Het veranderende klimaat in Nederland heeft al allerlei zichtbare gezondheidsgevolgen. Maatregelen om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan, bieden kansen voor het bevorderen van de gezondheid, maar brengen mogelijk ook nieuwe risico’s met zich mee. In opdracht van ZonMw hebben het RIVM, de Universiteit Maastricht en Wageningen University & Research een kennisagenda opgesteld. Hierin staat welk onderzoek uitgevoerd moet worden om de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering te beperken. Een samenhangende kennisagenda met brede focus is van belang om inzicht te krijgen in de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering in Nederland, op korte en lange termijn. De kennisagenda klimaat en gezondheid pleit voor een integrale benadering van klimaatonderzoek, door samenwerking van verschillende beleidssectoren en de praktijk. Het toekomstige klimaatonderzoek moet ook helpen bij het prioriteren van maatregelen.

Prioriteiten kennisagenda

In de kennisagenda wordt voorgesteld om de volgende activiteiten te prioriteren in een toekomstig onderzoeksprogramma klimaat en gezondheid:

  • Analyseer de huidige en toekomstige gezondheidsrisico’s van klimaatverandering in samenhang met elkaar
  • Ontwikkel maatregelen om huidige en toekomstige gezondheidseffecten van klimaatverandering aan te pakken. Bepaal de meest effectieve mix van maatregelen om gezondheid te bevorderen en risico’s te minimaliseren en de maatregelen die op korte termijn genomen kunnen worden
  • Ontwikkel een systeem om gezondheidseffecten van klimaatverandering tijdig te herkennen en effecten van maatregelen te evalueren
  • Neem gezondheid standaard mee bij de evaluatie van klimaatmaatregelen (bijvoorbeeld in het kader van de Nationale Adaptatie Strategie en Klimaatwet), om ongewenste neveneffecten op de gezondheid te voorkomen en positieve neveneffecten te versterken

Klimaat en gezondheid

Klimaat en gezondheid zijn bekeken in samenhang met duurzaamheid, milieu en voeding. De gevolgen van klimaatverandering, zoals overstromingen, temperatuurveranderingen, droogte en waterbeschikbaarheid, hebben grote impact op de volksgezondheid, maatschappij en economie, zoals beschreven in de ‘Lancet Countdown on health and climate change’. Ook in Nederland treden een aantal verwachte ontwikkelingen nu al op, zoals een toename van allergieën en hittestress. Actie is nodig om de uitstoot van broeikasgassen te minimaliseren en de gevolgen voor de gezondheid en gezondheidssector te beperken.


De gevolgen voor de gezondheid van klimaatverandering in Nederland en van klimaatmitigatie- en adaptatiemaatregelen zijn echter vaak niet goed te kwantificeren of krijgen weinig aandacht. Actuele kennis is nodig over klimaatrisico’s om nu en in de toekomst de juiste beslissingen te kunnen nemen over in te zetten maatregelen. De klimaatmitigatiemaatregelen die uitgewerkt worden in het Klimaatakkoord richten zich vooral op reductie van CO2-uitstoot en niet op de mogelijke nevengevolgen voor de volksgezondheid. Klimaatadaptatiemaatregelen (zoals meer groen en water in de stad, klimaatbestendige bouw) bieden grote kansen voor het bevorderen van de gezondheid maar brengen mogelijk ook nieuwe risico’s met zich mee. Nederland kan zich hier op voorbereiden door samen met beleid en praktijk kennis te ontwikkelen. Alleen zo kunnen we de leefomgeving verbeteren en de volksgezondheid bevorderen.

Meer informatie



news-4074 Tue, 21 May 2019 19:15:00 +0200 Implementatie in de volle breedte van antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/implementatie-in-de-volle-breedte-van-antimicrobiele-resistentie/ Twee afgeronde projecten over antimicrobiële resistentie kunnen met extra financiering de toepassing van hun onderzoeksresultaten in de praktijk bevorderen. Een extra stimulans voor implementatie! Eén project gaat over resistentie als gevolg van therapiefalen bij mensen geïnfecteerd met hiv. Het andere project gaat over verantwoord antibioticagebruik binnen gezelschapsdierenpraktijken. ITREMA-project: therapiefalen, hiv en antimicrobiële resistentie

Het ITREMA-project is een samenwerkingsverband van onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), Radboudumc, de Universiteit van de Witwatersrand in Johannesburg, Zuid-Afrika (WITS) en een grote hiv-kliniek in Zuid-Afrika (Ndlovu Care Group). In een gerandomiseerde klinische trial is de huidige Zuid-Afrikaanse zorgstandaard over monitoring van hiv-infectie tijdens antiretrovirale therapie vergeleken met een intensievere monitoringstrategie. De onderzoekers hebben een nieuwe werkwijze voor monitoring van hiv-therapie in ontwikkelingslanden ontwikkeld. In samenwerking met de Zuidelijk Afrikaanse beroepsorganisatie van hiv-zorgverleners (SAHIVCS) krijgen verpleegkundigen en patiëntenvoorlichters training en is er een online platform opgezet. Door deze samenwerking is draagvlak gerealiseerd en heeft het project een groot bereik.


In ontwikkelingslanden ontvangen meer dan 10 miljoen mensen die zijn geïnfecteerd met hiv, antiretrovirale therapie. Hiv kan ongevoelig worden voor therapie, door bijvoorbeeld onvoldoende therapietrouw. Om therapiefalen vroegtijdig te signaleren, luidt de aanbeveling de virale lading (hoeveelheid virus in het bloed) regelmatig te controleren. In ontwikkelingslanden vindt deze controle minder frequent plaats. Dit vertraagt de signalering van therapiefalen, met als mogelijke gevolgen: toenemende medicatieresistentie, ziekteprogressie en verdere hiv-verspreiding.
Het project had als resultaat dat een intensieve controlestrategie met zelf ontwikkelde innovatieve technologie therapiefalen vroeger opspoort en leidt tot kostenbesparing. Ook is inzicht gekregen in hoe sociaaleconomische factoren bijdragen aan therapiefalen.

Impuls voor verspreiding

Met de verspreidings- en implementatie-impuls (VIMP) krijgt dit project een extra impuls om een betere patiëntenzorg te realiseren en om de verspreiding van hiv onder de bevolking te verminderen. De vertaling van theorie naar praktijk zal plaatsvinden via een combinatie van fysieke trainingen over de nieuwe werkwijze aan verpleegkundigen en patiëntenvoorlichters en het opzetten van een online platform.

VASAP-project: meer verantwoord antibioticagebruik in gezelschapsdierenpraktijken

Onderzoekers van Universiteit Utrecht bevorderen met een VIMP de landelijke implementatie van het Antimicrobial Stewardship and Pets (ASAP)-project. Het resultaat van hun onderzoek was dat een gerichte aanpak binnen gezelschapsdierenpraktijken leidt tot meer verantwoord gebruik van antibiotica.


