ZonMw tijdlijn Fundamenteel onderzoek https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Fundamenteel onderzoek nl-nl Sat, 04 Jul 2020 18:31:26 +0200 Sat, 04 Jul 2020 18:31:26 +0200 TYPO3 news-5895 Fri, 03 Jul 2020 12:51:41 +0200 Eerste resultaten van creatieve ideeën aanpak coronavirus https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eerste-resultaten-van-creatieve-ideeen-aanpak-coronavirus/ Door het creatieve idee van Do It Together zijn de eerste verticale tuintjes af; het resultaat van dagbesteding thuis. Het project FlexVisit maakte mogelijk dat veel ouderen in verpleeghuizen dankzij veilige bezoekcabines toch bezoek konden ontvangen. Verder leerden verpleegkundigen door virtual reality werken met COVID-patiënten. Een kleine greep uit de resultaten van 74 projecten die zijn gestart binnen de regeling Creatieve oplossingen aanpak coronavirus (COVID-19). Impact realiseren met creatieve oplossingen

'Door heel Nederland zijn initiatieven gestart om de negatieve gevolgen van het coronavirus voor kwetsbare groepen of praktische problemen in de zorg te beperken', legt ZonMw-programmamanager Lisanne Hogema uit. 'Als maatschappij kunnen we de vruchten plukken van deze creatieve oplossingen. De impact van ieder project is verschillend, maar alle projecten zijn ieder op hun eigen manier van belang.' Veel projecten zijn bijvoorbeeld uitgevoerd om contact met ouderen in verpleeghuizen en de buitenwereld mogelijk te maken. Ook zijn projecten gestart die het gebruik van e-health een extra boost hebben gegeven, zoals het digitaal werkbaar maken van EMDR-therapie.

Resultaten voor brede doelgroep

De kortlopende projecten zijn in de afrondende fase en de eerste resultaten worden zichtbaar. Hogema: 'We zijn erg enthousiast over de berichten die we krijgen van projectleiders en de bijdrage die zij leveren aan het tegengaan van de gevolgen van de coronacrisis. Projecten zorgen bijvoorbeeld dat de problemen voor zorgverleners of kwetsbare groepen worden aangepakt.' Ook is zij erg te spreken over de verscheidenheid aan doelgroepen die met deze projecten worden geholpen: 'Van zorgverleners en revaliderende COVID-19-patiënten tot kwetsbare jongeren en zwangere vrouwen. De verscheidenheid aan mensen die met de creatieve oplossingen wordt geholpen is groot.'

Oplossing voor later

Van de vele projecten zijn er een aantal waarvan het probleem inmiddels minder urgent is, zoals projecten die een oplossing onderzochten voor het tekort aan beademingsapparatuur. 'De kennis die deze projecten hebben opgeleverd is ook voor een volgende golf coronavirus of andere epidemie van belang', benadrukt Hogema. 'Daarnaast is de kennis die is opgedaan waardevol voor mogelijk vervolgonderzoek of als basis om de zorg te vernieuwen.'

Delen van resultaten

De komende maanden worden de resultaten van deze projecten op de ZonMw-website geplaatst. Daarnaast wordt de opgedane kennis toegankelijk gemaakt en gedeeld met de betreffende doelgroepen, zodat deze kennis door iedereen gebruikt kan worden. Hogema geeft aan: 'Kennisinstellingen, cliëntorganisaties en ziekenhuizen spelen hierin een belangrijke rol. Ook merken we dat projectleiders zelf gemotiveerd zijn om hun behaalde resultaten te delen en de impact van hun project zo groot mogelijk te laten zijn.'

Meer informatie

]]>
news-5890 Fri, 03 Jul 2020 11:25:00 +0200 Subsidieronde Open Ronde 10 geopend bij ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieronde-open-ronde-10-geopend-bij-zonmw-programma-goed-gebruik-geneesmiddelen/ Binnen het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) is de subsidieronde Open Ronde 10 opengesteld. Voor deze Open Ronde 10 geldt dat een relevante vraag of probleem uit de praktijk het uitgangspunt voor de aanvraag moet zijn. Deadline voor het indienen projectideeën: 22 september 2020, 14.00 uur. Het GGG-programma richt zich op het verbeteren van farmacotherapeutische zorg. Het doel van het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) is het effectiever, veiliger en doelmatiger inzetten van bestaande geneesmiddelen. Projecten binnen dit programma kunnen zowel betrekking hebben op het effectiever inzetten van een geneesmiddel als op het verbeteren van het gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse zorg.

Open Ronde 10

Voor subsidieaanvragen binnen Open Ronde 10 geldt dat een relevante vraag of probleem uit de praktijk met betrekking tot het goed gebruik van geneesmiddelen het uitgangspunt voor de aanvraag moet zijn; hierbij gelden geen beperkingen ten aanzien van specifieke thema’s of ziektegebieden.

De projecten in Open Ronde 10 hebben tot doel een bijdrage te leveren aan het verbeteren van farmacotherapeutische zorg. Dit kan op het niveau van het geneesmiddel, waarbij het bijvoorbeeld kan gaan om het gebruik van een geneesmiddel voor de indicatie waarvoor het geregistreerd is of voor groepen die buiten het kader van de registratie vallen. Of het project heeft tot doel een bijdrage te leveren op het niveau van het gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse zorg.

Doel subsidieronde Open Ronde 10

  • Het onderzoek moet leiden tot winst voor de klinische praktijk: het verbetert het gebruik van beschikbare geneesmiddelen via optimalisatie van het effect op gezondheid en/of verhoging van de doelmatigheid.
  • Implementatie van de uitkomsten van het project moet worden gewaarborgd.
  • De aanvraag maakt helder dat de gebruikers de resultaten in de praktijk gaan toepassen.
  • Een voorwaarde voor financiering is dat het voorstel een breed draagvlak heeft, waarbij de uitvoering bij voorkeur plaatsvindt in een samenwerkingsverband.

Het totale beschikbare subsidiebudget voor Open Ronde 10 bedraagt 7 miljoen euro. De deadline voor het indienen van projectideeën binnen deze ronde is 22 september 2020, 14.00 uur.

Informatie overige subsidieoproepen binnen GGG-programma

Het onderdeel Complexe Interventies binnen de Open Ronde is voorlopig uitgesteld en staat voor 2021 op de agenda. Op dit moment evalueren we de eerste vier rondes van de Rediscovery Ronde en op basis daarvan wordt besloten hoe een eventuele volgende Rediscovery Ronde ingevuld zal worden. Dit betekent dat we in 2020 geen Rediscovery Ronde zullen openstellen.   
Dit jaar kan nog wel een nieuwe BeNeFIT subsidieronde worden verwacht.

Contact met het team voor specifieke vragen

Heeft u een specifieke vraag over uw aanvraag, dan kunt u contact (telefonisch/mail) opnemen met de teamleden van de Open Ronde. Er kan een telefonische afspraak worden gemaakt voor een uitgebreid gesprek. Daarnaast is er tot de deadline van de subsidieoproep twee keer per week een telefonisch spreekuur waarin de teamleden u direct te woord staan.
Tel. (070) 349 54 64
E-mail: geneesmiddelen@zonmw.nl

Meer weten?

Zie voor meer informatie de oproeptekst voor Open Ronde 10 en de speciaal hiervoor ingerichte informatiepagina:

 

]]>
news-5885 Thu, 02 Jul 2020 16:07:13 +0200 NWO maakt implementatierichtlijnen Plan S bekend https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-maakt-implementatierichtlijnen-plan-s-bekend/ Deze week maakte NWO haar beleid voor open access publiceren bekend. De richtlijnen van PlanS zullen van toepassing zijn op subsidieoproepen die NWO vanaf 1 januari 2021 zal publiceren. Deze regels gaan dus ook gelden voor een aantal programma’s van ZonMw. Het gaat dan om de Talentprogramma’s (Veni, Vidi en Vici), Rubicon en de ZonMw Open competitie. Over het open access beleid dat gaat gelden vanaf 1 januari 2021 voor alle andere subsidieoproepen van ZonMw, zullen we u binnenkort informeren.

Lees het nieuwsbericht op de website van NWO

]]>
news-5858 Mon, 29 Jun 2020 19:06:57 +0200 Wetenschap helpt maatschappij met herstarten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wetenschap-helpt-maatschappij-met-herstarten/ Tijdens de persconferentie van 24 juni jl. werden nieuwe versoepelingen van de coronamaatregelen aangekondigd. Bedrijven en organisaties krijgen de mogelijkheid om hun werkzaamheden weer op te pakken of uit te breiden, wel met 1,5 meter afstand. De vraag daarbij is hoe ze dat het beste kunnen aanpakken, ook met oog op een mogelijke volgende uitbraak van het coronavirus of een andere epidemie. Daar is onderbouwde kennis voor nodig. Via de subsidieregeling ‘Wetenschap voor de Praktijk’, zijn ruim 50 samenwerkingen gestart tussen wetenschappelijke en maatschappelijke organisaties of bedrijven om dat uit te zoeken. Kwetsbare groepen en hulpverleners helpen

Door de coronapandemie is gebleken dat kwetsbare mensen vaker buiten beeld bij zorgverleners bleven. Voorbeelden zijn ouderen, kinderen in een onveilige thuissituatie en mensen met een ggz-zorgvraag. Hierdoor kregen zij niet de juiste hulp en konden hun klachten verergeren. Een flink aantal onderzoeken richten zich daarom op passende hulp voor die groepen en op de zorgverleners, zowel tijdens als na coronatijd. Dr. Paul Kocken (Erasmus Universiteit Rotterdam) doet bijvoorbeeld onderzoek naar de druk op huisartsen in achterstandswijken, waar de bezoekfrequentie normaal hoger is. Door de coronamaatregelen is dat echter minder geworden. Kocken onderzoekt wat de invloed van de inzet van bijvoorbeeld beeldbellen is op het huisartsbezoek: ‘COVID-19 brengt een versnelling in het gebruik van ict in de huisartsenpraktijk. Het biedt de kans voor ‘teamscience’ met onderzoek door huisartsen en wetenschappers naar de gevolgen van zorg op afstand voor kwetsbare groepen.’

Wetenschappelijk onderbouwde kennis voor openbaar leven

De realiteit is dat de coronamaatregelen en daarmee de situatie in de samenleving voortdurend veranderen. De projecten die zijn gestart, volgen het ritme van die verandering. Een voorbeeld is de situatie in het openbaar vervoer. Professor Karst Geurs van de Universiteit Twente startte een project naar de optimalisatie daarvan: ‘De afname van het aantal reizigers en opgelegde beperkingen in de capaciteit van bussen en treinen hebben een grote invloed op de organisatie van het openbaar vervoer. Vanaf 1 juli kan weer worden gereisd voor niet-noodzakelijke reizen, maar er zijn nog wel capaciteitsbeperkingen. Reizigers moeten drukte mijden en niet alle staanplaatsen kunnen worden benut’, legt hij uit. ‘In dit project wordt een nieuw model ontwikkeld voor het openbaar vervoer in de regio Twente. Op basis van de uitkomsten kan het openbaar vervoer zo effectief mogelijk ingericht worden.’
Het coronavirus heeft effect op het hele openbare leven. De variëteit van de projecten is daarmee ook groot. Van de inzet van beeldschermzorg bij ouderen in de wijk tot de invloed van grote (hardloop)evenementen op de besmettingsgraad van COVID-19.

Dr. ir. Beitske Boonstra (Erasmus Universiteit Rotterdam) doet onderzoek naar het ontstaan van maatschappelijke coalities in coronatijd, die kunnen uitgroeien tot duurzame samenwerkingsverbanden. ‘Tijdens de coronacrisis ontstonden tal van particuliere initiatieven uit solidariteit met medestadsbewoners. Dit soort – vaak spontane – initiatieven hebben een grote meerwaarde voor de stad.’


Verschillende groepen onder de loep

De pandemie en de daartoe genomen maatregelen treffen de hele samenleving. Nu en voor langere tijd. Naast het zorgsysteem en de patiënt-behandelaar-relatie is ook de mentale gesteldheid van zorgmedewerkers onderwerp van onderzoek. Ook naar beroepsgroepen buiten de gezondheidszorg is onderzoek gestart. Zo richt onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut zich op een doelgroep waar je misschien minder snel aan zal denken; op sekswerkers in de regio Hart van Brabant in tijden van corona. Daarnaast wordt vanuit de Hogeschool Utrecht samengewerkt met de gemeente Utrecht om inzicht te krijgen in economische, psychologische en sociale behoeften van zzp’ers. dr. Josje Dikkers: ‘Uiteindelijk willen we met dit onderzoek bijdragen aan een diepgaander, kwalitatief beeld van kleinere ondernemers en zzp’ers die in Utrecht een TOZO-regeling hebben aangevraagd om deze groep vanuit de gemeente en stad beter te kunnen ondersteunen, hun veerkracht te vergroten en zo bij te dragen aan een duurzaam toekomstperspectief.’

Programma COVID-19

Door de aanzienlijke impact van de coronacrisis is er een grote behoefte aan medische en maatschappelijke oplossingen en antwoorden. Daarom startte ZonMw in opdracht van VWS en samen met NWO het onderzoeksprogramma COVID-19. Dit programma heeft als doel bij te dragen aan het bestrijden van de gevolgen van het coronavirus (COVID-19) op korte en langere termijn en de maatregelen daartegen. Het programma levert nieuwe kennis op over preventie, behandeling en herstel van deze infectieziekte en ook over bredere maatschappelijke vraagstukken.

Meer informatie

]]>
news-5839 Wed, 24 Jun 2020 09:19:13 +0200 Zes onderzoekers beloond met hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zes-onderzoekers-beloond-met-hoogste-onderscheidingen-in-de-nederlandse-wetenschap-2/ Zes wetenschappers ontvangen dit jaar de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap. Dit jaar ontvangen prof. dr. Nynke Dekker, prof. dr. ir. Jan van Hest, prof. dr. Pauline Kleingeld en prof. dr. Sjaak Neefjes de Spinozapremie. Prof. dr. Linda Steg en prof. dr. Ton Schumacher krijgen de Stevinpremie. De laureaten krijgen ieder 2,5 miljoen euro, te besteden aan wetenschappelijk onderzoek en activiteiten met betrekking tot kennisbenutting. De onderzoekers ontvangen de premie voor hun uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk. Bij beide premies staat de kwaliteit van de onderzoeker voorop; waar bij de Spinozapremie de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken, honoreert de Stevinpremie in de eerste plaats de maatschappelijke impact.

