ZonMw tijdlijn Fundamenteel onderzoek https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Fundamenteel onderzoek nl-nl Wed, 27 Jan 2021 15:07:54 +0100 Wed, 27 Jan 2021 15:07:54 +0100 TYPO3 news-6817 Thu, 21 Jan 2021 13:36:35 +0100 Cultuurverandering staat centraal op het eerste Recognition & Rewards Festival https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/cultuurverandering-staat-centraal-op-het-eerste-recognition-rewards-festival/ Morgen vindt het eerste Recognition & Rewards Festival plaats; een online evenement voor alle iedereen die geïnteresseerd is in het nieuwe erkennen en waarderen van wetenschap en wetenschappers. De dag staat in het teken van een cultuurverandering waar het Nederlandse wetenschapsveld gezamenlijk aan werkt. Het festival vindt plaats ruim een jaar na de lancering van het landelijke programma voor de brede erkenning en waardering van de verschillende talenten van wetenschappers, ‘Ruimte voor ieders talent. Jeroen Geurts, bestuurslid NWO en bestuursvoorzitter van ZonMw: “Er zijn al goede eerste stappen gezet om talent binnen de universiteiten en onderzoeksinstellingen anders te waarderen. Die komen op dit Festival uitgebreid aan bod, zodat we van elkaar kunnen leren. En natuurlijk kijken we ook vooruit en vragen we ons hardop af wat de volgende cruciale stappen zijn om tot een bredere en betere waardering van wetenschappers te komen.”

Cultuurverandering

Alle ‘Erkennen & Waarderen’-commissies van de Nederlandse universiteiten komen samen bij dit online evenement. Naast de stand van zaken en het toekomstperspectief is er aandacht voor veranderkunde, omdat cultuurverandering essentieel is voor dit onderwerp. In de middag zijn er verschillende workshoprondes, die de deelnemers virtueel kunnen bijwonen. Bijvoorbeeld over het narratief CV, een van de maatregelen waarmee succesvol getest wordt. Geurts: “De eerste bevindingen van het werken met narratieve CV’s zijn goed. De eigen kwaliteiten van een onderzoeker worden zo beter getoetst. Er is niet alleen aandacht voor het aantal publicaties van een persoon, maar ook voor andere vaardigheden zoals leiderschap en onderwijs.”

Aanmelden

Het festival wordt georganiseerd vanuit het Erkennen en Waarderen programma, een samenwerkingsverband van verschillende partijen in de Nederlandse kenniscoalitie: KNAW, NFU, NLU, NWO, VSNU en ZonMw. Deze partijen stonden ook aan de wieg van het landelijke plan om ruimte te geven aan de diverse talenten van wetenschappers. Omdat de huidige maatschappelijke uitdagingen vragen om multidisciplinaire samenwerking door wetenschappers met verschillende kwaliteiten, is er een andere manier van erkennen en waarderen nodig. Het festival is op vrijdag 22 januari van 10:00 uur tot 16:00 uur. Aanmelden of meer informatie is te vinden op de website van Recognitionrewardsfestival.

Meer informatie

 

]]>
news-6814 Wed, 20 Jan 2021 14:48:36 +0100 Wie ontvangt dit jaar de Willy van Heumenprijs? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wie-ontvangt-dit-jaar-de-willy-van-heumenprijs/ Er is op het gebied van de 3 V’s (Vervanging, Vermindering en Verfijning gebruik proefdieren) nog veel onderzoek nodig. Om dat onderzoek te bevorderen en aan te wakkeren reikt het Willy van Heumenfonds om de twee jaar de ‘Willy van Heumenprijs’ uit aan een persoon die zich in Nederland op dit terrein bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt. Daarom gaat het Willy van Heumenfonds ook in 2021 deze prijs van 15.000,- euro, toekennen.

Inzending van uw nominatie

Nomineer uzelf of een ander. Heeft u de perfecte kandidaat voor ogen? U kunt nog tot uiterlijk 15 februari 2021 uw nominatie aan MKMD@zonmw.nl mailen. Dit is het e-mailadres van het programmateam Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) van ZonMw. Dit programmateam ondersteunt het Willy van Heumenfonds en coördineert de aanmeldingen.

Wilt u meer weten over de het Willy van Heumenfonds of over deze prijs? lees dan verder op de website van het Willy van Heumenfonds.

 

]]>
news-6807 Tue, 19 Jan 2021 11:30:00 +0100 Onderzoekers krijgen toegang tot wereldwijd platform voor open access publiceren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoekers-krijgen-toegang-tot-wereldwijd-platform-voor-open-access-publiceren/ Op 1 april worden NWO en ZonMw lid van Europe PMC (PubMed Central), een open science platform dat een wereldwijde collectie van wetenschappelijke artikelen en andere onderzoeksresultaten onderhoudt. Dit lidmaatschap maakt het onderzoekers van NWO- en ZonMw-gefinancierd onderzoek op het terrein van de levens- en medische wetenschappen mogelijk hun publicaties op één centrale plek met een wereldwijd publiek te delen. Daarmee voldoen ze ook aan de open access-eisen die NWO en ZonMw stellen aan door hun gefinancierde onderzoeksprojecten: het direct toegankelijk maken van publicaties. Europe PMC is één van grootste open access wetenschappelijke platforms, en is de Europese versie van het wereldwijd gebruikte Amerikaans PubMed Central (PMC). Het bevat bijvoorbeeld 6,6 miljoen volledige artikelen en 38,1 miljoen abstracts, waaronder die uit PubMed en PubMed Central (PMC). Waar PubMed toegang biedt tot abstracts en PMC tot volledige artikelen, biedt Europe PMC online toegang tot een wereldwijde collectie van abstracts, volledige artikelen, preprints en patenten in de medische-  en levenswetenschappen. Het lidmaatschap van NWO en ZonMw van Europe PMC faciliteert door ZonMw en NWO gefinancierde onderzoekers om hun onderzoeksresultaten op een toegankelijke manier, volgens de zogenoemde ‘groene route’, en op één locatie open access te delen en daarmee nog zichtbaarder en vindbaar te maken.

De voordelen van open access publiceren via Europe PMC

Europe PMC is meer dan alleen een platform. Het is ook een van de rijkste zoekmachines op het gebied van de levens- en medische wetenschappen. Publicaties worden automatisch verrijkt of gekoppeld met informatie uit andere bronnen zoals preprints en informatie van financiers, of bijvoorbeeld met links naar onderliggende onderzoeksdata. Sommige uitgevers zullen artikelen voortkomend uit NWO en ZonMw financiering automatisch uploaden naar Europe PMC.
Europe PMC is verheugd dat NWO en ZonMw lid worden van dit wereldwijde platform voor open access publiceren.

100% open access publiceren als ambitie

In 2019 hebben onderzoeksfinanciers NWO en ZonMw zich achter Plan S geschaard met de ambitie om de principes van Plan S per 1 januari 2021 volledig te implementeren. Plan S is opgesteld door cOAlition S, een samenwerkingsverband van internationale onderzoeksfinanciers die als doel hebben de transitie naar 100% Open Access publiceren te versnellen. In de afgelopen jaren hebben NWO en ZonMw zich ingezet om dit te realiseren. NWO en ZonMw hebben hiervoor onder andere hun voorwaarden aangescherpt, namelijk dat alle wetenschappelijke publicaties die voortkomen uit door NWO en ZonMw gefinancierd onderzoek direct open access gepubliceerd dienen te worden. Het lidmaatschap van Europe PMC is een volgende stap om onderzoekers te helpen dit te realiseren en te voldoen aan de principes van Plan S.

Binnenkort zullen NWO en ZonMw onderzoekers en andere betrokkenen nader informeren over de manier waarop zij van de diensten van Euro PMC gebruik kunnen maken.

Meer informatie

Europe PMC:

NWO Open Access beleid:

ZonMw Open Access beleid:

]]>
news-6625 Mon, 07 Dec 2020 08:08:19 +0100 Nieuw Open Access publicatieplatform voor Horizon 2020 en Horizon Europe gelanceerd https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuw-open-access-publicatieplatform-voor-horizon-2020-en-horizon-europe-gelanceerd/ Vanaf december kunnen onderzoekers gratis hun publicaties open access publiceren op het nieuwe platform Open Research Europe. Het platform van de Europese Commissie moet door Horizon 2020 gefinancierd onderzoek vrij toegankelijk maken en een plek voor onderzoeksdiscussies faciliteren. Ook voor Horizon Europe onderzoekers is het platform gratis.

Het platform wordt bekostigd uit Horizon 2020 en geldt alleen voor onderzoek gefinancierd uit het Europese programma.  Het initiatief maakt het makkelijker om te voldoen aan de open access voorwaarden van de onderzoeksfinanciering. Het platform maakt onderscheid tussen zes vakgebieden: Agricultural & veterinary sciences, Engineering & technology, Humanities & the arts, Medical & health sciences, Natural sciences en Social sciences. Publiceren is gratis en inzendingen zijn mogelijk vanaf december 2020.

Meer informatie

Bron: Neth-er

 

]]>
news-6606 Wed, 02 Dec 2020 14:27:18 +0100 NWO: video Open Science https://www.youtube.com/watch?v=TJq9WQt80cU&feature=youtu.be Open Science is de beweging die staat voor een meer open en participatieve onderzoekspraktijk waarbij publicaties, data, software en andere vormen van wetenschappelijke informatie in een zo vroeg mogelijk stadium gedeeld worden en voor hergebruik beschikbaar gesteld worden. Open Science leidt tot meer impact, zowel op wetenschap als op maatschappij news-6589 Tue, 01 Dec 2020 10:40:21 +0100 NWO komt met nieuw financieringsinstrument om Open Science te stimuleren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-komt-met-nieuw-financieringsinstrument-om-open-science-te-stimuleren/ De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) lanceert het ‘Open Science Fund’, een nieuw financieringsinstrument dat bedoeld is om Open Science een impuls te geven. Via het programma kunnen projecten financieel worden ondersteund op het brede terrein van Open Science, bijvoorbeeld projecten gericht op vernieuwende manieren van (open) publiceren, het delen van FAIR data of software of projecten die bijdragen aan de cultuurverandering die nodig is. Het Open Science Fund is een nieuw middel om de onderzoekers ook te erkennen en te waarderen voor open onderzoekpraktijken.