Het Antimicrobial Stewardship Programma (ASP) is ontwikkeld binnen het ASAP-project en is uitgerold in 44 Nederlandse gezelschapsdierenpraktijken. Het ASP bestond onder andere uit nascholing voor gezelschapsdierenartsen, een informatiefolder voor diereigenaren en individuele feedback per praktijk. Dit leidde tot een significante daling van het antibioticumgebruik. Deze daling kwam bovenop de daling in antibioticumgebruik, die onder invloed van andere maatregelen en factoren al was ingezet in de jaren voorafgaand aan het project. De deelnemers aan het project gaven aan bewuster om te gaan met antibiotica en konden individueel verschillende verbeterpunten noemen uit de praktijk over antibioticumgebruik.

In het VASAP-project ligt de focus op verdere verspreiding en implementatie van het ASP van de onderzoeksresultaten in gezelschapsdierenpraktijken. Met de VIMP wordt een online training gemaakt (small private online cursus) gebaseerd op onderdelen uit het ASP van het ASAP-project waarin verschillende interactieve onderwijsvormen aan bod komen. De training wordt ook opgenomen in het curriculum van master Gezelschapsdieren voor studenten Diergeneeskunde.

Onderzoeksprogrammering antimicrobiële resistentie

In 2018 is het programma Priority Medicines Antimicrobiële resistentie (AMR) geëvalueerd. Van het programma Antibiotica Resistentie stellen we later dit jaar de 3e en laatste subsidieronde open.

Meer informatie








news-4073 Tue, 21 May 2019 16:10:57 +0200 Uitkomst survey antibioticaresistentie en hergebruik data https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/uitkomst-survey-antibioticaresistentie-en-hergebruik-data/ Onderzoekers en zorgprofessionals hebben in de survey suggesties gedaan over de looptijd en de benodigde capaciteit voor potentiële onderzoeksprojecten over antibioticaresistentie en hergebruik data. De vele reacties helpen ons bij het vormgeven van de subsidieoproep en het organiseren van de laatste subsidieronde van het programma Antibiotica Resistentie. Uitkomst survey

We hebben veel reacties ontvangen op de survey die we uitgezet hebben in februari. Vooral onderzoekers en zorgprofessionals voelen zich betrokken bij antibioticaresistentie en hergebruik data en denken er graag over mee. We hebben nu meer inzicht in de benodigdheden van de onderzoekers om een goed projectvoorstel te kunnen schrijven. Ook hebben wij een goed beeld gekregen van de onderzoekers die mogelijk indienen. De potentiële indieners weten wat ze kunnen verwachten van de komende subsidieronde. En zij kunnen anticiperen op de aanstaande openstelling van de ronde.

Openstelling subsidieronde

We hebben potentiele onderzoekers in februari geconsulteerd voorafgaand aan de opstelling van de subsidieronde. De subsidieronde gaat naar verwachting deze zomer open. Hou de subsidiekalender in de gaten.

Reden voor survey

Deze 3e en laatste ronde van het programma Antibiotica Resistentie willen we gebruiken voor implementatie. Het leek ons handig vooraf te inventariseren hoeveel tijd onderzoekers nodig hebben voor de analyse van eerdere data en implementatie van bestaande data. En dat op het gebied van antibioticaresistentie. Daarom hebben we een survey uitgezet met vragen over de looptijd en benodigde capaciteit voor potentiële onderzoeksprojecten. Ook waren we benieuwd naar de interesse om in te dienen.

Meer informatie


news-4048 Mon, 20 May 2019 09:11:00 +0200 12 nieuwe projecten gehonoreerd op het gebied van Infectieziektebestrijding https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/12-nieuwe-projecten-gehonoreerd-op-het-gebied-van-infectieziektebestrijding/ In een aanvullingsronde van het programma Infectieziektebestrijding zijn 12 projecten van maximaal 18 maanden gehonoreerd. Deze projecten starten allemaal in 2019 en zijn naar verwachting begin 2021 afgerond. Alle projecten zijn een vervolg op eerder gehonoreerde grotere projecten die in een vergevorderd stadium zijn. Een overzicht van de gehonoreerde projecten

The Netherlands Chlamydia Cohort Study: The way forward in terms of chlamydia control

Drs. B.M. Hoenderboom (v), Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Chlamydia blijft de meest gerapporteerde bacteriële soa in Nederland. Een infectie kan ernstige gevolgen hebben voor vrouwen, zoals bekkenontsteking, ectopische zwangerschap en onvruchtbaarheid. In 2015 is het Nederlandse Chlamydia Cohort Study (NECCST) gestart. In het project wordt een nieuwe gegevensverzamelingsronde uitgevoerd om verdere gegevens over aan Chlamydia gerelateerde complicaties te verzamelen. De verlenging stelt de onderzoekers in staat lange termijn complicaties van een chlamydia infectie te onderzoeken.

Detectie van vaginale en rectale Chlamydia trachomatis-infectie na behandeling: wat is de rol van orale chlamydia en van het chlamydia genotype?

Dr. N.H.T.M. Dukers-Muijrers (v), Maastricht University, Care and Public Health Research Institute (Caphri)
Dit project is een vervolg op het oorspronkelijke project FemCure. In het net gehonoreerde project worden aanvullende laboratoriumanalyses en statistische verwerking van reeds verzamelde data uit de eerdere FemCure-studie gedaan. De FemCure-studie onderzocht de rol van anale infecties in de overdracht van Chlamydia tussen personen of tussen lichaamsgebieden van een persoon.

Relatie non-Hodgkin lymfoom en (chronische) Q-koorts

Dr. J.J. Oosterheert (m), Universitair Medisch Centrum Utrecht
De mogelijke relatie tussen Q-koorts en het non-Hodgkinlymfoom wordt grondig onderzocht. Dit gebeurt door gebruik te maken van beschikbare gegevens over een langere periode (t/m 2017) en een betere koppeling tussen Q-koortsblootstelling en aanwezigheid van non-Hodgkinlymfoom. De resultaten van dit onderzoek zullen meer duidelijkheid geven aan Q-koortspatiënten over de langetermijngevolgen van de ziekte.

‘Optimaliseren van de behandeling van chronische Q koorts: nieuwe diagnostische technieken’

Dr. J.J. Oosterheert (m), Universitair Medisch Centrum Utrecht
Een chronische-Q-koortsdiagnose stellen is ingewikkeld en duurt lang. Ook het effect van een behandeling is moeilijk te beoordelen. Dit project evalueert de waarde van de antistoffen voor het monitoren van de behandeling en onderzoek een nieuwe diagnostische methode, fluorescentie in-situ hybridisatie (FISH). De resultaten uit dit onderzoek kunnen richting geven aan verbetering van diagnostiek en behandeling van chronische Q-koortspatiënten.

Zoonotic relevance of Chlamydia gallinacea and C. avium in community acquired pneumonia in the Netherlands.

Dr. H.I.J. Roest (m), Wageningen Universiteit
Dit project doet onderzoek naar het mogelijke zoönotische potentieel (overdraagbaarheid van dier naar mens) van een nieuwe Chlamydia-soort in pluimvee. In samenwerking met laboratoria voor medische microbiologie die momenteel betrokken zijn bij toezicht op luchtweginfecties als longontstekingen (pneumonie) worden DNA-monsters verzameld en getest.

