ZonMw tijdlijn Fundamenteel onderzoek https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Fundamenteel onderzoek nl-nl Sat, 16 Oct 2021 09:06:44 +0200 Sat, 16 Oct 2021 09:06:44 +0200 TYPO3 news-7817 Thu, 14 Oct 2021 14:12:00 +0200 Informatiebijeenkomst 1 november over subsidieronde Consortia Onderzoeksprogramma Dementie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/informatiebijeenkomst-1-november-over-subsidieronde-consortia-onderzoeksprogramma-dementie/ Noteer maandag 1 november 2021 alvast in uw agenda. Op deze dag krijgt u tijdens een online bijeenkomst informatie over de subsidieronde van het Onderzoeksprogramma Dementie. Het gaat over de vorming van consortia, grote, multidiscliplinaire samenwerkingsverbanden, via de sandpit-methode. Onderzoeksconsortia

Het Onderzoeksprogramma Dementie faciliteert de ontwikkeling van een robuuste, hoogwaardige en duurzame kennis-, onderzoeks- en ontwikkelinfrastructuur. Om dit te bereiken zullen in het Onderzoeksprogramma Dementie vier grote, multidisciplinaire samenwerkingsverbanden – onderzoeksconsortia – worden gevormd. De 4 consortia zullen zich richten op de werkpakketten Fundamenteel onderzoek, Risicoreductie, Diagnostiek en Jonge mensen met dementie. Meer informatie hierover kunt u vinden in de programmatekst (pagina 25).

Sandpit-methode

De Sandpit-methode wordt gebruikt om deze consortia te vormen. In de Sandpit wordt intensief, interactief en interdisciplinair samengewerkt om te komen tot innovatieve onderzoeksvoorstellen en nieuwe samenwerkingsverbanden. De gevormde onderzoeksvoorstellen worden vervolgens beoordeeld volgens de ZonMw-procedure, waarna 4 consortia worden gefinancierd. Bekijk de officiele uitnodiging  van de Sandpit-methode.

Bijeenkomst en aanmelden

Tijdens de informatiebijeenkomst wordt de gehele procedure en oproep uitgebreid toegelicht en heeft u de mogelijkheid om andere geïnteresseerden te ontmoeten. Wilt u bij de informatiebijeenkomst op 1 november aanwezig zijn?

Schrijf u dan via dit formulier in.

Tijdpad

Maandag 1 november 2021: informatiebijeenkomst Multidisciplinaire Consortia
N.B. Onderstaande data zijn nog niet definitief.
Maandag 13 december 2021: deadline indienen motivatie
Vrijdag 14 januari 2022: introductiebijeenkomst sandpit Multidisciplinaire Consortia
Juli 2022: Honorering Multidisciplinaire Consortia

Webinar

Eerder, op 22 september, vond een webinar plaats over het Onderzoeksprogramma Dementie. We informeerden 160 onderzoekers, zorgprofessionals en andere geïnteresseerden over het programma en de subsidiemogelijkheden. Tijdens het webinar had de kijker de mogelijkheid om vragen te stellen over het nieuwe programma. Hieronder zijn de slides terug te vinden van het webinar. Later volgt een Q&A met antwoorden de meest gestelde vragen.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-7838 Wed, 13 Oct 2021 14:16:00 +0200 ZonMw en NWO faciliteren Rijksbrede kennisagenda https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-en-nwo-faciliteren-rijksbrede-kennisagenda/ De versnelde digitalisering als gevolg van de COVID-19-pandemie heeft geleid tot een andere manier van leren, wonen en werken. Om antwoord te geven op deze en toekomstige ontwikkelingen wordt in een interdepartementale samenwerking tussen beleidsmakers en wetenschappers de kennisagenda Online Samenleven opgesteld. ZonMw faciliteert en coördineert samen met NWO deze unieke pilot. De druk van de pandemie en de noodzaak om snel te handelen heeft directe communicatiekanalen geopend tussen beleidsmakers en academische wetenschappers. Het is de eerste keer dat ministeries samen en direct met wetenschappers werken aan kennis en onderzoeksbeleid. Het initiatief geldt als aanvulling op de advisering en duiding van planbureaus en adviesraden. Insteek: meer impact creëren met evidence based beleid.

Wetenschapsdag

Onderdeel is een interdepartementale wetenschapsdag, een online bijeenkomst bij ZonMw op 13 oktober. Het fysieke vervolg-event vindt plaats in het voorjaar van 2022. Kennisfunctionarissen van de verschillende ministeries en wetenschappers gaan direct met elkaar in gesprek over kansen en uitdagingen op het gebied van digitalisering. Doel van de wetenschapsdag is het neerzetten van een Rijksbrede kennisagenda als basis voor meerjarig beleidsrelevant onderzoek.

Enorme impuls

Chief science officers van tien ministeries hebben het initiatief genomen om te komen tot de kennisagenda. In diverse kennisateliers hebben beleidsmakers, wetenschappers en onderzoekers van planbureaus kennisvragen geformuleerd over de impact van digitalisering die door de COVID-19-pandemie een enorme impuls heeft gekregen. De kennisvragen zijn de basis voor de kennisagenda Online Samenleving.

Samenwerking met NWO

Het ministerie van VWS heeft ZonMw, vanwege de brede ervaring met het ontwikkelen van kennisagenda’s, de opdracht gegeven om de totstandkoming van deze kennisagenda te ondersteunen. Omdat de onderwerpen breder zijn dan gezondheid, zorg, preventie en welzijn werkt ZonMw hierin samen met NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek). ZonMw verzorgt de algemene coördinatie en ondersteunde het kennisatelier Samen leven. NWO ondersteunde de drie kennisateliers ‘Leren en ontwikkelen’, ‘Thuiswerken en hybride werken’ en ‘Wonen en leefomgeving’.

Kennisateliers

Kennisaterlier Samen Leven

Digitale technologieën als kunstmatige intelligentie en de sterk toegenomen digitale communicatie hebben een impact op mensen, organisaties en de samenleving als geheel. Uitdagingen voor de Rijksoverheid liggen in het verlengde hiervan. Te denken valt aan de stijgende cybercriminaliteit, afhankelijkheid van Big Tech bedrijven en privacy van burgers. Om beleid te kunnen ontwikkelen dat de kansen van digitalisering voor de Nederlandse samenleving verzilvert en de risico’s zo goed mogelijk beheerst, is meer wetenschappelijke kennis nodig. Binnen het kennisatelier Samen Leven zijn hiertoe kennisvragen geformuleerd.

Kennisatelier Leren en Ontwikkelen

Om de kansen en mogelijkheden van digitalisering optimaal te benutten is het noodzakelijk dat het thema Leven Lang Ontwikkelen (meer) aandacht krijgt. Daartoe ligt er voor de Rijksoverheid een aantal uitdagingen op het gebied van onderwijs. Zo moeten onderwijsprofessionals beschikken over voldoende (digitale) vaardigheden, kennis en expertise, het onderwijs verder geflexibiliseerd worden en innovatie van leermiddelen gestimuleerd worden. Ook moet iedereen in Nederland gelijke kansen hebben om zich verder te ontwikkelen. Deze en andere vraagstukken zijn binnen het kennisatelier Leren en Ontwikkelen in kennisvragen gevat.

Kennisatelier Van thuiswerken naar ’hybride werken’

Toen de overheid in maart 2020 iedereen opriep om zoveel mogelijk thuis te gaan werken, werd daar massaal gehoor aan gegeven. Dankzij de digitalisering bleek dat voor mensen in diverse sectoren redelijk goed mogelijk, al waren nog niet alle organisaties er klaar voor. Thuiswerken (b)lijkt zelfs onvoorziene voordelen te hebben. Anders dan tijdens het hoogtepunt van de COVID-19-pandemie zal het niet gaan om volledig thuiswerken, maar om ‘hybride werken’, waarbij mensen enkele dagen thuis en enkele dagen op de werkplek aanwezig zijn. Dit kan gevolgen hebben voor sociale cohesie, gelijke kansen en de efficiëntie van organisaties. Binnen het kennisatelier Van thuiswerken naar ‘hybride werken’ zijn hiertoe kennisvragen geformuleerd.

Kennisatelier Wonen en leefomgeving

De rol van de directe woon- en leefomgeving is door de COVID-19-pandemie veranderd. Door de lockdown bleven mensen thuis om te werken, onderwijs te volgen en online boodschappen te doen. Dit heeft positieve en negatieve gevolgen voor gezondheid, milieu, mobiliteit en wonen – zoals een mogelijke gestegen vraag naar een groene omgeving. Het is allesbehalve zeker wat die gevolgen precies zijn. Kennisvragen zoals geformuleerd binnen het kennisatelier Wonen en leefomgeving moeten antwoord geven op deze en andere vraagstukken.

Meer informatie over de Kennisagenda Online Samenleving

Meer informatie is te vinden op www.rijksbredekennisagenda.nl

]]>
news-7811 Wed, 06 Oct 2021 15:34:51 +0200 KNAW pleit voor landelijke coördinatie rond medicijnonderzoek en -ontwikkeling https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/knaw-pleit-voor-landelijke-cooerdinatie-rond-medicijnonderzoek-en-ontwikkeling/ Ondanks enorme wetenschappelijke vooruitgang in de afgelopen decennia stagneert het aantal nieuwe geneesmiddelen dat jaarlijks wordt goedgekeurd. Vandaag bracht KNAW het advies ‘Meer efficiëntie door innovatie’ uit. In het advies geeft KNAW een analyse van de huidige uitdagingen en kansen op het gebied van medicijnonderzoek en -ontwikkeling en de rol van de (Nederlandse) wetenschap bij meer efficiëntie in dit proces. Het volledige traject (vanaf de eerste doelwit-identificatie tot een veilig, werkzaam en toegankelijk nieuw geneesmiddel) is nog altijd kostbaar, vol hindernissen en vergt een lange adem. Nu er nieuwe uitdagingen en kansen ontstaan door innovatieve therapieën op basis van genen, cellen of weefsels (ATMP’s) is innovatie in therapieontwikkeling noodzakelijk voor de duurzame ontwikkeling van de therapeutische middelen van de toekomst.

Waar kan het efficiënter?

In haar rapport inventariseert de KNAW waar het efficiënter kan: tijdens het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen, tijdens het testen van effectiviteit en veiligheid; en in het proces na markttoelating en gebruik door de patiënt. Daarbij gaat het rapport in op de mogelijkheden die de wetenschap biedt om deze stappen efficiënter te laten verlopen, zonder dat dit ten koste gaat van kwaliteit en veiligheid. Ook benadrukt het rapport het belang van een patiëntgerichte aanpak gedurende het hele traject van geneesmiddelenontwikkeling.

Volgens het rapport liggen er kansen die wetenschappers nu nog onvoldoende grijpen of niet kunnen grijpen. Die liggen bijvoorbeeld op het vlak van de ontwikkeling, validatie en implementatie van nieuwe methoden. Zo stelt het adviesrapport dat tijdens de vroege ontwikkelfase van medicijnen behoefte is aan modellen met een grotere voorspellende waarde voor de klinische praktijk. Ook kunnen real-world data slimmer worden gebruikt. En de wetenschap kan een belangrijke bijdrage leveren aan modellen voor eerlijke prijsbepaling. Lees het volledige rapport hier.

Coördinerend expertisecentrum

Het advies pleit voor een open dialoog tussen wetenschappers, farmaceutische industrie en regelgevers. Een coördinerend expertisecentrum kan hierbij helpen volgens de experts van het KNAW. Doel van dat centrum moet zijn samenwerking te ondersteunen, richting te geven en besluitvorming te begeleiden.

Het coördinerende expertisecentrum zou volgens KNAW gebaat zijn bij uitbreiding van FAST, geïnitieerd door ZonMw, dat zich richt op meer coherente financiering van R&D voor therapieën, en het belang onderstreept van een integrale aanpak, onderlinge samenwerking tussen belanghebbenden, tijdige erkenning van hindernissen, de noodzaak van regulatory science en de essentiële rol van onderwijs.

Samenwerking

De in het rapport geïdentificeerde uitdagingen sluiten aan op de ervaringen van ZonMw binnen programma’s en projecten op het gebied van fundamenteel en translationeel onderzoek als ook rediscovery onderzoek. FAST faciliteert beleidsmakers, financiers, (academische) kennisinstellingen en bedrijven bij hun inspanningen om onderzoek en samenwerking benodigd voor therapieontwikkeling te versterken en te versnellen. FAST richt zich hierbij in het bijzonder op het hand in hand laten gaan van innovatie en betaalbaarheid van toekomstige therapieën.

 

]]>
news-7762 Mon, 27 Sep 2021 16:19:00 +0200 Gender en Gezondheid expert Antoinette Maassen van den Brink ontvangt de Corrie Hermann Prijs 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gender-en-gezondheid-expert-antoinette-maassen-van-den-brink-ontvangt-de-corrie-hermann-prijs-2021/ Op zaterdag 2 oktober 2021 ontvangt hoogleraar Antoinette Maassen van den Brink (Erasmus MC) de Corrie Hermann Prijs van de Vereniging van Nederlandse Vrouwelijke Artsen (VNVA). Zij ontvangt deze prijs voor haar onderzoek naar de relatie tussen vrouwelijke hormonen en migraine. Daarmee levert ze een belangrijke bijdrage aan gender- en seksesensitief onderzoek voor medische zorg en gezondheid.  