Het Open Science Fund staat open voor onderzoekers uit alle wetenschapsgebieden. De bedoeling is onderzoekers te ondersteunen bij het – over de volle breedte van Open Science – ontwikkelen, testen en implementeren van innovatieve manieren om onderzoek open, vrij toegankelijk, transparant en herbruikbaar te maken. In de eerste ronde is 1 miljoen euro beschikbaar voor projecten tot maximaal 50.000 euro. Het Open Science Fund is een belangrijke volgende stap in het erkennen en waarderen van open onderzoekspraktijken.

Stan Gielen, voorzitter van NWO, over het doel van het Open Science Fund: “Open Science vergt een cultuurverandering. Die proberen we op zoveel mogelijk manieren te bewerkstelligen, maar niet alleen via voorwaarden en regels. Het is cruciaal dat we de – groeiende groep - onderzoekers die Open Science al in de praktijk brengen verder uitdagen en daarvoor belonen. Dat is wat wij met het Open Science Fund hopen te bereiken".

Meer informatie

Bron: NWO

]]>
news-6581 Mon, 30 Nov 2020 11:43:51 +0100 ZonMw zet in op meer transparantie van dierproeven en evalueert eigen Open Science beleid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-zet-in-op-meer-transparantie-van-dierproeven-en-evalueert-eigen-open-science-beleid/ In 2021 stelt ZonMw twee nieuwe voorwaarden in die de transparantie van proefdieronderzoek en het hergebruik van de kennis ervan verder moeten vergroten. Tegelijkertijd onderzoekt ZonMw de effecten van dit beleid door ervaringen en aanbevelingen op te halen bij betrokken onderzoekers. Met deze kennis kan ZonMw haar eigen beleid aanscherpen en belanghebbenden zoals onderzoeksfinanciers en kennisinstellingen adviseren. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap financiert deze pilot. ZonMw stimuleert Open Science en stelt eisen aan de kwaliteit en relevantie van het onderzoek dat zij financiert. De eisen voor FAIR data en datamanagement moeten ervoor zorgen dat onderzoeksdata beter (her)bruikbaar worden. Om kennis vrij toegankelijk te maken en de impact ervan te vergroten, verplicht ZonMw onderzoekers ook wetenschappelijke publicaties Open Access te publiceren. Nieuw is dat ZonMw bij wijze van proef twee extra voorwaarden voor proefdieronderzoek opneemt in een aantal subsidieprogramma’s. Deze voorwaarden zijn preregistratie van het onderzoeksprotocol vooraf en publicatierichtlijnen voor de verslaglegging van de uitvoering achteraf. Meer transparantie kan voorkomen dat onnodig dubbel onderzoek met proefdieren (vermindering) gedaan wordt en dat de kwaliteit ervan (verfijning) verbeterd kan worden. Met een pilot gaat ZonMw tegelijkertijd de effecten ervan evalueren.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap financiert deze pilot om onnodige duplicatie van proefdieronderzoek te voorkomen en meer en beter (her)gebruik van de data ervan te vergroten. Transparantie van proefdieronderzoek draagt bij aan de Vermindering, Verfijning en Vervanging (3V’s) van onderzoek met proefdieren.

Met de pilot die bestaat uit interviews en enquêtes met de betrokken onderzoekers, evalueert ZonMw zowel de uitvoering als de effecten van de nieuwe voorwaarden. De nieuwe richtlijnen moeten bijdragen aan de vermindering, verfijning en vervanging van dierproeven, waar ZonMw al 20 jaar aan bijdraagt met het onderzoeksprogramma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD). Ook worden de effectiviteit van de richtlijnen voor FAIR data en Open Access meegenomen in deze pilot. Met de resultaten ervan zal ZonMw haar beleid waar nodig bijstellen en aanscherpen. De inzichten worden ook gedeeld met wetenschappers, onderzoeksfinanciers en kennisinstellingen (nationaal en internationaal) en moeten concrete aanbevelingen opleveren voor deze partijen.

Meer informatie

]]>
news-6570 Wed, 25 Nov 2020 14:37:18 +0100 Vooraankondiging: najaar van 2021 nieuwe ronde ZonMw Open Competitie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-najaar-van-2021-nieuwe-ronde-zonmw-open-competitie/ In het najaar van 2021 kunnen aanvragers weer voorstellen indienen voor de ZonMw Open Competitie. De oorspronkelijke datum was februari 2021, maar door de COVID pandemie loopt de huidige ronde uit. We hebben ook voor vervolgronden maatregelen moeten nemen en het tijdpad moeten aanpassen. Meer informatie en het exacte tijdspad met deadlines volgen in 2021.

ZonMw Open Competitie is specifiek bedoeld voor excellente onderzoeksteams om hun onderzoekslijnen te innoveren voor wat betreft inhoud én samenwerking. Het oogmerk is ruimte creëren voor team science leidend tot synergistische, grensverleggende wetenschap van uitzonderlijke kwaliteit op het (grens)gebied van fundamenteel onderzoek naar gezondheidszorg en innovatie.

Meer informatie

]]>
news-6476 Tue, 10 Nov 2020 08:18:55 +0100 Systematisch literatuuronderzoek vervangt, vermindert en verfijnt proefdieronderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/systematisch-literatuuronderzoek-vervangt-vermindert-en-verfijnt-proefdieronderzoek/ Een systematische literatuuranalyse van eerder uitgevoerd proefdieronderzoek stelt onderzoekers in staat de kwaliteit en relevantie van hun eigen onderzoek te verbeteren. En dat is niet het enige voordeel. Uit een casestudie van ZonMw naar 8 jaar financiering voor systematic reviews, blijkt dat onderzoekers ook anders zijn gaan kijken naar proefdieronderzoek. En ze zijn zich bewuster geworden van de verantwoording en uitvoering van proefdieronderzoek. Een systematisch literatuuronderzoek of systematic review geeft onderzoekers een gedegen en volledig overzicht van alle literatuur op het terrein van hun onderwerp. Met die kennis kunnen ze een goede onderbouwde keuze maken voor het diermodel dat ze willen gaan toepassen in hun onderzoek, of dat ze kunnen kiezen voor een proefdiervrij alternatief. Door vooraf beter te inventariseren wat er al gedaan is en wat het beste model is voor het onderzoek, kan de medische wetenschap niet alleen onnodige herhaling van onderzoek voorkomen - ‘research waste’ -maar ook ‘animal waste’, het onnodig gebruik van proefdieren.

Proefdiervrije innovaties en kwaliteit en relevantie van proefdieronderzoek zijn belangrijke speerpunten van het ZonMw onderzoeksprogramma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD). In samenwerking met het expertisecentrum SYRCLE (Systematic Review Centre for Laboratory Experimention, Radboudumc) ondersteunt ZonMw sinds 2012 het gebruik van systematische literatuurstudies voor proefdieronderzoek. In de periode 2012 tot nu zijn met meer dan 1,4 miljoen euro 88 systematisch literatuurstudies gefinancierd en 21 workshops georganiseerd (ruim 385 deelnemers). SYRCLE verzorgde de workshops en ondersteunde de onderzoekers bij de opleiding en uitvoering. Na acht jaar was het tijd om de balans op te maken.

Impact op het proefdieronderzoek

Met de inzichten van de reviews maken onderzoekers andere en betere keuzen voor de opzet van hun onderzoek, de methoden en diermodellen die ze willen gaan gebruiken. Uit literatuuronderzoek blijkt namelijk dat er nog geregeld een verkeerd diermodel (bijvoorbeeld verkeerde stam) voor een onderzoeksvraag wordt gebruikt. De systematic reviews hebben ook invloed op de uitvoering en rapportage van het proefdieronderzoek. Onderzoekers die zo’n literatuuronderzoek uitvoerden, leggen bijvoorbeeld beter de kenmerken van dieren vast, rapporteren beter over de huisvesting, de gekozen behandeling en de rechtvaardiging van de keuze van het diermodel. Hoogwaardige tijdschriften zijn ook steeds meer bereid de reviews te publiceren en ze hebben steeds meer een hoge citatie-index.

Impact op de onderzoekers en hun vakgebieden

Onderzoekers die een systematic review uitvoeren met ondersteuning van SYRCLE kregen ook de kans om hun wetenschappelijke en interpersoonlijke vaardigheden verder te ontwikkelen. Ze keken na afloop vaak kritischer naar de kwaliteit en de ethische implicaties van hun eigen onderzoek en naar het preklinisch onderzoek in het algemeen. Ook collega’s en vakgenoten profiteerden van hun inzichten en kennis, zodat veranderingen in werkwijzen van onderzoeksteams mogelijk werden. In sommige gevallen leidde dit ertoe dat er geen diermodellen meer werden ingezet en was er meer oog voor proefdiervrije innovaties.
De meerwaarde van het uitvoeren van een systematisch literatuuronderzoek werd ook opgemerkt in de bredere onderzoekgemeenschap. Systematic reviews die door het programma MKMD waren gefinancierd hebben andere nationale en internationale onderzoekers aangezet om een systematisch literatuuronderzoek uit te gaan voeren en andere onderzoeksvragen te stellen.