Zoönose als netwerk - Bevorderen van het intersectorale netwerk via de "One Health Hub"

Dr. N. Beerlage-de Jong (v), Universiteit Twente
Bij een uitbraak van een zoönose (zoals vogelgriep en Q-koorts) moeten zorg- en hulpverleners uit de veterinaire, publieke en humane zorg snel en intensief met elkaar samenwerken. Doordat de verschillende sectoren elkaars taal niet spreken en elkaars werkveld niet goed kennen, is samenwerking niet gemakkelijk. Dit project onderzoekt hoe technologie de intersectorale samenwerking kan ondersteunen. Met deze technologie, ontwikkeld in nauwe samenwerking met de zorg- en hulpverleners, leren zij gaandeweg elkaars taal en werkgebied kennen. Zo kunnen ze elkaar beter vinden en ontstaat meer wederzijds begrip voor een gezamenlijke aanpak bij uitbraken.

The role of the mycobiome in Clostridioides difficile colonization and infection.

Dr. R.D. Zwittink (v), Leids Universitair Medisch Centrum
Clostridioides difficile is een bacterie die een ernstige darminfectie kan veroorzaken, vooral bij patiënten die zijn opgenomen in een zorginstelling en met antibiotica behandeld worden. Darmmicrobiotica spelen een belangrijke rol bij een darminfectie. Er is weinig bekend over de invloed van schimmels (mycobiota) bij een darminfectie. Dit onderzoek brengt de mycobiota van ziekenhuispatiënten in kaart om de interacties tussen schimmels, bacteriën en Clostridioides difficile en het ontstaan van deze darminfectie te begrijpen.

Modeling tick-borne encephalitis disease risk for The Netherlands

Dr. ir. C.J.M. Koenraadt (m), Wageningen University & Research
Het doel van het project is om een risicomodel te ontwikkelen voor de verspreiding van het tekenencephalitis virus. Sinds 2016 zijn de eerste gevallen van dit door teken overgedragen virus in Nederland gesignaleerd. Er wordt gebruik gemaakt van gegevens afkomstig van teken en wilde muizen (met name bosmuizen en rosse woelmuizen). Met name de rol van immuniteit in wilde muizen staat centraal, omdat vermoed wordt dat dit een belangrijke rol speelt in de overdracht van het virus tussen muis en teek.

Non-daily use of HIV Pre-exposure prophylaxis: a tale of two cities

Prof. dr. M. Prins (v), GGD Amsterdam
PrEP is een pil met hiv-remmers die een hiv-infectie kan voorkomen. De pil kan dagelijks (continue bescherming) of alleen tijdens bepaalde periodes (periodiek) worden ingenomen. In het AMPrEP (Amsterdam PrEP)-project en het Belgische Be-PrEP-ared-project is de toepasbaarheid van dagelijkse en periodieke PrEP onderzocht. In dit gezamenlijke project worden extra inzichten verkregen door de gegevens van beide studies samen te voegen. De onderzoekers willen beter begrijpen waarom men kiest voor dagelijks of periodieke PrEP. Ook wordt bestudeerd welke kenmerken geassocieerd zijn met het oplopen van een hiv- of hepatitis C-infectie.

Gini in a bottle: Impact of PrEP on sexual behavior and sexually transmitted infections in the MSM population

Prof. dr. M.E.E. Kretzschmar (v), Universitair Medisch Centrum Utrecht
Er zijn grote verschillen in seksueel risicogedrag onder mannen die seks hebben met mannen (MSM). De meeste MSM nemen weinig risico terwijl een kleinere groep mannen veel seksueel risicogedrag vertoont. In de laatste groep komen ook meer hiv-infecties en andere soa’s voor. Om het aantal nieuwe hiv-infecties in Nederland terug te dringen, wordt pre-exposure prophylaxe (PrEP) beschikbaar gesteld voor MSM met veel seksueel risicogedrag. Dit project brengt in kaart hoe het aantal nieuwe hiv-infecties en andere soa’s varieert over groepen (MSM) die verschillen in hun mate van seksueel risicogedrag.

Innate immune defense during pneumonia in the elderly: implications of cell-specific changes in the metabolome and lipidome

Prof. dr. T. van der Poll (m), Amsterdam Universitair Medisch Centrum
Longontsteking is wereldwijd de op drie na meest voorkomende doodsoorzaak en 's werelds leidende besmettelijke moordenaar, verantwoordelijk voor een naar schatting 3 miljoen doden per jaar. Ouderen zijn kwetsbaar voor pneumonie opgelopen buiten het ziekenhuis. Veel leeftijd-geassocieerde ziekten zijn gelinkt aan verzwakking van het immuun systeem, genaamd Immunosenescence. Immunoscenescence heeft een grote inpact op de aangeboren immuunrespons tegen bacteriele pathogenen. In dit project wordt de impact van longontsteking op het aangeboren immuunsysteem onderzocht.

Travel-Imported Arbovirus infections; measuring silent introductions (TIARA-silent)

Dr. S.J.M. Hahné (v), Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Door muggen overgebrachte infecties, in het bijzonder arbovirussen, vormen een snel groeiende wereldwijde dreiging. Het arbovirus wordt door buitenlandse reizigers mee naar huis genomen. Deze studie beoordeelt reis-geïmporteerde arbovirus-infecties en vult ze aan met het meten van asymptomatische arbovirus-infecties. Om de algehele nauwkeurigheid van de kwantitatieve schattingen te verbeteren, wordt de studiegroepgrootte uitgebreid.


Het programma Infectieziektebestrijding draagt bij aan de ontwikkeling van kennis om het aantal (ernstig) zieke mensen door infectieziekten te verminderen. Infectieziekten worden veroorzaakt door virussen, bacteriën of schimmels en vormen een risico voor de volksgezondheid. Voorheen gezonde mensen kunnen bijvoorbeeld te maken krijgen met een ernstige ziektelast na het oplopen van een infectie.

Meer informatie


news-4049 Fri, 17 May 2019 14:30:46 +0200 Vernieuwde strategische onderzoeks- en innovatieagenda voor antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vernieuwde-strategische-onderzoeks-en-innovatieagenda-voor-antimicrobiele-resistentie/ JPIAMR, een internationaal samenwerkingsverband voor onderzoek naar antimicrobiële resistentie (AMR), heeft een actuele onderzoeksagenda gelanceerd. Deze agenda is een handvat voor zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers, media, opleiders, om in samenwerking AMR wereldwijd te beheersen.

Internationaal samenwerkingsverband

ZonMw is een van de 27 leden van The Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR). Het proces van het vernieuwen van de strategische onderzoeks- en innovatieagenda (SRIA) is gecoördineerd door ZonMw in samenwerking met een JPIAMR-redactie.


De SRIA heeft 6 aandachtsgebieden voor antimicrobiële resistentie: behandeling, diagnostiek, surveillance, transmissie, omgeving en interventies. JPIAMR heeft een set onderzoeks- en innovatieonderwerpen geformuleerd binnen elk aandachtsgebied. Door de agenda te implementeren, ondersteunt JPIAMR onderzoek in de ontwikkeling van nieuwe therapieën, stewardship van nieuwe en bestaande antibiotica, en strategieën om de verspreiding van AMR tussen mensen, dieren en de omgeving te monitoren en voorkomen. Met als hoofddoel om het AMR-probleem wereldwijd aan te pakken. Consultatierondes in de 27 JPIAMR-landen en de wetenschappelijke adviesraad, samen met een open- en stakeholderconsultatie, hebben geresulteerd in deze vernieuwde strategische onderzoeks- en innovatieagenda.