Uitreiking premies in september 2020

De feestelijke uitreiking van de Spinozapremies en Stevinpremies vindt plaats op woensdag 30 september. Tijdens de uitreiking geven de Spinoza- en Stevinlaureaten inzicht in de inhoud van hun onderzoek en wordt duidelijk waarvoor ze de premie willen inzetten.

Meer informatie

Bron: NWO

]]>
news-5803 Mon, 15 Jun 2020 13:58:55 +0200 Aanvullende coronamaatregelen binnen de Vidi-rondes https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/aanvullende-coronamaatregelen-binnen-de-vidi-rondes/ NWO heeft diverse gesprekken met het veld gevoerd over het voortzetten van de Talentlijn calls binnen de ontstane situatie. NWO heeft daarbij speciaal oog voor de groepen onderzoekers die het hardst getroffen zijn door de coronacisis. Interviews ronde 2019 voor zwangere aanvragers

Eerder zijn de interviews voor de lopende Vidi-call van 2019 verplaatst naar september. Voor zwangere kandidaten die in die periode met verlof zijn geldt de kindverlof regeling en bestaat de mogelijkheid om het interview eerder te doen, indien het mogelijk is de beoordelingscommissie bijeen te roepen.

Maatregelen Vidi-ronde 2020

Voor de aankomende Vidi-ronde van 2020 met een uiterste indiendatum van 6 oktober 2020 heeft NWO de volgende maatregelen vastgesteld:

  • Aansluiting ronde 2019 op ronde 2020 bij afwijzing in interviewronde
    Voor afgewezen interviewkandidaten uit de lopende ronde van 2019 die nog een indienkans over hebben geldt dat zij de gelegenheid krijgen om in de eerstvolgende ronde (2020) hun voorstel twee maanden later in te dienen.

  • Kandidaten 2020 mogen indienkansen behouden voor 2021
    Vidi-kandidaten die van plan waren om in de ronde 2020 mee te doen maar daar door de uitzonderlijke coronaomstandigheden vanaf (moeten) zien, behouden de kans(en) die zij hebben om nog in te dienen wanneer zij dat uiterlijk dinsdag 8 september gemotiveerd kenbaar maken aan talent@nwo.nl. Deze éénmalige maatregel is van toepassing voor de kandidaten waarvoor de ronde 2020 de laatste of een-na-laatste indienmogelijkheid zou zijn. Kandidaten waarvoor 2020 hun laatste indienjaar was krijgen in dat geval toegang tot de ronde 2021. Kandidaten die nog twee indienkansen hebben en waarvoor 2021 het laatste indienjaar zou zijn krijgen dan toegang tot de rondes 2021 en 2022.

In het kader van deze éénmalige regeling kunnen onderzoekers een gemotiveerd verzoek indienen bij NWO om toegang te krijgen tot de ronde van 2021, bijvoorbeeld omdat ze in tijdnood komen door de thuiswerksituatie, de lockdown van universitaire instellingen, klinische taken gerelateerd aan het coronavirus of wegens besmetting met het coronavirus. Voorwaarde is dat onderzoekers nog in zouden mogen dienen bij de 2020 ronde. Dat betekent dat zij in elk geval voldoen aan de voorwaarde(n):

  • Op 1 oktober 2020 niet langer dan 8 jaar geleden gepromoveerd moeten zijn;
  • en nog een of twee indienkansen hebben.

De geldende extensieregeling gaat onverminderd op. Onderzoekers worden gevraagd in te gaan op de omstandigheden die buiten hun invloedsfeer liggen (zoals bijvoorbeeld zorgtaken, geen toegang tot onderzoeksfaciliteit etc.) waardoor zij substantiële hinder ondervonden/ondervinden in het voorbereiden van een Vidi-aanvraag voor de ronde 2020. Daarnaast biedt NWO aan alle aanvragers in het Talentprogramma (zowel in Vidi-ronde 2020 als in alle toekomstige Talentlijn rondes) ruimte in het aanvraagformulier om toelichting te geven op omstandigheden die tot verminderde productiviteit hebben geleid.

Wat betekent dit voor u als aanvrager?

  • Was uw laatste indienkans ronde 2019?
    Dan is er helaas geen regeling mogelijk.
  • Is uw laatste indienkans in de ronde 2020
    Indienen in 2021 mogelijk door middel van gemotiveerd verzoek vóór 8 september 2020. Kandidaat ziet in dat geval af van indienen in 2020.
  • Is uw laatste indienkans in de ronde 2021?
    Mogelijkheid tot indienen in 2021 en 2022 door middel van gemotiveerd verzoek voor 8 september 2020. Dit is alleen mogelijk wanneer de aanvrager niet eerder heeft ingediend binnen de Vidi.

Meer informatie

Bron:NWO

]]>
news-5749 Tue, 02 Jun 2020 11:00:00 +0200 Op naar 100% Open access: NWO en ZonMw goed op koers, verdere stappen wel nodig https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/op-naar-100-open-access-nwo-en-zonmw-goed-op-koers-verdere-stappen-wel-nodig/ In 2018 was 68% van de publicaties die voortkomen uit financiering van NWO Open access beschikbaar. Voor ZonMw was dit percentage 60%. Dat is de conclusie van een vandaag verschenen analyse uitgevoerd door het Centre for Science and Technology Studies (CWTS). NWO en ZonMw streven naar 100% Open access. Om dit te halen zijn extra inspanning en verdere stappen nodig. In opdracht van NWO en ZonMw analyseerde het CWTS hoeveel publicaties van NWO en ZonMw tussen 2015 en 2018 Open access beschikbaar waren. Daarbij keek het CWTS ook naar de verschillen de vormen van Open acces (gold, green, hybride enz.). NWO streeft sinds 2009 naar volledige Open access voor alle publicaties die het resultaat zijn van NWO-financiering. In 2015 heeft NWO daarover nadere afspraken gemaakt met toenmalige staatssecretaris Dekker. Voor deze analyse maakte het CWTS gebruik van de bibliografische database Web of Science en Unpaywall.  

De belangrijkste resultaten van de studie zijn:

  • Van de tussen 2015 en 2018 verschenen publicaties is tussen de 60 en 70% in Open access beschikbaar, hetzij via een repository (groene route) hetzij in een volledig Open access tijdschrift of in een hybride journal.
  • Voor de NWO-instituten geldt dat 80% van de publicaties Open access beschikbaar zijn, voornamelijk via de groene route.
  • Gemiddeld hebben Open access publicaties gefinancierd door NWO en ZonMw een hogere citatie-impact dan publicaties achter een betaalmuur.

Stan Gielen (voorzitter van NWO): “Dit zijn mooie cijfers. Het laat zien dat we met bijna 70% Open access in 2018 goed op koers liggen. Om de 100% te bereiken zullen we wel een tandje bij moeten zetten. Vanaf 1 januari 2021 gaan we Plan S invoeren. Zoals uit het CWTS-rapport blijkt, kan een scherpere monitoring en handhaving daarbij helpen. We gaan daarom onderzoekers indringender verzoeken hun publicaties alsnog Open access beschikbaar te stellen via het repository van hun universiteit als dat aan het eind van het project niet het geval is. De auteurswet geeft met het Taverne amendement elke Nederlandse auteur het recht om eigen werk Open access te delen. Dus er is geen enkele reden om dat niet te doen.”
Jeroen Geurts (voorzitter ZonMw): “Ook bij ZonMw zullen we 2020 gebruiken om het Open access beleid aan te scherpen. De principes van PlanS zullen gaan gelden voor alle subsidieoproepen die  worden opengesteld vanaf 1 januari 2021. En we zullen onderzoekers actief gaan helpen om Open access publiceren mogelijk te maken.”.

Nota bene:
Deze CWTS-analyse betreft uitsluitend Open access publicaties van NWO en ZonMw. De rapportage is een nulmeting die voortaan jaarlijks uitgevoerd zal worden. De VSNU publiceert cijfers over Open access publicaties in heel Nederland.

Meer informatie:

 

]]>
news-5661 Wed, 06 May 2020 14:42:44 +0200 Subsidieoproep “Maatschappelijke dynamiek” binnen COVID-19 Programma open https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-maatschappelijke-dynamiek-binnen-covid-19-programma-open/ De subsidieoproep voor aandachtsgebied “Maatschappelijke dynamiek” binnen het COVID-19 Programma is opengesteld. Consortia, onderzoeksgroepen en afzonderlijke onderzoekers uit meerdere disciplines kunnen ideeën indienen voor onderzoek gericht op de maatschappelijke effecten van de coronapandemie en van de (voorgenomen) maatregelen daartegen. Gezien de urgentie van handelen is de deadline voor het indienen van ideeën op 25 mei 2020, 19.00 uur. Het COVID-19 Programma

Het actie- en onderzoeksprogramma COVID-19 is gericht op onderzoek gericht op de effecten van en de maatregelen tegen de coronapandemie. Er zijn drie aandachtsgebieden:

  1. Voorspellende diagnostiek en behandeling
  2. Zorg en preventie
  3. Maatschappelijke dynamiek

Deze subsidieoproep betreft alleen aandachtsgebied 3 “Maatschappelijke dynamiek” en heeft een totaal te verdelen subsidiebudget van € 6,5 miljoen. De subsidieoproep voor aandachtsgebied 1 en 2 is op 1 mei 2020 gepubliceerd met als deadline 14 mei 2020, 14.00 uur. Lees hier meer informatie daarover.  

Aandachtsgebied Maatschappelijk dynamiek

Het aandachtsgebied Maatschappelijke dynamiek betreft brede, maatschappelijk vraagstukken, waarbij meerdere wetenschappelijke disciplines betrokken zijn. Het gaat bijvoorbeeld om antwoord op vragen als: Wat zijn de maatschappelijke consequenties van de coronacrisis? Welke sociale en economische problemen zijn erdoor blootgelegd of ontstaan? Maar ook: Welke positieve effecten heeft de crisis? Welke herstartscenario’s zijn er na een kortere of langere periode van economische en brede sociale ontwrichting? Wat kunnen we van de crisis leren voor de toekomst?

Uitnodiging tot onderzoek

Consortia, onderzoeksgroepen en individuele onderzoekers zijn met deze subsidieoproep uitgenodigd om ideeën in te dienen voor onderzoeksprojecten waarmee kennis genereerd wordt over de Nederlandse en wereldwijde impact van de coronacrisis en de maatregelen daartegen. Onderzoek richt zich niet alleen op uitdagingen tijdens deze pandemie, maar ook op de situatie na de coronacrisis. Daarnaast sluit het onderzoek aan bij prioritaire thema’s zoals hieronder beschreven.

Prioritaire thema’s

Een multidisciplinair expertpanel onder voorzitterschap van Jet Bussemaker heeft de volgende prioritaire thema’s voorgedragen, waarbij op bijbehorende onderwerpen ingediend kan worden:

  1. Onderzoek naar de effectiviteit en impact van maatregelen/strategieën in respons op de coronacrisis
    Onderwerpen: Betrouwbaarheid en legitimiteit van overheid en wetenschap in tijden van crisis, de voorwaarden voor technologieën, gekoppeld aan het ‘openstellen’ van de samenleving, effect van de 1,5 meter maatregel, verschillen tussen Europese landen.    
  2. Onderzoek naar de veerkracht van de samenleving
    Onderwerpen: Kwetsbare groepen, maatschappelijke ongelijkheid ten gevolge van genomen maatregelen, thuisonderwijs, psychologische effecten en emotioneel welbevinden, burgerinitiatieven.  
  3. Onderzoek naar de economische veerkracht
    Onderwerpen: De economische effecten van de lock down voor verschillende sectoren, heropenen sectoren van de economie, thuiswerken.

Deze thema’s hebben de hoogste urgentie om onderzocht te worden. Projectideeën moeten aansluiten bij een of meerdere van deze thema’s. In de tekst van de subsidieoproep zijn de thema’s en onderwerpen nader toegelicht.

Planning subsidieronde

Voor deze subsidieronde geldt het volgende tijdpad:

Deadline indienen projectidee
Ontvangst advies van de commissie
Deadline indienen uitgewerkte subsidieaanvraag
Ontvangst van het commentaar van beoordelaars
Deadline indienen wederhoor
Besluit
Uiterlijke startdatum

25 mei 2020, 19.00 uur
Rond 18 juni 2020
29 juni, 14.00 uur
6 juli 2020
8 juli 2020, 12.00 uur
Rond 23 juli 2020
3 augustus 2020

Op korte termijn wordt de subsidieoproep ook in het Engels op de ZonMw-website gepubliceerd.

Meer informatie

 

]]>
news-5647 Fri, 01 May 2020 15:27:50 +0200 Subsidieoproep COVID-19 Programma (‘second wave’) open voor projectideeën https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-covid-19-programma-second-wave-open-voor-projectideeen/ De subsidieoproep voor twee aandachtsgebieden binnen het COVID-19 Programma is opengesteld. Onderzoeksgroepen kunnen voorstellen indienen voor onderzoek gericht op de effecten van en de maatregelen tegen de coronapandemie. Gezien de urgentie van handelen is de deadline op 14 mei 2020 gesteld. Drie aandachtsgebieden

Het programma heeft drie aandachtsgebieden:

  1. Voorspellende diagnostiek en behandeling
  2. Zorg en preventie
  3. Maatschappelijke dynamiek

De subsidieoproep gaat over de eerste twee aandachtsgebieden.

Aandachtsgebied 1: Voorspellende diagnostiek en behandeling

Onderzoek binnen dit aandachtsgebied gaat over de (door)ontwikkeling van (voorspellende) diagnostiek, voor behandeling op maat en voor het voorkomen van COVID-19-gerelateerde klachten in de vroege, acute en herstelfase. Het gaat om urgent benodigd onderzoek naar nieuwe of bestaande therapieën en hun werkingsmechanismen, en om het verkrijgen van inzichten in onder andere het microbioom, immuniteit, voorspellende parameters en behandeling op maat.

