Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Dit is het eerste onderzoek in Nederland naar rookvrije schoolterreinen op middelbare scholen. Dit onderzoek toont aan dat het invoeren van een rookvrij schoolterrein haalbaar is, maar dat er belemmerende en bevorderde factoren zijn waar scholen rekening mee dienen te houden, zoals het nemen van voldoende voorbereidingstijd, het betrekken van en goed communiceren met belangrijke stakeholders, en het realiseren van de handhaving. Hoewel het onderzoek niet aantoont dat een rookvrij schoolterrein kan beschermen tegen het beginnen met roken, beschermt een rookvrij schoolterrein in ieder geval tegen de blootstelling van jongeren aan rook van derden. Scholen kunnen bijdragen aan het creëren van niet-roken als de norm, door roken nergens meer te faciliteren (niet in gebouwen, niet op het terrein, maar ook niet (net) buiten het terrein), en geen uitzonderingen te maken (voor zowel het rokende personeel als alternatieve tabaksproducten). Deze maatregelen zijn noodzakelijk om uiteindelijk tot een rookvrije generatie te komen.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Dit is het eerste onderzoek in Nederland naar rookvrije schoolterreinen op middelbare scholen. Dit onderzoek toont aan dat het invoeren van een rookvrij schoolterrein haalbaar is, maar dat er belemmerende en bevorderde factoren zijn waar scholen rekening mee dienen te houden, zoals het nemen van voldoende voorbereidingstijd, het betrekken van en goed communiceren met belangrijke stakeholders, en het realiseren van de handhaving. Hoewel het onderzoek niet aantoont dat een rookvrij schoolterrein kan beschermen tegen het beginnen met roken, beschermt een rookvrij schoolterrein in ieder geval tegen de blootstelling van jongeren aan rook van derden. Scholen kunnen bijdragen aan het creëren van niet-roken als de norm, door roken nergens meer te faciliteren (niet in gebouwen, niet op het terrein, maar ook niet (net) buiten het terrein), en geen uitzonderingen te maken (voor zowel het rokende personeel als alternatieve tabaksproducten). Deze maatregelen zijn noodzakelijk om uiteindelijk tot een rookvrije generatie te komen.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Dit onderzoek richt zich op de preventie van roken onder jongeren door middel van het invoeren van rookvrije schoolterreinen in het voortgezet onderwijs. Veel jongeren beginnen namelijk met roken op de middelbare school en bij veel scholen is een rookvrij schoolterrein (nog) niet vanzelfsprekend (47%). Dit onderzoek richt zich specifiek op het onderzoeken van de adoptie-, implementatie- en continueringsfase van rookvrije schoolterreinen op scholen in het voortgezet ondewijs. Tevens zal een effectevaluatie plaatsvinden.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De eerste resultaten van het onderzoek laten zien dat er allerlei redenen zijn waarom 47% van de middelbare scholen in Nederland (nog) geen rookvrij schoolterrein hebben. Samenwerken, goed communiceren en stakeholders vroeg tijdens het proces betrekken lijken belangrijke factoren te zijn om de adoptie van een rookvrij schoolterrein bij scholen te stimuleren. Daarnaast geven stakeholders aan dat wetgeving nodig is om een rookvrij schoolterrein te kunnen realiseren.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Roken gaat gepaard met grote gezondheidsrisico’s. Veel jongeren beginnen met roken op de middelbare school. Het rookvrij maken van schoolterreinen kan een belangrijke bijdrage leveren aan de preventie van roken en sluit goed aan bij nieuw landelijk beleid (leeftijdsgrens verkoop sigaretten naar 18 jaar). De werkgroep rookvrije omgevingen van de Alliantie Nederland rookvrij! zet zich in voor meer rookvrije schoolterreinen in het VO. In de eerste ‘wervingsronde’ (voorjaar 2013) wil de Alliantie een honderdtal gemotiveerde scholen werven en ondersteunen bij het realiseren van een rookvrij schoolterrein (de ‘eerste tranche’ scholen). Een tweede en derde ronde volgen eind 2013 (gemotiveerde scholen) en in 2014 (ook minder gemotiveerde scholen). De Alliantie heeft hiervoor een aanpak ontwikkeld maar mist nog een gedegen onderbouwing van deze aanpak. Het voorgestelde project draagt bij aan de gewenste onderbouwing en doorontwikkeling van de aanpak van de Alliantie. In het project werken drie academische werkplaatsen publieke gezondheid (AWPG’s): Brabant, Zuid-Limburg en Amsterdam, en de vijf daaraan verbonden GGD’en samen. Voor het project wordt een centrale onderzoeker (mogelijk promovendus) aangesteld. Via een nog samen te stellen klankbordgroep zal worden samengewerkt met (adviseurs/vertegenwoordigers) vanuit de Alliantie, het Centrum Gezond Leven (CGL), het Trimbos, Stivoro, de VO-raad en een best practice school uit Drimmelen. Contacten hiervoor zijn al gelegd en verschillende adviseurs zijn betrokken bij de totstandkoming van deze aanvraag.