In de agenda staan belangrijke onderzoeksvragen over

  • de behoefte om antimicrobiële resistentie aan te pakken vanuit een holistisch One Health-perspectief
  • de noodzaak om innovatie centraal te plaatsen in AMR-onderzoek
  • de toenemende inclusie van lage- en middeninkomenslanden (geografische diversiteit)
  • de behoefte aan ontwikkelingen op het gebied van gepersonaliseerde diagnostiek en behandeling

Meer informatie

news-3953 Fri, 19 Apr 2019 17:00:14 +0200 ZonMw joins GLoPID-R for infectious diseases https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-joins-glopid-r-for-infectious-diseases/ GloPID-R is pleased to welcome the Netherlands Organisation for Health Research and Development (ZonMw), into the network. GloPID-R is a unique international network of major research funding organizations. The network of 27 countries facilitates a rapid and effective research response to infectious disease outbreaks. ZonMw and international research

ZonMw funds health research in the Netherlands and promotes the practical application of the knowledge this research produces. While mainly focused on research projects within the country, it also has an international focus through its participation in various European initiatives, including Joint Programming Initiatives (JPIs), ERA-NETs, and European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI). ZonMw also participates in Heads of International Research Organisations (HIROs) to discuss large, international health care themes.

Antibiotic resistance

ZonMw runs separate programmes for antimicrobial resistance (AMR) and other aspects of infectious diseases. For these programs the aim is to cover the entire spectrum of research from science to policy and through a One Health approach. ZonMw currently runs a national research program on antibacterial resistance (ABR) and is partner in the Strategic Research Agenda of the JPI on Antimicrobial Resistance (JPIAMR), also a partner of GloPID-R. In the national programme, ZonMw finances many projects studying ABR such as alternative ways to reduce antibiotic use in animals and human-animal ABR transmission.

Infectious diseases

ZonMw also runs a national programma on infectious disease control, including non-alimentary zoonoses. Emerging infectious disease research is part of this programme. The programme funds currently around 40 large research projects, including projects on HIV, tuberculosis, hepatitis C, STIs, pneumonia, vaccine preventable diseases, infection control, arbovirusses, Lyme disease, campylobacter, rabies, Zika, tick-borne diseases, psittacosis and clostridium difficile. By joining GLoPID-R ZonMw intends to expand its international collaboration on emerging infectious diseases.

Data sharing

Despite being a new member, ZonMw jumped into the network and has already participated in the GloPID-R Data Sharing working group. GloPID-R appreciates their participation and looks forward to learning more from their expertise.

More information


news-3919 Tue, 16 Apr 2019 16:02:00 +0200 ZonMw participates in the public-private partnership VALUE-Dx to fight antimicrobial resistance https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-participates-in-the-public-private-partnership-value-dx-to-fight-antimicrobial-resistance/ On April 1st 2019 the kick-off meeting of the European public-private partnership VALUE-Dx took place. This European-wide approach aims to generate evidence on the medical, economic, and public health value of diagnostics in tackling antimicrobial resistance (AMR). As a member of the Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR), ZonMw participates in this consortium. Better prescription and use of antibiotics

VALUE-Dx is the first Innovative Medicines Initiative (IMI) project that is conceived by representatives of the diagnostics sector and includes world renowned experts from a wide range of academic disciplines. The project is initiated by 6 in vitro diagnostic companies that join forces with 20 non-industry partners that together set out to combat AMR and improve patient outcomes. The consortium aims to transform medical practice to achieve more personalised, evidence-based antibiotic prescription and use in community care settings through the widespread use of clinical and cost-effective innovative diagnostic strategies. VALUE-Dx is co-funded by the European Commission (IMI), the Wellcome Trust and private companies, with a total budget of approximately 14 million euros over 4 years.

AMR and diagnostics

Diagnostics are an essential element in the fight against AMR, and as mentioned by Dr. Pierre Meulien, Executive Director of IMI, “Only by pooling expertise and working together in this way can we hope to address major challenges like AMR”. The project will focus on acute respiratory tract infections acquired in community care settings. These infections are the most frequent cause of medical consultation and inappropriate antibiotic use. Moreover, the outcomes of VALUE-Dx have the potential to be applied to other common infections such as urinary tract infections, blood stream infections, and hospital-acquired respiratory tract infections.


“VALUE-Dx is a unique multidisciplinary consortium, with participation of clinicians, microbiologists, health economists, social scientists, and industry”, states Professor Dr. Goossens of the University of Antwerp and coordinator of this project. Furthermore, he mentions: “the VALUE-Dx project will be a game changer to show the true medical and economic value of diagnostics to support antibiotic stewardship and preserve the efficacy of these medications for improving patient care today and for future generations.”

ZonMw: participation in VALUE-Dx as member of JPIAMR

ZonMw participates in JPIAMR since 2012. This research initiative of 27 countries coordinates national public funding to support AMR research and activities in a transnational manner. ZonMw coordinates two work packages. One has resulted in a newly updated strategic research and innovation agenda including priority areas such as the development of new therapeutics, diagnostics, transmission, environment, interventions and surveillance. The second one promotes reuse of research data and microbial collections, as well as supporting services and research infrastructures.


Enabling reuse of data and microbial collections is the common interest of JPIAMR and VALUE-Dx. Therefore, ZonMw is currently developing a survey with the aim of getting an overview of existing resources and services that are relevant for AMR research. The overview will be made available for the entire AMR research community. It will advance AMR research by making valuable resources and services findable, and contribute to their reusability.

More information






news-3836 Wed, 27 Mar 2019 12:26:06 +0100 Nieuw antibioticum vernoemd naar Leiden https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2019/03/nieuw-antibioticum-vernoemd-naar-leiden Toenemende resistentie en een gebrek aan nieuwe antibiotica vormen een groot probleem voor de volksgezondheid. Tegen die achtergrond zoekt Gilles van Wezel van het Instituut Biologie Leiden naar nieuwe medicijnen. Samen met toenmalig promovendus Changsheng Wu en collega’s ontdekte hij het bijzondere antibioticum lugdunomycine, dat ze vernoemden naar Leiden. news-3720 Wed, 06 Mar 2019 09:17:06 +0100 Onderzoekers: Medicijnresten in zoet water wereldwijd fors toegenomen https://www.nu.nl/wetenschap/5756763/onderzoekers-medicijnresten-in-zoet-water-wereldwijd-fors-toegenomen.html?kl=771&ku=5008066&utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=nu%2Enl_berichten_doorsturen_popup_2014&utm_content=&utm_term=a_393646 De concentratie medicijnresten in zoet water is de laatste twintig jaar over de hele wereld flink toegenomen. De hoeveelheid dreigt schadelijk voor het milieu te worden, meldt de Radboud Universiteit vrijdag op basis van eigen onderzoek. news-3629 Tue, 19 Feb 2019 14:51:00 +0100 Praat mee over onderzoek antibioticaresistentie en data https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/praat-mee-over-onderzoek-antibioticaresistentie-en-data/ Deel met ons uw ervaring en kennis op het gebied van antibioticaresistentie (ABR) en hergebruik van data! Help mee om de 3e subsidieronde ABR vorm te geven en vul voor 15 maart 2019 de survey in. Nieuwe subsidieronde ABR

Later dit jaar stellen we de 3e ronde van het programma ABR open! Het doel van dit programma is het verminderen van de ABR-last voor mens, dier en omgeving (One-Health-aanpak). De focus van deze subsidieronde ligt op hergebruik van data, implementatie van bestaande kennis en implementatie failure onderzoek (probleemanalyse).