Het aandachtsgebied kent vier thema’s:

  1. Behandeling
  2. Diagnostiek van besmetting
  3. Risicoanalyse en prognostiek
  4. Virus, immuniteit, immuunrespons en pathogenese

Aandachtsgebied 2: Zorg en preventie

De nadruk binnen dit aandachtsgebied ligt op het ophalen van inzichten en geleerde lessen die bijdragen aan een verbeterde, onderbouwde aanpak van de huidige pandemie en aan borging van deze verbeterde werkwijzen en processen in het zorgsysteem voor de toekomst. Diverse typen onderzoek zijn mogelijk: evaluatietrajecten, actieonderzoek, effectstudies, stimuleringstrajecten doelmatigheidsonderzoek bij uitstel van behandeling/zorgmijding, organisatie van zorgvraagstukken, ontwikkeling epidemiologische modellen en inventarisaties.
Samenwerking tussen onderzoeksgroepen, disciplines en relevante stakeholders is daarbij het uitgangspunt om op een efficiënte manier deze inzichten te verkrijgen en te komen tot een adequate voorbereiding op een toekomstige pandemie.  

Het aandachtsgebied kent drie thema’s:

  1. Organisatie van zorg en preventie
  2. Zorg en preventie voor kwetsbare burgers
  3. Transmissie en epidemiologie

Aandachtsgebied 3 en beleids- en praktijkimpuls:

De subsidieoproep voor aandachtsgebied 3 Maatschappelijke dynamiek en het instrument beleids- en praktijkimpuls worden op 6 mei 2020 gepubliceerd. Houd hiervoor de ZonMw-subsidiekalender (openstaande subsidieoproepen) in de gaten.  

Planning

Voor de subsidieronde aandachtsgebieden 1 en 2 geldt het volgende tijdpad:

Deadline indienen projectidee
Ontvangst advies beoordelingscommissie
Deadline indienen uitgewerkte subsidieaanvraag
Ontvangst commentaar beoordelaars
Deadline indienen wederhoor
Besluit
Uiterlijke startdatum

14 mei 2020, 14.00 uur 
rond 5 juni 2020
15 juni 2020, 14.00 uur
22 juni 2020
24 juni 2020, 12.00 uur
rond 9 juli 2020
30 juli 2020

Op korte termijn wordt de subsidieoproep in het Engels op de ZonMw-website gepubliceerd.

Meer informatie

]]>
news-5610 Thu, 23 Apr 2020 15:34:27 +0200 Invulling onderzoeksprogramma COVID-19 (‘second wave’) online https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/invulling-onderzoeksprogramma-covid-19-second-wave-online/ Vandaag publiceren we het COVID-19 onderzoeksprogramma (‘second wave’). Het programma kent drie aandachtsgebieden:

  1.  Voorspellende diagnostiek en behandeling
  2.  Zorg en preventie
  3. Maatschappelijke dynamiek

Voor elk aandachtsgebied prioriteert een expertpanel op zeer korte termijn de onderzoeksonderwerpen. Wie zitting hebben in deze expertpanels publiceren we volgende week op de programmapagina van ZonMw. Nadat zij de onderzoeksonderwerpen hebben vastgesteld worden de aandachtgebieden in subsidieoproepen uitgewerkt. Het programma kent drie subsidie mogelijkheden: urgente onderzoeksvragen traject, bottom-up ronde en een traject voor beleids- en praktijkimpulsen. Binnen het traject urgente onderzoeksvragen moeten de projecten heel snel worden beoordeeld en opstarten. Daarom is een sterk verkorte procedure noodzakelijk. Bij dit traject nodigt ZonMw onderzoeksgroepen uit om een aanvraag in te dienen. Het traject bottom-up ronde wordt gedurende korte tijd (twee weken) opengesteld voor het indienen van projectideeën binnen de door de expertpanel geprioriteerde thema’s. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een projectidee en versnelde procedure. Voor beleids- en praktijkimpulsen is in het programma budget beschikbaar voor kleine projecten en studies, tot een maximum van € 25.000. De wijze waarop dit traject wordt vormgegeven, wordt nog bepaald.
Meer toelichting over de aandachtsgebieden en de instrumenten staat in de programmatekst.

Tijdschema

Op dit moment hanteren we onderstaand tijdschema. Kijk voor het actuele tijdschema op de programmapagina.

  • Binnenkort nodigen we de onderzoeksgroepen voor het traject urgente onderzoeksvragen uit. Medio mei worden de eerste honoreringen binnen dit traject bekend gemaakt.
  • Uiterlijk 1 mei publiceren we de subsidieoproep van de bottom-up ronde aandachtsgebied 1 en 2 op de ZonMw en NWO-subsidiekalender.
  • 6 mei publiceren we de subsidieoproep van de bottom-up ronde aandachtsgebied 3 en de beleids- en praktijkimpulsen op de ZonMw en NWO-website.
  • Naar verwachting kunnen de eerste projecten van de bottom-up ronde eind juni/begin juli gehonoreerd worden.

Meer informatie

Bekijk de programmatekst

Contact

Mail voor inhoudelijke vragen over dit programma naar: COVID19@zonmw.nl.

]]>
news-5585 Fri, 17 Apr 2020 15:00:00 +0200 Start onderzoeksprogramma COVID-19 (‘second wave’) https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/start-onderzoeksprogramma-covid-19-second-wave/ Door de aanzienlijke impact van de coronacrisis is er een grote behoefte aan medische en maatschappelijke oplossingen en antwoorden. Daarom start ZonMw in opdracht van VWS en samen met NWO en in aanvulling op de ‘first wave’ binnenkort met het onderzoeksprogramma COVID-19. Dit programma heeft als doel bij te dragen aan het bestrijden van de gevolgen van het coronavirus (COVID-19) op korte en langere termijn en nieuwe kennis genereren over preventie, behandeling, herstel van deze infectieziekte en bredere maatschappelijke vraagstukken daarover. Het programma zal naar verwachting eind april openen voor indiening. Gezien de grote belangstelling voor onderzoek naar de coronacrisis, willen we alvast inzicht geven in de voorziene hoofdlijnen van het programma.

Subsidiemogelijkheden voor onderzoek naar coronavirus (COVID-19)

Het programma wordt gefinancierd door de ministeries van VWS en OCW en door NWO. Er is een budget van € 27 miljoen beschikbaar voor subsidies aan onderzoeks- en praktijkprojecten. In dit nieuwe programma zal ruimte zijn voor verschillende typen onderzoek (van fundamenteel tot actie-onderzoek). Naast nieuwe kennis en praktische oplossingen om de negatieve gevolgen van de pandemie te beperken is onderzoek nodig om te leren van de negatieve en positieve ervaringen, zowel nu als op de langere termijn.

Drie grote aandachtsgebieden voorzien in dit COVID-19 onderzoeksprogramma

Het programma zal zich richten op drie grote aandachtsgebieden:

  1. Voorspellende diagnostiek en behandeling
  2. Zorg en preventie, inclusief transmissie
  3. Maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis en de maatregelen daartegen

Nadere duiding van de aandachtsgebieden volgt bij bekendmaking van het programma (zie tijdschema).
Op dit moment wordt voor elk aandachtsgebied een expertpanel geformeerd van diverse experts uit het veld. Deze panels bestaan uit wetenschappelijke en praktijk-experts. De panels hebben als taak om binnen hun aandachtsgebied onderzoeksonderwerpen (of thema’s) te prioriteren.

Aanpak

Voor ieder aandachtsgebied stelt ZonMw op drie werkwijzen subsidies beschikbaar:
Zo is er de ultra snelle werkwijze via welke subsidie beschikbaar is voor vragen die zeer urgent moeten wordt opgepakt, ook omdat de antwoorden nodig zijn voor de bestrijding in deze fase van de pandemie. Voor deze werkwijze wordt zo spoedig mogelijk op uitnodiging ingediend. Een tweede werkwijze betreft thematische, bottom-up rondes voor onderzoeksvoorstellen. Als derde werkwijze zijn er de zogenoemde beleids-en praktijkimpulsen gericht op kleine projecten en studies. Deze is gericht op het (snel en kort) oppakken van concrete beleidsvragen en het geven van praktijkimpulsen.

Naar verwachting kunt u eind april op de ZonMw-subsidiekalender meer gedetailleerde informatie vinden over het COVID-19 programma.

Tijdschema

  • Eind april is de programmatekst van het gehele programma gereed.
  • De bekendmaking van het programma zal plaatsvinden via een nieuwsbericht eind april/begin mei.
  • De honoreringen van de urgente onderzoeksvragen worden eind mei bekendgemaakt.
  • Openstelling van de thematische subsidierondes is eind april/begin mei.

Meer informatie

]]>
news-5580 Thu, 16 Apr 2020 11:46:34 +0200 Start eerste projecten met creatieve oplossingen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/start-eerste-projecten-met-creatieve-oplossingen/ Onlangs heeft ZonMw een oproep gedaan om creatieve oplossingen in te sturen voor problemen die zijn ontstaan door het coronavirus (COVID-19). Er zijn enorm veel ideeën binnengekomen. En de eerste 18 projecten gaan van start. Hier zit een aantal projecten bij die interessant zijn voor mensen met een beperking. Introductie van de Special Olympics‘Scoor Je Pr! App’ in VG zorginstellingen

De ‘Scoor je PR!’ app is ontwikkeld (https://specialolympics.nl/2019/scoor-je-pr/) om een inactieve en ongezonde leefstijl aan te pakken. De app stimuleert mensen met een verstandelijke beperking om te bewegen door middel van instructiefilmpjes.

Oefenkit thuisrevalidatie voor patiënten met een neurologische aandoening op leeftijd met een verminderde handfunctie

Dit project ontwikkelt een handboek met oefeningen en objecten waarmee de oefeningen thuis gedaan kunnen worden. Zo kunnen oudere patiënten met een neurologische aandoening en verzwakte handfunctie direct aan de slag.

Eenzaamheid te lijf

Webish ontwikkelde een video-oplossing die op ieder apparaat met een internetverbinding gebruikt kan worden, zonder dat je eerst software moet downloaden. Dit zorgt voor laagdrempelig gebruik en is toegankelijker voor mensen die nu in een (digitaal) isolement zitten. 

DIT verzorgt DIY, zinvolle dagbesteding thuis

Het idee is om vogelhuisjes, verticale minituintjes, plantenbakken enzovoort in ‘Do It Yourself (DIY)’ pakketten aan te bieden aan mensen die geen dagbesteding meer hebben. Zo kunnen ze thuis aan de slag.

EMDR-Remote: EMDR via beeldbellen

Dit project ontwikkelt een oplossing voor EMDR op afstand.


Meer informatie

 

]]>
news-5569 Tue, 14 Apr 2020 15:22:49 +0200 Eerste gehonoreerde onderzoeksprojecten subsidieregeling COVID-19 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eerste-gehonoreerde-onderzoeksprojecten-subsidieregeling-covid-19/ Op korte termijn starten acht projecten die direct effect hebben op het verloop van de uitbraak van het coronavirus (COVID-19) en de volksgezondheid. Dit is het eerste resultaat van de opdracht van het ministerie van VWS aan ZonMw om acuut onderzoek te financieren met directe impact op de huidige corona pandemie. Hoogste prioriteit, snelle actie nodig

Door een expert panel zijn onderwerpen geïnventariseerd en geprioriteerd. Acht onderwerpen hebben de hoogste prioriteit gekregen omdat ze mogelijk direct effect hebben op de volksgezondheid. Vervolgens zijn gericht onderzoekers gevraagd een onderzoeksvoorstel in te dienen op deze onderwerpen. Gezien de noodzaak om snel te handelen, is gekozen voor deze (zeer) korte aanvraagprocedure die resulteerde in het toekennen van subsidies aan deze acht onderzoeken. In totaal is een budget van € 5,5 miljoen hiervoor beschikbaar gesteld.

Gehonoreerde projecten

De projecten die een incidentele subsidie ontvangen, hebben de volgende onderwerpen:

  • Onderzoek naar onder andere het verloop van de ziekte, langetermijnprognose, kruisreactiviteit, her-infectie, en het verloop van immuunrespons over de tijd in relatie tot prognose. Hiertoe wordt een cohort gevolgd van personen die hersteld zijn van COVID-19 (RECoVERED studie);
  • Onderzoek naar dragerschap, ziektelast en transmissie van en naar kinderen (CoKids studie);
  • Onderzoek op het gebied van ziekenhuisepidemiologie ter ondersteuning van infectiepreventiemaatregelen (COCON studie);
  • Een farmacotherapeutische trial met anakinra bij COVID-19-patiënten op de intensive care (ANACOR-IC);
  • Het in kaart brengen van virusevolutie, verspreiding en transmissie via sequencing om verspreidingsroutes te voorspellen;
  • Sociaalwetenschappelijk onderzoek naar de impact van sociale isolatie op kwetsbare populaties en welke steun kwetsbare groepen hierbij nodig hebben;
  • Trial van chloroquine en hydroxychloroquine-behandeling in patiënten die opgenomen zijn met matige tot ernstige COVID-19 (ARCHAIC studie);
  • Medicijnontwikkeling: studies naar veiligheid en werkzaamheid van antilichamen tegen het coronavirus.

Vrijwel alle projecten zijn samenwerkingsverbanden van meerdere universitair medische centra, universiteiten en andere onderzoeksinstellingen. Het is van belang dat zij zo snel mogelijk kunnen starten. Uitgebreidere projectinformatie volgt op www.zonmw.nl/corona-onderzoek.

Actie- en onderzoeksprogramma COVID-19 en andere subsidiemogelijkheden

Naast de al verstrekte incidentele subsidies zijn er meer subsidiemogelijkheden. Om te voldoen aan de grote vraag naar oplossingen en antwoorden, start ZonMw in opdracht van VWS en samen met NWO binnenkort met het onderzoeksprogramma COVID-19. Dit programma is gericht op voorkomen of verminderen van negatieve effecten van de COVID-19-pandemie, bestrijden van de pandemie en de maatschappelijke dynamiek als gevolg van de pandemie. Vanuit dit programma gebruiken we verschillende subsidiemechanismen, waaronder ook meer open subsidieoproepen. Deze oproepen worden geplaatst op de ZonMw-subsidiekalender. Meer informatie volgt hierover in april.

