ZonMw tijdlijn Belang Fundamenteel Onderzoek https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Belang Fundamenteel Onderzoek nl-nl Sat, 08 May 2021 04:22:52 +0200 Sat, 08 May 2021 04:22:52 +0200 TYPO3 news-7195 Fri, 23 Apr 2021 10:45:00 +0200 Industrie en wetenschap gaan samen proefdiervrije innovaties ontwikkelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/industrie-en-wetenschap-gaan-samen-proefdiervrije-innovaties-ontwikkelen/ Twee Nederlandse onderzoeksgroepen gaan samen met de industrie proefdiervrije innovaties ontwikkelen via de ZonMw-subsidieoproep Create2Solve. De projecten richten zich de komende vijf jaar op een 3D-model van menselijke hersencellen en op een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen. De projecten dragen bij aan het beperken van proefdiergebruik in zowel de industrie als de wetenschap. De geselecteerde projecten: een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen


Een van de onder voorbehoud gehonoreerde projecten is van dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences), in samenwerking met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de private partners Vivaltes en Toxys. Dit project richt zich op het ontwikkelen van een robuuste proefdiervrije testmethode om de toxische dosis van moeilijk oplosbare stoffen vast te stellen. ‘’Door het meer betrouwbaar maken van proefdiervrije testmethodes, zullen eindgebruikers hier ook meer vertrouwen in krijgen en dit toepassen als alternatief voor dierproeven’’ zegt Nynke Kramer.

Het project gaat een oplossing bieden voor Challenge 1, de probleemstelling die eerder is opgesteld door het consortium bestaande uit Shell, Sabic en LyondellBasell. De vraagstellingen zijn daarmee door de eindgebruikers zelf opgesteld. ‘’Hierdoor zijn de uitkomsten van het project ook echt iets waar de eindgebruikers wat aan hebben’’ zegt Nynke Kramer. ‘’Zo zouden we sneller kunnen komen tot een proefdiervrij tijdperk in de toxicologie’’. Ook zal het project het aantal dierproeven aanzienlijk beperken door niet alleen de focus op de wetenschap te leggen. James Wheeler, Senior Eco-Toxicologist bij Shell, zegt: ‘’Het samenbrengen van meerdere partijen schept een ideale situatie voor succes en implementatie van proefdiervrije innovaties in zowel de praktijk als op internationaal beleidsniveau.’’  

Een 3D-model van menselijke hersencellen


Het tweede onder voorbehoud gehonoreerde project is van dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC) in samenwerking met de private partner Core Life Analytics. Het richt zich op het ontwikkelen van een proefdiervrij 3D-model met menselijke hersencellen dat zal bijdragen aan medicijnontwikkeling en onderzoek. ‘’Zeker voor complexe hersenaandoeningen die moeilijk in proefdiermodellen te onderzoeken zijn, is het van groot belang om onderzoek te doen met menselijk materiaal’’ zegt Femke de Vrij.

Hiermee gaat dit project een oplossing bieden voor Challenge 2, de probleemstelling die is opgesteld door het consortium bestaande uit Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research. De opzet van het project wordt gezien als hoopgevend voor medische toepassingen. Het combineren van de diepgaande academische kennis met de input van de toepassingsgerichte industrie, zal leiden tot modellen die gebruikt kunnen worden voor de succesvolle ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Daarnaast opent de samenwerking met de industrie nieuwe deuren. ‘’Opschaling van experimenten en grootschalige data-analyse is nu mogelijk, waar een academische onderzoeksgroep doorgaans zelf geen capaciteit voor heeft’’ zegt Femke de Vrij.

Create2Solve


Met de subsidieoproep Create2Solve, onderdeel van het programma ‘Meer Kennis Met Minder Dieren’, organiseert ZonMw, samen met het bedrijfsleven, vraag gestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties. Hiermee ondersteunt ZonMw de ontwikkeling van impactvolle, proefdiervrije innovaties die moeten leiden tot verkoopbare methoden, modellen en/of diensten. De financiering voor Create2Solve is afkomstig van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Stichting Proefdiervrij.

In juli 2019 eindigde fase 0 van Create2Solve. In deze fase werden twee vraagstukken, de zogeheten Challenges, van twee consortia van bedrijven geformuleerd tot een subsidieoproep. Kennisinstellingen konden in samenwerking met een private partner een projectvoorstel indienen voor de challenges. Drie ‘proof-of-concept’-projecten gingen door naar fase 1 in december 2019. In de huidige fase 2, zijn er twee van deze projecten, één per challenge, geselecteerd om hun voorstellen te ontwikkelen tot een proefdiervrije innovatie, samen met de betrokken private partijen. De projectgroepen ontvangen ieder één miljoen euro en krijgen maximaal vijf jaar de tijd om hun project uit te voeren.