Het FAIR maken van databases is een bijkomend aspect bij deze subsidieronde over hergebruik van data. FAIR staat voor Findable, Accessable, Interoperable and Reusable.
Met andere woorden; welke dataset gebruikt de onderzoeker als uitgangspunt? Hoe FAIR is deze dataset? Hoe kan deze dataset verder ver-FAIR-d worden?

Wat vragen we van u?

Om een goede inschatting te kunnen maken van de looptijd en benodigde capaciteit voor de potentiële onderzoeksprojecten, hebben wij hierover enkele vragen aan u. Ook vragen wij in de survey of u interesse heeft om in te dienen bij deze subsidieronde en of er nog kennishiaten zijn.

Vul de survey in

Via https://nl.surveymonkey.com/r/ABRronde3 kunt u tot 15 maart 2019 de survey invullen. Het kost u slechts 10 tot 15 minuten.

Meer informatie


news-3630 Tue, 19 Feb 2019 14:39:00 +0100 Minder antibioticavoorschriften bij samen beslissen https://www.nivel.nl/nl/nieuws/minder-antibioticavoorschriften-bij-samen-beslissen Uit onderzoek van het Nivel blijkt dat in huisartspraktijken waar meer gezamenlijke besluitvorming plaatsvindt, minder antibiotica worden voorgeschreven. Het gaat hierbij om volwassen patiënten onder de 40 jaar, in situaties waarin volgens de richtlijnen antibiotica overwogen kunnen worden maar niet strikt noodzakelijk zijn. Samen beslissen, een proces waarin patiënt en arts samen beslissen over de behandeling, is een manier om de voor- en nadelen van antibioticagebruik tegen elkaar af te wegen. news-3642 Tue, 19 Feb 2019 10:52:41 +0100 Nederland heeft antibioticaresistentie onder controle https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nederland-heeft-antibioticaresistentie-onder-controle/ "Hoewel het probleem van antibioticaresistentie in Nederland op dit moment onder controle lijkt, is het wel van groot belang om waakzaam te blijven. Er verschijnen namelijk regelmatig nieuwe resistente bacteriën in Nederland” zegt onderzoeker Wouter Rottier die op 19 februari hierop promoveert bij de Universiteit Utrecht. Hoe erg is het om besmet te zijn met een bacterie die resistent is tegen antibiotica? Uit onderzoek, door ons gefinancierd, blijkt dat in Nederland niet meer patiënten sterven die besmet zijn met  een antibioticaresistente bacterie dan patiënten met een besmetting met niet-resistente bacteriën. Dat heeft onderzoek van medisch microbioloog Wouter Rottier van het UMC Utrecht aangetoond.

Meer informatie

news-3608 Mon, 11 Feb 2019 14:56:49 +0100 Minder antibioticavoorschriften bij samen beslissen https://nivel.nl/nl/nieuws/minder-antibioticavoorschriften-bij-samen-beslissen?utm_source=Nivel+attendering&utm_campaign=eb23307ad1-2019_02_11_antibiotica&utm_medium=email&utm_term=0_caebd11ec3-eb23307ad1-98566237 In huisartsenpraktijken waar meer gezamenlijke besluitvorming plaatsvindt, schrijven huisartsen minder antibiotica voor. Het gaat hierbij om situaties met jongere patiënten waarin volgens de richtlijnen een antibioticum valt te overwegen, maar dit niet per se noodzakelijk is. Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel, met gegevens uit elektronische patiëntendossiers van Nivel Zorgregistraties en vragenlijsten van het Consumentenpanel Gezondheidszorg. news-3313 Wed, 05 Dec 2018 12:00:00 +0100 JPI AMR Subsidieoproep voor diagnostiek en surveillance https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/jpi-amr-subsidieoproep-voor-diagnostiek-en-surveillance/ Op 5 december 2018 stelt JPIAMR een gezamenlijke transnationale oproep open voor innovatieve onderzoeksprojecten. Deze innovatieve onderzoeksprojecten bevatten nieuwe of verbeterde diagnostische en surveillancestrategieën, tools, technologieën en methoden om antimicrobiële resistentie in mens, dier en milieu (OneHealth-aanpak) effectief te beheersen. Nederland doet vanuit ZonMw en NWO-WOTRO mee met deze oproep.

ZonMw zet met participatie in projecten in Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR), Priority Medicines Antimicrobiële resistentie (PM AMR) en Antibioticaresistentie (ABR) actief in om antimicrobiële resistentie de wereld uit te helpen. Bekijk het projectenoverzicht op www.zonmw.nl/resistentie

Meer informatie

news-3281 Tue, 27 Nov 2018 14:11:15 +0100 Antibioticagebruik als onderzoeksonderwerp in een big data pilot https://www.nivel.nl/nl/nieuws/de-toegevoegde-waarde-van-machine-learning-voor-nivel-zorgregistraties-eerste-lijn?utm_source=Nivel+attendering&utm_campaign=0958b7bdc0-2018_11_27_bigdata&utm_medium=email&utm_term=0_caebd11ec3-0958b7bdc0-98566237 Het toepassen van machine learning algoritmen op de zorgdata van Nivel Zorgregistraties eerste lijn leidt tot nieuwe inzichten, inzichten die met standaardtechnieken niet aan het licht kwamen. . Dit is gebleken uit de resultaten van drie pilots rondom ‘big data’, die het Nivel heeft gedaan in samenwerking met datascientists van verschillende universiteiten. news-3222 Thu, 15 Nov 2018 14:40:43 +0100 Professionals zetten zich samen in tegen antibioticaresistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/professionals-zetten-zich-samen-in-tegen-antibioticaresistentie/ Het RIVM, ZonMw en het ministerie van VWS organiseerden op 14 november een conferentie over antibioticaresistentie. Onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals praatten over het thema ‘Van onderzoek naar praktijk en beleid. Wat kan jij er mee?!’. Bewustzijn vergroten

De week van 12 tot 19 november staat in het teken van het vergroten van het bewustzijn van antibioticaresistentie. Nederland doet het goed als het gaat om antibioticaresistentie. Niet elk land doet het even goed in Europa; er zijn tussen de landen verschillen gemeten. Om te voorkomen dat mensen overlijden aan een nu nog onschuldige infectie is het bijvoorbeeld nodig dat antibiotica alleen worden voorgeschreven als het ook echt nodig is. Daarnaast is handhygiëne belangrijk om de verspreiding van resistente bacteriën te voorkomen. Voorgaande werd benadrukt door Bruno Bruins, de minister voor Medische Zorg en Sport, die de conferentie met een videoboodschap opende. 
De conferentie stond  in het teken om het nóg beter met elkaar te doen. Want antimicrobiële resistentie is een urgent, groeiend en wereldwijd probleem dat vraagt om een multidisciplinaire aanpak vanuit onderzoek, beleid en praktijk. Betrokkenen uit heel Nederland kwamen daarom deze middag bij elkaar.