Naast deze initiatieven, liep in de afgelopen tijd ook een regeling gericht op kleine projecten met praktische oplossingen voor tekorten aan materiaal en andere praktische problemen in en buiten ziekenhuizen. Daarnaast werd de SET-regeling uitgebreid. Beide regelingen zijn inmiddels weer gesloten. Ook ging het implementatienetwerk Virus Outbreak Data Access Network (VODAN) van start.

Belangrijk: Open access publicaties, juist in deze tijd

Alle publicaties voortkomend uit wetenschappelijk onderzoek dat geheel of gedeeltelijk is gesubsidieerd binnen deze regeling dienen onderzoekers onmiddellijk (zonder embargo) Open Access beschikbaar te stellen met een open licentie. Zo delen we zo snel mogelijk nieuwe kennis die kan bijdragen aan de verbetering van de volksgezondheid omtrent COVID-19. Onderzoeksresultaten die geproduceerd worden binnen dit programma dienen bovendien gedeeld te worden in lijn met de Joint statement on sharing research data and findings relevant to the novel coronavirus (nCoV) outbreak.

Meer informatie over ZonMw en het coronavirus

]]>
news-5568 Tue, 14 Apr 2020 12:30:56 +0200 18 startende wetenschapstalenten naar buitenlandse topinstituten met Rubicon https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/18-startende-wetenschapstalenten-naar-buitenlandse-topinstituten-met-rubicon/ 18 onlangs gepromoveerde onderzoekers gaan onderzoek doen aan buitenlandse onderzoeksinstellingen met een Rubicon-financiering van NWO. Het programma Rubicon is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers de mogelijkheid te geven internationale onderzoekservaring op te doen. Ze onderzoeken onder andere hoe de eerste tekenen van Alzheimer beter gedetecteerd kunnen worden, de rol van stress bij pijn, hoe planten huidmondjes maken en het proces van zinkende delta’s wordt bestudeerd.

Tien van de 18 projecten gaan een bijdrage leveren aan gezondheidsonderzoek en zorginnovatie:

Sneller en efficiënter medicijnonderzoek

  • Dr. R.P.A. (Ruben) van Eijk (m), Universitair Medisch Centrum Utrecht -> Verenigde Staten, Stanford University, Center for Innovative Study Design, 12 maanden.Het ontwikkelen van medicijnen kost veel tijd en geld. De onderzoeker innoveert wiskundige modellen om sneller te bepalen of een experimenteel middel werkt én veilig is. Hierdoor kunnen onderzoekers in de toekomst hun beschikbare middelen efficiënter besteden.

Eerste tekenen van Alzheimer opsporen met digitale, hoogfrequente metingen

  • Dr. R. J. (Roos) Jutten (v), Amsterdam UMC -> Verenigde Staten, Harvard University, Massachusetts General Hospital, Department of Neurology, 24 maanden. Inzicht in vroege afwijkingen door Alzheimer is essentieel voor onderzoek naar preventieve behandelingen. Het doel van mijn onderzoek is om de allereerste geheugenproblemen die ontstaan door Alzheimer beter te detecteren met nieuwe computertests die hoogfrequent bij mensen thuis worden afgenomen.

Klokje rond eten?

  • Dr. I.W.K. (Imre) Kouw (v), Universiteit Maastricht -> Australië, Royal Adelaide Hospital, ICU Research, 24 maanden. Intensive care patiënten worden meestal continu gevoed en gaan sterk achteruit tijdens opname. Eten gedurende 24 uur heeft negatieve effecten bij gezonde mensen. De onderzoeker bekijkt hoe sondevoeding op gezette tijden de bloedsuikerspiegels en maag-darmfunctie beïnvloedt bij intensive care patiënten.

Het beroepsprofiel van de eosinofiel

  • Dr. S.T.T. (Sjoerd) Schetters (m), Amsterdam UMC -> België, Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB), Inflammation Research Center, Gent, 24 maanden. Astma wordt vaak veroorzaakt door eosinofielen, afweercellen die schade veroorzaken aan de long. Nieuwe medicijnen treffen deze cellen, maar het is duidelijk dat sommige eosinofielen ook een weldoende rol kunnen spelen in ons lichaam. De onderzoeker gaat uitzoeken of verschillende soorten eosinofielen aanwezig zijn bij ziekten zoals astma en of het wel veilig is deze allemaal uit te schakelen.

Pijn & Stress: Van het verleden naar het heden

  • Dr. A. (Aleksandrina) Skvortsova (v), Universiteit Leiden -> Canada, McGill University, Pain Genetics Lab, 24 maanden Onze pijngevoeligheid wordt door eerdere ervaringen beïnvloed. Dit project onderzoekt wat de rol van stress is in het verband tussen pijn in het verleden en het heden en of de pijnervaring kan worden verminderd door stress te verminderen.

Schildklierhormoon en suikerstofwisseling in de lever

  • Dr. A.H. (Anne) van der Spek (v), Amsterdam UMC, Locatie AMC -> Verenigde Staten, Cornell University, Weill Cornell Medicine, 15 maanden. Schildklierpatiënten hebben een grotere kans op suikerziekte. De relatie tussen schildklierhormoon en suikerstofwisseling in mensen is nog niet duidelijk. De onderzoeker gaat in menselijke levercellen het effect van veranderingen in het schildklierhormoon op de verwerking van suiker bestuderen.

Bescherming tegen plotse hartdood voor wie het echt nodig heeft

  • Dr. F.V.Y. (Fleur) Tjong (v), Universiteit van Amsterdam -> Verenigde Staten, Stanford University, Stanford Medical School Cardiovascular Medicine, 12 maanden. Een ICD wordt geïmplanteerd om het hart te ‘resetten’ als het zodanig op hol slaat dat een patiënt anders overlijdt. Niet altijd is duidelijk wie écht risico loopt. Artificial-Intelligence kan helpen dit te bepalen, en een leidraad vormen voor behandeling.

Een prothese met gevoel, hoe voelt dat?

  • C.S. (Ceci) Verbaarschot, MSc (v), Radboud Universiteit -> Verenigde Staten, University of Pittsburgh, Rehab Neural Engineering Labs, 24 maanden. Tegenwoordig zijn er prothesen waarmee men kan bewegen en voelen. Deze kunstmatige tastzin wordt bereikt via elektrische stimulatie van de hersenen. Hoe dit voelt en welke eigenschappen van gevoel kunnen worden bereikt via hersenstimulatie, zal in dit project worden onderzocht.

Hoe beïnvloeden darmbacteriën onze reactie op medicatie?

  • Dr. C.G.P. (Carlos) Voogdt (m), Universiteit Utrecht -> Duitsland, EMBL, Heidelberg, 24 maanden. Darmbacteriën kunnen ingenomen medicijnen veranderen voordat deze hun doel bereiken. De onderzoeker gaat achterhalen welke bacteriën hiervoor verantwoordelijk zijn, hoe zij dit precies doen en wat het gevolg is van deze bacteriële activiteit voor onze darmcellen.

Towards precision psychiatry

  • Dr. T. (Thomas) Wolfers (m), Radboud Universiteit -> Verenigde Staten, Harvard University Medical School & Boston Children’s Hospital, Boston, 24 maanden. Het begrijpen van mechanismes die ten grondslag liggen aan een psychisch probleem is een vereiste om behandelingen te verbeteren. Door mijn nieuwe methode zullen wij in staat zijn om mechanismes voor iedere afzonderlijke patiënt in kaart te brengen.

Meer informatie

 

bron: NWO

]]>
news-5564 Tue, 14 Apr 2020 10:41:37 +0200 NWO past planning Talentprogramma’s aan wegens coronacrisis https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-past-planning-talentprogrammas-aan-wegens-coronacrisis/ NWO heeft de planning van de Talentprogramma’s Rubicon, Veni, Vidi en Vici aangepast. Op deze manier kan NWO waarborgen dat aanvragers van financiering over een gelijk speelveld blijven beschikken en dat transparante en zorgvuldige beoordeling mogelijk blijft. NWO vindt aanpassing van de planning noodzakelijk. Alle betrokkenen bij het aanvraag- en beoordelingsproces hebben daardoor voldoende tijd en ruimte om hun werk te doen. Niet alleen de beschikbaarheid van aanvragers maar ook die van referenten van onderzoeksvoorstellen en leden van beoordelingscommissies staat onder druk door de maatregelen die zijn ingesteld vanwege het coronavirus. Ook moeten NWO-medewerkers het proces op een adequate manier kunnen begeleiden.

Meer informatie

]]>
news-5544 Tue, 07 Apr 2020 10:49:15 +0200 Man-vrouwverschillen in tijden van corona https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/man-vrouwverschillen-in-tijden-van-corona/ De wereldwijde uitbraak van het coronavirus COVID-19 heeft gevolgen voor ons allemaal. Maar in hoeverre verschilt die impact tussen mannen en vrouwen? Dat vroegen we aan prof. dr. Sabine Oertelt-Prigione, arts en hoogleraar Gender in Primary and Transmural Care aan het Radboudumc, en dr. Petra Verdonk, universitair hoofddocent Gender en Diversiteit aan het Amsterdam UMC-VUmc en secretaris van de Nederlandse Vereniging Gender & Gezondheid. Uit verschillende onderzoeken komt een vergelijkbaar beeld naar voren: het coronavirus COVID-19 lijkt mannen zwaarder te treffen dan vrouwen. Hoe kunnen we dat verklaren? Het meest voor de hand liggende antwoord zit ‘m in de genen: vrouwen hebben twee X-chromosomen, mannen maar één. Het is al langere tijd bekend dat er op die X-chromosomen veel genen zitten die belangrijk zijn voor de werking van het immuunsysteem, zegt Sabine Oertelt-Prigione. ‘Bij virusinfecties is het immuunsysteem van vrouwen meestal actiever dan dat van mannen. Ook produceren vrouwen vaak meer antistoffen als ze vaccins krijgen toegediend’, zegt ze. Een extra actief immuunsysteem zou vrouwen dus meer bescherming kunnen bieden tegen coronavirussen als COVID-19. Ook op latere leeftijd – naarmate het immuunsysteem bij zowel mannen als vrouwen minder actief wordt – lijkt die extra bescherming nog door te werken: het aantal mannen dat aan COVID-19 bezwijkt is namelijk in alle leeftijdscategorieën hoger dan het aantal vrouwen dat overlijdt.

Zoektocht naar medicijnen

Sekseverschillen en de bijbehorende gezondheidsrisico’s spelen niet alleen een belangrijke rol in het ziekteverloop van COVID-19, ze zouden ook een prominente rol moeten spelen in de zoektocht naar mogelijke medicijnen. Momenteel worden verschillende bestaande middelen onderzocht, waaronder chloroquine. De Amerikaanse president Trump riep onlangs nog dat dit middel dé oplossing zou zijn voor COVID-19. ‘Misschien wel als het over hydroxychloroquine gaat, die bij voorkeur in combinatie met een antibioticum wordt voorgeschreven’, reageert Oertelt-Prigione op deze uitspraak. ‘Beide stoffen veranderen echter het QT-interval van het hart (de tijd tussen het samentrekken en ontspannen van de hartkamers - red.) en dat leidt weer tot een hoger risico op hartritmestoornissen. We weten dat dit risico bij vrouwen hoger is dan bij mannen, omdat het QT-interval bij vrouwen sowieso langer is. Bij het gebruik van deze twee medicijnen zou hun risico op hartritmestoornissen vele malen hoger worden. Dit moet meegenomen worden in trials die de effectiviteit van deze medicijnen onderzoeken.’

Genderverhoudingen onder druk

Oertelt-Prigione is van huis uit arts, maar werkt als hoogleraar Gender bij het Radboudumc aan SAFE, een platform voor vrouwen die te maken hebben met partnergeweld. In hoeverre hebben de coronamaatregelen gevolgen voor het aantal meldingen? ‘Tijdens de quarantaineperiode is het aantal meldingen van huiselijk en seksueel geweld tegen vrouwen in Zuidoost-Azië en een aantal Europese landen gestegen’, zegt ze. Verdonk voegt toe dat de Nederlandse politie vooralsnog een lichte stijging van het aantal meldingen ziet. Beide wetenschappers verwachten dat het aantal meldingen na de versoepeling van de maatregelen verder zal stijgen. ‘Vrouwen in onveilige situaties hebben op dit moment weinig mogelijkheden om hulp te zoeken, een melding te doen of hun partner te verlaten’, zegt Oertelt-Prigione. Bovendien komt in rapportages uit het buitenland naar voren dat COVID-19 ook wordt gebruikt als vorm van geweld, bijvoorbeeld door vrouwen te dwingen om binnen te blijven. Maar niet alleen een toename van geweld ligt voor de hand, ook het aantal nieuwe meldingen zal stijgen. De gevolgen van een crisis kunnen de bestaande genderverhoudingen binnen een relatie namelijk aan het wankelen brengen. ‘De machtsverhoudingen binnen een relatie veranderen als een man zijn baan verliest terwijl zijn vrouw hard nodig is in de zorg. En bij stellen die die voor gendergelijkheid afhankelijk waren van de outsourcing van allerlei taken, zoals de zorg voor de kinderen en het schoonhouden van het huis, kan pijnlijk duidelijk worden hoe de verhoudingen liggen’, aldus Verdonk.