 

Het doel van het project is om bij te dragen aan de ontwikkeling van effectieve strategieën en methoden om zowel gemotiveerde als minder gemotiveerde VO scholen te ondersteunen bij hun besluitvormingsproces ten aanzien van het realiseren van een rookvrij schoolterrein. Hiertoe worden de door de Alliantie ontwikkelde strategieën en methoden systematisch beschreven, geëvalueerd en doorontwikkeld. Hierbij maken we gebruik van een theoretisch kader. In dit kader staat het innovatiebesluitvormingsproces centraal met daarin drie te onderscheiden fasen: 1) adoptie: het formuleren van de intentie om een schoolterrein rookvrij te maken, 2) implementatie: het daadwerkelijke creëren en handhaven van een rookvrij schoolterrein 3) continuering: besluiten over de voortzetting van het rookvrije schoolterrein. Verschillende categorieën van determinanten (zoals o.a. kenmerken van de gebruiker en kenmerken van de sociaal-politieke context) kunnen dit besluitvormingsproces beïnvloeden.

 

Met het onderzoek worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord:

- wat zijn belangrijke determinanten van succesvolle adoptie, implementatie en continuering van rookvrije schoolterreinen en hoe zijn deze te beïnvloeden?

- hoe zien de door de Alliantie ontwikkelde strategieën en methoden eruit en in hoeverre zijn deze (wetenschappelijk) onderbouwd?

- hoe succesvol verloopt de adoptie, implementatie en continuering van een rookvrij schoolterrein bij gemotiveerde ‘eerste tranche’ scholen en welke determinanten zijn daarop van invloed?

- welke aanpassingen in strategieën en methoden zijn nodig om ook minder gemotiveerde scholen te bewegen tot adoptie en implementatie van een rookvrij terrein?

- hoe bruikbaar en succesvol zijn de doorontwikkelde strategieën en methoden voor gebruik door lokale GGD’en bij toepassing op initieel minder gemotiveerde scholen?

- wat zijn de effecten van een rookvrij schoolterrein op houding, sociale norm en rookgedrag van leerlingen, onderwijzend- en niet-onderwijzend personeel?

-wat zijn de neveneffecten van een rookvrij schoolterrein?

 

Hiertoe worden 6 deelprojecten uitgevoerd:

1: Invullen van het theoretisch kader op basis van een inventarisatie van beschikbare kennis en ervaringen. Het kader beschrijft de determinanten van besluitvorming over rookvrije schoolterreinen en hoe deze beïnvloed kunnen worden. 2: Systematisch beschrijven van de door de Alliantie ontwikkelde strategieën en methoden en de (wetenschappelijke) onderbouwing daarvan. 3: Landelijke procesevaluatie bij eerste tranche scholen. 4: In elk van de drie AWPG regio’s: needs assessment bij ± 5 minder gemotiveerde scholen ten aanzien van ondersteuning bij het innovatiebesluitvormingsproces. 5: Per AWPG regio: proefimplementatie en procesevaluatie op ± 5 minder gemotiveerde pilotscholen. 6: Landelijke effectevaluatie. Vergelijken van attitude en rookgedrag van leerlingen en personeel voor en na implementatie van een rookvrij schoolterrein volgens een quasi-experimenteel design. Gedurende het project wordt voortdurend afgestemd met de activiteiten van de Alliantie. De resultaten van het project worden verspreid door publicaties (mogelijk proefschrift), presentaties, opname in het aanbod van GGD’en, en door opname in relevante kennisdatabases, handreikingen en bestaande methoden. De netwerken van de drie AWPG’s bieden een goed platform voor optimale verspreiding van de resultaten.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website