Jeroen Geurts, voorzitter van ZonMw, overhandigde tijdens de bijeenkomst de evaluatie van het ZonMw-programma Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie aan VWS. Het vanuit dit programma gefinancierde onderzoek leverde veel kennis op. Deze kennis wordt verder gebracht, in de praktijk en in vervolgonderzoek. Deze kennis draagt bij aan het zorgvuldig gebruik van bestaande middelen, aan de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden, richtlijnen en beleid en het in kaart brengen van potentiële risico’s van antimicrobiële resistentie. Nederland is een internationale voortrekker op dit onderwerp: vasthouden en uitbouwen!

Beleid en praktijk

Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM , gaf een overzicht over resistente bacteriën in Nederland. Waar komen ze voor en wat is de impact daarvan?. Mariken van der Lubben, programmamanager Antibioticaresistentie van het RIVM, ging in op de nationale aanpak tegen antibioticaresistentie in Nederland. Verder stonden tijdens de conferentie 3 thema’s centraal: Welke resultaten zijn er? Hoe komen we nu van data naar implementatie? Wie moet nu waarmee aan de slag? De onderwerpen van de overige sprekers en interactieve sessies gingen dan ook over deze thema's.

Zo praatte Marlies Hulscher, hoogleraar Kwaliteit van Zorg voor infectie- en ontstekingsziekten en werkzaam bij Raboudumc en IQ healthcare, de deelnemers bij over de laatste stand van zaken over implementatie(onderzoek). Zij sprak over de kloof tussen weten wat we moeten doen en wat we daadwerkelijk doen in de dagelijkse praktijk. Het beïnvloeden van gedrag is complexer dan veelal wordt aangenomen. Soms werkt iets en soms niet. Daarom is het zo belangrijk dat gedragswetenschappers betrokken worden de bij implementatie van onderzoeksresultaten uit het bèta-veld. Daarbij is het essentieel dat we gedrag zowel top-down als bottum-up proberen te beïnvloeden. Bijvoorbeeld het gedrag bij handhygiëne; een voorbeeld dat vandaag veelvoudig werd genoemd vanwege zijn relatie met antibioticaresistentie.

Open science is een manier om de kennis over antibioticaresistente goed te kunnen verspreiden. Maar open science kent nog uitdagingen. Pieter van Boheemen, onderzoeker bij het Rathenau Instituut, vertelde de aanwezigen of je voor Open Science moed nodig hebt of dat je het gewoon moet doen. Hij nam ons mee in de nationale en internationale wereld waarin het toegankelijk zijn van onderzoeksdata steeds belangrijker wordt. En waar de uitdagingen liggen voor beleid, onderzoek en praktijk.

Aan de slag

Gezien de opkomst en de reacties was het een geslaagde conferentie. Het gaf professionals uit onderzoek, beleid en praktijk handvatten om binnen en buiten hun organisaties de beheersing van antimicrobiële resistentie te continueren en hierover met elkaar van gedachten te wisselen. Binnenkort is een verslag van de conferentie beschikbaar via de websites van RIVM en ZonMw.

Meer informatie


news-3211 Tue, 13 Nov 2018 14:11:19 +0100 Wat kunt u met ons antimicrobiële resistentie-onderzoek in beleid en praktijk? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wat-kunt-u-met-ons-antimicrobiele-resistentie-onderzoek-in-beleid-en-praktijk/ Door ons gefinancierd onderzoek heeft veel wetenschappelijk bewezen kennis opgeleverd op het gebied van antimicrobiële resistentie. Dit blijkt uit de evaluatie van het ZonMw-programma Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie (AMR). Deze kennis draagt bij aan het zorgvuldig gebruik van bestaande middelen, aan de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden, richtlijnen en beleid en het in kaart brengen van potentiële risico’s. Evaluatie en pas op de plaats

Midden in de World Antibiotic Awareness Week 2018 organiseren we samen met RIVM en VWS de conferentie ‘Antibioticaresistentie; Van onderzoek naar praktijk en beleid. Wat kan jij er mee?!’ Aan VWS bieden we de zelfevaluatie en externe evaluatie aan. De conclusies en aanbevelingen uit deze evaluaties zijn niet compleet zonder een pas op de plaats van het ZonMw-programma Antibioticaresistentie (ABR) en de Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR). In dit internationale verband voor wetenschappelijke samenwerking en onderzoekscapaciteit participeren we namens Nederland.

Antibioticateams (A-teams) in ziekenhuizen

Een afgerond AMR-project van Amsterdam UMC (locatie AMC) heeft ertoe bijgedragen dat antibioticateams (A-teams) landelijk in ziekenhuizen worden ingezet. Deze zetten in op zorgvuldige beleidsvorming rond antibioticagebruik in ziekenhuizen. Dit project heeft grote maatschappelijke impact.

Varkensneus remt MRSA

In een lopend multidisciplinair ABR-project van de Universiteit Utrecht wordt met hightech moleculaire technieken gekeken of de overdracht van MRSA via varkensneuzen naar mensen beperkt kan worden. Een veelbelovend project dat mogelijk ingangen biedt om in de toekomst mensen te beschermen tegen MRSA.

Mestverwerking en antibioticaresistentie

RIVM onderzoekt samen met internationale partners wat de risico’s van de uitstoot van antibioticaresistentie uit mest zijn voor de bevolking. En in hoeverre mestverwerkingstechnieken de verspreiding van antibioticaresistentie kunnen verminderen.


We pakken antimicrobiële resistentie aan om te voorkomen dat mensen overlijden aan een nu nog onschuldige infectieziekte zoals een blaasontsteking of darminfectie. Antimicrobiële resistentie is een urgent, groeiend en wereldwijd probleem dat vraagt om een snelle, internationale en multidisciplinaire aanpak vanuit onderzoek, beleid en praktijk.


De externe-evaluatiecommissie raadt ZonMw aan het brede karakter van onderzoek naar antimicrobiële resistentie voort te zetten waarbij internationale samenwerking wordt gestimuleerd. Nederland kan als koploper op het gebied van resistentieproblematiek over de grenzen heen veel bieden en ophalen. Met onderzoek en implementatie dragen we bij aan een One-Health-aanpak voor het ontstaan en de verspreiding van antimicrobiële resistentie bij mens, dier en in het milieu. Het continueren van onderzoek over alle aspecten naar antimicrobiële resistentie is daarbij essentieel.

Continuering onderzoek

Het is onzeker hoe de financiering van onderzoek naar antimicrobiële resistentie nationaal en internationaal op efficiënte wijze gecontinueerd wordt. Met de huidige kwaliteit en beschikbaarheid van onderzoekers kunnen we meer betekenen voor het ontwikkelen en verspreiden van kennis over antimicrobiële resistentie. We zetten ons daarvoor in door de met dit programma versterkte samenwerking tussen de veterinaire en humane geneeskunde continueren. De toepassing van kennis bevorderen we door de samenwerking met onder andere ABR-zorgnetwerken en A-teams te intensiveren.