Weerstand

Niet iedereen is overtuigd van het nut van systematic reviews. Er is hier en daar weerstand bij collega's, begeleiders, referenten en tijdschriftredacteuren. De huidige conventies en cultuur in de preklinische wetenschap lijken daarvoor de belangrijkste oorzaak te zijn. Meer voorlichting over het doel en de meerwaarde van deze reviews zou kunnen helpen. Toch zijn de meeste onderzoekers in het algemeen positief over hun literatuuronderzoek, hoewel een groot aantal zich niet had gerealiseerd hoeveel tijd zo'n project zou kosten. De steun die ze ontvingen van ZonMw en SYRCLE was daarom belangrijk.

Conclusie

Uit de casestudie naar 8 jaar financiering voor systematic reviews kunnen hoopvolle conclusies getrokken worden. Systematische literatuuranalyses voor proefdieronderzoek hebben een grote meerwaarde voor proefdieronderzoek en ander onderzoek. Ze dragen bij aan een grotere bewustwording rond betere kwaliteit van de opzet, uitvoering en rapportage van het onderzoek en de noodzaak tot grotere relevantie van onderzoek met proefdieren voor de mens. Onderzoekers die zo’n literatuuranalyse uitvoeren worden zich bewuster van de implicaties van proefdieronderzoek en proefdiervrije innovaties. Dit heeft bovendien een breder effect, naar bijvoorbeeld hun collega’s maar ook de vakgebieden waarin ze werken, zowel nationaal als internationaal.

Succes uitbouwen

Om dit succes verder uit te kunnen bouwen doen de betrokken onderzoekers een aantal aanbevelingen. Ze adviseren om ook afgestudeerden en promovendi toe te laten tot de financiering en de begeleiding door SYRCLE en kleine tot grote (met 10.000 of meer papers) systematic reviews mogelijk te maken. Met meer ondersteuning en financiering van ZonMw en SYRCLE zou de beschikbare financiering ook gerichter en efficiënter ingezet kunnen worden. En met meer voorlichting en bekendheid via workshops en in opleidingen kunnen systematic reviews een structureel onderdeel worden van onderzoek met proefdieren. De algemene conclusie is dat de module in de komende jaren voortgezet zou moeten worden met meer en meer diverse financieringsmogelijkheden.

Meer informatie

]]>
news-6459 Thu, 05 Nov 2020 10:05:40 +0100 Uitnodiging nominaties voor de Willy van Heumenprijs 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/uitnodiging-nominaties-voor-de-willy-van-heumenprijs-2021/ Het Willy van Heumenfonds gaat in 2021 opnieuw de Willy van Heumenprijs toekennen. De prijs is vastgesteld op € 15.000,-, naar eigen inzicht te besteden aan het welzijn van dieren. Voor wie

In aanmerking komen wetenschappers/onderzoekers die in de afgelopen twee jaar een afgerond onderzoek hebben gepubliceerd waarmee een substantiële bijdrage is geleverd aan het vervangen, verminderen of verfijnen van dierproeven (3V’S).

Uitnodiging voor Nominaties

Nomineer uzelf of een ander. Heeft u de perfecte kandidaat voor ogen? Lever dan vóór maandag 15 februari 2021 uw nominatie aan via het e-mailadres MKMD@zonmw.nl. Dit is het e-mailadres van het programmateam Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) van ZonMw. Dit programmateam ondersteunt het Willy van Heumenfonds en coördineert het ophalen van de aanmeldingen.

Procedure

Van elke kandidaat ontvangen wij graag de volgende drie onderdelen:

  • CV van maximaal 2 kantjes A4;
  • Een motivering van maximaal 350 woorden. De motivering dient te onderbouwen hoe dit gepubliceerde onderzoek bijdraagt aan of impact heeft op de 3V’s;
  • De publicatie van het onderzoek als PDF.

Uit alle inzendingen zal de wetenschappelijke adviesraad van het Willy van Heumenfonds een aanbeveling doen aan het bestuur met daarop drie kandidaten. Deze kandidaten worden door het bestuur op de hoogte  gesteld. Tevens zal het bestuur een persbericht met de nominaties verzenden. Hierna besluit het bestuur aan wie de prijs wordt toegekend. Dit wordt bekend gemaakt tijdens de prijsuitreiking die plaats vindt tijdens een nader te plannen bijeenkomst in het najaar van 2021.

Informatie

]]>
news-6443 Thu, 05 Nov 2020 09:15:00 +0100 NWO-Veni van 250.000 euro voor 161 onderzoekers https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-veni-van-250000-euro-voor-161-onderzoekers/ NWO heeft 161 veelbelovende jonge wetenschappers een Veni-financiering van maximaal 250.000 euro toegekend. Hiermee kunnen de laureaten gedurende drie jaar hun eigen onderzoeksideeën verder ontwikkelen. De Veni-laureaten gaan onder andere onderzoek doen naar de impact van sociale netwerken op democratie, de ontwikkeling van een biosensor die bijdraagt aan het profileren van vingersporen en schonere waterstofproductie ten behoeve van de energietransitie. Ook wordt de Veni ingezet voor onderzoek naar de relatie tussen veel voorkomende ziektes en zeldzame ziektes, metabole versterking van vaccins, en het dynamisch voorspellen, monitoren en geven van aanbevelingen voor late effecten na borstkanker.    

25 van de 161 gehonoreerde onderzoekers gaan een bijdrage leveren aan innovatie en nieuwe kennis voor de gezondheidszorg en medisch onderzoek.

De Veni is onderdeel van het NWO Talentprogramma dat ZonMw uitvoert voor het domein van Zorginnovatie en Medisch Onderzoek.

Meer informatie

Bron: NWO

 

]]>
news-6447 Wed, 04 Nov 2020 09:28:16 +0100 Eenvoudige aanvraagprocedure Open Access Boeken https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eenvoudige-aanvraagprocedure-open-access-boeken/ Het aanvraagproces voor financiering uit het NWO Open Access Boeken programma is volgens onderzoeker Sara Polak eenvoudig en men krijgt snel uitsluitsel is haar ervaring. Qua timing kwam dit financieringsinstrument precies op het juiste moment. Afgelopen zomer diende ze een aanvraag in, binnen enkele weken kreeg ze groen licht. En dus verschijnt begin 2021 bij University of Wales Press de bundel n.a.v. van haar NWO Rubicon project "From Dormant to Disruptive Memory: Ebola in the American Imagination". Hoofd- en medeaanvragers van door NWO gefinancierde projecten kunnen een aanvraag doen.

Meer informatie

 

]]>
news-6429 Wed, 04 Nov 2020 09:20:00 +0100 NWO-Vidi van 800.000 euro voor 81 ervaren onderzoekers https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-vidi-van-800000-euro-voor-81-ervaren-onderzoekers/ De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft 81 ervaren onderzoekers een Vidi-financiering van 800.000 euro toegekend. Hiermee kunnen zij de komende vijf jaar een eigen, vernieuwende onderzoekslijn ontwikkelen en een onderzoeksgroep opzetten. De laureaten gaan met het geldbedrag onder andere onderzoeken welke computermodellen bijdragen aan een betere onderbouwing van beleidsbeslissingen voor klimaataanpassingen. De Vidi wordt ook ingezet om een systeem te ontwikkelen waarmee robots zich bewust worden van hun fysieke beperkingen, zelfs na beschadigingen. Een ander onderzoek zal zich richten op de ontwikkeling van nieuwe computermodellen die hartritmestoornissen beter behandelbaar zullen maken.

15 van de 81 gehonoreerde onderzoekers gaan een bijdrage leveren aan innovatie en nieuwe kennis voor de gezondheidszorg en medisch onderzoek.

De Vidi is onderdeel van het NWO Talentprogramma dat ZonMw uitvoert voor het domein van Zorginnovatie en Medisch Onderzoek.

Meer informatie

Bron: NWO

]]>
news-6392 Thu, 22 Oct 2020 12:07:05 +0200 Nieuw: cahier ‘Miniorganen op chips’ https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuw-cahier-miniorganen-op-chips/ De stichting Bio Maatschappij + Wetenschap heeft een nieuw cahier uitgebracht: ‘Miniorganen op chips: Ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmodellen voor ziekte en behandeling’. Organen-op-chips zijn stukjes orgaanweefsel die een essentiële functie van het orgaan vervullen op kleine schaal. Hierdoor kan medicijnontwikkeling een stuk efficiënter, goedkoper en sneller plaatsvinden. Bovendien draagt deze technologie bij aan het verminderen van het gebruik van proefdieren.

Een groot probleem bij het ontwikkelen van medicijnen is onder andere dat er onbedoelde bijwerkingen ontstaan. Na hart- en vaatziekten en kanker zijn onbedoelde effecten van medicijnen een van de meest voorkomende doodsoorzaken. Bovendien kost het ontwikkelingsproces van medicijnen veel tijd en geld.

Orgaan-op-chiptechnologie met menselijke cellen is een veelbelovende technologie die deze problemen zou kunnen oplossen. De modellen bevatten levende menselijke cellen van specifieke organen die de functie, dynamiek en opbouw van menselijke organen nabootsen in ziekte en gezondheid. Organen-op-chips bieden de mogelijkheid om vooraf te testen of een medicijn voor een bepaalde patiëntengroep (of zelfs voor één patiënt) het juiste is. Daarnaast versnelt deze technologie het ontwikkelingsproces van medicijnen en brengt het de kosten omlaag. Ook zijn er minder proefdieren nodig.

In dit cahier vertellen wetenschappers over de ontwikkelingen en uitdagingen van deze technologie.

Meer informatie

]]>
news-6373 Mon, 19 Oct 2020 08:37:28 +0200 Grootste studie ooit over wetenschappelijke integriteit van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/grootste-studie-ooit-over-wetenschappelijke-integriteit-van-start/ De National Survey on Research Integrity (NSRI) wordt vanaf 15 oktober verspreid onder bijna 40.000 onderzoekers in Nederland. De enquête is daarmee niet alleende grootste studie wereldwijd over wetenschappelijke integriteit, maar ook de eerste studie diezich richt op de hele onderzoeksgemeenschap, in alle disciplines, in Nederland. Het onderzoek beoogt een zo nauwkeurig en volledig mogelijk beeld te schetsen van factorenen ontwikkelingen die wetenschappelijke integriteit kunnen bevorderen of tegenwerken, zoalsopen science-beleid, onderlinge concurrentie, vertrouwen in gepubliceerde bevindingen,werkdruk, alsmede bedenkelijke en verantwoorde onderzoekspraktijken.

"We leven in een tijd waarin de resultaten van wetenschappelijk onderzoek essentieel zijn ombeslissingen te nemen die van invloed zijn op de volksgezondheid en de welvaart van onsland", zegt professor Lex Bouter, projectleider van het NSRI. "Er staat veel op het spel, en hetis absoluut noodzakelijk dat degenen die op wetenschap moeten vertrouwen, ook onzeonderzoekspraktijken kunnen vertrouwen."

De NSRI is een van de projecten van het Bevorderen van Verantwoorde Onderzoekspraktijken (BVO)programmavoor 'onderzoek naar onderzoek', en wordt gefinancierd door ZonMw, Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)en hun partners. ZonMw, NWO en hun partners investeren in vijf jaar in totaal 3,8 miljoen euro inde vier pijlers van het BVO-programma, waarvan de NSRI er één is.

De BVO-website: “Door middel van de NSRI krijgen we inzicht in de aard en de oorzaken van twijfelachtigeonderzoekspraktijken. De uitkomsten worden gebruikt om onderbouwd verbeteringen door te kunnen voeren.

”Waarom wetenschappelijke integriteit -en waarom nu?"


Anders dan ethiek, verwijst wetenschappelijke integriteit in het algemeen naar de principes en normen die tot doel hebben de validiteit en geloofwaardigheidvan onderzoek te waarborgen", aldus Gowri Gopalakrishna, de postdoc-onderzoeker van het NSRI-team. "Het is niet alleen in Nederland,  maar  ook  wereldwijd  een  urgent  onderwerp  geworden,  zeker  met  dehuidige beweging naaropen science".

Versneld  wetenschappelijk  publiceren  tijdens  de  Covid-19-pandemie  is  een  voorbeeld  dat Bouter,  Gopalakrishna  en  hun  team  hebben  aangehaald  als  reden  om wetenschappelijke integriteit onder de aandacht van onderzoekers te brengen, waarbij zij opmerkten dat de eerste vier  maanden  van  de  pandemie  resulteerden  in  veel  meer  gerelateerde  wetenschappelijke publicaties dan bijvoorbeeld in 2003 met het uitbreken van SARS.

Meer informatie
 

]]>
news-6313 Wed, 07 Oct 2020 10:53:14 +0200 Borstkankermaand: bijdragen aan behandeling en screening https://www.zonmw.nl/nl/onderzoek-resultaten/borstkankermaand/ In Nederland krijgen jaarlijks circa 14.000 vrouwen borstkanker. We financieren verschillende soorten onderzoek naar borstkanker die bijdragen aan een beter behandeling of het optimaliseren van screening naar borstkanker. Lees over de verschillende onderzoeksprojecten op onze themapagina over borstkanker. news-6306 Tue, 06 Oct 2020 16:30:02 +0200 Powerful US research funder unveils strict open-access policy https://www.nature.com/articles/d41586-020-02793-5?utm_source=Nature+Briefing&utm_campaign=f99132318c-briefing-dy-20201002&utm_medium=email&utm_term=0_c9dfd39373-f99132318c-43672369 Eén van de rijkste biomedische onderzoeksorganisatie ter wereld, de Howard Hughes Medical Institute (HHMI), kondigde op 1 oktober aan dat onderzoekers die zij financieren, meteen open access moeten publiceren. Deze zogenoemde ‘gouden route’ betekent een verandering van het huidige beleid van het HHMI, waarbij het tot wel enkele jaren mocht duren voordat resultaten vrij en gratis toegankelijk zijn. Lees meer (in English) news-6252 Wed, 30 Sep 2020 10:07:30 +0200 Subsidieoproep: Innovatieve ideeën https://www.zonmw.nl/nl/subsidies/openstaande-subsidieoproepen/detail/item/off-road-2020/ Heeft u een baanbrekend idee dat tot nieuwe inzichten of innovaties kan leiden? En durft u het experiment aan om dat uit te werken tot een ‘proof of concept’? Dan kunt u tot 1 december een voorstel indienen voor ons programma Off Road. In deze ronde is er extra budget voor projecten op het terrein van dementie. news-6206 Mon, 21 Sep 2020 10:17:46 +0200 16 startende wetenschapstalenten naar buitenlandse topinstituten met Rubicon https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/16-startende-wetenschapstalenten-naar-buitenlandse-topinstituten-met-rubicon-2/ 16 onlangs gepromoveerde onderzoekers gaan onderzoek doen aan buitenlandse onderzoeksinstellingen met een Rubicon-financiering van NWO. Het programma Rubicon is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers de mogelijkheid te geven internationale onderzoekservaring op te doen. Ze onderzoeken onder andere werkende mini-nieren, borstvoeding en gezondheidsbescherming, de bescherming van nieren op de IC en de rol van cholesterol bij Alzheimer.

Topinstituten

Ervaring in het buitenland is voor veel wetenschappers een belangrijke stap in hun carrière. De Rubiconbeurs maakt het voor de jonge onderzoekers mogelijk om hun onderzoek te doen aan topinstituten zoals Oxford en Harvard. De laureaten vertrekken naar verschillende landen: zeven laureaten gaan naar de Verenigde Staten, vier naar het Verenigd Koninkrijk, twee naar Duitsland en de rest van de individuele kandidaten vertrekken naar Australië, Israël en Frankrijk.

Meer informatie

het volledige persbericht van NWO
lijst toekenningen Rubicon ronde 2020-1

Bron: NWO

 

 

]]>
news-6097 Tue, 01 Sep 2020 12:07:00 +0200 Proefdiervrije innovaties voor beter COVID-19 onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/proefdiervrije-innovaties-voor-beter-covid-19-onderzoek/ Met financiering van het ministerie van VWS starten deze zomer 40 onderzoeksprojecten naar de coronapandemie en de gevolgen ervan. Er is snel en veel kennis nodig over het SARS-CoV-2 virus en de ziekte COVID-19. Proefdiervrije modellen kunnen daarbij helpen omdat de resultaten beter vertaalbaar zijn naar de mens en sneller resultaten op kunnen leveren. Vijf projecten gaan daarom aan de slag met proefdiervrij onderzoek. In april van dit jaar stelde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 40 miljoen euro beschikbaar aan ZonMw en NWO voor onderzoek naar de coronapandemie en de gevolgen ervan voor onze samenleving, zoals de ziekte COVID-19. De onderzoeksresultaten moeten zo snel mogelijk beschikbaar komen voor iedereen die daar belang bij heeft: artsen en verpleegkundigen, landelijke en gemeentelijke overheden, hulpverleners en burgers. Met proefdiervrije innovaties kan onderzoek beter en sneller gedaan worden omdat de resultaten beter vertaalbaar zijn naar de mens. En dat is juist nu van levensbelang. De commissie van het ZonMw-onderzoeksprogramma ‘Meer Kennis met Minder Dieren’ stelde daarom extra geld beschikbaar om onderzoek met dergelijke proefdiervrije innovaties binnen het onderzoeksprogramma COVID-19 mogelijk te maken en selecteerde vijf projecten.  “Ik ben trots op de geleverde prestatie van alle betrokkenen, aanvragers en beoordelaars, omdat er in korte tijd heel veel werk is verzet” zegt Dick Tommel, voorzitter van de commissie Meer Kennis met Minder Dieren.

Stichting Proefdiervrij

Ook Stichting Proefdiervrij stelde budget beschikbaar voor deze subsidieoproep. “Voor onderzoek naar COVID-19 worden veel dierproeven gedaan. Dat gaan we hoogstwaarschijnlijk terugzien in de cijfers”, zegt Debby Weijers van Proefdiervrij, “We willen met dit initiatief graag bijdragen aan COVID-19-onderzoek zonder dierproeven. Juist voor deze ziekte – en vergelijkbare ziekten in de toekomst – hopen we veel te bereiken met humane modellen. Deze modellen laten namelijk nauwkeuriger zien hoe de ziekte verloopt bij mensen. Ook kunnen we met humane modellen onderzoek personaliseren: door bijvoorbeeld stamcellen of computersimulaties gebaseerd op patiëntdata te gebruiken. Zo kunnen we beter onderzoeken waarom het virus bepaalde groepen zieker maakt dan andere groepen. Diermodellen gaan geen antwoord geven op deze en andere vragen”.

Voorbeeldprojecten

In deze speciale ronde, ingebed in de COVID-19 subsidieoproepen, zijn 5 projecten geselecteerd die breder gebruik van bestaande proefdiervrije innovaties of de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije innovaties mogelijk gaan maken.