Onoplosbare dilemma’s

Ook op maatschappelijk vlak laat de coronacrisis diepe sporen na. Tachtig procent van het zorgpersoneel is vrouw. In de ouderenzorg ligt dit percentage zelfs nog hoger. Vrouwen nemen over het algemeen vaker de zorg voor de kinderen op zich en zijn ook vaker mantelzorger. In tijden van crisis eist het werken in de zorg een enorme tol.  ‘Vrouwelijke medewerkers in de thuis- en ouderenzorg maken zich momenteel grote zorgen over de afwezigheid van beschermende maatregelen’, vertelt Verdonk. ‘Uit ons onderzoek Gezond Zorgen blijkt dat ze zich niet zozeer zorgen maken over hun eigen gezondheid, maar bang zijn om hun veelal kwetsbare cliënten te besmetten. Ook staan ze voor onoplosbare dilemma’s, want wat krijgt voorrang: de eigen gezondheid of die van cliënten? En thuis is het vaak passen en meten om de zorg voor kinderen en ouders te combineren met het zware werk in de zorg.’ De eerste studies uit China laten zien dat met name vrouwelijke zorgmedewerkers vaker psychische klachten rapporteren na de coronacrisis, zoals slaapproblemen en posttraumatische stressstoornissen. Volgens Verdonk en Oertelt-Prigione ligt dat ook hier in de lijn der verwachting. Deze cijfers kunnen echter een vertekend beeld geven, waarschuwt Oertelt-Prigione. ’Ik verwacht dat iedereen die nu acute zorg levert, bijvoorbeeld op de intensive care, op den duur psychische klachten zou kunnen ontwikkelen. Genderverschillen spelen hier bovendien een belangrijke rol, omdat mannen over het algemeen minder geneigd zijn deze klachten te rapporteren dan vrouwen, zegt ze. 

Neem gender en diversiteit mee

Het kabinet heeft inmiddels een aantal steunmaatregelen aangekondigd. Die richten zich voornamelijk op de sectoren die het hardst worden getroffen door deze crisis, zoals de dienstensector. Het ondersteunen van de economie is een begrijpelijke maatregel voor de korte termijn, vindt Verdonk. Wel vraagt ze zich af of er een genderanalyse is gemaakt. ‘Neem een uur extra de tijd en maak de consequenties van deze maatregelen voor alle groepen binnen de samenleving inzichtelijk. We moeten bijvoorbeeld niet vergeten dat maatschappelijke organisaties veel werk doen door het bieden van een safety net aan kwetsbare, moeilijk bereikbare groepen in de samenleving. Ook bij deze organisaties lopen de rekeningen gewoon door’, aldus Verdonk. De boodschap van beide wetenschappers aan het kabinet is dan ook: neem gender en diversiteit mee in het bepalen van maatregelen voor de korte én langere termijn. Welke mannen en vrouwen in de Nederlandse samenleving worden het hardst getroffen door deze crisis en waarom? Daarbij moet de focus niet alleen liggen op de gevolgen voor de gezondheid, maar ook op de sociale maatschappelijke impact van deze pandemie. 

Meer informatie

]]>
news-5527 Fri, 03 Apr 2020 14:00:00 +0200 Extra investering in versnelde onderzoeksprogramma’s naar Corona https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/extra-investering-in-versnelde-onderzoeksprogrammas-naar-corona/ Het kabinet trekt in totaal € 42 miljoen uit voor onderzoek naar de meest urgente coronavragen, zo meldt minister Hugo de Jonge woensdag 1 april aan de Tweede Kamer. De inschatting is dat met deze extra middelen zo’n 80 tot 100 onderzoeksvragen onderzocht kunnen worden. Het is van belang dat deze middelen op een goed gecoördineerde maar ook eenvoudige en snelle wijze beschikbaar komen. Een fors deel van de 42 miljoen wordt uitgezet door ZonMw en NWO die hiervoor nauw samen optrekken in de onderzoeksprogrammering. 1. Snelle incidentele subsidieronde COVID-19 (‘first wave’)

Direct nadat het coronavirus in Nederland werd geconstateerd, zijn incidentele subsidies ingezet voor gericht en urgent onderzoek naar het bestrijden van de COVID-19 pandemie. Dit wordt gefinancierd door VWS (4 miljoen euro) en ZonMw (1 miljoen euro); NWO heeft zich hierbij aangesloten en 1,5 miljoen euro beschikbaar gesteld.

Hierbij gaat het om:

  • Medisch onderzoek: het volgen van personen die herstellend zijn, de transmissie van het virus van en naar kinderen, ziekenhuis epidemiologie, medicatieontwikkeling die op (zeer) korte termijn toegepast kan worden, antilichamen en virusevolutie. Ook zijn er sociaalwetenschappelijke onderzoeksvoorstellen geprioriteerd die naar de effecten van sociale isolatie en de consequenties ervan kijken. Deze projecten zijn al gestart of starten op zeer korte termijn. Deze onderzoeken worden vanuit ZonMw gecoördineerd.
  • Gedragsonderzoek: onderzoek naar social distancing en de impact daarvan op de verspreiding van het virus. Dit wordt gecoördineerd door RIVM.

Tevens kan een kleine financiële vergoeding (ad € 7.500,- tot € 15.000,-) worden aangevraagd voor creatieve oplossingen voor praktische (ziekenhuis)zorg. Bijvoorbeeld voor medische hulpmiddelen of om kwetsbare groepen en hun zorg- en hulpverleners te helpen bij het bieden van de juiste zorg en ondersteuning. Om te zorgen dat de creatieve oplossingen zo snel mogelijk ingezet worden, streeft ZonMw ernaar indieners binnen een twee weken een reactie te geven.

In totaal is € 6,5 miljoen beschikbaar voor dit eerste onderzoek vanuit VWS, ZonMw en NWO.

2. Binnenkort te starten onderzoeksprogramma COVID-19 (‘second wave’)

Op dit moment formuleren ZonMw en NWO in nauw overleg met VWS en het veld een additioneel onderzoeksprogramma. In dit nieuwe programma zal ruimte zijn voor verschillende typen onderzoek (actie onderzoek, toegepast en fundamenteel onderzoek) op onderwerpen vergelijkbaar met die in de snelle incidentele subsidieronde, maar waarbij tevens aandacht is voor de (bredere maatschappelijke) gevolgen van de crisis en de maatregelen daartegen op de langere termijn.
De subsidies worden binnenkort uitgezet. Het totale programma loopt tot uiterlijk eind 2024 voor monitoring en afronding van alle trajecten.

In totaal is zo’n € 20 à 25 miljoen beschikbaar voor deze vorm van onderzoek, vanuit NWO, ZonMw, VWS en OCW.

3. Fast-track data onderzoek NWO

Voor het vergaren van data die alleen nu, tijdens de crisis, kan worden verzameld, ontwikkelen de NWO-domeinen SGW, ENW en TTW een zgn. ‘fast-track data’ uitvraag. Onderzoekers kunnen financiering aanvragen voor onderzoek dat real-time data vergaring vereist rond vraagstukken die de crisis naar boven brengt, data die kan helpen om de crisis te beheersen, of het lerend vermogen van de samenleving tijdens een pandemie kan vergroten.
 
Om te zorgen dat de data zo snel mogelijk kan worden verzameld, streeft NWO er zoveel mogelijk naar aanvragers binnen een werkweek een go/no go te geven. Onderzoekers zullen data en een eerste analyse daarvan zo spoedig mogelijk open toegankelijk maken. Medische en zorg-gerelateerde onderwerpen zijn uitgesloten van deze uitvraag. De call is reeds opengesteld en is hier te vinden.

In totaal stelt NWO voor deze call €1,5 miljoen beschikbaar: elk NWO-domein draagt ieder € 0,5 miljoen bij.

Aanvragen

Kijk voor alle informatie over de financieringsmogelijkheden van onderzoek naar corona en COVID-19 op de onderzoekspagina www.zonmw.nl/coronaonderzoek. Hier wordt binnenkort ook meer bekend gemaakt over de onderzoeksmogelijkheden, de procedure en aanpak van het onderzoeksprogramma COVID-19.

Lees hier de kamerbrief van minister De Jonge (VWS).

]]>
news-5510 Tue, 31 Mar 2020 14:19:11 +0200 Nieuwe deadline ZonMw Open Competitie fase projectidee: 16 juni 2020 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-deadline-zonmw-open-competitie-fase-projectidee-16-juni-2020-1/ ZonMw verruimt de deadline voor het indienen van een projectidee voor de lopende ronde van ZonMw Open Competitie van 16 april naar 16 juni 2020. Daarmee zal ook de doorlooptijd van de subsidieronde langer worden. Wij zullen op korte termijn een herzien tijdpad voor de ronde 2020 publiceren op onze website. In de huidige situatie, als gevolg van de Coronacrisis, wordt er veel gevraagd van iedereen, zeker in de medische sector. Dat betekent dat als gevolg van de maatregelen die ZonMw heeft genomen, de deadlines voor de lopende subsidierondes zijn verruimd.

Meer informatie

]]>
news-5490 Thu, 26 Mar 2020 18:18:16 +0100 Extra geld voor creatieve oplossingen coronavirus (COVID-19) https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/extra-geld-voor-creatieve-oplossingen-coronavirus-covid-19/ Het ministerie van VWS stelt extra geld beschikbaar om creatieve oplossingen te faciliteren met betrekking tot het coronavirus (COVID-19). De pandemie heeft een grote impact op de zorg en samenleving. Op korte termijn zijn daarom oplossingen nodig voor praktische problemen in en buiten ziekenhuizen.

UPDATE 14-04-2020: deze regeling is inmiddels gesloten. Indienen is niet meer mogelijk.

Praktische uitdagingen

De komende weken en maanden leidt de coronacrisis tot allerlei praktische uitdagingen in de zorg en de samenleving. De vraag is hoe we in deze tijd goede zorg en ondersteuning kunnen blijven bieden. Praktische uitdagingen zijn bijvoorbeeld tekorten aan bepaalde materialen in ziekenhuizen, maar ook de zorg en ondersteuning aan kwetsbare mensen. Ook staan onze zorg- en hulpverleners voor de uitdaging om hun werk zo goed mogelijk te kunnen blijven doen.

Creatieve oplossingen

Creatieve oplossingen zijn nodig voor praktische technologische zaken in de (ziekenhuis)zorg, zoals medische hulpmiddelen. Anderzijds zijn er oplossingen nodig om kwetsbare groepen en hun zorg- en hulpverleners te helpen bij het bieden van de juiste zorg en ondersteuning.

Bedrijven of organisaties die een creatieve oplossing willen uitwerken of uitvoeren komen in aanmerking voor ofwel een startimpuls of een projectimpuls. Daarbij gaat het om oplossingen die buiten reguliere zorg- en welzijnsactiviteiten vallen. Een belangrijke voorwaarde voor deze projectimpuls is dat de creatieve oplossing voorziet in de behoefte van de doelgroep, zoals ziekenhuispersoneel. Dit moet blijken uit de samenstelling van het projectteam.

Financiële impuls aanvragen

Er zijn twee financiële impulsen beschikbaar.

  1. Een startimpuls van maximaal € 7.500,- (inclusief BTW). Deze impuls is bedoeld voor het uitwerken en eventueel toepassen of piloten van een idee.
  2. Een projectimpuls van € 7.500,- tot € 15.000,- (inclusief BTW). Belangrijke voorwaarde voor deze projectimpuls is dat de creatieve oplossing voorziet in de behoefte van de doelgroep.

Alle in Nederland gevestigde rechtspersonen kunnen een offerte indienen die past binnen de kaders van deze regeling.

Meer informatie

Kijk voor meer informatie, de aanvraagprocedure en de voorwaarden op de pagina Creatieve oplossingen aanpak coronavirus (COVID-19).

]]>
news-5462 Thu, 19 Mar 2020 08:26:35 +0100 Replicatiestudies derde ronde: belangrijk onderzoek opnieuw doen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/replicatiestudies-derde-ronde-belangrijk-onderzoek-opnieuw-doen/ Voor de derde keer financieren NWO en ZonMw projecten waarmee onderzoek van anderen opnieuw wordt uitgevoerd. Ditmaal gaat het om zeven studies uit de gezondheids-, sociale en geesteswetenschappen. Door financiering van replicatie willen NWO en ZonMw bijdragen aan het vergroten van transparantie van onderzoek en aan de kwaliteit van het rapporteren van resultaten. Het gaat hier om ‘hoeksteenonderzoek’ waarvan de resultaten in het verleden de basis vormden voor vervolgonderzoek of een belangrijke plaats hebben ingenomen in onderwijs, beleidsvorming of het publieke debat.

Meer informatie

]]>
news-5445 Fri, 13 Mar 2020 14:54:39 +0100 Interviews subsidierondes NWO opgeschort, NWO-evenementen afgelast https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/interviews-subsidierondes-nwo-opgeschort-nwo-evenementen-afgelast/ NWO ziet zich gezien de maatregelen om het coronavirus in te dammen genoodzaakt enkele maatregelen rond het subsidieproces te nemen. Wij doen dit omdat wij het belangrijk vinden om kandidaten, commissieleden en medewerkers niet te vragen om activiteiten te ondernemen die afgeraden worden door het kabinet en omdat wij ons de impact van onze beslissingen over aanvragen realiseren en daarom ook zeer zorgvuldig willen zijn. Door de vele terechte afzeggingen wordt dat laatste steeds moeilijker.

Interviewrondes opgeschort

NWO heeft besloten met onmiddellijke ingang de interviewrondes voor de lopende subsidierondes, zoals de Vidi, op te schorten. Voor zover het zich nu laat aanzien, zullen de interviews enkele maanden worden uitgesteld. ZonMw verwacht vooralsnog om op 25 maart de kandidaten te kunnen informeren over wie voor een interview wordt uitgenodigd.

Meer informatie

]]>
news-5443 Thu, 12 Mar 2020 18:25:15 +0100 GGG-congres van 9 april 2020 geannuleerd vanwege coronavirus. Nieuwe datum: 15 april 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/ggg-congres-van-9-april-2020-geannuleerd-vanwege-coronavirus-nieuwe-datum-15-april-2021/ Helaas hebben wij het onvermijdelijke besluit moeten nemen het GGG-congres van donderdag 9 april te annuleren vanwege de recente ontwikkelingen rondom de verspreiding van het coronavirus. De sprekers, sessievoorzitters en deelnemers die elkaar jaarlijks tijdens het GGG-congres ontmoeten komen uit het brede veld van de gezondheidszorg. Gezien de huidige, buitengewone situatie rondom het coronavirus vinden wij het een te groot risico deze groep zorgprofessionals samen te brengen. Daarbij willen wij vanwege de essentiële rol die zij vervullen in de gezondheidszorg en bij de behandeling van kwetsbare patiënten(groepen) geen enkel risico nemen. Signalen vanuit de professionals, hun organisaties en de overheid ondersteunen onze beslissing.

Nieuwe datum voor in de agenda

Wij hebben direct ook nagedacht over een nieuwe datum en hebben deze vastgesteld op: donderdag 15 april 2021 in de Beurs van Berlage in Amsterdam.