Meer informatie





news-3195 Wed, 07 Nov 2018 08:45:00 +0100 In Nederland jaarlijks 200 doden en 5000 infecties door superbacteriën https://www.ad.nl/gezond/in-nederland-jaarlijks-200-doden-en-5000-infecties-door-superbacterien~a0cf7abe/ Deze superbacteriën zijn resistent tegen meerdere soorten antibiotica. De Nederlandse hoogleraar Mirjam Kretzschmar noemt de opmars van de superbacteriën ‘zorgwekkend’. Het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) denkt dat dit probleem alleen aangepakt kan worden als er een oplossing komt voor héél Europa. Een van de oplossingen is meer onderzoek naar en ontwikkeling van nieuwe antibiotica. news-3125 Thu, 18 Oct 2018 12:01:23 +0200 Multidisciplinair onderzoek nodig voor beheersing gevolgen klimaatverandering https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/multidisciplinair-onderzoek-nodig-voor-beheersing-gevolgen-klimaatverandering/ Klimaatverandering heeft op veel verschillende terreinen gevolgen voor onze samenleving: van landbouw tot gezondheid, van watervoorziening en -veiligheid tot migratie en openbaar bestuur. Het veranderende klimaat betekent ook voor de wetenschap een grote uitdaging, waarbij onderlinge samenhang en samenwerking van partijen binnen en buiten de wetenschap essentieel is. Dat bleek tijdens de Climate Challenge Workshop van NWO en ZonMw op woensdag 10 oktober, waarbij wetenschappers en beleidsmakers uit verschillende vakgebieden met elkaar in gesprek gingen over deze grote uitdagingen voor de toekomst.

Urgentie van aandacht voor klimaat

Toevallig bleek de conferentie gepland in de week waarin de Verenigde Naties het nieuwste IPCC-rapport over klimaatverandering publiceerden, waarin de Nederlandse rechter oordeelde dat de overheid meer moet doen om klimaatverandering terug te dringen en waarin de Nobelprijs voor de economie onder meer werd toegekend aan prof. dr. William Nordhaus, die economische modellen voor oorzaken en aanpak van klimaatverandering ontwikkelde. Het belang en de urgentie van het klimaat stonden dan ook niet ter discussie.

Samenwerken over de grenzen van disciplines

NWO-voorzitter prof. dr. Stan Gielen besprak in zijn openingswoord het belang van samenhang. De aanpak van klimaatverandering en de gevolgen ervan is niet een kwestie van een NWO en ZonMw-subsidie meer of minder, maar vraagt om brede aandacht van vrijwel alle wetenschapsgebieden. Universiteiten en andere kennisinstellingen, overheden en bedrijven moeten volgens hem over de grenzen van disciplines heen gaan samenwerken. Ook voor de financiering is volgens Stan Gielen de inbreng van diverse partijen nodig. De Nederlandse Klimaatgezant Marcel Beukeboom verzekerde de aanwezigen dat er inmiddels goed geluisterd wordt naar de aanbevelingen van wetenschappers en waarschuwde voor de gevaren van verkokering. Hij verwees ook naar de Sustainable Development Goals en de inspanningen die hiervoor in Nederland en in mondiaal perspectief voor nodig zijn.

Creatieve oplossingen nodig

De nadruk van de workshop lag op het uitwisselen van ideeën, aan de hand van een aantal thema's. In deze levendige discussies werd duidelijk hoe complex het probleem is maar ook hoe vergelijkbaar processen, oplossingen en effecten daarvan in verschillende gebieden zoals Spitsbergen en Afrika kunnen zijn. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat steden vergroenen, maar daardoor kan wel de kans op allergieën (bijvoorbeeld hooikoorts) groter worden. De vertaalslag van wetenschap naar beleid van landelijke en lokale overheden vraagt om creatieve oplossingen. En op veel terreinen zijn er nog onvoldoende betrouwbare gegevens, bijvoorbeeld over zeespiegelstijging, de effecten van hittestress op de volksgezondheid en de gevolgen van extreme weersomstandigheden. Kortom, het veranderende klimaat betekent ook voor de wetenschap een grote uitdaging, waarbij onderlinge samenhang en samenwerking van partijen binnen en buiten de wetenschap essentieel is.

(bron: NWO)

news-3089 Fri, 05 Oct 2018 13:31:29 +0200 Internationale conferentie in Nederland over antibioticaresistentie https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2018/10/04/nederland-organiseert-wereldwijde-conferentie-tegen-antibioticaresistentie Nederland organiseert in april 2019 samen met de Wereldgezondheidsorganisatie een internationale conferentie over het tegengaan van antibioticaresistentie, zo heeft minister Bruno Bruins (Medische Zorg) vrijdag bekendgemaakt. news-2972 Wed, 12 Sep 2018 20:00:00 +0200 Onderscheidingen voor wetenschappelijke excellentie en maatschappelijke impact https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderscheidingen-voor-wetenschappelijke-excellentie-en-maatschappelijke-impact/ 6 toponderzoekers ontvingen vandaag een NWO-Spinozapremie en de -Stevinpremie uit handen van minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Celbioloog Anna Akhmanova nam vandaag een Spinozapremie in ontvangst en viroloog Marion Koopmans kreeg een Stevinpremie. Beide wetenschappers doen onderzoek met subsidie van ZonMw. Uitreiking 

De Spinoza- en de Stevinpremies zijn de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap. Tijdens de uitreiking vertelden de laureaten wat hun onderzoek inhoudt en waar ze de onderzoekspremie van 2,5 miljoen euro voor willen inzetten. 


Stevinpremie voor Marion Koopmans

Prof. dr. Marion Koopmans is hoogleraar virologie aan het Erasmus MC in Rotterdam. Haar onderzoek richt zich op de overdracht van virussen van dieren op mensen (zoönosen) en op grootschalige verspreiding tussen mensen (uitbraken en pandemieën). Het creëren van wereldwijde netwerken om infectieziekten systematisch en grootschalig te bestrijden, vormt een rode draad in het werk van Koopmans. Marion Koopmans verwacht grote impact met haar onderzoek: ‘Ik wil ervoor zorgen dat we in de toekomst samen beter voorbereid zijn op nieuwe infecties. Dan kunnen we proactief – en niet reactief - handelen, omdat we eerder uitbraken op het spoor zijn.’ 

Spinozapremie voor Anna Akhmanova

Kennis van hoe gezonde cellen functioneren, helpt ons te begrijpen wat er op celniveau misgaat bij ziekten zoals de ziekte van Alzheimer, ALS en kanker. Prof. dr. Anna Akhmanova, hoogleraar cellulaire dynamica aan de Universiteit Utrecht, is wereldwijd een van de meest vooraanstaande experts op het gebied van de celbiologie van het cytoskelet. Akhmanova heeft een aantal baanbrekende ontdekkingen gedaan die laten zien waar het cytoskelet precies voor is en welke mechanismen aan de functies van dit cytoskelet ten grondslag liggen.

Wat is het verschil tussen de Stevin- en Spinozapremie?

Dit jaar ontvangen 2 onderzoekers voor het eerst de Stevinpremie. Bij de Spinoza- en de Stevinpremie staat de kwaliteit van de onderzoeker voorop. Bij de Spinozapremie ligt de nadruk op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken. De Stevinpremie honoreert vooral de maatschappelijke impact van onderzoek. 