We stelden Antoinette Maassen van den Brink een paar vragen voorafgaand aan de prijsuitreiking en het symposium ‘Migraine bij vrouwen: een hoofdpijndossier’ op 2 oktober dat ter ere van de prijswinnares wordt georganiseerd in de Gertrudis Kapel in Utrecht.

Wat betekent de Corrie Hermann Prijs voor jou?

‘Het krijgen van de Corrie Hermann Prijs is enorm eervol. De prijs is genoemd naar Corrie Hermann, een geweldige en inspirerende vrouw, die na haar dissertatie over vrouwelijke artsen in Nederland op vele vlakken een bijdrage heeft geleverd aan de geneeskunde en de maatschappij in het algemeen, onder meer door politiek een rookvrije werkplek en een rookverbod in het openbaar vervoer te bewerkstelligen. Verder kom ik in een rijtje van voorgangsters die hun voetsporen in het onderzoek naar gender en gezondheid hebben verdiend. Een ander mooi aspect van deze prijs is dat ik het symposium over vrouwen en migraine heb mogen organiseren samen met de VNVA (Vereniging van Nederlandse Vrouwelijk Artsen, die de prijs uitreikt). Het is mooi om dit onderwerp voor een breed publiek nader te kunnen belichten. Tot slot is het erg fijn om zo’n prijs te mogen ontvangen, ondank het feit dat ik vele jaren parttime heb gewerkt vanwege de zorg voor mijn kinderen. Hoewel dit eigenlijk de normaalste zaak van de wereld zou moeten zijn, is het (te) vaak voorgekomen dat ik als minder ambitieus werd gezien omdat ik niet fulltime werkte.’

Migraine is een belangrijk gezondheidsprobleem met name voor vrouwen omdat zij te maken hebben met hormonale veranderingen, zoals tijdens de menstruatie, zwangerschap en menopauze. Je bent pionier op het gebied van onderzoek naar de rol van vrouwelijke hormonen en migraine. Wat zijn jouw drijfveren voor dit onderzoek?

‘Ten eerste wordt er enorm veel leed veroorzaakt door migraine. Dit is ook bij mannen zo, maar bij vrouwen komt migraine 3-4 keer zo vaak voor als bij mannen en zijn aanvallen in relatie tot hormonale schommelingen vaak ook nog eens lastiger te behandelen. Gek genoeg ontbreekt een behandeling die aangrijpt op het hormonale systeem, al zou dit gezien het bovenstaande toch voor de hand liggen. Wetenschappelijk gezien is migraine bij vrouwen een enorm en uitdagend onderwerp. Dit komt onder meer omdat bij deze aandoening zowel de neurologie, de vasculaire geneeskunde, als de endocrinologie betrokken zijn. Daardoor zijn de farmacologische aspecten, waar ik op mij op richt, erg breed en ingewikkeld, ook juist omdat de verschillende systemen elkaar kunnen beïnvloeden. Al met al dus een complexe puzzel om op te lossen, erg boeiend om aan te werken.’

Waarom is een genderperspectief zo belangrijk voor medisch onderzoek en gezondheid?

‘In de afgelopen jaren heb ik geleerd dat gender in de geneeskunde wat mij betreft niet als een apart onderwerp gezien moet worden, maar dat het op een heel logische manier verweven moet zijn met vrijwel alle aspecten van de geneeskunde. Er is namelijk bijna geen gebied waar sekse of gender geen rol speelt. Verder is er nog te weinig bekend over de interactie tussen sekse (de biologische verschillen) en gender (ook de sociale aspecten) binnen de geneeskunde, het is lastig om deze twee aspecten los van elkaar te beschouwen. Tot slot vind ik het opvallend dat het nog steeds vooral vrouwen zijn die zich bezighouden met deze tak van de geneeskunde, terwijl dit een onderwerp is dat ons allen aangaat en vaak berust op logische mechanismen.’

Wat hoopt u dat er over 10 jaar bereikt is op het gebied van gender en gezondheid?

‘Specifiek op mijn onderzoek gericht hoop ik dat er tegen die tijd een effectieve hormonale behandeling is tegen hormoon-gerelateerde migraine aanvallen, die zonder al te veel bijwerkingen veilig gebruikt kan worden. Verder hoop ik dat gender-gerelateerde aspecten de serieuze plaats krijgen binnen de geneeskunde die ze verdienen. Wanneer het onderwerp al vroeg in het medische curriculum aan bod komt, zal dat een belangrijke bijdrage gaan leveren. Ik ben namelijk van mening dat educatie niet alleen belangrijk is voor het overdragen van kennis, maar zeker ook voor het vormen van een bepaalde attitude.’

Meer informatie

Antoinette Maassen van den Brink ontving in de afgelopen jaren subsidies uit het ZonMw programma Gender en Gezondheid, evenals een Veni, Vidi en recent een Vici subsidie van het NWO Talentprogramma.

Relevante links:

•    ZonMw podcast: De rol van hormonen bij migraine en diabetes. Aflevering #3 - podcast Gender en gezondheid
•    De Vereniging van Nederlandse Vrouwelijke Artsen
•    Het VNVA Corrie Hermann Prijs Symposium (2 oktober 2021)
•    Erasmus MC Profielpagina Antoinette Maassen van den Brink
•    Lees meer over opgedane lessen van Sekse en Gender in Onderzoek

]]>
news-7742 Wed, 22 Sep 2021 16:14:56 +0200 Lancering van Manifest Hoofdzaken https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/lancering-van-manifest-hoofdzaken/ Op 30 september lanceren de Hersenstichting, MIND en ZonMw het Manifest Hoofdzaken. In dit Manifest pleiten we voor het opzetten van een nationaal kennis- en innovatieprogramma voor hersen- en/of psychische gezondheid. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met NWO en LSH/Health Holland. Het doel is om samenwerking te bevorderen tussen disciplines als psychiatrie, psychologie en neurologie, alsook met patiënten en naasten, zorgprofessionals en kennisinstellingen. Samen hebben we de ambitie om mensen langer in goede gezondheid te laten leven. Hare Majesteit Koningin Máxima is aanwezig bij de lancering van het Manifest Hoofdzaken.

Hersen- en/of psychische aandoeningen

In Nederland heeft een op de vier mensen een hersen- en/of psychische aandoening. Het gaat om psychische stoornissen, niet aangeboren hersenletsel, chronische hersenaandoeningen die geleidelijk zijn ontstaan, zoals slaapstoornissen en hersenaandoeningen zoals een geestelijke handicap die in het eerste levensjaar tot uiting komen.

Grote impact

De aandoeningen hebben grote impact op het dagelijks leven van mensen en hun naaste omgeving. Daarnaast is van alle jaarlijkse sterfgevallen in Nederland, 20% gerelateerd aan een ernstige hersenaandoening. De behandelmogelijkheden voor patiënten zijn beperkt. De zorgkosten bedragen jaarlijks ruim 25 miljard euro. Dat is meer dan een kwart van alle zorgkosten in Nederland.

Hoofdzaken

Hoofdzaken wil hersen- en psychische aandoeningen beter begrijpen, voorkomen, behandelen en zo mogelijk genezen. Om deze doelen te bereiken, richt Hoofdzaken zich op
•    het combineren van kennis over aandoeningen;
•    het realiseren van oplossingen voor patiënten en;
•    het beter delen van kennis en data.

Samenwerking

Ons mentaal functioneren en de hersenen zijn onvervang¬baar en de werking ervan is uniek, complex en allesomvattend. Daarover is heel veel, en tegelijkertijd nog veel te weinig bekend. ZonMw slaat de handen ineen met MIND en de Hersenstichting, om zo als initiatief Hoofdzaken gezamenlijk een eerste stap te zetten richting het realiseren van oplossingen voor mensen met een hersen- en/of psychische aandoening. Dit kunnen de drie initiatiefnemers niet alleen. Daarom zoekt initiatief Hoofdzaken de verbinding met álle betrokkenen uit het hersen- en psychische domein. Samen maakt Hoofdzaken meer impact.

Lancering Manifest

Hare Majesteit Koningin Máxima is donderdagochtend 30 september aanwezig bij de lancering van het Manifest Hoofdzaken in De Remise in Den Haag.

Meer informatie

Bekijk de website van Hoofdzaken  
MIND
De Hersenstichting
Lees het persbericht van het Koninklijk Huis

 

]]>
news-7671 Tue, 07 Sep 2021 12:41:03 +0200 12 jonge onderzoekers gaan (bio)medisch en gezondheidsonderzoek doen dat buiten de gebaande paden ligt https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/12-jonge-onderzoekers-gaan-biomedisch-en-gezondheidsonderzoek-doen-dat-buiten-de-gebaande-paden-li/ Het ZonMw-programma Off Road geeft met een subsidie ook dit jaar jonge wetenschappers de kans om onderzoek te doen in medisch en/of gezondheidsonderzoek. Dit onderzoek ligt buiten de gebaande paden en heeft als doel nieuwe inzichten en onverwachte doorbraken voor de gezondheidszorg en zorginnovatie te bewerkstelligen. Wat maakt deze subsidie bijzonder?

Bijzonder aan deze subsidie is dat er geen vooronderzoek vereist is en dat er niet gekeken wordt naar eerdere prestaties van de onderzoeker. Het gaat om het onconventionele idee en ligt buiten de gebaande paden. Uiteraard moet de onderzoeker wel aangeven hoe hij of zij tot het idee is gekomen, wat het doel is en helder beschrijven op welke manier het wordt onderzocht. Het betreft hier fundamenteel onderzoek dat aan het begin zit van de ontwikkeling van nieuwe kennis.

Eindresultaat niet te voorspellen

We verwachten dat enkele van deze experimentele onderzoeken resulteren in baanbrekende ontdekkingen en accepteren dat dit voor een deel van de Off Road-projecten niet zal gelden (High Risk - High Gain projecten).We beseffen dat het gaat om risicovol onderzoek waarbij het eindresultaat niet te voorspellen is. ZonMw accepteert dit risico om enerzijds jonge onderzoekers uit te dagen en anderzijds doorbraken mogelijk te maken.

De 12 onderzoekers die dit jaar de uitdaging aan gaan zijn:


Dr. Callista Mulder, Amsterdam UMC
De biologische klok in zaadcelvorming

Dr. Tom Houben, Maastricht Universiteit
Het bestrijden van verroeste vetten als onconventionele benadering om de doeltreffendheid van antidepressiva te verbeteren

Dr. Anouk Schrantee, Amsterdam UMC
Het rustende brein: hoe neurometabolisme ten grondslag ligt aan fluctuaties in het hersennetwerk

Dr. Christian Greve, UMCG
Computersimulaties ter bepaling van het risico op een terugval na klompvoet behandeling

Dr. Jung-Chin Chang (m), Amsterdam UMC
Leren van muizen: stopt jeuk bij leverziekten met goede gal?

Dr. Jorge Dominguez Andres, Radboud UMC
Immuunherkenning van vermeende buitenaardse microbiële structuren

Dr. Tim Snijders, Maastricht Universiteit Medisch Centrum
Sauna behandeling om spiermassa verlies tijdens veroudering tegen te gaan

Dr. Willem Velema, Radboud Universiteit
De oorsprong van mutaties herleiden in resistente bacteriën

Dr. Annie Yang, Radboud UMC
Sterfte uitbuiten om een veilig en effectief malariavaccin te maken

Dr. Mathis Funk, Erasmus MC
Hoe evolueren vogelgriepvirussen spontaan in gevaarlijkere varianten?

Dr. Tom Schirris, Radboud UMC
MitoCarrier-Glo: hoe geneesmiddelen metabolieten transport in mitochondriën beïnvloeden

Dr. Ahmed Mahfouz, Leiden UMC
Een celltype en populatie specifieke immunologische respons op adjuvanten voorspellen

Meer informatie

 

]]>
news-7667 Tue, 07 Sep 2021 10:00:00 +0200 Meer dan 80% publicaties NWO en ZonMw Open Acces https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/meer-dan-80-publicaties-nwo-en-zonmw-open-acces/ 85% van de publicaties die voortkomen uit financiering van NWO in 2020 zijn open Acces beschikbaar. Voor ZonMw is dit percentage met 83% nagenoeg gelijk. Dat blijkt uit de tweejaarlijkse Open Acces Monitor die in opdracht van de onderzoeksfinanciers door het CWTS is uitgevoerd. NWO en ZonMw zetten zich al lange tijd in voor de transitie naar Open Science. Sinds de introductie van het Open Science beleid bij NWO en ZonMw in 2009 is een enorme vooruitgang geboekt. Zij blijven streven naar 100% Open Acces voor publicaties en voor onderzoeksdata zover dat mogelijk is.