Een pufje heparine tegen besmetting met corona? – Theo Geijtenbeek (Amsterdam UMC)

Professor Theo Geijtenbeek, hoogleraar Moleculaire en Cellulaire Immunologie aan het Amsterdam UMC, gaat het onderzoek leiden naar de mogelijk preventieve werking van het antistollingsmiddel laag moleculair gewicht heparine tegen SARS-CoV-2. COVID-19 patiënten krijgen nu al direct bij ziekenhuisopname heparine toegediend door middel van injecties om bloedstolsels te voorkomen. Maar Geijtenbeek en zijn groep ontdekten dat dit middel ook de binding van het virus aan cellen blokkeert en daardoor infectie voorkomt. Zij willen nu onderzoeken of het inhaleren van heparine preventief kan werken zodat bijvoorbeeld zorgpersoneel zich met een heparine-inhalatie kan beschermen tegen besmetting. De eerste stap in het onderzoek is innovatief, zegt een trotse Geijtenbeek. Vrijwilligers worden gevraagd heparine te inhaleren via de neus. Vervolgens halen de onderzoekers wat cellen van het neusslijmvlies weg (zoals bij een coronatest) en stellen die cellen vervolgens bloot aan het virus om de antivirale werking van heparine te onderzoeken. Geijtenbeek: “We willen dit op deze manier doen om dierproeven te vermijden en eerder naar de klinische fase kunnen gaan. En tijd is belangrijk bij deze pandemie”. Daarnaast zal de onderzoeksgroep gebruik maken van een dynamisch humaan celmodel om de werking van heparine op infectie van het coronavirus verder te kunnen onderzoeken.

Een breed toepasbaar dynamisch celmodel – Robbert Rottier (Sophia Kinderziekenhuis)

Een dynamisch celmodel is een onderzoeksopzet waar ook het consortium onder leiding van Robbert Rottier, senior-onderzoeker bij de longafdeling van het Sophia Kinderziekenhuis, mee aan de slag gaat. Voor het huidige corona-onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van statische longsystemen. Het nadeel van deze modellen is dat ze maar in beperkte mate de werking van longcellen in een mens nabootsen. Daarom gaat het team van Rottier samen met professor Roman Truckenmüller van de Universiteit Maastricht, en het MERLN instituut een gesloten dynamisch systeem maken. Ze zullen een bestaande bioreactor gebruiken om tegelijkertijd menselijke cellen te kweken van zowel het epitheel van luchtwegen als van bloedvaten. Door er ‘microfluids’ doorheen te sturen ontstaat een dynamisch systeem. Daarmee kan het ontstaan en verloop van virale infecties zoals COVID-19 beter bestudeerd worden. Door de samenwerking met Truckenmüller, expert op het gebied van nanotechnologie en biochips, en het MERLN instituut kan dit systeem ook snel op commerciële schaal gemaakt worden en beschikbaar gesteld worden aan laboratoria. Het team werkt ook aan een protocol zodat het model zonder extra training toegepast kan worden. Volgens Rottier heeft het werken aan proefdiervrije innovaties bijkomende voordelen: “Sinds we aan dit soort innovaties werken, zoeken we binnen de onderzoeksgroep steeds meer naar alternatieven en is bij ons het gebruik van proefdieren gedaald”.

Humane celmodellen combineren met genetische kenmerken – Jeffrey Beekman (UMC Utrecht)

Het werken aan proefdiervrije innovaties kan onderzoekers bewuster maken van manier waarop zij onderzoek doen. Dat ondervond ook professor Jeffrey Beekman, hoogleraar cellulaire ziektemodellen aan het UMC Utrecht: “Hiervoor was ik nog niet zo bezig met proefdiervrij onderzoek, de subsidieoproep en het schrijven van de aanvraag hebben me daar bewuster van gemaakt. Ik heb nu nog meer oog voor de materialen waar ik mee werk, zoals de menselijke cellen die afkomstig zijn van individuen en het serum dat ik gebruik om de cellen te laten groeien. Die zijn vaak van dierlijke oorsprong.” Voor onderzoek naar COVID-19 gaan Beekman en zijn onderzoeksteam celmodellen inzetten om te bestuderen hoe in vivo de corona-infectie op verschillende organen inwerkt: bovenste luchtwegen (neus), onderste luchtwegen (longen), darmen en nieren. “Door deze modellen te combineren met de unieke genetische kenmerken van de donoren van deze cellen, kun je de verschillende weefsels vergelijken en op het spoor komen van factoren die van invloed zijn op de effecten van het coronavirus en op de werkzaamheid van medicijnen”, vertelt Beekman, “dat is juist in het geval van COVID-19 belangrijk omdat het virus verschillende organen aantast”.

Microchips als mini-patiënt met COVID-19 – Andries van der Meer (Universiteit Twente)

Hoe kun je een COVID-19 patiënt nabootsen zodat je kunt onderzoeken waarom sommige patiënten bloedstollingen ontwikkelen? Dat was de vraag waarmee Andries van der Meer, onderzoeker Toegepaste Stamcel Technologie aan de Universiteit Twente, en zijn team aan de slag gaan. 10-30% - van de mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis terecht komen ontwikkelen bloedstollingen. Daardoor heeft juist deze groep mensen een veel slechtere prognose. De basis voor het project is een door de Universiteit Twente ontwikkeld model van minibloedvaten op een microchip. Door aan dit model bloedplasma van patiënten toe te voegen, hopen Van der Meer en zijn team modellen van COVID-19 patiënten te kunnen ontwikkelen. Met deze modellen kan het ontstaan van bloedstollingen nagebootst worden. Om dit mogelijk te maken zochten ze de samenwerking met Saskia Middeldorp, hoogleraar Inwendige Geneeskunde van het Amsterdam UMC en Christine Mummery, hoogleraar Ontwikkelingsbiologie van het LUMC. Voor het onderzoek is het essentieel dat er materiaal van verschillende patiënten, met en zonder COVID-19, gebruikt wordt. Want waarom heeft de ene COVID-19 patiënt wel last van deze stolsels en zuurstofgebrek en andere niet? Deze individuele modellen functioneren als mini-patiënten waarop in een tweede fase behandelingen en medicijnen getest kunnen worden.
Voor Van der Meer is het gebruik van deze humane modellen een logische stap: “De technologie heeft zich de afgelopen 5 á 10 jaar zo ontwikkeld dat we nu modellen kunnen maken die dicht bij de mens staan en daardoor ook weer een snelle ‘turn-over’ kunnen maken naar patiënten. De reflex om bij medisch onderzoek diermodellen in te zetten is diepgeworteld. Maar met het extra gereedschap dat we nu hebben kunnen we spannende dingen doen die meerwaarde hebben en proefdiervrij zijn”.   

Beter inzicht in longschade door COVID-19 – Pieter Hiemstra (LUMC)

Patiënten herstellen langzaam van COVID-19 en het lijkt erop dat zowel het virus zelf als de reactie van het afweersysteem op het virus schade veroorzaakt aan de longblaasjes. Hoe reageren de cellen die de luchtwegen en longblaasjes bekleden, de epitheelcellen, op het virus en hoe draagt die reactie bij aan de longschade? Dat zijn de vragen waarmee Pieter Hiemstra, hoogleraar Celbiologie en Immunologie van Longziekten samen met collega’s van het LUMC, aan de slag gaat. Voor het onderzoek gaat het team gebruik maken van beproefde humane celmodellen, organoïden en conventionele kweekmodellen. In de eerste fase worden van onder andere de neus en de longblaasjes epitheelcellen gekweekt om te kijken wat het virus doet met de verschillende celtypen.

]]>
news-6090 Mon, 31 Aug 2020 08:47:45 +0200 Open Access: meer impact van onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/open-access-meer-impact-van-onderzoek/ Open Access publiceren zorgt ervoor dat onderzoek snel en makkelijk toegankelijk is. Tijdens de coronapandemie is meer dan ooit gebleken dat dit belangrijk is. Artsen en patiënten bijvoorbeeld zoeken naar informatie over de behandeling van COVID-19. Om de impact van kennis te verder vergroten, verscherpt ZonMw met ingang van 1 januari 2021 de richtlijnen voor Open Access. Wat verandert er? Beter onderzoek en meer impact door Open Access

Het snel en toegankelijk delen van publicaties en data (Open Access) helpt de wetenschap, de gezondheidszorg en het onderwijs vooruit. Artsen, patiënten, beleidsmakers en praktijkprofessionals kunnen meteen gebruik maken van de meest recente inzichten en data. De kwaliteit van onderzoek en data verbetert omdat collega’s meteen mee kunnen kijken en experimenten kunnen reproduceren in hun eigen lab. En onderzoekers kunnen beter samenwerken, nationaal en internationaal. Het wordt ook eerder duidelijk wat wel en niet werkt zodat onderzoek bijgesteld of gestopt kan worden. Het is grotendeels aan Open Access publicaties te danken geweest dat snel aangetoond kon worden dat de werking en veiligheid van chloroquine en hydroxychloroquine als behandeling voor COVID-19-patiënten onvoldoende is. Jeroen Geurts, voorzitter van het bestuur van ZonMw: “De coronapandemie heeft extra scherp gemaakt waarom Open Access publiceren van belang is”.

Implementatie van Plan S

Al sinds 2013 verplicht ZonMw onderzoekers om alle publicaties die voortkomen uit onderzoek dat geheel of gedeeltelijk door ZonMw gesubsidieerd is, Open Access beschikbaar te stellen. Uit een onderzoek van het Centre for Science and Technology Studies (CWTS) blijkt dat dit in 2018 al lukte voor 60% van de publicaties. ZonMw wil deze stijgende lijn sterker doorzetten. Medio 2019 heeft ZonMw zich achter Plan S voor Open Access geschaard. Dit plan is opgesteld door cOAlition S, een samenwerkingsverband van internationale subsidieverstrekkers, met als doel om 100% Open Access te bereiken. ZonMw gaat, net als NWO, dit jaar de richtlijnen van Plan S implementeren.

Direct 100% Open Access vanaf 1 januari 2021

De principes van Plan S gelden voor alle subsidieoproepen die ZonMw publiceert vanaf 1 januari 2021. In vergelijking met 2020 scherpt ZonMw de richtlijnen dus verder aan. In de praktijk komt het er onder andere op neer dat er gratis toegang is tot de publicaties en er geen embargotermijn is tussen de datum van publicatie in een tijdschrift en de vrije toegankelijkheid van de publicatie online. Ook wordt publiceren mogelijk onder een open Creative Commons licentie waardoor resultaten verspreid/hergebruikt kunnen worden en wordt gericht op het behoud van auteursrechten door auteurs of hun instituten.

Drempels op de weg

Veel onderzoekers publiceren al Open Access maar nog niet in alle gevallen en ook niet altijd ‘direct’. De implementatie van Plan S zal dus voor onderzoekers van ZonMw-projecten kansen bieden maar ook drempels opwerpen. Onderzoekers lopen er onder andere tegenaan dat er voor Open Access publiceren soms hoge bedragen betaald moet worden. Daar wordt momenteel aan gewerkt, onder meer door landelijke afspraken van universiteiten met uitgevers. Ook ZonMw kijkt naar mogelijkheden om hier oplossingen voor te vinden. Rob Diemel, ZonMw coördinator Open Science: ”ZonMw wil Open Access stimuleren via meerdere routes, waarbij projectleiders zelf een keuze kunnen maken. Zo kunnen aanvragers in nieuwe rondes vanaf 2021 in hun projectbegroting budget opnemen voor publicatie via de zogeheten volledig gouden route (direct gratis en voor iedereen toegankelijke publicatie). Ook faciliteren we de groene route door onderzoekers toegang te bieden tot een wereldwijd veelgebruikt repository. Dit leidt tot snellere verspreiding van onderzoeksresultaten en biedt de onderzoekers meer zichtbaarheid.”

Open Access om kennis in de maatschappij te benutten

Ondanks dat de transitie van publiceren achter betaalmuren naar Open Access een lastig proces is, ziet Jeroen Geurts ook dat onderzoekers Open Access steeds meer omarmen: “Onderzoekers voelen natuurlijk ook de noodzaak om hun bevindingen maatschappelijk te laten benutten. Je ziet bij de COVID-19 onderzoeksprogramma’s dat er heel veel expertise is in Nederland om de negatieve effecten, medisch en niet-medisch, van COVID-19 tegen te gaan. Snelle toegang tot elkaars onderzoek en daar gebruik van kunnen maken, is voor onderzoekers, zeker wanneer ze werken in een race tegen de klok, van levensbelang.”

Erkennen en waarderen

Open Access vraagt ook om een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers. Open Access publicaties zijn beter vindbaar, worden vaker geciteerd en hebben een groter bereik. Het is belangrijk dat onderzoekers worden gewaardeerd om de kwaliteit van hun onderzoek en het belang ervan voor wetenschap en/of maatschappij, en niet om omstreden indicatoren zoals de journal impact factor en H-index. Daarom worden de principes van DORA (Declaration on Research Assessment) vanaf 2021 toegepast in de beoordeling en selectie van ZonMw-subsidieaanvragen. Dat moet leiden tot een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers.

Verplichten maar ook informeren en faciliteren

In de loop van 2020 zal ZonMw vooral bezig zijn om de richtlijnen van Plan S te implementeren en onderzoekers en projectteams te informeren en adviseren over het Open Access publiceren van hun onderzoek. Ook zal het ZonMw Open Access-team deze implementatie faciliteren door de richtlijnen in de processen op te nemen en de ZonMw-medewerkers goed voor te bereiden op deze veranderingen, zodat zij aanvragers kunnen helpen. Op de ZonMw-website is alle informatie te vinden en uiteraard kan iedereen die vragen heeft, terecht bij de medewerkers van het Open Access-team.

Meer informatie

]]>
news-6089 Sat, 29 Aug 2020 09:51:45 +0200 Hoe hardloopwedstrijden coronaproof worden – en vijf andere opmerkelijke coronastudies https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-hardloopwedstrijden-coronaproof-worden-en-vijf-andere-opmerkelijke-coronastudies/ In de Volkskrant verscheen vandaag een artikel waarin 6 van onze projecten over corona worden uitgelicht. Wij delen hier de links naar project- en programmapagina's voor meer achtergrondinformatie. In het artikel van de Volkskrant Hoe hardloopwedstrijden coronaproof worden – en vijf andere opmerkelijke coronastudies worden de voortgang en resultaten van 6 ZonMw-projecten over het coronavirus (COVID-19) besproken.

Hieronder vindt u per project dat wordt besproken de vindplaats op onze website.

Projecten

Meer informatie

]]>
news-6069 Wed, 26 Aug 2020 09:00:00 +0200 Maatschappelijke effecten COVID-19 onder de loep https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/maatschappelijke-effecten-covid-19-onder-de-loep/ Binnenkort starten in ieder geval 20 nieuwe onderzoeksprojecten om antwoord te krijgen op de vraag wat het effect is van het coronavirus (COVID-19) op onze maatschappij. Van 11 andere projecten zijn aanvullende administratieve stappen nodig voordat een besluit kan worden genomen over definitieve honorering. De onderzoeken richten zich op de impact van de genomen maatregelen, op de veerkracht van de samenleving en op de economische gevolgen voor de samenleving. Door de snelle start en de korte looptijd van de projecten kunnen deze onderzoeken op korte termijn relevante kennis opleveren. Effectiviteit en impact van maatregelen

De projecten die binnen dit thema starten, kijken naar de effectiviteit en impact van de genomen maatregelen en strategieën in reactie op de coronacrisis. Van onderzoek naar het welzijn en de duurzame inzetbaarheid van zorgmedewerkers tot onderzoek naar het effect van de genomen maatregelen op de grondrechten van met name kwetsbare rechtszoekenden en hun vertrouwen in de rechtspraak. Of van onderzoek naar de lessen die we uit de maatregelen van andere Europese landen kunnen halen tot onderzoek naar voorkeuren voor het uitrollen van COVID-apps in Nederland.

Menselijke veerkracht in de samenleving

Binnen dit thema richt onderzoek zich voornamelijk op groepen die tijdens de coronacrisis op sociaal en maatschappelijk gebied meer dan anderen geraakt worden door de gevolgen van de genomen maatregelen. Zo wordt onderzoek gedaan naar onderwijsachterstand bij kansarme (basisschool)leerlingen en wordt er onderzoek gedaan naar nieuwe kwetsbare groepen die zijn ontstaan (zoals zzp’ers en mensen met een tijdelijke baan, onder wie veel jongeren). Maar ook wordt er gekeken naar de mentale en fysieke langetermijneffecten van oud-COVID-19-patiënten en zorgmedewerkers.

Gevolgen en oplossingen voor economie

Onderzoek naar de economische veerkracht richt zich op de doorwerking van de crisis in verschillende sectoren van de economie, arbeidsmarkteffecten en steunmaatregelen. Een onderzoek richt zich bijvoorbeeld op het versterken van regionaal-economische structuur, met als doel op lange termijn de nationale economische weerbaarheid te vergroten. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar het effect van de coronacrisis op banken en de financiële stabiliteit in Europa.

COVID-19 Programma

Meer informatie over de gestarte projecten vindt u binnenkort op de website van ZonMw. Deze onderzoeken starten in het kader van een groot actie- en onderzoeksprogramma dat ZonMw in samenwerking met NWO in mei heeft opgezet rondom het nieuwe coronavirus. Projecten die onderzoek doen naar diagnostiek, behandeling en preventie van het coronavirus startten vorige maand. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar in welke mate en op welke wijze sectoren in regio’s geraakt worden door de coronacrisis en wat de verschillen verklaart in weerbaarheid en wendbaarheid van regio’s.

Meer informatie

]]>
news-6026 Tue, 11 Aug 2020 13:24:03 +0200 Waarom is preregistratie en gebruik van publicatie richtlijnen voor (proefdier)onderzoek belangrijk? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/waarom-is-preregistratie-en-gebruik-van-publicatie-richtlijnen-voor-proefdieronderzoek-belangrijk/ Preclinicaltrials.eu is een recent ontwikkeld platform waar proefdieronderzoek geregistreerd kan worden nog vóórdat het onderzoek is uitgevoerd. Door studies te preregistreren ontstaat er transparantie over welke onderzoeken er worden uitgevoerd en kan dit onnodige herhalingen van proefdieronderzoek voorkomen. Het register is nog niet zo lang beschikbaar, maar als de komende jaren de registraties toenemen, kan het als een belangrijke informatiebron gaan dienen voor het bepalen van je proefopzet en keuze voor meest relevante diermodel voor je vraagstelling. Tegelijkertijd kan het wijzen op al bestaande proefdierdata die mogelijk hergebruikt kunnen worden. Uiteindelijk moet het preregistreren een extra hulpmiddel worden voor het doen van transparant en verantwoord proefdieronderzoek.

Wat doet ZonMw?

ZonMw heeft transparantie en verantwoord onderzoek hoog in het vaandel en vindt het daarom ook belangrijk om onnodige herhalingen van (proefdier)onderzoek te voorkomen. Als pilot is ZonMw- binnen enkele subsidie programma’s- begonnen om preregistratie en het gebruik van de ARRIVE publicatierichtlijn voor proefdieronderzoek als voorwaarde voor subsidie te stellen. Er is voor drie programma’s gekozen namelijk, Off Road, Klinische Fellows en de Open Competitie. Binnen het programma Meer Kennis met Minder Dieren zijn deze voorwaarden voor het aanvragen van een subsidie voor het publiceren van neutrale/negatieve resultaten uit proefdieronderzoek, al langer een vereiste. Er zal komende jaren worden geëvalueerd welke knelpunten onderzoekers ondervinden bij het preregistreren van hun proefdieronderzoek en het gebruik van de publicatierichtlijn ARRIVE.

Meer informatie

 

]]>
news-5973 Thu, 23 Jul 2020 15:07:10 +0200 Klinische symptomen van FTD gerelateerd aan type eiwitstapelingen https://publicaties.zonmw.nl/memorabel-projectresultaten/klinische-symptomen-van-ftd-gerelateerd-aan-type-eiwitstapelingen/ Onderzoekers van het Amsterdam UMC hebben ontdekt welke klinische symptomen van frontotemporale dementie (FTD) samenhangen met verschillende types eiwitklonteringen in de hersenen. Met deze ontdekking wordt het voor neurologen makkelijker om de juiste diagnose te stellen op basis van klinische symptomen. news-5951 Fri, 17 Jul 2020 10:47:00 +0200 Gehonoreerd innovatief onderzoek in COVID-19 Programma https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gehonoreerd-innovatief-onderzoek-in-covid-19-programma/ Binnen het COVID-19 Programma zijn inmiddels 40 projecten gehonoreerd. Daarnaast zullen 12 projecten na aanvullende administratieve stappen financiering ontvangen. Vanuit dit programma start onderzoek dat zich richt op de effecten van en de maatregelen tegen de coronapandemie. Het gaat om een substantiële financiële injectie in het Nederlandse onderzoeksveld. Hiermee zet het ministerie van VWS samen met ZonMw en NWO in op snelle invoering van innovatieve maatregelen die voortkomen uit deze projecten. Onderzoek over volle breedte van de gezondheidszorg

Een effectieve aanpak van de coronapandemie brengt vele kennisbehoeftes en onderzoeksvragen met zich mee. Het COVID-19 Programma heeft drie aandachtsgebieden:

  • Voorspellende diagnostiek en behandeling
  • Zorg en preventie
  • Maatschappelijke dynamiek

Voorspellende diagnostiek en behandeling

Binnen aandachtsgebied 1 ‘Voorspellende diagnostiek en behandeling’ zijn 17 projecten gehonoreerd van de 22 projecten die hiervoor in aanmerking komen. Een aantal projecten richt zich op nieuwe of bestaande therapieën en hun werkingsmechanismen. Andere projecten houden zich bezig met het verkrijgen van inzichten in onder andere het microbioom, immuniteit, voorspellende parameters en behandeling op maat.
Een voorbeeld van zo’n project is: Een fase-2-klinisch-onderzoek noodzakelijk voor de klinische ontwikkeling van medicijn lanadelumab voor COVID-19 van dr. R. Brüggemann en dr. F van de Veerdonk van het Radboudumc. In dit project wordt onderzocht of het intraveneus toedienen van lanadelumab de behoefte aan externe toediening van zuurstof – noodzakelijk door longoedeem – kan verminderen en voorkomen tijdens de COVID-19-infectie.

Proefdiervrije innovaties

Naast de genoemde 22 projecten gaan vijf projecten binnen aandachtsgebied 1 onderzoek doen naar de ontwikkeling van nieuwe of bredere toepassing van bestaande proefdiervrije innovaties. Het ZonMw-programma Meer Kennis met Minder Dieren en de Stichting Proefdiervrij stelden hiervoor ruim € 2 miljoen beschikbaar. Het uiteindelijke doel is relevanter gezondheids(zorg)onderzoek voor de mens.

Zorg en preventie

Binnen aandachtsgebied 2 ‘Zorg en preventie’ zijn 20 projecten gehonoreerd van de 25 projecten die hiervoor in aanmerking komen. Deze projecten richten zich op de organisatie van de zorg en kwetsbare burgers. Daarnaast is specifiek aandacht voor zorgverleners. De focus ligt op:

  • De impact van gedrag en gedragsveranderingen op de verspreiding van het virus
  • De gevolgen van de maatregelen voor het individu of voor specifieke kwetsbare groepen
  • Verspreiding van de epidemie en maatregelen om dit te voorkomen

Zo is er bijvoorbeeld het project 'TRACE II: Patiëntuitkomsten na uitgestelde electieve operaties tijdens de COVID-19 pandemie' van dr. D. de Korte-de Boer en prof. dr. Wolfgang Buhre (afdeling Anesthesiologie en Pijngeneeskunde van het Maastricht Universitair Medisch Centrum+). In dit project worden de effecten van het uitstellen van niet-acute operaties tijdens de COVID-19 pandemie door een consortium van 10 instellingen, waaronder vier academische en vier perifere ziekenhuizen, onderzocht.

Palliatieve zorg

Binnen aandachtsgebied 2 komen vijf projecten in aanmerking voor honorering door het programma ‘Palliantie. Meer dan zorg’. Hiervan zijn er nu drie gehonoreerd. De projecten richten zich op ondersteuning en rouwverwerking van naasten bij het overlijden van hun dierbaren. Daarnaast is er aandacht voor de impact van sociale isolatie door COVID-19 op intra- en extramurale zorg voor mensen met dementie in de palliatieve fase.

Looptijd en budget

De ministeries van VWS en OCW en NWO financieren het COVID-19 Programma. Voor dit actie- en onderzoeksprogramma is in totaal € 40 miljoen beschikbaar voor subsidies aan praktijk- en onderzoeksprojecten. Eind augustus is de besluitvorming over de subsidieaanvragen van aandachtsgebied 3 ‘Maatschappelijke dynamiek’. Alle projecten starten in september 2020.

Uitzonderlijke situatie

De coronacrisis heeft aanzienlijke impact, ook op de volksgezondheid en de gezondheidszorg. Er is grote behoefte aan nieuwe kennis en praktische oplossingen om de negatieve gevolgen van de pandemie te beperken. Onderzoek is nodig om te leren van de negatieve en positieve ervaringen, zowel nu als op de langere termijn. In opdracht van VWS hebben we daarom samen met NWO in maart een actie- en onderzoeksprogramma voorbereid dat geresulteerd heeft in onder andere het COVID-19 Programma. Het tempo waarin dit is verlopen, is een enorme uitdaging voor de subsidieaanvragers, voor NWO en voor ons zelf.

Meer informatie

 

]]>
news-5895 Fri, 03 Jul 2020 12:51:41 +0200 Eerste resultaten van creatieve ideeën aanpak coronavirus https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eerste-resultaten-van-creatieve-ideeen-aanpak-coronavirus/ Door het creatieve idee van Do It Together zijn de eerste verticale tuintjes af; het resultaat van dagbesteding thuis. Het project FlexVisit maakte mogelijk dat veel ouderen in verpleeghuizen dankzij veilige bezoekcabines toch bezoek konden ontvangen. Verder leerden verpleegkundigen door virtual reality werken met COVID-patiënten. Een kleine greep uit de resultaten van 74 projecten die zijn gestart binnen de regeling Creatieve oplossingen aanpak coronavirus (COVID-19). Impact realiseren met creatieve oplossingen

'Door heel Nederland zijn initiatieven gestart om de negatieve gevolgen van het coronavirus voor kwetsbare groepen of praktische problemen in de zorg te beperken', legt ZonMw-programmamanager Lisanne Hogema uit. 'Als maatschappij kunnen we de vruchten plukken van deze creatieve oplossingen. De impact van ieder project is verschillend, maar alle projecten zijn ieder op hun eigen manier van belang.' Veel projecten zijn bijvoorbeeld uitgevoerd om contact met ouderen in verpleeghuizen en de buitenwereld mogelijk te maken. Ook zijn projecten gestart die het gebruik van e-health een extra boost hebben gegeven, zoals het digitaal werkbaar maken van EMDR-therapie.

Resultaten voor brede doelgroep

De kortlopende projecten zijn in de afrondende fase en de eerste resultaten worden zichtbaar. Hogema: 'We zijn erg enthousiast over de berichten die we krijgen van projectleiders en de bijdrage die zij leveren aan het tegengaan van de gevolgen van de coronacrisis. Projecten zorgen bijvoorbeeld dat de problemen voor zorgverleners of kwetsbare groepen worden aangepakt.' Ook is zij erg te spreken over de verscheidenheid aan doelgroepen die met deze projecten worden geholpen: 'Van zorgverleners en revaliderende COVID-19-patiënten tot kwetsbare jongeren en zwangere vrouwen. De verscheidenheid aan mensen die met de creatieve oplossingen wordt geholpen is groot.'

Oplossing voor later

Van de vele projecten zijn er een aantal waarvan het probleem inmiddels minder urgent is, zoals projecten die een oplossing onderzochten voor het tekort aan beademingsapparatuur. 'De kennis die deze projecten hebben opgeleverd is ook voor een volgende golf coronavirus of andere epidemie van belang', benadrukt Hogema. 'Daarnaast is de kennis die is opgedaan waardevol voor mogelijk vervolgonderzoek of als basis om de zorg te vernieuwen.'

Delen van resultaten

De komende maanden worden de resultaten van deze projecten op de ZonMw-website geplaatst. Daarnaast wordt de opgedane kennis toegankelijk gemaakt en gedeeld met de betreffende doelgroepen, zodat deze kennis door iedereen gebruikt kan worden. Hogema geeft aan: 'Kennisinstellingen, cliëntorganisaties en ziekenhuizen spelen hierin een belangrijke rol. Ook merken we dat projectleiders zelf gemotiveerd zijn om hun behaalde resultaten te delen en de impact van hun project zo groot mogelijk te laten zijn.'