 

]]>
news-5412 Thu, 05 Mar 2020 14:28:16 +0100 ZonMw en de Hersenstichting nemen initiatief voor opstellen van een nationaal hersenbrede onderzoeksagenda https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-en-de-hersenstichting-nemen-initiatief-voor-opstellen-van-een-nationaal-hersenbrede-onderzoeks/ ZonMw en de Hersenstichting trappen vandaag af met het initiatief Hoofdzaken om aandacht te vragen voor duurzame investering in hersenbreed onderzoek. Dit doen ze samen met deskundigen uit het werkveld. De eerste stap daarin is het komen tot een geïntegreerde hersenbrede onderzoeksagenda. Daartoe worden de verschillende expertisegebieden, initiatieven, programma’s en onderzoeksagenda’s in kaart gebracht die er op dit gebied in Nederland al zijn. De resultaten vormen de kaders voor de onderzoeksagenda. “In de afgelopen decennia is veel onderzoek gedaan naar de normale functie van de hersenen en diverse hersenaandoeningen”, zegt Henk Smid, voorzitter van de stuurgroep. “Desalniettemin is er nog steeds veel onderzoek nodig om de werking van hersenen en de onderliggende ziektemechanismen te begrijpen, zodat we de juiste preventie- en behandelmogelijkheden kunnen ontwikkelen. We moeten daarbij niet inzetten op één aandoening of aanpak, maar breed investeren in baanbrekende oplossingen.”

Meerwaarde van het initiatief Hoofdzaken

Er wordt gezamenlijk opgetrokken met alle betrokken uit het werkveld, zoals experts, gezondheidsfondsen, instituten en patiëntenverenigingen. Deze samenwerking zorgt voor gezondheidswinst, minder ziektelast en betere participatie voor mensen met hersenaandoeningen.

De meerwaarde van het initiatief ligt in de geïntegreerde, interdisciplinaire en transdiagnostische aanpak. “Deze overstijgende en geïntegreerde aanpak van het Nederlandse hersenonderzoek zien we als voorwaarde om voor de patiënt van vandaag én voor de patiënt van morgen tot oplossingen te komen en de ziektelast en sterfte door hersenaandoeningen in Nederland structureel te verminderen”, zegt Smid.

Start

Het opstellen van een geïntegreerde hersenbrede agenda is het eerste dat met het initiatief Hoofdzaken beoogd wordt. Onderzoeksmiddelen kunnen effectiever gebruikt worden door onderzoekers en behandelaars meer te informeren over elkaars werk en kunde, deze kennis te integreren, en dit terug te koppelen. Een volgend doel van Hoofdzaken is het verkrijgen van extra middelen voor hersenonderzoek. Op die manier kunnen witte vlekken ook onderwerp van onderzoek worden.

Vormgeving onderzoeksagenda

Hoofdzaken vraagt aan alle betrokkenen uit het werkveld om de verschillende initiatieven, programma’s en onderzoeksagenda’s die er op het moment in Nederland al zijn aan te leveren, zodat deze een plaats kunnen krijgen in de onderzoeksagenda. Wil je zelf ook informatie aanleveren? Stuur dan een mail naar info@hersenagenda.nl.

De stuurgroep

De stuurgroep van Hoofdzaken ziet er als volgt uit: 

  • Henk Smid, voorzitter stuurgroep en adviseur ZonMw
  • Merel Heimens Visser, directeur Hersenstichting
  • Raoul Hennekam, voorzitter Adviesraad Wetenschap & Innovatie Hersenstichting
  • Marianne de Visser, voorzitter programmacommissie Memorabel
  • Paul Schnabel, voorzitter programmacommissie Onderzoeksprogramma GGZ
  • Cathalijne van Doorne, Ervaringsdeskundige en vice-president of European Federation of Neurological Associations
  • Monique van den Eijnden, Ervaringsdeskundige en lid programmacommissie Onderzoeksprogramma GGZ
]]>
news-5409 Thu, 05 Mar 2020 08:05:10 +0100 Partnership Humane Meetmodellen 2.0: voor gezondheidsonderzoek naar ziekte en preventie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/partnership-humane-meetmodellen-20-voor-gezondheidsonderzoek-naar-ziekte-en-preventie/ NWO-domein Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW), de Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF), ZonMw en Topsector Life Sciences & Health (LSH; Health~Holland) stellen gezamenlijk 5,55 miljoen euro beschikbaar voor de ontwikkeling en validatie van humane meetmodellen. Binnen het onderzoeksprogramma wordt via publiek-private samenwerkingen bijgedragen aan effectiever gezondheidsonderzoek voor de mens dat minder afhankelijk wordt van proefdieronderzoek. Achtergrond

Miljoenen mensen moeten dagelijks omgaan met de consequenties van ernstige en soms levensbedreigende ziekten. NWO-domein TTW, de SGF, ZonMw en Topsector LSH willen bijdragen aan een beter en langer gezond leven voor iedereen. Wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld naar betere behandelingen, is van cruciaal belang. De verwachting is dat onderzoekmodellen die gebaseerd zijn op humaan materiaal zoals cellen en weefsels of computermodellen gebaseerd op humane data de situatie in de mens beter benaderen dan proefdiermodellen doen. Hoe meer een onderzoek model vergelijkbaar is met de situatie in de mens, hoe sneller en gerichter de onderzoeksresultaten toegepast kunnen worden in de praktijk.

In dit kader hebben de SGF, NWO-domein TTW, ZonMw en Topsector LSH een programma Humane meetmodellen opgezet. In 2019 heeft een eerste financieringsronde binnen dit programma plaatsgevonden, getiteld ‘Humane meetmodellen: op naar betere humane meetmodellen’. Begin maart 2020 opent een nieuwe financieringsronde getiteld ‘Humane meetmodellen 2.0: voor gezondheidsonderzoek naar ziekte en preventie’.

Doel

Het doel van het programma Humane meetmodellen is om de ontwikkeling van nieuwe, efficiëntere humane meetmodellen voor gezondheidsonderzoek te stimuleren, om hiermee de toepasbaarheid van onderzoeksresultaten voor de mens te verbeteren en te versnellen. De focus van de tweede call binnen dit programma ligt op de ontwikkeling van humane meetmodellen voor onderzoek naar ziekte en/of voor preventie van ziekte (inclusief toxiciteitsonderzoek). De resultaten moeten toepasbaar zijn voor meerdere ziekten dan wel impact hebben op meerdere patiëntgroepen.

Call for proposals

Begin maart 2020 wordt op deze website een call geopend voor onderzoeksvoorstellen die bijdragen aan het doel van het programma. Afhankelijk van het type onderzoek (fundamenteel, industrieel of experimenteel) en de bijdragen van private en publieke partijen binnen het samenwerkingsproject, kan per onderzoek tussen 0,5 en 1 miljoen euro financiering worden aangevraagd.

Aanvragen kunnen worden ingediend tot medio juni 2020 door een consortium bestaande uit minimaal twee onderzoeksorganisaties en minimaal twee private partijen. Meer informatie over de voorwaarden en beoordelingsprocedure wordt beschikbaar gesteld in de call for proposals.

Netwerkbijeenkomst

Door de maatregelen rondom de uitbraak van het Corona-virus kan de informatie- en netwerkbijeenkomst op 2 april helaas niet doorgaan. We volgen de ontwikkelingen de komende weken en zullen zodra het mogelijk is een alternatieve datum prikken voor de bijeenkomst. Uiteraard zullen wij u hierover via onze website en social media informeren.

Meer informatie

]]>
news-5383 Wed, 26 Feb 2020 11:10:51 +0100 UITGESTELD: Startbijeenkomst op 1 april: embryomodellen en erfelijke ziekten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/uitgesteld-startbijeenkomst-op-1-april-embryomodellen-en-erfelijke-ziekten/ De startbijeenkomst PSIDER gaat niet door in verband met de maatregelen omtrent het coronavirus. Geïnteresseerden kunnen zich nog steeds aanmelden (tot uiterlijk 11 mei) om op de hoogte te worden gehouden. In maart opent ZonMw twee subsidierondes over embryomodellen en erfelijke aandoeningen. Op woensdag 1 april vindt de startbijeenkomst plaats in Den Haag. Dit betreft een ronde voor multidisciplinaire consortia, waarin medisch-biologische onderzoekers uit verschillende disciplines samenwerken met alfa- en gammawetenschappers. Ten tweede wordt een subsidieoproep gepubliceerd voor ethisch onderzoek naar de morele aanvaardbaarheid van het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor onderzoek.

ZonMw heeft opdracht gekregen van het ministerie van VWS om een subsidieprogramma uit te voeren over embryomodellen en organoïden, Pluripotent Stem cells for Inherited Diseases and Embryonic Research (PSIDER). Binnen dit programma is specifiek aandacht voor ethische, maatschappelijke en juridische vraagstukken. Samenwerking tussen verschillende biomedische en alfa- en gammawetenschappelijke disciplines kan antwoord geven op deze vraagstukken.

Onderzoek naar embryo’s roept vragen op in onze maatschappij. In Nederland is het niet toegestaan om menselijke embryo’s speciaal tot stand te brengen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek. Het programma zet daarom in op onderzoek met pluripotente stamcellen om: 

  • alternatieve modelsystemen te ontwikkelen voor onderzoek met menselijke embryo’s;
  • kennis te verwerven voor de behandeling van ernstige erfelijke ziekten.

Subsidierondes

In maart opent ZonMw twee subsidierondes. Dit betreft een ronde voor multidisciplinaire consortia, waarin medisch-biologische onderzoekers uit verschillende disciplines samenwerken met alfa- en gammawetenschappers. Ten tweede wordt een subsidieoproep gepubliceerd voor ethisch onderzoek naar de morele aanvaardbaarheid van het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor onderzoek.

Startbijeenkomst

Op woensdag 1 april organiseert ZonMw een startbijeenkomst voor dit programma. Het doel van deze bijeenkomst is enerzijds om informatie te geven over de opzet en de geplande subsidierondes van het programma. Daarnaast is er ruime gelegenheid voor onderzoekers uit verschillende disciplines om met elkaar in contact te komen en een multidisciplinair consortium op te zetten.

Aanmelden kan via het aanmeldformulier. Kijk voor meer informatie op de website en neem voor inhoudelijke vragen contact op met translational@zonmw.nl  

]]>
news-5347 Thu, 20 Feb 2020 13:00:00 +0100 32 wetenschappers ontvangen NWO-Vici van 1,5 miljoen euro https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/32-wetenschappers-ontvangen-nwo-vici-van-15-miljoen-euro-1/ 32 vooraanstaande wetenschappers ontvangen ieder 1,5 miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Met deze Vici-beurs kunnen ze de komende vijf jaar een vernieuwende onderzoekslijn ontwikkelen en een eigen onderzoeksgroep opbouwen. Vici is een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke premies van Nederland en is gericht op gevorderde onderzoekers. De wetenschappers doen op verschillende gebieden onderzoek. Binnen de Vici zijn wetenschappers namelijk vrij om hun eigen onderzoeksproject voor te dragen voor financiering. De Vici-laureaten gaan onder meer onderzoeken welke rol nieuwsgierigheid speelt bij de ontwikkeling van een kind, welke veranderingen ten grondslag liggen aan genetische hartziekten en wat de invloed van gemixt taalaanbod is bij de taalverwerving van kinderen. Een ander onderzoek richt zich op de neurobiologie van Parkinson, met als doel de ziekte eerder op te kunnen sporen. Ook gaan onderzoekers een revolutionaire motor ontwikkelen die duurzame brandstoffen omzet in schone energie. Dit is slechts een greep uit de onderzoeksonderwerpen.

Dit zijn de projecten voor het domein van de medische wetenschappen:

Immuniteit door het hele lichaam

Dr. J.A.M. (José) Borghans (v), UMCU - Immunologie
Onze kennis van het menselijk immuunsysteem is grotendeels gebaseerd op studies met cellen uit bloed, een plek waar slechts een minderheid van afweercellen zich bevindt. Door laboratoriumonderzoek te combineren met wiskunde ontrafelt dit onderzoek hoe immunologisch geheugen wordt onderhouden door afweercellen in het hele lichaam.

Nieuwe tactieken in de verdediging tegen een stille maar gevaarlijke vijand; niet-alcoholische steatohepatitis

Prof. dr. S.W.C. (Saskia) van Mil (v), UMCU - Center for Molecular Medicine
Miljoenen mensen wereldwijd lijden aan de onbekende leverziekte niet-alcoholische steatohepatitis, met een hoog risico op het ontwikkelen van leverfalen en kanker. Er zijn geen medicijnen voorhanden. De onderzoekers zullen door selectieve activatie van de Farnesoid X Receptor onderzoeken of een hoog effectieve therapie kan worden ontwikkeld.

Genetische hartziekten – wat gaat er fout?

Prof. dr. E. (Eva) van Rooij (v), Hubrecht Institute
Genetische hartziekten die ontstaan door een foutje in het DNA worden gekenmerkt door allerlei ziekte drijvende veranderingen in het hart die bijdragen aan de progressie van de ziekte. Tot nu is er maar weinig bekend over de processen die hieraan bijdragen. De onderzoekers willen ontdekken wat er ten grondslag ligt aan deze veranderingen om zo mogelijk te kunnen helpen in de ontwikkeling van verbeterde therapieën.

Een hoofdpijn dossier vol cardiovasculair risico

Dr. A. (Antoinette) Maassen van den Brink (v), Erasmus MC – Afdeling Interne Geneeskunde
Migraine is een sterk invaliderende aandoening, vooral in vrouwen. Daar bovenop is het een belangrijke cardiovasculaire risicofactor. Wij gaan onderzoeken waarom vooral vrouwen migraine krijgen, hoe vrouwen specifiek behandeld kunnen worden en hoe hun cardiovasculair risico te verkleinen is. Daarbij letten we speciaal op cardiovasculaire bijwerkingen van antimigraine medicatie.