Het CWTS onderzocht de voortgang. Belangrijkste conclusies zijn:

  • Van de in 2020 gefinancierde publicaties voortkomend uit NWO financiering is 85% Open Acces beschikbaar: hetzij via de platforms van de uitgever (gouden route) of via een repository (de groene route). Voor ZonMw is dat 83%. Dat is een groei van respectievelijk 17% en 23% ten opzicht van de vorige monitor in 2018.
  • Het aandeel publicaties in volledig gouden tijdschriften evenals het aantal publicaties in hybride tijdschriften neemt toe. Dit laatste als gevolg van de succesvolle Open Acces overeenkomsten van de VSNU met grote uitgevers.
  • Er zijn geen grote verschillen tussen de Open Acces scores van universiteiten. Binnen vakgebieden zijn wel verschillen in de gekozen routes. Onderzoekers in de exacte- en natuurwetenschappen kiezen vaker voor de groene route. In de biomedische wetenschappen is het publiceren in full gold Open Acces meer gemeengoed.

Caroline Visser, verantwoordelijk voor Open Science in de raad van bestuur van NWO: “Het is fantastisch dat 85% van het door NWO gefinancierde onderzoek inmiddels open beschikbaar is. Open Science leidt tot grotere vindbaarheid, zichtbaarheid en toegankelijkheid van onderzoeksresultaten en dus tot meer impact. Zowel in de wetenschap als in de maatschappij. In samenwerking met Nederlandse wetenschappelijke instellingen en medische centra hebben we veel bereikt en hoewel – zoals vaak – de laatste stappen misschien de lastigste zijn: we blijven streven naar 100%. En dat is realistisch. Immers: het delen van een artikel via de groene route zoals door alle instellingen mogelijk gemaakt, is altijd een optie. We gaan onderzoekers daar ook meer nadrukkelijk op wijzen en aan de voorwaarde tot Open Acces publiceren houden”.

“Als onderzoeksfinanciers vinden we Open Acces belangrijk,” vult Jeroen Geurts aan, bestuursvoorzitter van van ZonMw en lid van de raad van bestuur van NWO, “want het vergroot de impact van onderzoek, verbetert de kwaliteit vanwege de transparantie en bevordert internationaal samenwerken. Daarom stellen we eisen aan het onderzoek dat we financieren. Maar we nemen ook stappen om onderzoekers daarbij te helpen. Daarom zijn NWO en ZonMw op 1 april van dit jaar lid geworden van Europe PMC (PubMed Central), een Open Science platform dat een wereldwijde collectie van wetenschappelijke artikelen en andere onderzoeksresultaten onderhoudt. Onderzoekers van NWO en ZonMw-gefinancierd onderzoek op het terrein van de levens- en medische wetenschappen kunnen nu hun publicaties op één centrale plek met een wereldwijd publiek te delen. Dit lidmaatschap van Europe PMC is een volgende stap naar 100% Open Acces publiceren”.

Open Science is de beweging die staat voor een meer open en participatieve onderzoekspraktijk waarbij publicaties, data, software en andere vormen van wetenschappelijke informatie in een zo vroeg mogelijk stadium gedeeld worden en voor hergebruik beschikbaar gesteld worden. Open Science leidt tot meer impact, zowel op wetenschap als op maatschappij. NWO en ZonMw vinden dat publiek gefinancierd onderzoek open beschikbaar moet zijn en dragen daarom actief bij aan de transitie naar Open Science. In dat kader sloten zij zich in 2019 ook aan bij cOAlitie S, een samenwerkingsverband van internationale onderzoeksfinanciers die als doel hebben de transitie naar 100% Open Acces publiceren te versnellen. Het op Plan S gebaseerde Open Acces beleid van NWO en ZonMw is ingevoerd met ingang van 1 januari 2021.  

Meer informatie

]]>
news-7630 Tue, 24 Aug 2021 09:00:00 +0200 Webinar Onderzoeksprogramma Dementie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/webinar-onderzoeksprogramma-dementie/ Op 22 september 2021 van 15.00 tot 17.00 uur vindt een (gratis) webinar plaats over het nieuwe onderzoeksprogramma Dementie. Tijdens het webinar krijgt u meer informatie over het nieuwe programma en de eerste subsidiemogelijkheid. Daarna is er de gelegenheid om vragen te stellen. Aanmelden voor het webinar

Via de link onderaan dit bericht kunt u zich aanmelden voor de webinar. U wordt via de link doorverwezen naar een registratieformulier. Na aanmelding ontvangt u een bevestiging met meer informatie in uw mailbox.

Blijf op de hoogte

Wilt u op de hoogte blijven van subsidieoproepen en andere ontwikkelingen? Meld u dan aan voor onze nieuwsbrief geestelijke gezondheid en volg ons op LinkedIn.

Meer informatie

Heeft u vragen over dit bericht dan kunt u contact opnemen met het secretariaat van het Onderzoeksprogramma Dementie via dementie@zonmw.nl.

]]>
news-7621 Mon, 16 Aug 2021 10:29:45 +0200 Willy van Heumenprijs 2021 gaat naar onderzoek met CRISPR-Cas techniek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/willy-van-heumenprijs-2021-gaat-naar-onderzoek-met-crispr-cas-techniek/ De Willy van Heumenprijs, de grootste prijs voor wetenschappers die medisch onderzoek doen zonder of met zo weinig als mogelijk dierproeven, gaat naar dr. Ferenc Scheeren, groepsleider van de afdeling medische oncologie van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Het Willy van Heumenfonds reikt de prijs op 31 augustus aanstaande uit, op het '11th World congress on alternatives and animal use in the life sciences'. De Willy van Heumenprijs bestaat uit 15.000 euro plus een bronzen beeldje (een offertafel, gedragen door zes apen) en een legpenning. De prijs wordt tweejaarlijks uitgereikt.

Het aantal proefdieren dat wordt gebruikt is de laatste decennia fors verminderd. Thans worden er jaarlijks nog zo’n 450.000 dierproeven voor biomedisch onderzoek gedaan. Het meest met muizen en ratten. Recent werden voor de ontwikkeling van de coronavaccins ook nog proefdieren gebruikt. De weerstand tegen het gebruik en doden van dieren voor experimenten neemt echter steeds meer toe. Daarnaast is het feit dat diermodellen lang niet altijd goed vertaalbaar zijn naar een behandeling van zieke mensen, nóg een belangrijke reden om naar alternatieven voor dierproeven te zoeken.

Genomineerden

Naast winnaar dr. Ferenc Scheeren waren er nog twee genomineerden voor de Willy van Heumenprijs 2021: prof. dr. Pieter Hiemstra, hoogleraar celbiologie, immunologie en longziekten aan het LUMC, en Arend Schot, Henk van Dijk en drs. Jacobine Schouten, allen werkzaam aan de faculteit diergeneeskunde, anatomie en fysiologie van de Universiteit Utrecht.

Ferenc Scheeren

  • Winnaar Ferenc Scheeren werkt met de zogeheten CRISPR-Cas technologie, een methode die heel gericht in het DNA kan knippen en plakken waardoor genen worden uitgeschakeld of veranderd. De CRISPR-techniek verandert zogeheten hybridoma’s (cellen die veel antilichamen produceren) zodanig dat die het juiste isotype krijgen. Elk isotype verwijst naar een specifiek eiwit dat zijn rol speelt in een immuunreactie. Door hybridoma’s te recyclen, wordt een verdere reductie van het gebruik van dieren voor de productie van antilichamen mogelijk.  Antilichamen spelen een cruciale rol bij kankerbehandelingen, immuuntherapie en diagnostiek. Scheeren en zijn collega’s maken het antilichaam steeds effectiever voor gebruik in de kliniek, bij de behandeling van kanker.
    Thans is het maken en het veranderen van antilichamen nog een langdurig, specialistisch en duur proces. Het wordt daarom met name door biotechnologische bedrijven gedaan. Een grote frustratie voor onderzoekers. Scheeren en zijn collega’s delen daarom hun kennis over hun ‘recycling techniek’ met alle laboratoria die interesse hebben. De onderzoekers stellen hun reagentia, de stoffen die nodig zijn voor het maken van de antilichamen, voor iedereen vrij beschikbaar op de Adgene website.
  • Meer informatie: LUMC nieuws over nieuwe techniek antilichamen en over CRISPR-Cas

Pieter Hiemstra

  • Pieter Hiemstra leidt sinds de jaren negentig onderzoek naar de rol van het longepitheel (cellen die de luchtwegen bekleden) bij longziekten, door gebruik te maken van celkweken van menselijke longepitheelcellen en longblaasjes. Hij is er met behulp van de humane IPSC-techniek (Induced Pluripotent Stem Cell) in geslaagd longepitheel microweefsel te maken voor in vitro onderzoek (in een reageerbuis of kweekbakje). De zogeheten ‘geïnduceerde pluripotente stamcellen’ zijn zo geherprogrammeerd dat ze kunnen delen zonder hun eigenschappen kwijt te raken, én kunnen veranderen tot ieder gewenst celtype. Deze humane in vitro modellen waar Hiemstra mee werkt, zoals organoïden (verkleinde of versimpelde versies van organen, buiten het lichaam gekweekt) of een mini-orgaan op een chip, leiden bij het screeningsproces van nieuwe medicijnen vaak tot een betere vertaling van effectiviteit en toxiciteit in de mens dan diermodellen. Hiemstra geldt als een ambassadeur voor het proefdiervrij onderzoek.
  • Meer informatie: website Hartlongcentrum

Arend Schot / Henk van Dijk / Jacobine Schouten

  • Jaarlijks worden ongeveer 15.000 dieren gebruikt voor training en onderwijs. Ook daar is het streven de aantallen te verminderen. Arend Schot, Henk van Dijk en Jacobine Schouten werken aan de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht om die reden met harde en zachte plastinaten van dieren. De techniek van zachte plastinatie is bijzonder. Weefselvloeistof van een overleden dier wordt vervangen door siliconen. Dat levert een zacht, flexibel preparaat op, bijna levensecht. Ook grotere dieren, zoals een hond, kunnen zo worden geconserveerd en voor anatomie- en klinisch onderwijs worden gebruikt. Geplastineerde preparaten slijten nauwelijks. Nog een voordeel: de plastinaten zijn droog en vrij van gif, waardoor ze in gewone onderwijslokalen kunnen worden gebruikt. De bachelor van de studie diergeneeskunde in Utrecht is door gebruik van de plastinaten thans geheel proefdiervrij. Schot, Van Dijk en Schouten zijn inmiddels ook bezig met het ontwikkelen van modellen waar plastinatie is gecombineerd met virtual en augmented reality.
  • Meer info: Oefenen op levensecht hondenmodel en website UU centre of excellence for plastination

Voor meer infomatie over de Willy van Heumenprijs en de Stichting Stimuleringsfonds Alternatieven voor Proefdieren zie de website Proefdierenalt.

Prijsuitreiking

De prijs wordt op het bovengenoemde (online) congres op 31 augustus aanstaande uitgereikt tijdens de Workshop Beyond Animal Welfare policy. Interviews met prijswinnaar en genomineerden zijn aan te vragen via Hélène van Beek: 06 54 64 2096.

]]>
news-7604 Thu, 12 Aug 2021 09:00:00 +0200 Indienen challenge voor Create2Solve kan nu! https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/indienen-challenge-voor-create2solve-kan-nu/ ZonMw nodigt industrie, onderzoeksinstellingen en regelgevende instanties uit om een challenge te formuleren voor Fase 0 van de subsidieoproep Create2Solve. In Create2Solve staan de challenges van het bedrijfsleven met proefdiervrije innovaties centraal. In een volgende fase gaan kennisinstellingen en private partners aan de slag met een oplossing voor de challenges. De industrie, regelgevende instanties en onderzoeksinstellingen zijn steeds vaker op zoek naar oplossingen om bijvoorbeeld hun voorspelling van de klinische werkzaamheid en/of risico- en veiligheidsbeoordelingen zonder het gebruik van diermodellen te kunnen doen. Maar momenteel zijn er nog onvoldoende oplossingen beschikbaar.

Deze partijen kunnen nu tot en met 6 januari 2022 challenges indienen waarvoor zij een proefdiervrije oplossing willen laten ontwikkelen. Vervolgens komen de betrokken partijen dit najaar samen in een matchmakingbijeenkomst om de challenges te formuleren tot een subsidieoproep. Hiermee stimuleert ZonMw de ontwikkeling van impactvolle proefdiervrije innovaties die moeten leiden tot verkoopbare methoden, modellen en/of diensten.

De fases van Create2Solve

Create2Solve bestaat uit drie fases, Fase 0 is nu gestart:

Fase 0: ‘Request for Challenges

  • ZonMw nodigt industrie, regelgevende instanties en onderzoeksinstellingen uit om hun challenges, gericht op het oplossen van huidige problemen rond proefdiervrij innoveren, in te dienen. Hiermee vragen zij naar de ontwikkeling van een dierproefvrije oplossing voor een probleem, waarvoor momenteel diermodellen onvoldoende zijn en geen passende alternatieven zijn. Twee challenges worden geselecteerd en geformuleerd tot een subsidieoproep.

Fase 1: ‘Proof of concept projecten’

  • Kennisinstellingen kunnen samen met partners uit het midden en kleinbedrijf (MKB) een ‘proof of concept’ projectvoorstel indienen voor proefdiervrije oplossingen op de challenges. Maximaal drie projecten per challenge worden geselecteerd door een commissie van experts. Deze gaan in fase 1 van start en de looptijd is 8 maanden.

Fase 2: ‘Uitwerking oplossing – Ondezoeksprojecten’

  • Twee geselecteerde ‘proof of concept’ projecten, één per challenge, ontwikkelen hun proefdiervrije innovatie verder tot een prototype. De duur van het onderzoeksproject is vier tot vijf jaar.

Financiering en looptijd

De financiering voor Create2Solve is afkomstig van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Stichting Proefdiervrij. Per ‘proof of concept’ project is een maximaal budget van € 100.000,- beschikbaar voor de duur van acht maanden. Voor de onderzoeksprojecten is – naar verwachting - een maximaal budget van € 900.000,- beschikbaar per project voor vijf jaar.

Meer informatie

Met de subsidieoproep Create2Solve, onderdeel van het programma ‘Meer Kennis Met Minder Dieren’, organiseert ZonMw vraaggestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties.

•    Request for Challenges
•    Create2Solve is een initiatief van het programma Meer Kennis met Minder Dieren

]]>
news-7577 Wed, 04 Aug 2021 12:00:00 +0200 ZonMw-Onderzoeksprogramma Dementie van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-onderzoeksprogramma-dementie-van-start/ Het nieuwe Onderzoeksprogramma Dementie kan, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport, van start. Met een budget van 140 miljoen euro worden de komende 10 jaar onderzoeken gefinancierd om de mechanismen van dementie verder te ontrafelen en therapieën te ontwikkelen om de ziekte te voorkomen, te behandelen en de diagnostiek te verbeteren. Dat is hard nodig, want dementie heeft grote impact op de kwaliteit van leven van mensen die het krijgen, hun naasten en de maatschappij. Het ontwikkelt zich bovendien tot de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland en tot de duurste aandoening.

Opzet van het programma

Meerdere factoren bepalen het ontstaan en het beloop van dementie, bijvoorbeeld genetische aanleg en leefstijlfactoren. Om tot oplossingen te komen moet kennis vanuit verschillende onderzoeksdisciplines in samenhang verder worden ontwikkeld en gecombineerd. In het programma wordt deze interdisciplinaire samenwerking gewaarborgd in consortia. Deze consortia kunnen onderzoeksvoorstellen indienen en uitvoeren. Naast alle relevante onderzoeksdisciplines zullen ook partijen uit het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven en de maatschappij aan de consortia deelnemen. Zo ontstaat er een kennisketen waarbij de praktijk betrokken is bij de onderzoeksprogrammering en -uitvoering en kunnen onderzoekresultaten direct de praktijk verrijken.

Het onderzoek in het programma is gericht op 6 werkpakketten:

  1. Fundamenteel onderzoek
  2. Risicoreductie
  3. Diagnostiek en prognostiek
  4. Veelbelovende innovatieve therapie
  5. Jonge mensen met dementie
  6. Valorisatie; integratie onderwijs, onderzoek en zorg

Dit najaar worden partijen uitgenodigd om consortia te vormen en eerste onderzoeksvoorstellen in te dienen.

Meedoen?

Bent u geïnteresseerd geraakt in het nieuwe Onderzoeksprogramma Dementie en wilt u er meer over weten? Dan bent u van harte uitgenodigd voor onze online informatiebijeenkomst op woensdag 22 september vanaf 15.00 uur. U kunt zich aanmelden via deze link.

Meer informatie

]]>
news-7522 Mon, 19 Jul 2021 09:20:15 +0200 NWO lanceert nieuwe NWA-call over acceptatie van proefdiervrije modellen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-lanceert-nieuwe-nwa-call-over-acceptatie-van-proefdiervrije-modellen/ Hoe stimuleren we acceptatie en implementatie van bestaande proefdiervrije modellen? Deze vraag staat centraal in de nieuwe call die de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) heeft gepubliceerd, waarmee bijna 2,9 miljoen euro beschikbaar komt voor onderzoek door brede consortia van onderzoekers en maatschappelijke partners. ZonMw voert deze call for proposals in samenwerking met NWO uit. Blootstelling chemische stoffen

De mens wordt dagelijks aan tal van chemische stoffen blootgesteld, die voorkomen in bijvoorbeeld geneesmiddelen, cosmetica en het milieu. Om de mens te beschermen tegen de mogelijke gevaren van deze stoffen, is een goede beoordeling van de veiligheid van een stof noodzakelijk.

Transitie naar proefdiervrije modellen

Tot op heden worden hierbij veelal proefdieren gebruikt. Dit proefdiergebruik ondervindt steeds meer kritiek, zowel vanuit een maatschappelijk als wetenschappelijk oogpunt. Denk hierbij aan dierenwelzijn en de vertaalbaarheid van dier op mens. Meerdere partijen zetten zich in om de transitie naar proefdiervrije modellen voor de veiligheidsbeoordeling van stoffen te versnellen. Ook zijn er al talloze bestaande proefdiervrije modellen.

Desondanks blijft het brede gebruik van proefdiervrije modellen achter. Er zijn namelijk veel actoren betrokken rondom dit thema, zoals de maatschappij, de wetenschap, wet- en regelgeving en het bedrijfsleven. Elk van hen brengt eigen motieven, overtuigingen en belangen met zich mee. Daarom vraagt het accepteren en het implementeren van proefdiervrije modellen om extra inzet, flexibiliteit en vertrouwen. Door al deze partijen uit te nodigen om deel te nemen in consortia, stimuleren we dat bestaande proefdiervrije modellen worden ingezet voor een betrouwbare voorspelling van effecten op de gezondheid van de mens.

Meer informatie over de NWA-call 'acceptatie van proefdiervrije modellen'

]]>
news-7501 Wed, 14 Jul 2021 12:00:00 +0200 10 gevluchte wetenschappers zetten hun talent in voor de Nederlandse wetenschap https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/10-gevluchte-wetenschappers-zetten-hun-talent-in-voor-de-nederlandse-wetenschap/ Tien academici, die hun vaderland zijn ontvlucht door een bedreigende situatie, kunnen hun wetenschappelijke carrière voort gaan zetten in Nederland. Ze krijgen een aanstelling die gefinancierd wordt vanuit de derde ronde van de in 2018 gestarte pilot ‘Hestia Impuls voor Vluchtelingen in de wetenschap.’ De onderzoeksprojecten waarvoor de 10 academici aangesteld zijn, betreffen uiteenlopende onderwerpen, bijvoorbeeld onderzoek naar de verwachtingen van vluchtelingen van Nederlandse artsen, de rol van lokale en maatschappelijke elites bij de terugkeer van de staat in Syrië, en de impact van herstelmaatregelen op slachtoffers in Turkije. Maar ook onderzoek over de conservatie van Syrische muziek is het onderwerp van een van de toegekende projecten.

Aansluiting bij Nederlands onderzoek

Wetenschappers die door oorlog of een andere bedreigende situatie hun thuisland hebben moeten ontvluchten lopen vaak tegen obstakels aan in de landen waar ze een veilig thuis vinden, zoals taal of werkcultuur. Dit maakt het moeilijker voor ze om hun academische loopbaan voor te zetten. Met de pilot call ‘Hestia – Impuls voor Vluchtelingen in de wetenschap’ wil NWO deze academici aansluiting bieden bij lopende Nederlandse onderzoeksprojecten om een netwerk op te bouwen en om hun kennis en vaardigheden te vergroten. Voormalig laureaat Safaa bevestigt dit: “De Hestia-financiering gaf mij een grote kans om te leren van mijn begeleiders en collega’s bij de Universiteit Utrecht. Het is een droom die werkelijkheid is geworden, want het was een opstapje naar mijn huidige promotieplek in de Fysische Geografie.”
Het programma geeft hen ook de kans om actief kennis en kunde te delen, om het Nederlandse wetenschapsstelsel te leren kennen, met als uiteindelijke doel de loopbaan/onderzoekslijn uit hun thuisland voort te zetten. Deze academici verrijken tevens de Nederlandse wetenschap en maatschappij met de expertise die zij meebrengen. Safaa haar begeleider Steven beaamt: “Het is geweldig om haar in ons team te hebben. Ze brengt veel nieuwe ideeën en waardevolle ervaringen mee. Ze is een verrijking voor ons team. Haar werk draagt bij aan onze onderzoeksprojecten over de VN Duurzame Ontwikkelingsdoelen.”

Over het onderzoeksprogramma

Via dit programma kunnen projectleiders of hoofdaanvragers van een reeds door NWO of ZonMw gefinancierd onderzoeksproject financiering aanvragen om een vluchteling op hun project te laten meewerken. Voorwaarde is dat de onderzoeker een academische achtergrond heeft (niveau master of PhD) en maximaal 18 maanden fulltime of 24 maanden in deeltijd wordt aangesteld. Dit programma is ontwikkeld in samenspraak met De Jonge Akademie, de KNAW en Stichting Vluchtelingstudent UAF.


Feiten en cijfers

De financiering is beschikbaar voor een aanstelling van minimaal 18 maanden fulltime en maximaal 24 maanden in deeltijd. Met de aanvraag kan de projectleider of hoofdaanvrager financiering krijgen voor de aanstelling van een junior of senior onderzoeker (niveau master of PhD) met een vluchtelingenstatus. In totaal werden 47 ontvankelijk onderzoeksvoorstellen ingediend. Daarvan zijn er nu tien gehonoreerd. Van de tien gevluchte wetenschappers zijn er acht mannen en twee vrouwen. Onder de projectleiders/hoofdaanvragers die zijn gehonoreerd, zijn er acht vrouwen en twee mannen. In totaal was een budget van iets meer dan 1 miljoen euro beschikbaar voor deze ronde.


Nieuwe ronde 2021

Vanwege de succesvolle doorstroom van de laureaten en de populariteit van dit instrument heeft NWO besloten om in 2021 ook een ronde te openen. Naar verwachting wordt in september de nieuwe call gelanceerd.

Meer informatie

 

Bron: NWO

]]>
news-7492 Wed, 14 Jul 2021 09:04:00 +0200 78 ervaren onderzoekers ontvangen NWO-Vidi subsidie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/78-ervaren-onderzoekers-ontvangen-nwo-vidi-subsidie/ De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft 78 ervaren onderzoekers een Vidi-financiering van 800.000 euro toegekend, 15 daarvan vallen onder het ZonMw werkterrein. Hiermee kunnen zij de komende vijf jaar een eigen, vernieuwende onderzoekslijn ontwikkelen en een onderzoeksgroep opzetten. Wat gaan de laureaten onderzoeken?

De laureaten gaan met het geldbedrag onder andere onderzoeken hoe ons zelfbeeld ons geheugen vervormt en zo tot slechtere financiële beslissingen leidt. De Vidi wordt ook ingezet om te onderzoeken wat de implicaties van interacties tussen luchtwegvirussen zijn voor het vaccinatiebeleid. Een ander onderzoek zal zich richten op de beoordeling van de veiligheid van bruggen, op basis van satellietgegevens.  

NWO-Talentprogramma

Vidi is gericht op ervaren onderzoekers die na hun promotie al een aantal jaren succesvol onderzoek hebben verricht. Vidi maakt samen met de Veni- en Vici-beurzen deel uit van het NWO-Talentprogramma (voorheen: de Vernieuwingsimpuls). Binnen het Talentprogramma zijn onderzoekers vrij om hun eigen onderwerp voor financiering in te dienen. Op deze manier stimuleert NWO nieuwsgierigheidsgedreven en vernieuwend onderzoek. NWO selecteert onderzoekers op basis van de kwaliteit van de onderzoeker, het innovatieve karakter van het onderzoek, de verwachte wetenschappelijke impact van het onderzoeksvoorstel en mogelijkheden voor kennisbenutting.

Meer informatie

 

 

]]>
news-7479 Thu, 08 Jul 2021 09:15:00 +0200 Nieuwe planning Veni-rondes: eenduidigheid in alle domeinen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-planning-veni-rondes-eenduidigheid-in-alle-domeinen/ De planning voor dit NWO-Talentenprogramma wordt in 2022 weer volledig gelijk getrokken, precies zoals die was voor alle verschuivingen van afgelopen jaar door de coronacrisis en hack bij NWO. Ook zet NWO een stap in meer eenduidigheid in haar procedures; een wens die in het veld al lange tijd leeft. De verplichte vooraanmelding geldt voortaan binnen de Veni, waarmee een volgende stap is gezet voor het beperken van de aanvraagdruk. Gezamenlijke startmoment

Er is met de NWO-domeinen gekeken naar het beste gezamenlijke startmoment van de nieuwe rondes in 2022. Daarbij is rekening is gehouden met de wens om geen overlap van rondes te creëren of opnieuw veranderingen in de reeds lopende beoordelingsprocedures door te voeren.

Het besluit over de Veni 2021 van de wetenschapsdomeinen ZonMw en ENW is komende december, die van SGW en TTW staat gepland in april volgend jaar. NWO realiseert zich dat de Veni-aanvragers van de domeinen ZonMw en ENW langer moeten wachten dan ze waarschijnlijk hadden gehoopt.

Planning voor alle domeinen

De nieuwe Veni-planning voor alle domeinen ziet er als volgt uit:
•    Deadline (verplichte) vooraanmelding dinsdag 6 september 2022
•    Deadline uitgewerkte aanvragen dinsdag 24 januari 2023
•    Het besluit over de Veni aanvragen ronde 2022 vindt in juni 2023 plaats.

De peildatum blijft gehandhaafd op 1 januari 2022. Dat betekent dat de Veni-ronde 2022 open staat voor onderzoekers die op 1 januari 2022 maximaal drie jaar geleden gepromoveerd zijn. Ook onderzoekers die promoveren tussen 1 januari en 6 september 2022 komen in aanmerking voor deze ronde.

Meer informatie

]]>
news-7408 Mon, 21 Jun 2021 13:40:53 +0200 Wetenschapstalenten naar buitenlandse topinstituten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wetenschapstalenten-naar-buitenlandse-topinstituten/ 31 onlangs gepromoveerde onderzoekers gaan onderzoek doen aan buitenlandse onderzoeksinstellingen met een Rubicon-financiering van NWO. Het programma Rubicon is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers de mogelijkheid te geven internationale onderzoekservaring op te doen. Hiermee kunnen wetenschappers tot 24 maanden onderzoek doen aan een buitenlandse onderzoeksinstelling. De hoogte van de financiering is afhankelijk van de gekozen bestemming en de duur van het verblijf.

Deze 10 projecten gaan een bijdrage leveren aan gezondheidsonderzoek en zorginnovatie:

  • Onverwachte speler in de hersenontwikkeling Dr. M. Brouwer, Radboud Universiteit Nijmegen -> België ->Vlaams Instituut voor Biotechnologie -> 24 maanden
  • Een Lassa vaccine; bescherming tegen een dodelijk virus van een ongewenste huisgast Drs. P.J.M. Brouwer, Amsterdam UMC (locatie AMC) - > Verenigde Staten -> The Scripps Research Institute, Department of Integrative Structural and Computational Biology, 24 maanden
  • Hersenleeftijd en de geestelijke gezondheid van jongeren L.K.M. Han MSc, Amsterdam UMC (Locatie AMC) -> Australië -> Melbourne University -> 24 maanden
  • Op zoek naar nieuwe behandelingen voor nierziekten W. Hoepel MSc, Universiteit van Amsterdam -> Verenigd Koninkrijk -> Cambridge University -> 24 maanden
  • Stresstest voor hart- en vaatziekten Dr. A. de Jong, Leids Universitair Medisch Centrum -> Verenigde Staten -> NYU Grossman School of Medicine -> 24 maanden
  • Een digitale tweeling die artsen helpt bij het vinden van de optimale therapie Dr. L.M. van Loon, Universiteit Twente -> Australian National University -> 24 maanden
  • Hoe denken wij aan onze stap? Dr. C. McCrum, Maastricht University -> België -> KU Leuven -> 16 maanden
  • Kunstmatige intelligentie voor borstkankerscreening Dr. R. van der Sluijs, Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten -> Stanford University – Radiology -> 18 maanden
  • Cel stress als veroorzaker van kanker Dr. A. Steins, Universiteit van Amsterdam -> Australië -> Australian National University, College of Health and Medicine -> 24 maanden
  • Bloedplaatjes en het risico op veneuze trombose Drs. J. Tilburg, Leiden Universiteit Medisch Centrum -> Verenigde Staten -> Boston Children’s Hospital/Harvard Medical School -> 24 maanden

Zij gingen hen voor

Een aantal onderzoekers die met een Rubicon-beurs de wijde wereld in zijn gegaan, vloggen over hun ervaringen in het buitenland. Een aantal van de vlogs zijn opgenomen voor de aanvang van de covid-19 pandemie, maar ook tijdens de pandemie heeft er onderzoek doorgang gevonden. Bekijk hoe deze onderzoekers hun onderzoekservaring in het buitenland hebben beleefd.

Meer informatie

]]>
news-7384 Mon, 21 Jun 2021 10:18:00 +0200 ZonMw investeert in bruggenbouwers die kliniek en onderzoek met elkaar verbinden https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-investeert-in-bruggenbouwers-die-kliniek-en-onderzoek-met-elkaar-verbinden/ Met elk een subsidie van maximaal 200.000 euro uit het programma Klinische Fellows gaan 5 jonge gepromoveerde clinici hun eigen wetenschappelijke onderzoekslijn opzetten. Ook zullen zij met hun onderzoeksproject een brug creëren tussen kliniek en wetenschappelijk onderzoek. De onderzoekers gaan zich bezig houden met betere keuzen voor de behandeling van patiënten gediagnosticeerd met een voorstadium van baarmoederhalskanker, betere therapiekeuzes voor patiënten met darmziekten zoals de ziekte van Crohn, meer kennis van de ziekte reumatoïde artritis (RA) sneller herstel na een herseninfarct, en gepersonaliseerde counseling en zorg voor ouders die met een vroeggeboorte te maken krijgen.

Dit jaar was er vanuit de ZonMw programma’s DoelmatigheidsOnderzoek en Goed Gebruik Geneesmiddelen extra budget beschikbaar om ieder één talentvolle jonge medische specialist een Klinische Fellowship te bieden.

Overzicht van de projecten (alfabetisch op naam):

  • Dr. E.M.G. (Edith) van Esch (Catharina Ziekenhuis) - Validation and implementation of prognostic immunological factors for clinical responses to imiquimod therapy in patients with cervical high grade squamous intraepithelial lesions (Goed Gebruik Geneesmiddelen)
  • Dr. E.A.M. (Noortje) Festen (UMC Groningen) - Improving treatment for IBD by translating basic biology into treatment choices
  • Dr. R. (Rachel) Knevel (Leids Universitair Medisch Centrum) - Using a big data approach to divide the syndrome Rheumatoid Arthritis into homogenous subsets
  • Dr. B. (Bob) Roozenbeek (ErasmusMC) - Prehospital triage of patients with suspected stroke symptoms: development, implementation and evaluation of a decision support tool (Doelmatigheidsonderzoek)
  • Dr. E.J.T. (Joanne) Verweij (Leids Universitair medisch Centrum) - On the limits of neonatal viability: the ethics of changing towards an individualized prognosis-based approach

Een Klinisch Fellowship is een persoonsgebonden stimuleringssubsidie voor een gepromoveerde en gespecialiseerde clinicus die klinisch werk wil blijven combineren met wetenschappelijk onderzoek. De clinicus kan met dit fellowship een start maken met het opzetten van een eigen onderzoekslijn. Het programma is voor clinici die nog min of meer aan het begin van hun wetenschappelijk carrière staan.

Meer informatie

]]>
news-7391 Wed, 16 Jun 2021 11:46:29 +0200 Vooraankondiging subsidieoproep Dementie Fellowships https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-subsidieoproep-dementie-fellowships/ Bent u een recentelijk gepromoveerd onderzoeker (tot 5 jaar na promotie) en heb je een innovatief en grensverleggend idee op het gebied van dementie? Noteer dan alvast donderdag 1 juli 2021 in uw agenda. ZonMw stelt dan een Fellowship subsidieronde voor dementieonderzoek open met een totaal budget van €2.400.000,- en een budget per projectaanvraag tot €300.000,-. Geïnteresseerde onderzoekers kunnen uiterlijk tot begin september 2021 hun uitgewerkte aanvraag indienen.

Meer informatie

  • De subsidieoproep wordt in juli gepubliceerd op de ZonMw subsidiekalender. Let op: deze ronde zal gebruik maken van het nieuwe systeem MijnZonMw. Begin dus op tijd met het aanmaken van een account.
  • Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrieven
]]>
news-7336 Fri, 11 Jun 2021 09:34:00 +0200 Parel voor onderzoek naar het hart als defibrillator https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-onderzoek-naar-het-hart-als-defibrillator/ Op 10 juni ontving dr. Daniël Pijnappels (LUMC) een Parel voor zijn onderzoek naar het hart als defibrillator. Het begon met de ingeving dat het hart zelf een ritmestoornis zou moeten kunnen stoppen. Mede dankzij een ZonMw-subsidie is dat inmiddels bij proefdieren gelukt: het hart herstelt het gezonde hartritme met zelfopgewekte elektriciteit. Pijnappels’ onderzoek richt zich onder meer op boezemfibrilleren, een hartritmestoornis waar ruim 300.000 Nederlanders last van hebben. De behandeling bestaat onder andere uit medicijnen. Bij onvoldoende resultaat kan het normale hartritme hersteld worden door het toedienen van een elektrische schok (cardioversie). Dit is pijnlijk en daarom moeten patiënten hiervoor eerst in het ziekenhuis in slaap worden gebracht. Helaas is het effect van de procedure vaak tijdelijk, waardoor herhaling nodig is.

Pijnloos stoppen

Het zou veel mooier zijn als het hart zelf in staat was om de hartritmestoornis te herstellen, bedacht bioloog dr. Daniël Pijnappels (LUMC) in 2011. Dat moest in principe mogelijk zijn door gebruik te maken van de elektriciteit die het hart normaal gesproken opwekt om de hartspier te laten samentrekken. ‘Het hart als defibrillator zou pijnloos zijn voor de patiënt, want van de elektrische stroompjes die elke hartslag vergezellen merk je ook niets’, licht hij toe. De vraag was: hoe kun je het hart zo sturen dat het op het juiste moment en de juiste plek de benodigde elektriciteit opwekt? Pijnappels vond het antwoord in lichtgevoelige eiwitten afkomstig van algen.

Eiwitten uit algen

Met een nieuwe methode genaamd optogenetica is het mogelijk om lichtgevoelige eiwitten in cellen in te brengen. ‘Vervolgens kun je een specifiek proces in de cel sturen met licht’, legt Pijnappels uit. ‘Zo kun je met bepaalde lichtgevoelige eiwitten afkomstig uit algen met licht beïnvloeden wanneer en waar de hartcellen elektriciteit produceren en hoeveel.’ Pijnappels bemachtigde een Vidi-subsidie van ZonMw, waarna een team van onder meer wiskundigen, ingenieurs, biologen en artsen aan de slag ging.

LED-lampje

Na succesvolle experimenten met hartcellen in een kweekschaaltje volgde de stap naar een dier. Dat vroeg om een speciaal LED-lampje: met voldoende lichtopbrengst, maar wel heel klein en zonder veel warmteproductie. ‘De afdeling Micro-elektronica van de TU Delft wilde ons hierbij helpen’, vertelt Pijnappels. En met succes: de ingenieurs ontwikkelden in rap tempo het benodigde lampje. Daarmee kon de stap naar een levende rat gezet worden. ‘Het was een geweldig moment toen bleek dat het inderdaad mogelijk was de hartritmestoornis automatisch te beëindigen, zonder een zware elektrische schok’, zegt Pijnappels.

Vervolgonderzoek

Uiteindelijk is het natuurlijk de bedoeling dat patiënten van de behandeling gaan profiteren. Pijnappels is daarom druk bezig met vervolgonderzoek, waarvoor onder andere een grote Europese subsidie is verkregen. ‘Het liefst willen we het hart laten defibrilleren zonder dat daarvoor een LED-lampje nodig is’, licht hij toe. ‘In plaats van licht zou dan het optreden van de hartritmestoornis zelf de trigger moeten zijn. Dan is het hart echt een biologische defibrillator geworden.’

Meer informatie

 

]]>
news-7354 Thu, 10 Jun 2021 08:28:00 +0200 Team science voor baanbrekend fundamenteel onderzoek krijgt een impuls van 12,5 miljoen euro https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/team-science-voor-baanbrekend-fundamenteel-onderzoek-krijgt-een-impuls-van-125-miljoen-euro/ 16 onderzoeksteams gaan innovatieve samenwerkingen opzetten die bijdragen aan vernieuwing in de wetenschap en de gezondheidszorg voor de langere termijn. Ze ontvangen ieder maximaal 750.000 euro van het programma ZonMw Open Competitie. De onderzoeksgroepen zullen onder andere onderzoek gaan doen naar de genetische factoren van hartspierziekten, betere behandeling van hoornvliesbeschadiging en de ontwikkeling van nieuwe antibiotica tegen tuberculose. Met het oog op team science is het programma ZonMw Open Competitie specifiek bedoeld voor vernieuwende en grensverleggende combinaties van twee of meer onderzoeksgroepen. De projecten en de teams werden getoetst aan de hand van criteria zoals creatief en baanbrekend onderzoek van hoge kwaliteit en het benutten van kennis voor doorgeleiding en implementatie o.a. door participatie van stakeholders in de brede zin. Daarnaast was de samenstelling van de teams en de synergie tussen de verschillende onderzoekspartners een belangrijk element in de beoordeling. ZonMw past bij steeds meer subsidierondes het narratief CV toe, nu voor het eerst bij de beoordeling van onderzoeksteams. Onderzoekers en onderzoeksgroepen worden, passend bij de vraagstelling en opzet van het onderzoeksproject, beoordeeld op onderzoek, onderwijs, een goede balans tussen individueel talent en team science, wetenschappelijk leiderschap en bijdragen aan Open Science. Deze manier van beoordelen maakt deel uit van het nieuwe Erkennen en Waarderen.

Behalve budget voor personeel en materiele kosten kon ook financiering aangevraagd worden voor kennisbenutting, internationalisering en onderzoeksinfrastructuur. Drie onderzoeksgroepen ontvangen een extra investeringsmodule van max. € 250.000 voor middelgrote infrastructuur.

Dit zijn de 16 projecten:

mTOR deregulatie en GABA-signalering bij ontwikkeling epilepsie
Prof. dr. E.M.A. (Eleonora) Aronica – Amsterdam UMC-AMC
Dr. D. (Dirk) Schubert – Radboudumc

Epilepsie is een veel voorkomende neurologische aandoening. Het behandelen van genetische epilepsie aan het begin van de kinderjaren is een uitdaging. Om de onderliggende mechanismen van ontwikkelingsepilepsie op te helderen, brengen we onderzoekers samen met expertise in epilepsie, neuropathologie en neurofysiologie. We zullen nieuwe sequentietechnologieën combineren met stamcelgebaseerde modelsystemen.

Nieuwe energie voor genetische hartspierziekte
Prof. dr. ir. J.P.W.M. (Jeroen) Bakkers – Hubrecht Instituut
Prof. dr. F.W. (Folkert) Asselbergs en dr. M. (Magdalena) Harakalova – UMC Utrecht
Dr.F.M. (Frédéric) Vaz – Amsterdam UMC

Hartspierziekten zijn levensbedreigend en kunnen veroorzaakt worden door genetische factoren zoals de PLN mutatie. Hier zal onderzocht worden hoe de PLN mutatie de energie voorziening van het hart aantast door gebruikt te maken van nieuwe modellen. De resultaten zullen bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe behandel strategieën.

Verstoorde eiwitcomplexen op het kankerceloppervlak leiden tot verminderde therapierespons
Prof. dr. A.B. (Annemiek) van Spriel – Radboudumc
Prof. dr. P. (Piet) Gros – Universiteit Utrecht

Eiwitcomplexen op het celoppervlak kunnen kankercellen helpen om sneller te groeien. De onderzoekers bestuderen de structuur en organisatie van eiwitcomplexen op het kankerceloppervlak, omdat hierin mogelijk de sleutel ligt om kankercellen gevoeliger te maken voor antistoftherapie.

Klaar voor nieuwe T: tumor afweer met weefsel T cellen
Prof. dr. T. (Thorbald) van Hall – Leids Universitair Medisch Centrum
Dr.K.P.J.M. (Klaas) van Gisbergen – Amsterdam UMC

Kanker bestaat uit meer dan tumor cellen maar zijn ook doortrokken van normale cellen van het lichaam, zoals afweer cellen. Immuuntherapie activeert afweer cellen die vervolgens zorgen voor remming van de tumorgroei. In dit project gaan we de rol van nieuwe afweer cellen onderzoeken: weefsel T cellen.

Omgaan met onzekerheid bij genderincongruentie en differences in sex development (DSD)
Dr.C.M. (Chris) Verhaak en dr.A.J.M. (Anke) Oerlemans – Radboudumc
Dr.W.J.P. (Wyke) Stommel – Radboud Universiteit
Dr.M.A. (Marij) Hillen – Amsterdam UMC-AMC
Dr.A.L.C. (Annelou) de Vries – Amsterdam UMC-VUmc

In de zorg voor transgender en intersekse kinderen speelt onzekerheid een grote rol. Deze onzekerheid hangt samen met medische, psychologische, ethische én communicatieve aspecten. Het doel van dit project is om onzekerheid te begrijpen en kinderen, ouders en zorgprofessionals te helpen bij het herkennen, bespreken en omgaan met onzekerheid.

Hoornvliesregeneratie gebaseerd op karakterisering van moleculaire celidentiteit
Dr. H. (Jo Huiqing) Zhou – Radboud Universiteit
Dr. M. (Mor) Dickman en dr. V.L.S. (Vanessa) LaPointe – Universiteit Maastricht

De huidige behandeling van hoornvliesbeschadiging is afhankelijk van stamcellen uit het onbeschadigde oog van de patiënt. Er is geen behandeling beschikbaar voor patiënten met twee beschadigde ogen. Wetenschappers zullen een nieuwe technologie ontwikkelen waarbij huid- en mondcellen van de patiënt ingezet kunnen worden als hoornvliesstamcellen om het zicht te herstellen.

Gluren door de celwand van de tuberculose bacterie
Prof. dr. W. (Wilbert) Bitter – Amsterdam UMC-VUmc
Prof. dr. D.J. (Dirk) Slotboom – Rijksuniversiteit Groningen

De tuberculose bacterie is opmerkelijk resistent tegen antibiotica vanwege zijn versterkte celwand. Wij gaan ontrafelen hoe deze celwand werkt om de verdediging in stand te houden en tegelijkertijd essentiële voedingsstoffen te transporteren. Deze kennis gaan we gebruiken om nieuwe antibiotica te ontwikkelen.

Op zoek naar de oorsprong van ons autonome zenuwstelsel
Prof. dr. A. (Andries) Kalsbeek – Amsterdam UMC
Prof. O.C. (Onno) Meijer en dr. A. (Ahmed) Mahfouz – Leids Universitair Medisch Centrum,
Dr. C.X. (Chun-Xia) Yi – Amsterdam UMC
Prof. dr. E. (Eric) Fliers – Amsterdam UMC

De hypothalamus is een hersengebiedje onderin het brein, dat via hormonen en het autonome zenuwstelsel onze fysiologie reguleert. De zenuwcellen die hormoonafgifte aansturen zijn reeds lang bekend. De onderzoekers gaan met de nieuwste microscopen en moleculaire technieken voor het eerst de zenuwcellen die het autonome zenuwstelsel aansturen, opspeuren en karakteriseren.

Lang Leve de familie: genen en gedrag als de biologische basis voor een lang en gezond leven
Prof. dr. P.E. (Eline) Slagboom – Leids Universitair Medisch Centrum
Prof. dr. D.I. (Dorret) Boomsma – Vrije Universiteit
Prof. dr. ir. W.M.M. (Monique) Verschuren – RIVM
Dr. M. (Marian) Beekman – Leids Universitair Medisch Centrum

De levensverwachting stijgt wereldwijd, de winst in gezonde levensjaren blijft daarbij achter. Langlevende families opgespoord in Nederlandse databanken verouderen vaak tot op hoge leeftijd vrij van ziekte. In dit project doorgronden wij de samenhang tussen sociale, gedrags-gerelateerde en genetische mechanismen die bescherming bieden tegen chronische ouderdomsziekten en gezonde veroudering stimuleren.

Uitzaaiingen van kwaadaardige kankercellen tegengaan en deze weer therapiegevoelig maken
Prof. dr. ir. P. (Peter) ten Dijke – Leids Universitair Medisch Centrum
Dr. P.E. (Pouyan) Boukany – TU Delft
Prof. dr. J.W.M. (John) Martens en prof. dr. S. (Stefan) Sleijfer – Erasmus MC Kanker Instituut

De meeste kankerpatiënten gaat dood aan kwaadaardige uitzaaiingen, of doordat de patiënten ongevoelig zijn geworden voor chemotherapie. In dit project streven we ernaar om bestaande medicijnen een herbestemming te geven in dat deze selectief het gedrag van agressieve kankercellen veranderd naar nietinvasieve en therapiegevoelige kankercellen of in goedaardige vetcellen.

In de kou!
Prof. dr. P. (Patrick) Schrauwen – Universiteit Maastricht
Dr. E. (Eric) Kalkhoven – UMC Utrecht
Dr. J. (Joris) Hoeks – Universiteit Maastricht
Prof. dr. S. (Sander) Kersten – Wageningen Universiteit en Research Center

Bij type 2 diabetes nemen spieren minder suiker op. Hierdoor ontstaat een verhoogde bloedsuikerspiegel. Rillen is een specifieke spiercontractie in reactie op koude, die erg afhankelijk is van glucose als brandstof. Dit onderzoek bekijkt of rillen de suikeropname in diabetes patiënten kan verhogen en de bloedsuikerregulatie kan verbeteren.

Dynamische symptoomnetwerken – een nieuw paradigma ter verbetering van diagnose, prognose en behandeling van multimorbiditeit
Prof. dr. M.G.M. (Marcel) Olde Rikkert en dr. G.M.E.E. (Geeske) Peeters – Radboudumc
Prof. T.M. (Thomas) Gill – Yale School of Medicine
Prof. dr. C.L.H. (Claudi) Bockting en dr. R. (Rick) Quax – Universiteit van Amsterdam

De onderzoekers ontwikkelen een nieuwe theorie om de diagnose en behandeling van ouderen met complexe gezondheidsproblemen te verbeteren. Symptomen van ziektes overlappen en beïnvloeden elkaar. De inzichten verkregen vanuit deze theorie kunnen artsen informeren over de optimale behandelstrategie bij mensen met meerdere ziektes tegelijk.

Het opknappen van de energiefabriekjes van de cel voor beter weefselherstel bij COPD: de spieren in actie
Prof. dr. I.H. (Irene) Heijink – UMC Groningen
Dr. R.C.J. (Ramon) Langen en dr. H.R. (Harry) Gosker – Universiteit Maastricht
Prof. dr. E.M.J. (Sabeth) Verpoorte – Rijksuniversiteit Groningen

COPD is een ernstige ziekte waarbij de longen en vaak ook spieren beschadigd raken. Wij onderzoeken een vernieuwend concept waarbij verstoorde wisselwerking tussen spier en long leidt tot defecten in de energiefabriekjes van de cel en verstoord weefselherstel. Door deze defecten te repareren beogen we long- en spierfunctie te herstellen.

Autisme doorzien
Dr. R.A. (Raymond) Poot – Erasmus MC
Prof. dr. B. (Bas) Van Steensel – Nederlands Kanker Instituut
Dr. H.H.H. (Hieab) Adams en Dr. R.A. (Raymond) Poot – Erasmus MC

Het risico op het ontstaan van mentale stoornissen zoals autisme en schizofrenie is bepaald door je DNA. De onderzoekers passen een nieuwe methode toe om beter in het DNA te kunnen lezen of iemand vatbaar is en beter te begrijpen wat er misgaat in de hersenontwikkeling van patiënten.

Stress in insuline-producerende cellen in levende lijve onderzocht
Dr. B.N.G.G. (Ben) Giepmans – UMC Groningen
Dr. E.C.M.C. (Elizabeth) Carroll – TU Delft
Dr. A. (Arnaud) Zaldumbide – Leids Universitair Medisch Centrum

In Type 1 diabetes worden de eilandjes van Langerhans vernietigd, waarom is niet bekend. Met een speciale kleurenmicroscoop bestudeert het team in levende vissenlarfjes of deze eilandjes, omringt door alvleeskliersappen producerende cellen, in de stress raken van hun buren. Dit kan de eerste stap zijn die de uiteindelijk vernietiging verklaart.

De bicarbonaat scherm – een beschermend mechanisme niet alleen voor lever en galwegen, maar ook andere organen van de mens
Prof. dr. U.H.W. (Ulrich) Beuers – Amsterdam UMC
Prof. dr. A.J. (Ton) Rabelink – Leids Universitair Medisch Centrum

Patiënten met immuun-gemedieerde cholestatische en genetische leverziekten lijden niet alleen aan gevolgen van leverinsufficiëntie, maar ook lever-onafhankelijke klachten. Wij hebben bicarbonaatuitscheiding als beschermingsmechanisme voor lever en galwegen beschreven. We willen de ‘bicarbonaatscherm’ multidisciplinair verder karakteriseren en therapeutisch manipuleren in lever, galwegen en andere organen die bij deze patiënten klachten veroorzaken.

Meer informatie

]]>
news-7359 Tue, 08 Jun 2021 19:53:00 +0200 Alzheimermedicijn goedgekeurd in Amerika https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/alzheimermedicijn-goedgekeurd-in-amerika/ Een hoopvolle doorbraak: het medicijn Aducanumab is goed gekeurd door de Food and Drug Administration (FDA) in Amerika. Terwijl bestaande Alzheimer medicijnen enkel de symptomen verlichten, is dit het eerste medicijn met effect op het ziekteproces. ZonMw zet zich in om meer onderzoek te faciliteren naar preventie, diagnostiek en behandeling van dementie, waaronder medicatie-onderzoek. Grote stap

‘De goedkeuring van het medicijn is een grote stap in de goede richting’, vindt professor Wiesje van der Flier, wetenschappelijk directeur Alzheimercentrum Amsterdam en projectleider van het nieuwe consortium ABOARD. ABOARD is het eerste onderzoeksproject dat van start ging als onderdeel van de Nationale Dementiestrategie 2021-2030. In datzelfde kader zet ZonMw zich de komende 10 jaar in voor onderzoek naar dementie met het Onderzoeksprogramma Dementie. Niet alleen naar medicatie, maar ook naar ontstaan en beloop van deze aandoening. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar preventie, zoals bepaalde leefstijlfactoren die van invloed kunnen zijn.

Meer onderzoek

‘De impact is enorm, want eindelijk is er een medicijn dat ingrijpt op het ziekteproces van alzheimer. Maar dat betekent niet dat we er al zijn. Het medicijn is nog niet goedgekeurd door de European Medicines Agency (EMA) en een verbetering op het klinische beloop moet nog worden aangetoond in vervolgonderzoek. Ook is het medicijn alleen bedoeld voor mensen met beginnende alzheimer. Daarom is vervolgonderzoek nodig om het doel te bereiken: alzheimer tijdig stoppen om dementie te voorkómen.’ Met het faciliteren van meer onderzoek in het Onderzoeksprogramma Dementie streeft ZonMw naar doorbraken op het gebied van preventie, diagnostiek en behandeling. Zo hopen we in Nederland bij te dragen aan de ontwikkeling van nieuwe therapieën voor mensen met dementie.

Meer weten?

]]>
news-7328 Mon, 31 May 2021 16:03:21 +0200 Oproep voor Podium: ‘De waarde van AI voor de bio-ethiek’ https://nvbioethiek.wordpress.com/2021/05/26/oproep-voor-podium-de-waarde-van-ai-voor-de-bio-ethiek/ Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een toenemende rol in ons dagelijks leven. Zoekmachines, chatbots en digitale assistenten worden bijvoorbeeld alle aangestuurd door AI-technieken. Zelfs de ethiek zou volgens sommigen kunnen profiteren van deze technologie door de ontwikkeling van kunstmatige morele adviseurs. De NVBe brengt binnenkort een preadvies uit: “Siri, wat adviseer jij? Over het gebruik van kunstmatige intelligentie voor morele oordeelsvorming”. Katleen Gabriels zal haar preadvies presenteren tijdens het NVBe jaarsymposium op 11 juni. news-7276 Wed, 19 May 2021 15:44:00 +0200 Proefdiervrije innovaties versnellen en kansen verzilveren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/proefdiervrije-innovaties-versnellen-en-kansen-verzilveren/ Vandaag ontving minister Carola Schouten van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van Jeroen Geurts, voorzitter van ZonMw, een verkenning voor een Nederlands onderzoeksprogramma voor proefdiervrije innovaties. Jeroen Geurts benadrukte de conclusie uit de verkenning dat meer coördinatie en investeringen in onderzoek zullen helpen de transitie naar proefdiervrije innovatie te versnellen. De verkenning is een initiatief van ZonMw en het NCad. ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) voerden de verkenning uit. Zij zijn beiden partners in het programma Transitie naar Proefdiervrije Innovatie (TPI). Dit TPI-programma wordt geregisseerd en gefaciliteerd door het ministerie van LNV.

Minister Schouten: ‘De afgelopen 2,5 jaar is door TPI de transitie naar proefdiervrije innovatie een flinke stap verder gebracht. Onderzoekers, financiers, beoordelaars, NGO’s, ondernemers én beleidsmakers met hetzelfde doel, weten elkaar al steeds beter te vinden. Tegelijkertijd begrijp ik dat de ambitie hoog is en dat we sneller vooruit willen. Het is daarom goed dat ZonMw en NCad nadenken over hoe we TPI verder kunnen vormgeven in de toekomst. Ook de komende jaren blijft ieders inzet nodig om uiteindelijk zoveel als verantwoord is, proefdiervrij te kunnen zijn, en deze verkenning helpt daarbij.’

Meer coördinatie en investeringen in de keten van proefdiervrije innovatie

De aanleiding voor de verkenning was de constatering van ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) dat met het huidige tempo de transitie naar proefdiervrij onderzoek langzaam gaat. Ondanks dat er op veel plekken in Nederland gewerkt wordt aan organen-op-een chip en andere proefdiervrije modellen, is daadwerkelijk toepassing daarvan nog niet altijd mogelijk. Wil Nederland de ingezette transitie naar proefdiervrij onderzoek versnellen, dan zijn er extra coördinatie tussen en investeringen van alle betrokken partijen in de keten nodig: overheden, onderzoeksinstellingen en bedrijven.

Een cruciale rol voor de nieuwe generatie

ZonMw en NCad adviseren om extra in te zetten op innovatie, toepassing en onderwijs.
‘Om de transitie naar dierproefvrije wetenschap succesvol te maken, is een forse investering in de wetenschap nodig’ stelt Henk Smid (voorzitter NCad) als mede-initiatiefnemer. Dan versnelt de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije modellen. De implementatie van bestaande proefdiervrije methoden vraagt ook om extra aandacht. Een van de belangrijke fasen daarin is inzicht krijgen in hoe innovaties zonder proefdieren geïmplementeerd kunnen worden: hoe zijn ze te valideren of kwalificeren als werkzaam of veilig? Daarmee kunnen de kansen die er liggen sneller verzilverd worden. De nieuwe generaties onderzoekers spelen een cruciale rol in de versnelling van de transitie. Onderwijs in het gedachtengoed en de methoden van proefdiervrij onderzoek helpt hen om verantwoorde keuzes te maken voor hun onderzoeksopzet. Zij kunnen zo de kwaliteit en relevantie van hun onderzoek verhogen, én vertaling van hun resultaten naar de mens verbeteren.

Een toekomst met zo min mogelijk proefdieronderzoek?

De komende maanden zal ZonMw gebruiken om de adviezen uit de verkenning verder uit te werken tot een strategische agenda en een strategie voor financiering waarbij ZonMw streeft naar breed gedragen onderzoeks- en innovatieconsortia. Ook zullen ZonMw en NCad inzetten op een sterkere positionering en profilering van proefdiervrij onderzoek, om kennis sneller te delen en initiatieven beter met elkaar te verbinden.
Jeroen Geurts en Henk Smid hopen dat de aanbieding van de verkenning aan minister Carola Schouten voor een verdere versnelling van de ingezette transitie naar onderzoek zonder proefdieren. En ze hopen dat een nieuw kabinet overweegt daar ook haar bijdrage aan te leveren. ‘ZonMw ziet uit naar een toekomst waarin het werken met proefdieren is geminimaliseerd, zonder dat er onverantwoordelijke risico’s worden genomen ten aanzien van de kwaliteit van het onderzoek. ‘We hebben snel meer kennis nodig om goede alternatieven te creëren’ benadrukt Jeroen Geurts.

Meer informatie

  • Verkenning naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een Nederlands onderzoeksconsortium ter bevordering van dierproefvrije innovaties.
  • Transitie Proefdiervrije Innovatie TPI, het programma voor de Transitie Proefdiervrije Innovatie, wil de transitie naar proefdiervrije innovatie versnellen. Het TPI programma wordt gedragen door partners uit de publieke en private sector en maatschappelijke organisaties.
  • Meer Kennis met Minder Dieren ZonMw stimuleert al 20 jaar innovaties die bijdragen aan het beantwoorden van wetenschappelijke vragen zonder dierproeven en zet in op het 3V-beleid (Vervangen, Verminderen en Verfijnen). We doen dit onder andere met het programma Meer Kennis met Minder Dieren.
  • Nationaal Comite advies dierproevenbeleid (NCad) Het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) is ingesteld voor de bescherming van dieren die worden gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden en voor onderwijs.

De verkenning is tot stand gekomen met de medewerking van deskundigen die werkzaam zijn bij: RIVM, VUmc / ACTA, Stichting Proefdiervrij, Leids Universitair Medisch Centrum, ministerie van Economische Zaken en Klimaat, ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij, Francis Crick Institute, TNO, KNAW, Biomedical Primate Research Centre (BPRC), Institute for human Organ and Disease Model Technologies (hDMT), de Nierstichting, Hoge School Utrecht, Health~Holland, Universiteit Maastricht, Radboud UMC, Erasmus MC en Universiteit Utrecht.

]]>
news-7230 Mon, 03 May 2021 15:18:16 +0200 Implementatie special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/implementatie-special-van-kwaliteit-in-zorg-kiz-verschenen/ De nieuwste special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) staat in het teken van implementatie en biedt een vooruitblik op het European Implementation Event 2021. Effectieve interventies vinden vaak niet vanzelf hun weg naar de zorgpraktijk. We weten inmiddels dat actieve implementatie met kennis van zaken nodig is om praktijkverbetering tot stand te brengen of te versnellen. Implementatie zelf is een vakgebied geworden met een groeiende kennisbasis. En met steeds meer in implementatie gespecialiseerde professionals. 

Sneak preview

Vandaag is er een speciaal nummer van het blad Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen dat geheel in het teken staat van implementatie. Het nummer is een sneak preview van het European Implementation Event op 27 en 28 mei 2021. De EIE2021 biedt een rijk en veelzijdig programma waarin implementatieonderzoek en praktijkervaringen uit meerdere landen, sectoren, omgeving en disciplines aan bod komen. Maar liefst drie keynote speakers waaronder Dr. Erik Gerritsen en professor Jet Bussemaker geven inzicht in de ontwikkelingen rondom implementatie.

Verder bevat het blad een artikel over het Nederlands Implementatie Collectief (NIC) en een artikel over jonge implementatieprofessionals (early career) en hun situatie en behoeften. Ook schrijft KiZ-lid Barbara van der Linden in haar blog over de sessies waar zij naar uit kijkt tijdens de EIE. Tenslotte is er ook een artikel opgenomen over het Zorg Evaluatie en Gepast Gebruik programma in Nederland. De organisatoren vertellen hoe dit belangrijk, op implementatie gerichte, programma is opgezet. Interessant voor iedereen die Implementatie een warm hart toedraagt.

Meer informatie, lezen en inschrijven

]]>
news-7195 Fri, 23 Apr 2021 10:45:00 +0200 Industrie en wetenschap gaan samen proefdiervrije innovaties ontwikkelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/industrie-en-wetenschap-gaan-samen-proefdiervrije-innovaties-ontwikkelen/ Twee Nederlandse onderzoeksgroepen gaan samen met de industrie proefdiervrije innovaties ontwikkelen via de ZonMw-subsidieoproep Create2Solve. De projecten richten zich de komende vijf jaar op een 3D-model van menselijke hersencellen en op een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen. De projecten dragen bij aan het beperken van proefdiergebruik in zowel de industrie als de wetenschap. De geselecteerde projecten: een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen


Een van de onder voorbehoud gehonoreerde projecten is van dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences), in samenwerking met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de private partners Vivaltes en Toxys. Dit project richt zich op het ontwikkelen van een robuuste proefdiervrije testmethode om de toxische dosis van moeilijk oplosbare stoffen vast te stellen. ‘’Door het meer betrouwbaar maken van proefdiervrije testmethodes, zullen eindgebruikers hier ook meer vertrouwen in krijgen en dit toepassen als alternatief voor dierproeven’’ zegt Nynke Kramer.

Het project gaat een oplossing bieden voor Challenge 1, de probleemstelling die eerder is opgesteld door het consortium bestaande uit Shell, Sabic en LyondellBasell. De vraagstellingen zijn daarmee door de eindgebruikers zelf opgesteld. ‘’Hierdoor zijn de uitkomsten van het project ook echt iets waar de eindgebruikers wat aan hebben’’ zegt Nynke Kramer. ‘’Zo zouden we sneller kunnen komen tot een proefdiervrij tijdperk in de toxicologie’’. Ook zal het project het aantal dierproeven aanzienlijk beperken door niet alleen de focus op de wetenschap te leggen. James Wheeler, Senior Eco-Toxicologist bij Shell, zegt: ‘’Het samenbrengen van meerdere partijen schept een ideale situatie voor succes en implementatie van proefdiervrije innovaties in zowel de praktijk als op internationaal beleidsniveau.’’  

Een 3D-model van menselijke hersencellen


Het tweede onder voorbehoud gehonoreerde project is van dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC) in samenwerking met de private partner Core Life Analytics. Het richt zich op het ontwikkelen van een proefdiervrij 3D-model met menselijke hersencellen dat zal bijdragen aan medicijnontwikkeling en onderzoek. ‘’Zeker voor complexe hersenaandoeningen die moeilijk in proefdiermodellen te onderzoeken zijn, is het van groot belang om onderzoek te doen met menselijk materiaal’’ zegt Femke de Vrij.

Hiermee gaat dit project een oplossing bieden voor Challenge 2, de probleemstelling die is opgesteld door het consortium bestaande uit Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research. De opzet van het project wordt gezien als hoopgevend voor medische toepassingen. Het combineren van de diepgaande academische kennis met de input van de toepassingsgerichte industrie, zal leiden tot modellen die gebruikt kunnen worden voor de succesvolle ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Daarnaast opent de samenwerking met de industrie nieuwe deuren. ‘’Opschaling van experimenten en grootschalige data-analyse is nu mogelijk, waar een academische onderzoeksgroep doorgaans zelf geen capaciteit voor heeft’’ zegt Femke de Vrij.

Create2Solve


Met de subsidieoproep Create2Solve, onderdeel van het programma ‘Meer Kennis Met Minder Dieren’, organiseert ZonMw, samen met het bedrijfsleven, vraag gestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties. Hiermee ondersteunt ZonMw de ontwikkeling van impactvolle, proefdiervrije innovaties die moeten leiden tot verkoopbare methoden, modellen en/of diensten. De financiering voor Create2Solve is afkomstig van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Stichting Proefdiervrij.

In juli 2019 eindigde fase 0 van Create2Solve. In deze fase werden twee vraagstukken, de zogeheten Challenges, van twee consortia van bedrijven geformuleerd tot een subsidieoproep. Kennisinstellingen konden in samenwerking met een private partner een projectvoorstel indienen voor de challenges. Drie ‘proof-of-concept’-projecten gingen door naar fase 1 in december 2019. In de huidige fase 2, zijn er twee van deze projecten, één per challenge, geselecteerd om hun voorstellen te ontwikkelen tot een proefdiervrije innovatie, samen met de betrokken private partijen. De projectgroepen ontvangen ieder één miljoen euro en krijgen maximaal vijf jaar de tijd om hun project uit te voeren.

Samenvattingen van de projecten

Project Challenge 1: Better in-vitro Dosing (BID): Framework and technology development for improving the quality of in vitro data - dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences)

(Private) partners: Vivaltes, Toxys en RIVM
Challenge-houders: Shell, Sabic en LyondellBasell

Om dierproeven te verminderen, worden in vitro celsystemen ingezet om de toxische dosis van een test stof vast te stellen. Normaal wordt de nominale concentratie (de hoeveelheid toegevoegde stof gedeeld door het volume medium) gebruikt om concentratie-effect relaties vast te stellen. Dit leidt echter tot slechte voorspellingen van de toxische dosis in dier en mens van vluchtige, lipofiele en instabiele stoffen omdat maar een kleine fractie van deze stoffen bij de cellen komen. Om verdamping, afbraak en binding aan plastic en plasma eiwitten in vitro van deze stoffen onder controle te houden, willen we in dit project gebruik maken van gesloten glazen potjes en welplaten die gedoseerd worden middels een polymeer (genaamd ‘partition-controlled dosing’). We hebben een beslisboom ontwikkeld die aanduidt onder welke omstandigheden het verstandig is om deze technieken te gebruiken.

Project Challenge 2: 3D MICro-brains: An animal-free human 3D cortical network platform for screening myelination and inflammation phenotypes. 3D Myelination & Inflammation Cortical network platform (3D MICro-brains) - dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC)

Private partner: Core Life Analytics
Challenge-houders: Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research

Recente ontwikkelingen in geïnduceerde pluripotente stamcel (iPSC) technologie maken het mogelijk om celtype-specifieke humane celkweekmodellen te implementeren voor onderzoek en medicijnontwikkeling. In dit project ontwikkelen onderzoekers een 3D-model met menselijke hersencellen die de complexe structuur van de hersenen in vroege ontwikkeling nabootsen. Deze micro-hersenen (3D MICro-brains) brengen het modeleren van de frontale cortex terug tot de essentie in een formaat van letterlijk een miljoenste van het normale hersenvolume. Het platform bevat alle relevante hersenceltypen: functionele neuronen en glia in gelaagde radiale structuren, inclusief astrocyten, myeline-producerende oligodendrocyten en microglia die een cruciale rol spelen bij ontstekingsprocessen in de hersenen. Bovendien is dit model volledig diervrij en draagt zo bij aan de transitie naar proefdiervrij onderzoek. Door de reproduceerbaarheid en schaal van dit platform leent het zich bij uitstek voor geautomatiseerde toepassingen in medicijnontwikkeling en onderzoek, die verder zullen worden uitgewerkt met een bedrijf dat geautomatiseerde hoge-resolutie beeldverwerking toevoegt aan dit project.

Meer informatie:

]]>
news-7146 Mon, 19 Apr 2021 12:00:00 +0200 Parel voor data-goudmijn https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-data-goudmijn/ Welke patiënten met hart- en vaatziekten lopen (opnieuw) risico op een hartinfarct, hartfalen of een beroerte? Wat is de optimale individuele behandeling? Cardioloog prof. dr. Folkert Asselbergs (UMCU) ontving op 15 april de ZonMw Parel voor een dataverzameling die bijdraagt aan het beantwoorden van deze vragen en voor het ontwikkelen van een zelfmanagementplatform. In de afgelopen decennia is veel winst geboekt in de behandeling van hartinfarcten en beroertes. Er komen steeds meer mensen die zo’n ernstige gebeurtenis overleefd hebben. Sommigen krijgen hartfalen of andere problemen, terwijl anderen nog jaren in redelijke gezondheid leven. Om meer zicht te krijgen op de risicofactoren voor toekomstige gezondheidsproblemen, zijn gegevens nodig van zeer veel verschillende mensen met uiteenlopende achtergronden. Asselbergs kreeg in 2011 subsidie uit het ZonMw programma Klinische Fellows om zo’n dataverzameling op te zetten.

Bruggenbouwer

De commissie die de Parel toekent, noemt Asselbergs een ‘bruggenbouwer’ die heeft bijgedragen aan een unieke internationale samenwerking. Inmiddels zijn genetische en klinische gegevens van zo’n 260.000 mensen uit 64 ziekenhuizen gestandaardiseerd opgeslagen en toegankelijk voor onderzoek. Het internationale samenwerkingsverband werkt met zogeheten gefedereerde data-analyses, die de gegevens in het oorspronkelijke ziekenhuis laten. Het analyseprogramma gaat als het ware langs bij alle lokale dataverzamelingen en rapporteert alleen de conclusies. De privacy van patiënten is daardoor gegarandeerd en internationale samenwerking wordt ook juridisch vergemakkelijkt. Er gaan immers geen patiëntgegevens het ziekenhuis uit.

Eerste resultaten

Gebleken is dat niet alle genetische risicofactoren voor het ontstaan van hart- en vaatziekten ook bijdragen aan een verhoogd risico op hernieuwde problemen. Er komt meer zicht op individuele verschillen in de reactie op geneesmiddelen en andere behandelingen, waardoor de behandeling steeds verder geïndividualiseerd kan worden.

Meer informatie

]]>
news-7158 Mon, 19 Apr 2021 08:43:00 +0200 Coronaonderzoek: een jaar wetenschappelijke topsport in feiten en cijfers https://covid19.zonmw.nl Vandaag lanceert ZonMw een themawebsite over haar werk in de coronacrisis. Bestuursvoorzitter Jeroen Geurts en directeur Véronique Timmerhuis vertellen over een jaar wetenschappelijke topsport. De website bevat ook feiten en cijfers en drie cases van projectleiders van ons COVID-19 programma. news-7147 Fri, 16 Apr 2021 16:32:00 +0200 Gezonde en groene leefomgeving is nodig voor een vitale samenleving https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gezonde-en-groene-leefomgeving-is-nodig-voor-een-vitale-samenleving/ Een gezonde groene leefomgeving bevordert en beschermt het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden van mensen. Samen met het RIVM bereiden we een programma voor. Zodat beleidsmakers met kennis, data, infrastructuur en praktische instrumenten, gezondheid meer integraal mee kunnen nemen in hun beleid rond de fysieke leefomgeving. Verbinding en samenwerking

De opdracht om het programma ‘Gezonde Groene Leefomgeving’ voor te bereiden, komt van de ministeries van VWS en LNV. Deze ministeries willen dat gezondheidsvraagstukken vanuit een breed perspectief worden aangepakt, waarbij de verschillende domeinen worden overstegen. Daarom is verbinding met en samenwerking tussen verschillende beleidssectoren en maatschappelijke actoren nodig.

Samen met landelijke en lokale belanghebbenden

Dit programma is een belangrijke impuls, want een gezonde en groene leefomgeving bevordert en beschermt de volksgezondheid. Bij de voorbereiding voor dit programma betrekken we landelijke en lokale belanghebbenden. Het resultaat dat we beogen, is kennis, data, infrastructuur en praktische instrumenten. Hiermee kunnen op landelijk, regionaal en lokaal niveau keuzes worden gemaakt om gezondheid meer integraal en volwaardig mee te nemen in het beleid op het gebied van de fysieke leefomgeving.

Gezonde leefomgeving

Een gezonde en groene leefomgeving is belangrijk voor een vitale samenleving. Groen omdat een gezonde en leefbare omgeving niet bestaat zonder natuur. Het is de basis van ons voortbestaan en de economie. Gezondheid, gezond gedrag en kunnen meedoen in de samenleving worden beïnvloed door de sociale en fysieke omgeving en de sociaaleconomische status van mensen. De directe leefomgeving, de buurt of wijk met de aanwezige voorzieningen daarin, creëren kansen op of belemmeringen voor gezondheid.

Programma Gezonde Groene Leefomgeving

De ministeries van VWS en LNV stellen vandaag in een Tweede Kamerbrief dit overkoepelende programma voor. Het geeft uitvoering aan de beleidsambities in de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid (LNG) en in de uitvoeringsagenda van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De beide ministeries hebben RIVM en ons gevraagd dit programma als volgt voor te bereiden en uit te voeren aan de hand van 3 randvoorwaarden:

  • creëren van een stevige kennisbasis en kennisinfrastructuur
  • stimuleren van de ontwikkeling en gebruik van passende (beleids-) instrumenten
  • evaluatie en monitoring

We bouwen voort op eerdere resultaten. We hebben al veel kennis laten ontwikkelen in andere programma’s zoals ‘Maak ruimte voor gezondheid’. Ook loopt er door ons geïnitieerd en gefinancierd onderzoek naar microplastics en naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering.

Omgevingswet

De Omgevingswet die naar verwachting in 2022 in werking treedt, geeft bestuurders en beleidsmakers meer ruimte om een gezonde groene leefomgeving te ontwikkelen. De wet is erop gericht om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden. De fysieke leefomgeving moet zodanig beheerd, gebruikt en ontwikkeld worden dat alle maatschappelijke functies ook op de lange termijn duurzaam vervuld kunnen worden.

ZonMw en RIVM

We willen in samenwerking met RIVM dit maatschappelijke vraagstuk agenderen en met kennis ervoor zorgen dat de leefomgeving positief kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Hoe? Door gezond gedrag te bevorderen. Denk hierbij aan bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen. En door te beschermen tegen risico’s. Voorbeelden hiervan zijn klimaateffecten, zoönosen en milieu. Samen laten we kennis ontwikkelen en toepassen gericht op de gezonde leefomgeving. Zo spelen we in op maatschappelijke vragen van zowel beleidsmakers, wetenschappers, praktijkprofessionals en inwoners over gezondheidseffecten van hun leefomgeving.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-7071 Tue, 23 Mar 2021 16:00:00 +0100 Minister Van Ark neemt aanbevelingen uit onderzoeksagenda ME/CVS over en geeft opdracht voor onderzoeksprogramma https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/minister-van-ark-neemt-aanbevelingen-uit-onderzoeksagenda-mecvs-over-en-geeft-opdracht-voor-onderzo/ De minister van Medische Zorg en Sport, Tamara van Ark, wil ZonMw een opdracht geven voor het uitvoeren van een onderzoeksprogramma over ME/CVS. Dat staat in de Kamerbrief die Van Ark op 23 maart heeft verstuurd. Voor het programma is € 28,5 miljoen euro beschikbaar. De beoogde looptijd van het programma is 10 jaar. View this page in English

Hiermee neemt de minister de belangrijkste adviezen uit de onderzoeksagenda ME/CVS over. Deze agenda werd op 23 december 2020 bij de minister van Medische Zorg en Sport (VWS) aangeboden. De onderzoeksagenda is opgesteld door een stuurgroep bestaande uit vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties, behandelaren en wetenschappers. ZonMw faciliteerde de stuurgroep en gebruikte haar kennis, ervaring en netwerk om het proces in goede banen te leiden.

Terugblik

Vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties speelden een belangrijke rol in de totstandkoming van de onderzoeksagenda. In een interviewreeks vertellen de 4 patiëntenvertegenwoordigers hoe zij het proces hebben ervaren. Ook stuurgroepvoorzitter Jan van Wijngaarden blikt terug op het traject.

]]>
news-7063 Thu, 18 Mar 2021 16:47:30 +0100 Het spel veranderen: over de beoordeling van onderzoekers en hun onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/het-spel-veranderen-over-de-beoordeling-van-onderzoekers-en-hun-onderzoek/ Vandaag kwamen Europese onderzoeksfinanciers bij elkaar voor een consultatie bijeenkomst. De Europese Commissie organiseerde deze bijeenkomst. Verschillende Europese financiers van wetenschappelijk onderzoek focusten op de beoordeling van onderzoekers en onderzoeksteams. Jeroen Geurts, voorzitter van ZonMw en ambassadeur van het Nederlandse initiatief Erkennen en Waarderen, was erbij om het Nederlandse perspectief te presenteren. Jeroen Geurts startte zijn bijdrage aan de ronde tafel discussie met een kort statement waarin hij het position paper Ruimte voor Ieders Talent toelichtte en voorbeelden gaf van manieren om onderzoekers niet meer alleen op onderzoek, maar ook op onderwijs, de balans tussen individueel onderzoek en team science, open science, leiderschap en klinisch onderzoek te beoordelen. Een van de voorbeelden was de introductie van een narratief CV bij het Talentprogramma van NWO en ZonMw. Anderen waren een national rapport (Engelstalig) over de professionalisering van data stewardship en het voornemen om Open Science (open access en FAIR data) een standaard onderdeel te maken in subsidieoproepen en aanvraagformulieren.

Jeroen Geurts: “De reden voor het succes van het Nederlandse initiatief Erkennen en Waarderen was de vroege bouw van een sterke coalitie van programmeurs en financiers van Onderzoek en een bottom-up proces dat grondige, lokale implementatie van de voorgestelde veranderingen mogelijk maakte. Op deze manier veraderden we niet alleen de spelregels maar het hele spel.”

Meer informatie

]]>