Meer informatie

]]>
news-5890 Fri, 03 Jul 2020 11:25:00 +0200 Subsidieronde Open Ronde 10 geopend bij ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieronde-open-ronde-10-geopend-bij-zonmw-programma-goed-gebruik-geneesmiddelen/ Binnen het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) is de subsidieronde Open Ronde 10 opengesteld. Voor deze Open Ronde 10 geldt dat een relevante vraag of probleem uit de praktijk het uitgangspunt voor de aanvraag moet zijn. Deadline voor het indienen projectideeën: 22 september 2020, 14.00 uur. Het GGG-programma richt zich op het verbeteren van farmacotherapeutische zorg. Het doel van het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) is het effectiever, veiliger en doelmatiger inzetten van bestaande geneesmiddelen. Projecten binnen dit programma kunnen zowel betrekking hebben op het effectiever inzetten van een geneesmiddel als op het verbeteren van het gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse zorg.

Open Ronde 10

Voor subsidieaanvragen binnen Open Ronde 10 geldt dat een relevante vraag of probleem uit de praktijk met betrekking tot het goed gebruik van geneesmiddelen het uitgangspunt voor de aanvraag moet zijn; hierbij gelden geen beperkingen ten aanzien van specifieke thema’s of ziektegebieden.

De projecten in Open Ronde 10 hebben tot doel een bijdrage te leveren aan het verbeteren van farmacotherapeutische zorg. Dit kan op het niveau van het geneesmiddel, waarbij het bijvoorbeeld kan gaan om het gebruik van een geneesmiddel voor de indicatie waarvoor het geregistreerd is of voor groepen die buiten het kader van de registratie vallen. Of het project heeft tot doel een bijdrage te leveren op het niveau van het gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse zorg.

Doel subsidieronde Open Ronde 10

  • Het onderzoek moet leiden tot winst voor de klinische praktijk: het verbetert het gebruik van beschikbare geneesmiddelen via optimalisatie van het effect op gezondheid en/of verhoging van de doelmatigheid.
  • Implementatie van de uitkomsten van het project moet worden gewaarborgd.
  • De aanvraag maakt helder dat de gebruikers de resultaten in de praktijk gaan toepassen.
  • Een voorwaarde voor financiering is dat het voorstel een breed draagvlak heeft, waarbij de uitvoering bij voorkeur plaatsvindt in een samenwerkingsverband.

Het totale beschikbare subsidiebudget voor Open Ronde 10 bedraagt 7 miljoen euro. De deadline voor het indienen van projectideeën binnen deze ronde is 22 september 2020, 14.00 uur.

Informatie overige subsidieoproepen binnen GGG-programma

Het onderdeel Complexe Interventies binnen de Open Ronde is voorlopig uitgesteld en staat voor 2021 op de agenda. Op dit moment evalueren we de eerste vier rondes van de Rediscovery Ronde en op basis daarvan wordt besloten hoe een eventuele volgende Rediscovery Ronde ingevuld zal worden. Dit betekent dat we in 2020 geen Rediscovery Ronde zullen openstellen.   
Dit jaar kan nog wel een nieuwe BeNeFIT subsidieronde worden verwacht.

Contact met het team voor specifieke vragen

Heeft u een specifieke vraag over uw aanvraag, dan kunt u contact (telefonisch/mail) opnemen met de teamleden van de Open Ronde. Er kan een telefonische afspraak worden gemaakt voor een uitgebreid gesprek. Daarnaast is er tot de deadline van de subsidieoproep twee keer per week een telefonisch spreekuur waarin de teamleden u direct te woord staan.
Tel. (070) 349 54 64
E-mail: geneesmiddelen@zonmw.nl

Meer weten?

Zie voor meer informatie de oproeptekst voor Open Ronde 10 en de speciaal hiervoor ingerichte informatiepagina:

 

]]>
news-5885 Thu, 02 Jul 2020 16:07:13 +0200 NWO maakt implementatierichtlijnen Plan S bekend https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-maakt-implementatierichtlijnen-plan-s-bekend/ Deze week maakte NWO haar beleid voor open access publiceren bekend. De richtlijnen van PlanS zullen van toepassing zijn op subsidieoproepen die NWO vanaf 1 januari 2021 zal publiceren. Deze regels gaan dus ook gelden voor een aantal programma’s van ZonMw. Het gaat dan om de Talentprogramma’s (Veni, Vidi en Vici), Rubicon en de ZonMw Open competitie. Over het open access beleid dat gaat gelden vanaf 1 januari 2021 voor alle andere subsidieoproepen van ZonMw, zullen we u binnenkort informeren.

Lees het nieuwsbericht op de website van NWO

]]>
news-5858 Mon, 29 Jun 2020 19:06:57 +0200 Wetenschap helpt maatschappij met herstarten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wetenschap-helpt-maatschappij-met-herstarten/ Tijdens de persconferentie van 24 juni jl. werden nieuwe versoepelingen van de coronamaatregelen aangekondigd. Bedrijven en organisaties krijgen de mogelijkheid om hun werkzaamheden weer op te pakken of uit te breiden, wel met 1,5 meter afstand. De vraag daarbij is hoe ze dat het beste kunnen aanpakken, ook met oog op een mogelijke volgende uitbraak van het coronavirus of een andere epidemie. Daar is onderbouwde kennis voor nodig. Via de subsidieregeling ‘Wetenschap voor de Praktijk’, zijn ruim 50 samenwerkingen gestart tussen wetenschappelijke en maatschappelijke organisaties of bedrijven om dat uit te zoeken. Kwetsbare groepen en hulpverleners helpen

Door de coronapandemie is gebleken dat kwetsbare mensen vaker buiten beeld bij zorgverleners bleven. Voorbeelden zijn ouderen, kinderen in een onveilige thuissituatie en mensen met een ggz-zorgvraag. Hierdoor kregen zij niet de juiste hulp en konden hun klachten verergeren. Een flink aantal onderzoeken richten zich daarom op passende hulp voor die groepen en op de zorgverleners, zowel tijdens als na coronatijd. Dr. Paul Kocken (Erasmus Universiteit Rotterdam) doet bijvoorbeeld onderzoek naar de druk op huisartsen in achterstandswijken, waar de bezoekfrequentie normaal hoger is. Door de coronamaatregelen is dat echter minder geworden. Kocken onderzoekt wat de invloed van de inzet van bijvoorbeeld beeldbellen is op het huisartsbezoek: ‘COVID-19 brengt een versnelling in het gebruik van ict in de huisartsenpraktijk. Het biedt de kans voor ‘teamscience’ met onderzoek door huisartsen en wetenschappers naar de gevolgen van zorg op afstand voor kwetsbare groepen.’

Wetenschappelijk onderbouwde kennis voor openbaar leven

De realiteit is dat de coronamaatregelen en daarmee de situatie in de samenleving voortdurend veranderen. De projecten die zijn gestart, volgen het ritme van die verandering. Een voorbeeld is de situatie in het openbaar vervoer. Professor Karst Geurs van de Universiteit Twente startte een project naar de optimalisatie daarvan: ‘De afname van het aantal reizigers en opgelegde beperkingen in de capaciteit van bussen en treinen hebben een grote invloed op de organisatie van het openbaar vervoer. Vanaf 1 juli kan weer worden gereisd voor niet-noodzakelijke reizen, maar er zijn nog wel capaciteitsbeperkingen. Reizigers moeten drukte mijden en niet alle staanplaatsen kunnen worden benut’, legt hij uit. ‘In dit project wordt een nieuw model ontwikkeld voor het openbaar vervoer in de regio Twente. Op basis van de uitkomsten kan het openbaar vervoer zo effectief mogelijk ingericht worden.’
Het coronavirus heeft effect op het hele openbare leven. De variëteit van de projecten is daarmee ook groot. Van de inzet van beeldschermzorg bij ouderen in de wijk tot de invloed van grote (hardloop)evenementen op de besmettingsgraad van COVID-19.

Dr. ir. Beitske Boonstra (Erasmus Universiteit Rotterdam) doet onderzoek naar het ontstaan van maatschappelijke coalities in coronatijd, die kunnen uitgroeien tot duurzame samenwerkingsverbanden. ‘Tijdens de coronacrisis ontstonden tal van particuliere initiatieven uit solidariteit met medestadsbewoners. Dit soort – vaak spontane – initiatieven hebben een grote meerwaarde voor de stad.’


Verschillende groepen onder de loep

De pandemie en de daartoe genomen maatregelen treffen de hele samenleving. Nu en voor langere tijd. Naast het zorgsysteem en de patiënt-behandelaar-relatie is ook de mentale gesteldheid van zorgmedewerkers onderwerp van onderzoek. Ook naar beroepsgroepen buiten de gezondheidszorg is onderzoek gestart. Zo richt onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut zich op een doelgroep waar je misschien minder snel aan zal denken; op sekswerkers in de regio Hart van Brabant in tijden van corona. Daarnaast wordt vanuit de Hogeschool Utrecht samengewerkt met de gemeente Utrecht om inzicht te krijgen in economische, psychologische en sociale behoeften van zzp’ers. dr. Josje Dikkers: ‘Uiteindelijk willen we met dit onderzoek bijdragen aan een diepgaander, kwalitatief beeld van kleinere ondernemers en zzp’ers die in Utrecht een TOZO-regeling hebben aangevraagd om deze groep vanuit de gemeente en stad beter te kunnen ondersteunen, hun veerkracht te vergroten en zo bij te dragen aan een duurzaam toekomstperspectief.’

Programma COVID-19

Door de aanzienlijke impact van de coronacrisis is er een grote behoefte aan medische en maatschappelijke oplossingen en antwoorden. Daarom startte ZonMw in opdracht van VWS en samen met NWO het onderzoeksprogramma COVID-19. Dit programma heeft als doel bij te dragen aan het bestrijden van de gevolgen van het coronavirus (COVID-19) op korte en langere termijn en de maatregelen daartegen. Het programma levert nieuwe kennis op over preventie, behandeling en herstel van deze infectieziekte en ook over bredere maatschappelijke vraagstukken.

Meer informatie

]]>