Op weg naar behandeling van verstandelijke beperking en autisme

Dr. A. (Annette) Schenck (v), RUMC, Genetica
Verstandelijke beperking en autisme zijn frequente, maar nog steeds onbehandelbare aandoeningen. Effectieve strategieën voor de ontwikkeling van medicijnen ontbreken tot nu toe. De onderzoekers gaan een evolutionair geconserveerde vorm van leren in de fruitvlieg bestuderen om bevindingen vanuit dit diermodel vertaalbaar te maken naar medicijnen voor de behandeling van patiënten.

Uiterlijk vertoon

Dr. N.M. (Nina) van Sorge (v), UMCU – Medical Microbiology
Stafylokokken veroorzaken lastig te behandelen infecties. Stafylokokken omhullen zich met verschillende complexe suikerstructuren. Microbiologen vermoeden dat deze ‘suikerjasjes’ een belangrijk herkenningspunt zijn voor het immuunsysteem om de stafylokokken op te ruimen. Meer inzicht over het hoe en wat van deze herkenning vormt een belangrijke sleutel voor de ontwikkeling van antibiotica en vaccins.

Meer informatie

 

 

]]>
news-5365 Thu, 20 Feb 2020 10:30:33 +0100 Wetenschap begint met verwondering https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wetenschap-begint-met-verwondering/ Kan iedereen straks gezond honderd jaar oud worden? Gaat de mens op vakantie naar Mars? Welke problemen kan de supercomputer oplossen? Met de ‘Stel je voor’ – publiekscampagne stelt de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) de komende 2 jaar verschillende vragen aan het publiek om zich over te verwonderen. Elke nieuwe uitvinding begint namelijk met een vraag, met de wil om te weten hoe iets zit. We leren door nieuwsgierig te blijven en niets als vanzelfsprekend te beschouwen. Op hun beurt leiden ontdekkingen in de wetenschap ook tot verbazing, vanwege verrassende nieuwe inzichten of ontwikkelingen die we altijd voor onmogelijk hielden. Het zijn vondsten die uiteindelijk weer leiden tot nieuwe vragen.

Thema: Ziekten en gezondheid

De Nationale Wetenschapsagenda wil via het beantwoorden van deze vragen de wetenschap op een laagdrempelige manier onder de aandacht brengen en zo het vertrouwen in de wetenschap vergroten. Iedere drie maanden staat een ander thema centraal; van februari t/m april is dit Ziekten en Gezondheid.

Over de Nationale Wetenschapsagenda

De Nationale Wetenschapsagenda (NWA) benoemt uitdagende en richtinggevende vraagstukken die aansluiten op de kracht van de Nederlandse wetenschap, op de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd en op economische kansen die zich voordoen. Specifieke thematische programmering op maatschappelijk urgente thema’s sluit hier bij aan.

In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) financiert NWO sinds 2018 onderzoek in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda, onder andere via thematische programmering waarin wordt samengewerkt met ministeries.

ZonMw en NWA-routes

Wij zijn betrokken bij de volgende NWA-routes:

  • Gezondheidszorgonderzoek, preventie en behandeling
  • Personalised Medicine
  • Regeneratieve Geneeskunde
  • Sport en Bewegen
  • Jeugd in ontwikkeling, opvoeding en onderwijs

Meer informatie?

Nationale wetenschapsagenda (ZonMw-website)
Campagnepagina Wetenschap begint met verwondering (NWA)
Facebookpagina Wetenschap begint met verwondering

 

]]>
news-5355 Wed, 19 Feb 2020 13:47:32 +0100 12 innovatieve ideeën krijgen een Off Road subsidie voor baanbrekend onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/12-innovatieve-ideeen-krijgen-een-off-road-subsidie-voor-baanbrekend-onderzoek/ ZonMw geeft 12 jonge getalenteerde onderzoekers de kans om onderzoek te doen dat buiten de gebaande paden ligt. Zij mogen met een subsidie uit Off Road een jaar lang hun idee of hypothese verder onderzoeken. Ze gaan baanbrekend onderzoek doen naar onder andere de verspreiding van knokkelkoorts, bacteriën als middel om het immuunsysteem tegen kanker te stimuleren en communicerende (kanker)cellen. Het programma Off Road

Het programma Off Road geeft ruimte aan jonge onderzoekers voor baanbrekend- onconventioneel onderzoek, en is daardoor potentieel risicovol. Het onderzoek betreft (bio)medische- en/of gezondheidszorgwetenschappen als onderzoekterrein(en). ZonMw is het programma Off Road gestart omdat er in het wetenschapsveld veld behoefte bleek om jonge onderzoekers met grensverleggende ideeën te stimuleren. Bijzonder aan deze subsidie is dat er geen vooronderzoek vereist is en dat er niet gekeken wordt naar eerdere prestaties van de onderzoeker. Het gaat om het onconventionele idee. Uiteraard moet de onderzoeker wel aangeven hoe hij of zij tot het idee is gekomen, wat het doel is en helder beschrijven op welke manier het wordt onderzocht. De projecten gaan fundamenteel onderzoek doen dat aan het begin zit van de ontwikkeling van nieuwe kennis. Het ZonMw programma Memorabel voor onderzoek naar dementie financiert één van de projecten.

De projecten:

Nieuwe strategieën om de verspreiding knokkelkoorts tegen te gaan
Dr. B (Benoit) Besson (Radboud UMC)

Denguevirus (knokkelkoorts) is een mug-overgedragen virus dat endemisch is in de tropen en subtropen, waar het een enorme ziektelast veroorzaakt. Onder andere door klimaatverandering verspreiden muggen van het geslacht Aedes zich steeds verder in noordelijke richting, en daarmee dreigt denguevirus ook Europa te bereiken. In dit project bestuderen de onderzoekers de interacties tussen virus en mug, om nieuwe strategieën mogelijk te maken die virusverspreiding tegengaan.

Kunnen bacteriën voorlopers dikke darmkanker aanwijzen?
Dr. A.J.M. (Annemarie) Boleij (Radboud UMC)

Voor het opsporen van dikkedarmkanker en voorlopers daarvan wordt gebruik gemaakt van colonoscopie; een techniek waarbij met een camera de darm wordt afgespeurd. Helaas wordt nog steeds een groot deel van de voorlopers gemist, doordat sommige voorlopers plat van aard zijn en daarom moeilijker te vinden zijn. Deze platte tumoren hebben juist vaker een zeer hoog risico; wanneer ze blijven zitten kunnen ze snel uitgroeien tot een agressieve kanker. Er is dus een verbeterslag nodig in de opsporing van deze darmkankervoorlopers. Hiervoor wordt in dit onderzoek gebruik gemaakt van de bacteriële biofilm op deze voorlopers. Deze structuur is bijna altijd aanwezig en zou daarom mogelijk ook gebruikt kunnen worden voor de opsporing. In dit onderzoek wordt de samenstelling van deze biofilms op eiwitniveau in kaart gebracht. Tegen eiwitten die specifiek zijn voor de biofilm zullen signaalstoffen voor visualisatie worden ontwikkeld die gebruikt kunnen worden in de kliniek.

Hybride eiwitcomplexen doorbreken immuuntolerantie wat leidt tot autoimmuunziekte
Dr. F. (Frans) Bianchi (Rijksuniversiteit Groningen)

Ontstekingen in de kleine bloedvaten (vasculitis) worden veroorzaakt door een aanval van het immuunsyteem op de bloedvatwanden. Deze aanval wordt gedaan door autoantilichamen gericht tegen specifieke immuuncellen (neutrofielen). Het is vrijwel volledig onbekend hoe deze autoantilichamen ontstaan. Wel is aangetoond dat vasculitis patiënten die de bacterie Staphylococcus aureus dragen een sterker ziektebeeld hebben. In dit project zal de hypothese worden onderzocht dat eiwitten uitgescheiden door Staphyloccocus aureus die binden aan neutrofieleiwitten de vorming van autoantilichamen bevorderen en dus vasculitis veroorzaken. De onderzoekers zullen deze hypothese trachten te bevestigen door de immuuncellen in het bloed van patiënten te onderzoeken op antilichamen en de aanwezigheid van deze bacteriële eiwitten. Daarnaast wordt het systeem buiten het lichaam nagebootst.

Een ‘wegenkaart’ voor vasculaire cognitieve stoornissen – patronen van vaatschade in hersennetwerken.
Dr. J.M. (Matthijs) Biesbroek (UMC Utrecht)

Vaatschade in de hersenen is een belangrijke oorzaak van dementie. Op een MRI scan is vaatschade vaak zichtbaar als een afwijkend signaal in de witte stof, het ‘glasvezelnetwerk’ waarmee zenuwcellen op afstand communiceren. De relatie tussen de hoeveelheid schade en de cognitieve klachten van een patiënt is niet altijd duidelijk. Dit bemoeilijkt het stellen van een duidelijke diagnose. Mijn theorie is dat we niet moeten kijken naar de hoeveelheid schade, maar naar de locatie. Vergelijk het met het wegennetwerk: een afsluiting van de A2 heeft grotere gevolgen dan van een provinciale weg. Als daarnaast ook een belangrijke alternatieve route zoals de A12 dicht is zijn de gevolgen rampzalig. De witte stof van de hersenen is vergelijkbaar opgebouwd. Met dit project zal ik een ‘wegenkaart’ van de hersenen maken waarmee kritieke patronen van vaatschade herkend kunnen worden. Het doel is om hiermee betrouwbaar te onderbouwen of dementie veroorzaakt wordt door vaatschade.

Ontwaken van neurale stamcellen voor hersenherstel
Dr. V. (Vanessa) Donega (UMC Utrecht)

Het menselijke brein is niet in staat om te herstellen na hersenschade zoals bijvoorbeeld na een beroerte of bij neurodegeneratie. De hersenschade is blijvend, en leidt tot uitval verschijnselen of cognitieve problemen. Hoewel in de hersenen neurale stamcellen aanwezig zijn, is het nog onduidelijk of deze stamcellen gestimuleerd kunnen worden om nieuwe functionele hersencellen te produceren na hersenschade. Dit wil ik in dit project onderzoeken. Ik gebruik hiervoor een combinatie van nieuwe technieken, zoals mini-humane hersenen en hoge resolutie microscopie van stamcellen op post-mortem hersenmateriaal van gezonde volwassen donoren en Parkinson patiënten als een model voor hersenschade. Activatie van neuronale stamcellen zou tot een veelbelovende therapie kunnen leiden om de herstelcapaciteit van het brein te stimuleren.

Als ademhalen niet meer vanzelf gaat
Dr. J. (Jonne) Doorduin (Radboud UMC)

Ademen gebeurt zonder erover na te denken. Het lijkt vanzelf te gaan, maar in werkelijkheid is de aansturing van de ademhaling door de hersenen juist erg complex. Er moet precies genoeg zuurstof worden ingeademd en kooldioxide worden uitgeademd, en tegelijkertijd worden afgestemd met bijvoorbeeld praten en eten. In patiënten met de erfelijke spierziekte myotone dystrofie is de aansturing van de ademhaling mogelijk verstoord. Deze ziekte tast namelijk ook de hersenen aan. Hoe dit precies gebeurt is onduidelijk.
In dit onderzoek ga ik een nieuwe methode ontwikkelen om de aansturing van de ademhaling in de hersenen te bestuderen. Hierbij maak ik gebruik van functionele MRI. Met deze methode wil ik ontdekken hoe de aansturing van de ademhaling is verstoord bij myotone dystrofie. Die informatie kan worden gebruikt om nieuwe therapieën te ontwikkelen. Daarnaast kan de methode breder worden ingezet voor onderzoek naar ademhalingsproblemen bij andere ziekten, zoals centraal slaap apneu.

Op Zoek naar het Neurocognitieve Netwerk in Gezondheid en Ziekte
Dr. M. (Marsh) Königs (Amsterdam UMC)

Neurocognitieve functies zijn denkprocessen die cruciaal zijn voor de ontwikkeling van kinderen op het gebied van intelligentie, sociaal en gedragsmatig functioneren en schoolprestaties. Neurocognitieve functies zijn sterk afhankelijk van elkaar; als je niet oplet (concentratie) kan je ook niet onthouden (geheugen). Dit onderzoek probeert de ontwikkeling van gezonde kinderen beter te begrijpen door de samenhang in neurocognitieve functies in kaart te brengen als een complex netwerk (het neurocognitieve netwerk). We zoeken ook uit wat de invloed is van verschillende soorten ziekten op het neurocognitieve netwerk van snel ontwikkelende kinderen.

Bacteriën als middel om het immuunsysteem tegen kanker te stimuleren
Dr. A.M. (Alexandra) Mowday (Universiteit Maastricht)

Immuuntherapie heeft als doel de immuuncellen van een patiënt te activeren zodat ze de tumor aanvallen. Voor sommige kankerpatiënten is deze behandeling succesvol en kan de tumor geëlimineerd worden. Bij de meeste patiënten zijn er echter onvoldoende actieve immuuncellen in de omgeving van de tumor, waardoor ze slechts beperkt op immuuntherapie reageren. Om de hoeveelheid actieve immuuncellen te verhogen, willen we gebruik maken van een unieke eigenschap van de meeste vaste tumoren: de aanwezigheid van tumor necrose. Necrose heeft een negatieve invloed heeft op de prognose, maar tegelijk vormen deze gebieden ook een specifiek therapeutisch doelwit. Immers, wanneer we goedaardige Clostridium bacteriën toedienen, zullen deze enkel in de necrose gebieden kunnen groeien. Door die specifieke groei, zullen ze heel gericht in de tumor een ontsteking veroorzaken. De hoeveelheid actieve immuuncellen zal toenemen en als gevolg daarvan verwachten we dat het effect van immuuntherapie in combinatie met Clostridium sterk zal toenemen.

Aminozuren als onconventionele therapie voor behandeling van het diabete hart
Dr. M. (Miranda) Nabben (Universiteit Maastricht)

Bij diabetespatiënten is hartfalen doodsoorzaak nummer-1. Meestal is dit het gevolg van een “Westerse” leefstijl (veel en vetrijk voedsel, en weinig beweging) die leidt tot stapeling van vet in het hart en een verminderde hartfunctie. Eerder ontdekten wij dat deze vetstapeling wordt veroorzaakt door een overmatige aanwezigheid van het transporteiwit CD36 op het oppervlak van hartspiercellen. CD36 zorgt voor transport van vetten van de bloedbaan naar de hartspiercel. In het gezonde hart is CD36 deels aanwezig op het celopppervlak en deels opgeslagen in een celcompartiment (endosomen). Echter, bij diabetes is vrijwel alle CD36 aanwezig op het celoppervlak en dit leidt dan tot verhoogde vetopname en vetopslag, en verslechterde hartfunctie. Recent heb ik sterke aanwijzingen gekregen dat aminozuren deze verplaatsing van CD36 binnen de hartspiercel zouden kunnen tegengaan. Indien mijn hypothese juist is kunnen aminozuren in de voeding worden ingezet als nieuwe behandelmethode voor diabetisch hartfalen.