Meer informatie

news-2788 Wed, 22 Aug 2018 09:27:00 +0200 Onderzoek naar overdracht resistentie tussen mens en vee https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-naar-overdracht-resistentie-tussen-mens-en-vee/ Deze zomer starten 5 onderzoeken naar antibioticagebruik in de veehouderij en effecten voor mensen en vee. Onderbouwing verminderen antibioticagebruik bij vee

De Universiteit Utrecht is een onderzoek gestart naar de benodigde biosecurity, vaccinatiegraad en acties op de boerderij om te komen tot een verminderd antibioticumgebruik bij kippen, kalveren en varkens in Nederland.

Varkensneus remt MRSA

Met hightech moleculaire technieken wordt gekeken of bacteriën die van nature bij varkens in de neus voorkomen, de groei van MRSA kunnen remmen. Dit project van de Universiteit Utrecht heeft een interdisciplinaire aanpak. Artsen, onderzoekers, dierenartsen en veehouders werken gezamenlijk aan het beperken van de overdracht van MRSA van varkens naar mensen.

Betere implementatie veterinaire richtlijnen antibioticagebruik

In een interventiestudie van de Universiteit Utrecht en Wageningen University & Research wordt getoetst of de implementatie van de veterinaire richtlijnen voor landbouwhuisdierenartsen te verbeteren is. Het doel van deze interdisciplinaire studie is het verder reduceren van het antibioticagebruik op een verantwoorde manier.

Vroege detectie via een blauwdruk

Universiteit Utrecht ontwikkelt een blauwdruk voor detectie van nieuwe typen antibioticaresistentie in de veehouderij. Vroege opsporing kan voorkómen dat deze nieuwe typen in de veehouderij wijdverbreid raken en een mogelijke bron voor overdracht naar de mens worden.

Mestverwerking en antibioticaresistentie

Het RIVM onderzoekt samen met internationale partners wat de risico’s van de uitstoot van antibioticaresistentie uit mest zijn voor de bevolking. In hoeverre kunnen mestverwerkingstechnieken antibioticaresistentie verminderen?

Interdisciplinair onderzoek

De genoemde onderzoeken worden gefinancierd vanuit het programma Antibioticaresistentie en JPI AMR. Deze onderzoeken richten zich alle op de relatie tussen mens, dier en milieu (‘One Health’).

Meer informatie

news-2888 Tue, 21 Aug 2018 12:20:05 +0200 Mazelenepidemie bereikt een recordhoogte in de Europese regio http://www.euro.who.int/en/media-centre/sections/press-releases/2018/measles-cases-hit-record-high-in-the-european-region De WHO slaat alarm: grootste mazelenepidemie in Europa in tien jaar. Meer dan 41.000 kinderen en volwassenen in Europa zijn in de eerste helft van 2018 getroffen door mazelen. In een half jaar tijd zijn al veel meer gevallen geconstateerd dan er in de afgelopen tien op jaarbasis werden geteld. De Wereldgezondheidsorganisatie dringt nu aan op maatregelen.  

news-2798 Fri, 27 Jul 2018 09:02:49 +0200 Kunt u nog wel lekker zwemmen deze zomer? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/kunt-u-nog-wel-lekker-zwemmen-deze-zomer/ Als het warmer wordt en de zomer vordert, is het steeds aantrekkelijker om een lekkere duik te nemen in natuurwater. Maar is dit wel zo’n goed idee? Wat zwemt er met u mee? Darmbacterie kopje onder

Darminfecties bij mensen worden o.a. veroorzaakt door de bacterie Campylobacter. De bacterie verspreidt zich meestal van landbouwhuisdieren naar mensen. De bacterie komt ook voor bij wilde vogels en in oppervlaktewater. De bijdrage van deze bronnen aan humane infectie is grotendeels onbekend.
Het RIVM onderzoekt met verschillende partners de oorsprong en verspreiding van Campylobacter in het milieu. Het onderzoek leidt tot acties die ondernomen kunnen worden om het verspreiden van de bacterie via het milieu te voorkomen.

Een slok afvalwater

U kunt bijvoorbeeld blauwalg tegenkomen in het zwemwater. De blauwalg is een cyanobacterie, die in de zomer zeer giftige stoffen produceert. Het komt vaak voor dat op de plekken waar blauwalg is een zwemverbod van kracht is. Wanneer er te veel stikstof en fosfor in het oppervlaktewater aanwezig zijn kan dit zorgen voor een overmatige groei van algen en cyanobacteriën. Dit is herkenbaar aan de groene drab die dan op het water drijft. Wanneer de algen en cyanobacteriën vervolgens afsterven ontstaan er zuurstoftekort in het water.

Recent was in het nieuws dat waterschappen mensen afraden te zwemmen in oppervlaktewater vanwege de explosieve groei van blauwalgen.

In ons oppervlaktewater wordt gereinigd huishoudelijk afvalwater geloosd. Huishoudelijk afvalwater is er in verschillende varianten; ‘Zwart water’ is het water dat we wegspoelen na een uitgebreid toiletbezoek. Dit water is het meest vervuilde water. ‘Grijs water’ is afvalwater dat afkomstig is van bad, douche, keuken en (afwas) machine. Grijs water is minder vervuild maar wordt wel meer geproduceerd. Dit afvalwater wordt gereinigd en vervolgens weer in oppervlaktewater geloosd.

Resistente bacteriën

Mensen spoelen regelmatig hun overgebleven medicijnen door het toilet. Deze medicijnresten kunnen grotendeels uit het rioolwater worden gefilterd, maar een deel komt toch in het oppervlaktewater terecht. Dit is slecht voor ons milieu en voor het waterleven. Zo kunnen antidepressiva zorgen voor een gedragsverandering bij kleine waterkreeftjes en vissen.
Mensen en dieren scheiden resistente bacteriën uit met de ontlasting en die bereiken via het riool de afvalwaterzuivering. Afvalwaterzuiveringen kunnen het aantal resistente bacteriën, resistentiegenen en resten van antibiotica deels verminderen, maar niet volledig.

Mensen die zwemmen in oppervlaktewater waarin gezuiverd afvalwater wordt geloosd, kunnen deze resistente bacteriën mogelijk binnenkrijgen. De gevolgen hiervan voor de gezondheid moeten nog onderzocht worden.
Het RIVM onderzoekt in hoeverre het mogelijk is om resistente darmbacteriën binnen te krijgen door te zwemmen in  oppervlaktewater. Zij zoeken deelnemers voor een zwemmersstudie.

Grensverleggend onderzoek

ZonMw stimuleert kennisontwikkeling over gezondheidsonderzoek en zorginnovaties. Het genoemde onderzoek van de Campylobacter wordt gefinancierd vanuit het programma Non-alimentaire zoönosen. Non-alimentaire zoönosen zijn infecties die van dieren overgedragen worden aan de mens, buiten de voedselketen om.

Meer informatie

Wilt u weten waar u veilig kunt zwemmen deze zomer? Op Zwemwater.nl vindt u meer informatie over de waterkwaliteit van het zwemwater in Nederland. Heeft u een specifieke vraag? Dan kunt u bellen met de zwemwatertelefoon in uw provincie.

Hieronder vindt u een lijst met links naar achtergrondinformatie over de onderzoeken uit dit artikel: