Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Samenvatting richtlijn Otitis Media

Otitis media, ofwel middenoorontsteking, is één van de meest voorkomende infectieziekten bij kinderen en dientengevolge één van de meest frequent gestelde diagnoses, zowel in de eerste lijn (huisartsenpraktijk en consultatiebureau) als ook in de tweede lijn (KNO- en kindergeneeskunde praktijk). Otitis media is tevens de meest voorkomende reden voor het voorschrijven van antibiotica bij kinderen. Het plaatsen van trommelvliesbuisjes en de adenotomie (het verwijderen van de neusamandel) zijn de meest frequent uitgevoerde operaties bij kinderen. In de eerste lijn presenteren kinderen zich veelal met acute klachten van een middenoorontsteking (otitis media acuta) of met otitis media met effusie waarbij lijm-achtige vloeistof achter het (intacte) trommelvlies wordt gevormd; in de tweede lijn presenteren zij zich doorgaans met recidiverende of meer chronische en ernstiger vormen van middenoorontsteking.

De richtlijn ‘Otitis media bij kinderen in de tweede lijn’ sluit aan bij de standaarden voor de huisarts en richt zich met name op indicatiestelling en de verschillende behandelingsopties in de tweede lijn.

Otitis media heeft naast de medische aspecten ook sociale en maatschappelijke gevolgen zowel voor het kind als voor de ouders zoals frequent bezoek aan huisarts/ziekenhuis, schoolverzuim, communicatieproblemen en vertraagde taal/spraak ontwikkeling.

In de richtlijn wordt aangegeven wat in het algemeen de beste zorg is voor kinderen met otitis media en wat momenteel beschouwd wordt als best practice. De richtlijn geeft aanbevelingen over de diagnostiek, verwijzing, behandeling en eventuele afwachtende beleid (‘watchfull waiting’) van kinderen met otitis media en kan worden gebruikt bij het geven van voorlichting aan ouders en kinderen. Ook biedt de richtlijn aanknopingspunten voor bijvoorbeeld transmurale afspraken of lokale protocollen ter bevordering van de implementatie van de richtlijn.

Het doel van de richtlijn is het verkrijgen van meer uniformiteit met betrekking tot de diagnostiek, behandeling en begeleiding bij zowel huisartsen als KNO-artsen en andere betrokken beroepsgroepen en het definiëren van de kaders waarbinnen de multidisciplinaire zorg van kinderen met otitis media plaats moet vinden. Deze richtlijn zal tevens bijdragen aan een betere communicatie tussen behandelaars en ouders van kinderen met otitis media en tussen behandelaars onderling.

 

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

1. Een evidence based multidisciplinaire richtlijn voor diagnostiek en behandeling van kinderen met ROMA, POME en ACMOM waarin tevens een hoofdstuk t.a.v. de anesthesie technieken en pijnbestrijding is opgenomen.

 

2. In de multidisciplinaire richtlijn zijn verder onder andere hoofdstukken opgenomen t.a.v. indicatiestelling en organisatie van (na)zorg van patiënten met otitis media. Als bijlage is o.a. een beschrijving van definities en een terminologielijst opgenomen.

 

3. In hoofdstuk 2 van de richtlijn worden de effecten van otitis media op taal- en spraakontwikkeling, gedrag en kwaliteit van leven besproken.

 

4. Een samenwerkingafspraak tussen huisartsen en kno-artsen is gerealiseerd en als addendum toegevoegd aan de richtlijn.

 

5. De richtlijn wordt als module opgenomen in wiKiNO.nl, de online, interactieve databank van evidence-based kennis in de KNO-heelkunde.

 

6. T.a.v. de kennishiaten zijn de volgende aanbevelingen in de richtlijn opgenomen:

 

 Om diverse kennishiaten m.b.t. immunologisch onderzoek op te vullen is aanvullend wetenschappelijk onderzoek gewenst waarin internationaal aanvaarde definities en uniforme criteria gehanteerd worden.

 

 Gezien de beperkte kwaliteit van het beschikbare onderzoek beveelt de werkgroep aan meer onderzoek te doen naar lange termijn effecten en naar de verschillende typen trommelvliesbuisjes.

 

 Gezien het ontbreken van informatie over de effectiviteit van de verschillende type trommelvliesbuisjes en de effectiviteit van trommelvliesbuisjes bij kinderen met een aangetoonde taal spraak achterstand, adviseert de werkgroep vergelijkend gecontroleerd onderzoek te verrichten naar 1) de effectiviteit van de verschillende type trommelvliesbuisjes 2) de effectiviteit van trommelvliesbuisjes bij kinderen met een aangetoonde taal spraak achterstand.

 

7. Patiëntenvoorlichtingsmateriaal wordt in samenspraak met het NHG en de Vereniging Kind en Ziekenhuis in een vervolgtraject ontwikkeld nadat het NHG hun standaard voor de huisartsen heeft afgestemd op deze richtlijn. Hiermee is onlangs gestart.

 

8. Een samenvatting van de richtlijn is niet gerealiseerd vanwege uitputting van het budget. De KNO-vereniging heeft echter recent financiële middelen hiervoor toegezegd zodat deze samenvatting alsnog op korte termijn gerealiseerd kan worden.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De voorbereidingsfase van het richtlijnontwikkeltraject Otitis Media is zeer onlangs (eind juni 2009) afgesloten met het definitief vaststellen van de uitgangsvragen die op basis van de knelpuntenanalyse zijn geformuleerd.

Het project bevindt zich nu in het begin van de ontwikkelfase. Ten behoeve van het literatuuronderzoek zijn zoekcriteria opgesteld en is er een start gemaakt met de literatuursearches ter beantwoording van de uitgangsvragen. Er is een vertraging opgetreden in het traject omdat het moeilijk was de uiteindelijk geprioriteerde uitgangsvragen zodanig te formuleren en te clusteren dat alle werkgroepleden zich hierin konden vinden. Hiermee waren drie werkgroepvergaderingen gemoeid.

Ook het telefonisch interviewen van ouders van kinderen met een (doorgemaakte) otitis media nam meer tijd in beslag dan aanvankelijk was voorzien. Het oorspronkelijke plan om het patiëntenperspectief in beeld te brengen moest worden herzien omdat het niet mogelijk bleek een voldoende aantal ouders van kinderen met een (doorgemaakte) otitis media op een bepaald tijdstip in Utrecht bijeen te laten komen voor een focusgroep-interview.

Door bovenstaande punten is op dit moment een vertraging opgetreden van ongeveer vier maanden.

Rond elke uitgangsvraag is een kleine subgroep gevormd waarin expertise aanwezig is ten aanzien van het onderwerp van de vraag. De vragen zijn geclusterd in de volgende thema’s: indicatiestelling en verwijzing, diagnostiek, behandeling en organisatie van zorg/implementatie. In de komende periode die naar verwachting zes maanden zal duren worden de literatuursearches afgerond en zullen de subgroepen aanvangen met de selectie van de artikelen op basis van titel en abstract dan wel de full text en zal een aanvang gemaakt worden met de beoordeling van de kwaliteit van de literatuur en zullen de relevante artikelen van voldoende kwaliteit worden samengevat in een evidencetabel en een tekst voor de ‘wetenschappelijke onderbouwing’.

 

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Welke resultaten heeft u tot op heden behaald?

Er is een werkgroep samengesteld waarin alle relevante disciplines/beroepsgroepen zijn vertegenwoordigd. De belangen van de individuele werkgroepleden zijn in kaart gebracht en in een overzicht ‘belangenverstrengeling’ weergegeven. Er is een knelpuntenanalyse verricht en op basis hiervan zijn tien uitgangsvragen geformuleerd die onlangs door de werkgroep zijn vastgesteld. Ook de zoekcriteria voor de literatuur zijn vastgesteld waarbij met name de zoekstrategie voor de patiëntenpopulatie (P) zeer zorgvuldig is opgesteld. Recente richtlijnen over otitis media werden verzameld zowel nationaal als internationaal en getoetst op bruikbaarheid voor adaptatie dan wel adoptie.

Ook bij ouders van kinderen met een (doorgemaakte) otitis media werden knelpunten geïnventariseerd middels telefonische interviews. Hiervan is een verslag gemaakt dat het patiëntenperspectief met betrekking tot deze aandoening weergeeft.

Voor vrijwel alle uitgangsvragen is een start gemaakt met het literatuuronderzoek. Als toets voor de searches zijn (per uitgangsvraag) sleutelartikelen bij werkgroepleden opgevraagd.

Op dit moment worden aan de hand van overeengekomen inclusie- en exclusiecriteria de gevonden referenties op titel en abstract geselecteerd en de full text artikelen aangevraagd en beoordeeld op kwaliteit. Voor enkele uitgangsvragen is een eerste opzet van een concepttekst op de vergadering van eind juni besproken.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De aandoening otitis media is grofweg te verdelen in enerzijds otitis media acuta (OMA), anderzijds otitis media met effusie (OME). Beide aandoeningen zijn een zeer frequent voorkomend probleem, zowel in de 1e-lijn als ook in de 2e-lijn van de gezondheidszorg. De aandoening OMA wordt in de 1e-lijn veelal conservatief behandeld met analgetica en/of antibiotica (NHG standaard ‘Otitis media acuta’, 2006); bij het vaak terugkomen van OMA en/of langdurig OME vindt aanvullende diagnostiek in de 2e lijn plaats waarbij operatieve behandeling met trommelvliesbuisjes en/of adenotomie overwogen wordt (NHG standaard ‘Otitis media met effusie’, 2006). Een duidelijke richtlijn voor het vervolgtraject ontbreekt. De nu te ontwikkelen richtlijn zoekt aansluiting op bovengenoemde NHG-standaarden, en richt zich met name op , indicatiestelling en therapeutische opties van OMA en OME in de tweede lijn. Per jaar worden op dit moment in Nederland ongeveer 50.000 kinderen behandeld met trommelvliesbuisjes. In 60% van de gevallen is sprake van her-operatie. De totale kosten van deze ingreep worden geraamd op jaarlijks € 35.000.000. Daarnaast heeft otitis media ook sociale en maatschappelijke gevolgen zowel voor het kind als voor de ouders (frequent bezoek aan ziekenhuis/huisarts, schoolverzuim, communicatieproblemen, etc.). Verwacht wordt dat in de nabije toekomst ziekenhuizen en zorgverzekeraars steeds meer Evidence Based afspraken willen maken over DBC's welke de behandeling van otitis media voorziet. Zolang echter een Evidence Based richtlijn Otitis Media ontbreekt bestaat het risico dat onderhandelingen tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars over de desbetreffende DBC's moeizaam zullen verlopen. Derhalve is een Evidence Based richtlijn Otitis Media, die door spelers in het (zorg)veld breed gedragen wordt, onontbeerlijk.

In dit project zal volgens de EBM-methode met inbreng van patiënten een multidisciplinaire richtlijn worden ontwikkeld voor een brede doelgroep van zorgverleners. Daarbij zullen de volgende innovatieve activiteiten worden ontplooid: modulaire opbouw van de richtlijn in een digitale werkomgeving, integratie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek, verrichten van patiënt-tevredenheidsonderzoek, uitwerken van een samenwerkingsafspraak tussen huisartsen en KNO-artsen

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website