Bevriezen van lopen en de levodopa paradox
Dr. J.H. (Jorik) Nonnekes (Radboud UMC)

Bevriezen van lopen is één van de meest invaliderende symptomen bij mensen met de ziekte van Parkinson. Ineens blokkeert het lopen en staan mensen ‘vastgeplakt’ aan de grond. Dit verschijnsel ontstaat pas nadat mensen al enkele jaren Parkinson hebben. Het medicijn levodopa speelt daarin mogelijk een dubbelrol. Enerzijds vermindert levodopa vaak het bevriezen van lopen. Anderzijds lijkt levodopa juist ook een rol te spelen bij het veroorzaken ervan. Recent onderzoek suggereert dat bevriezen van lopen nu vaker voorkomt dan vóór de introductie van levodopa. Jorik Nonnekes gaat nu onderzoeken of langdurig gebruik van levodopa inderdaad bijdraagt aan het ontstaan van bevriezen van lopen. Hiervoor vergelijkt hij gegevens van Tanzania met Nederland. In Tanzania krijgen mensen met Parkinson vaak geen levodopa, omdat het niet beschikbaar of te duur is. Als levodopa bijdraagt tot meer bevriezen van lopen, verwacht Nonnekes dat bevriezen van lopen minder voorkomt in Tanzania dan in Nederland.

Naaldvrije biopsie van de slokdarm: kwantitatieve beeldvorming met magnetische resonantie als alternatief voor endoscopische diagnose
Dr. S. (Sebastian) Weingärtner (TU Delft)

Maag en slokdarmziektes zijn een groeiend probleem in Westerse landen. Ze leggen een zware druk op ons zorgstelsel. Endoscopie gecombineerd met biopsie is de standaard voor het stellen van de diagnose. Deze procedure wordt als zeer onprettig ervaren door patiënten, vereist sedatie en in zeldzame gevallen kunnen er ernstige complicaties optreden.
In dit onderzoek zullen wij MRI technieken ontwikkelen die het mogelijk maken om de slokdarm volledig niet-invasief te onderzoeken. De methode neemt slechts enkele minuten in beslag en wordt uitgevoerd terwijl de patiënt vrij doorademt. Hierdoor levert de methode het maximale comfort voor de patiënt. Voor uitgebreide karakterisatie van het weefsel van de slokdarm worden verscheidene biomarkers tegelijkertijd gemeten. Wij verwachten dat de beschikbaarheid van zo’n volledig niet-invasieve techniek in de klinische zorg van maag- en slokdarmziektes zal leiden tot meer comfort en de veiligheid van de patiënt.

Eén Boodschap, verschillende Interpretaties   
Dr. M.I. (Marijke) Zonneveld (Universiteit Maastricht)

Alle cellen, inclusief kankercellen, scheiden blaasjes uit om met andere cellen te communiceren. Deze blaasjes worden ook wel extracellulaire vesicles (EV) genoemd. EV zijn in staat om andere cellen in hun directe omgeving en in de rest van het lichaam te beïnvloeden. Zo is er bekend dat kanker-EV bijdragen aan een verminderd immuunrespons en nieuwe bloedvatvorming, wat leidt tot een verminderde prognose voor de patiënt. Momenteel bestaat het dogma dat een (kanker)cel vele verschillende soorten EV uitscheidt met allemaal één aparte boodschap bedoeld voor één type cel. Ik stel echter voor dat er slechts één dominerende boodschap wordt verpakt in EV en dat meerdere cellen deze kunnen ‘lezen’. Omdat niet alle cellen hetzelfde zijn, zal de boodschap vervolgens door ieder ‘lezend’ celtype anders geïnterpreteerd worden, wat vervolgens leidt tot de zeer gevarieerde effecten die zijn waargenomen op, bijvoorbeeld, het afweersysteem of bloedvaten. In dit project wil ik deze hypothese verder onderzoeken. 

Meer informatie

]]>
news-5353 Wed, 19 Feb 2020 10:25:59 +0100 Hoe kunnen we de transitie naar zo veel mogelijk proefdiervrij onderzoek versnellen? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-kunnen-we-de-transitie-naar-zo-veel-mogelijk-proefdiervrij-onderzoek-versnellen/ Proefdiervrije innovaties worden de laatste jaren steeds vaker als een geschikter model gezien dan onderzoek met proefdieren. Samen met andere partijen stimuleert ZonMw al 20 jaar de ontwikkeling van proefdiervrije innovaties. Toch vertalen deze inspanningen zich niet direct naar een aanzienlijke daling in het gebruik van proefdieren. Er is meer nodig. En daarom zet ZonMw ook in op (inter)nationale samenwerking en een geïntegreerde inzet. Dierproeven in aantallen in Nederland en EU

De afgelopen weken verschenen er verschillende jaaroverzichten van onder andere de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en de Europese Unie (EU) over het aantal dierproeven dat in Nederland en de EU wordt uitgevoerd. Volgens de cijfers van de NVWA zijn er in 2018 bijna 450.000 dierproeven uitgevoerd; dat is 15,5 procent minder dan het jaar ervoor. Ondanks deze daling blijven de dierproeven de laatste jaren redelijk stabiel. In 2017 zagen we zelfs een stijging van 17,9 procent ten opzichte van 2016. Ook de cijfers van de EU laten een vrij stabiel gebruik van proefdieren zien, van ongeveer 9,8 miljoen proefdieren in 2015 tot 10 miljoen in 2016 en 9,6 miljoen in 2017. Deze rapporten laten zien dat er meer initiatieven nodig zijn om het gebruik van proefdieren in onderzoek structureel te verminderen.

Proefdiervrije Innovaties

Eén van de manieren om in onderzoek minder gebruik te maken van proefdieren én betere onderzoeksresultaten te behalen, is de transitie van proefdieronderzoek naar proefdiervrije innovaties, zoals organen-op-een-chip. In Nederland werken we op basis van de ambitie ‘Nederland internationaal voorloper in proefdiervrije innovaties’ al enige tijd aan het versnellingsprogramma Transitie Proefdiervrije Innovaties (TPI). ZonMw en de andere betrokken stakeholders werken binnen het TPI aan kennisontwikkeling- en uitwisseling, samenwerking en innovaties die ten goede komen aan mens, dier en ecosysteem. Daarvoor moeten we inhoud en aanpak van onderzoek anders benaderen. Wat kunnen we beter, zonder proefdieren? Het versnellen van proefdiervrije innovaties is de eerste stap.

ZonMw programma Meer Kennis met Minder Dieren

ZonMw zet zich al 20 jaar in voor een toekomst met minder of geen proefdieren, zonder daarbij afbreuk te doen aan de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek en veiligheidsonderzoek van chemische stoffen en geneesmiddelen. Het programma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) draagt sinds 2011 bij aan de versnelling naar modellen zonder proefdieren, door de ontwikkeling van nieuwe en bestaande proefdiervrije innovaties te stimuleren, en zo relevanter en beter gezondheids(zorg)onderzoek voor de mens mogelijk te maken. Dat doen we onder andere met financiering van eigen onderzoeksprogramma’s en het stimuleren van samenwerking en kennisinfrastructuren binnen het programma Meer Kennis met Minder Dieren.

Onnodige herhalingen dierproeven voorkomen en repliceerbaar onderzoek

In een interview in Science Guide stuurde Tjeerd de Groot (D66) onlangs aan op een radicale herziening van het proefdierbeleid. "Ik wil de wetenschap uitdagen om voorbij het huidige denken te gaan dat het proefdier als gouden standaard neemt. Je hebt wat mij betreft de morele verplichting om de resultaten openbaar te maken, zodat een proef niet nodeloos herhaald wordt en zodat andere onderzoekers wellicht iets aan die data hebben.”
Het voorkomen van onnodige herhaling van onderzoek en delen van onderzoeksgegevens is al langer één van de speerpunten van het MKMD programma. Met financiering binnen de module Kennis Infrastructuur van MKMD helpen we onderzoekers sinds 2012 om bij te dragen  aan een betere kwaliteit, repliceerbaarheid en vindbaarheid van proefdieronderzoek en het voorkomen van onnodige herhalingen. Daarmee verbetert de kwaliteit van onderzoek én kan verspilling van geld voorkomen worden (research waste).
Er kan financiering aangevraagd worden voor de publicatie van negatieve/neutrale resultaten, het uitvoeren van systematisch literatuuronderzoek en workshops. Aan deze financiering is de voorwaarde verbonden dat de resultaten Open Access moeten worden gepubliceerd met gebruik van de relevante publicatie richtlijnen en wordt sinds kort het onderzoek zelf openbaar via een preclinicaltrial register. Via een stimuleringssubsidie en netwerksubsidie dragen we ook bij aan consortiumvorming en bredere (inter)nationale netwerken op dit onderzoeksterrein. Deze kleinere subsidies leveren een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit, transparantie, relevantie en repliceerbaarheid van het proefdieronderzoek.

Samenwerking met publieke en private belanghebbenden

Ook werkt ZonMw nauw samen met andere belanghebbenden. Zo is ZonMw onder andere partner in het SGF-programma Humane Meetmodellen. De Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF) organiseerde dit programma samen met NWO, Topsector LSH (Life Sciences & Health) en ZonMw om zo gezamenlijk bij te dragen aan de ontwikkeling van proefdiervrije innovaties. ZonMw organiseert ook, samen met de industrie en het bedrijfsleven, vraaggestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties in het programma Create2Solve. De vraagstukken van private partijen (challenges) werden samen met het programma MKMD geformuleerd tot een subsidieoproep. Kennisinstellingen (in samenwerking met een private partner (MKB)) konden een project voor een oplossing indienen. Inmiddels zijn er drie projecten geselecteerd die samen met de bedrijven hun concepten uitwerken. In een tweede ronde krijgen de beste projecten de gelegenheid hun voorstellen te ontwikkelen tot een proefdiervrije innovatie, in nauwe samenwerking met de betrokken private partijen.

De praktijk: de ontwikkeling van proefdiervrije innovaties is gaande

Voor de vele complexe gezondheids(zorg)onderzoeksvraagstukken zijn er momenteel nog geen geschikte of alles omvattende proefdiervrije modellen beschikbaar. Daarom zijn er momenteel vaak nog proefdieren nodig. Er zijn wel veelbelovende ontwikkelingen, zoals organen-op-een-chip,  zoals Emeritus hoogleraar Coenraad Hendriksen in zijn interview in TROUW bevestigt. Door verder te investeren in proefdiervrije wetenschappelijke innovaties werken we aan een toekomst waarin we met minder of helemaal geen proefdieren toe kunnen en toch veilige en werkzame geneesmiddelen kunnen ontwikkelen. Welke marges we als maatschappij willen hanteren voor veiligheid van producten en geneesmiddelen binnen deze ontwikkelingen, speelt daar ook een rol in, zoals Coenraad Hendriksen in zijn interview bevestigt.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-5311 Wed, 12 Feb 2020 07:54:10 +0100 Subsidieoproep Klinische Fellows opnieuw open voor projectideeën https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-klinische-fellows-opnieuw-open-voor-projectideeen/ ZonMw zet de subsidieoproep voor de eerste fase van het programma Klinische Fellows 2019 opnieuw open voor projectideeën. De subsidieoproep was op 9 januari 2020 gesloten, maar door onduidelijkheid over één van de eisen waaraan aanvragers moeten voldoen, kan nu opnieuw tot 14 april 2020 ingediend worden. Aanleiding

De ZonMw subsidieoproep Klinische Fellows waarvoor t/m 9 januari 2020 aanvragers in konden dienen, was niet eenduidig over één van de eisen waaraan een aanvrager moet voldoen. Bij het bepalen van de aanvragen die ZonMw  in behandeling kon nemen, zijn we uitgegaan van de variant waarbij alleen medisch specialisten met een afgeronde opleiding per sluitingsdatum konden indienen. In de tekst staat echter ook dat medische specialisten in opleiding waarvan de registratie tot specialist vóór de start van het project vastgesteld is (uiterlijk begin april 2021), in aanmerking komen. Deze ruimere eis zullen we nu ook hanteren voor de aanvragen die tot 14 april 2020 ingediend kunnen worden.

Na 18 februari communiceren wij via deze website over de subsidieoproep en de aangepaste planning. Houd de berichtgeving in de gaten!

Aangepaste planning  

De nieuwe planning ziet er nu als volgt uit:

  • Openstellen oproep Klinische Fellows: 18 februari 2020
  • Deadline voor nieuwe projectideeën: 14 april 2020, 14.00 uur
  • Uitslag projectidee-fase: rond 8 juli 2020
  • Deadline uitgewerkte aanvragen: 15 september 2020, 14.00 uur
  • Referentenrapporten naar aanvragers voor wederhoor: 19 oktober 2020
  • Deadline indienen wederhoor op referentenrapporten: 26 oktober 2020
  • Uitnodiging voor interview: rond 19 november 2020
  • Deadline insturen presentatie voor interview: 26 november 2020
  • Interviewdag: 2 december 2020
  • Besluit subsidieronde rond: 31 januari 2021

Heeft u al een aanvraag ingediend?

Aanvragers die al een projectidee hebben ingediend, zullen helaas langer moeten wachten op de uitslag of zij wel of niet hun projectplan mogen uitwerken tot een volledige aanvraag. Toch heeft ZonMw, in goed overleg met de commissie, dit besluit genomen om iedereen die door onduidelijkheid over de indieningseisen niet heeft ingediend, alsnog de kans te geven. ZonMw betreurt de verwarring, maar op deze manier wil ZonMw een transparante procedure waarborgen met gelijke kansen voor iedereen.

Meer informatie

 

        

 

 

 

]]>