Samenvattingen van de projecten

Project Challenge 1: Better in-vitro Dosing (BID): Framework and technology development for improving the quality of in vitro data - dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences)

(Private) partners: Vivaltes, Toxys en RIVM
Challenge-houders: Shell, Sabic en LyondellBasell

Om dierproeven te verminderen, worden in vitro celsystemen ingezet om de toxische dosis van een test stof vast te stellen. Normaal wordt de nominale concentratie (de hoeveelheid toegevoegde stof gedeeld door het volume medium) gebruikt om concentratie-effect relaties vast te stellen. Dit leidt echter tot slechte voorspellingen van de toxische dosis in dier en mens van vluchtige, lipofiele en instabiele stoffen omdat maar een kleine fractie van deze stoffen bij de cellen komen. Om verdamping, afbraak en binding aan plastic en plasma eiwitten in vitro van deze stoffen onder controle te houden, willen we in dit project gebruik maken van gesloten glazen potjes en welplaten die gedoseerd worden middels een polymeer (genaamd ‘partition-controlled dosing’). We hebben een beslisboom ontwikkeld die aanduidt onder welke omstandigheden het verstandig is om deze technieken te gebruiken.

Project Challenge 2: 3D MICro-brains: An animal-free human 3D cortical network platform for screening myelination and inflammation phenotypes. 3D Myelination & Inflammation Cortical network platform (3D MICro-brains) - dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC)

Private partner: Core Life Analytics
Challenge-houders: Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research

Recente ontwikkelingen in geïnduceerde pluripotente stamcel (iPSC) technologie maken het mogelijk om celtype-specifieke humane celkweekmodellen te implementeren voor onderzoek en medicijnontwikkeling. In dit project ontwikkelen onderzoekers een 3D-model met menselijke hersencellen die de complexe structuur van de hersenen in vroege ontwikkeling nabootsen. Deze micro-hersenen (3D MICro-brains) brengen het modeleren van de frontale cortex terug tot de essentie in een formaat van letterlijk een miljoenste van het normale hersenvolume. Het platform bevat alle relevante hersenceltypen: functionele neuronen en glia in gelaagde radiale structuren, inclusief astrocyten, myeline-producerende oligodendrocyten en microglia die een cruciale rol spelen bij ontstekingsprocessen in de hersenen. Bovendien is dit model volledig diervrij en draagt zo bij aan de transitie naar proefdiervrij onderzoek. Door de reproduceerbaarheid en schaal van dit platform leent het zich bij uitstek voor geautomatiseerde toepassingen in medicijnontwikkeling en onderzoek, die verder zullen worden uitgewerkt met een bedrijf dat geautomatiseerde hoge-resolutie beeldverwerking toevoegt aan dit project.

Meer informatie:

]]>
news-7146 Mon, 19 Apr 2021 12:00:00 +0200 Parel voor data-goudmijn https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-data-goudmijn/ Welke patiënten met hart- en vaatziekten lopen (opnieuw) risico op een hartinfarct, hartfalen of een beroerte? Wat is de optimale individuele behandeling? Cardioloog prof. dr. Folkert Asselbergs (UMCU) ontving op 15 april de ZonMw Parel voor een dataverzameling die bijdraagt aan het beantwoorden van deze vragen en voor het ontwikkelen van een zelfmanagementplatform. In de afgelopen decennia is veel winst geboekt in de behandeling van hartinfarcten en beroertes. Er komen steeds meer mensen die zo’n ernstige gebeurtenis overleefd hebben. Sommigen krijgen hartfalen of andere problemen, terwijl anderen nog jaren in redelijke gezondheid leven. Om meer zicht te krijgen op de risicofactoren voor toekomstige gezondheidsproblemen, zijn gegevens nodig van zeer veel verschillende mensen met uiteenlopende achtergronden. Asselbergs kreeg in 2011 subsidie uit het ZonMw programma Klinische Fellows om zo’n dataverzameling op te zetten.

Bruggenbouwer

De commissie die de Parel toekent, noemt Asselbergs een ‘bruggenbouwer’ die heeft bijgedragen aan een unieke internationale samenwerking. Inmiddels zijn genetische en klinische gegevens van zo’n 260.000 mensen uit 64 ziekenhuizen gestandaardiseerd opgeslagen en toegankelijk voor onderzoek. Het internationale samenwerkingsverband werkt met zogeheten gefedereerde data-analyses, die de gegevens in het oorspronkelijke ziekenhuis laten. Het analyseprogramma gaat als het ware langs bij alle lokale dataverzamelingen en rapporteert alleen de conclusies. De privacy van patiënten is daardoor gegarandeerd en internationale samenwerking wordt ook juridisch vergemakkelijkt. Er gaan immers geen patiëntgegevens het ziekenhuis uit.

Eerste resultaten

Gebleken is dat niet alle genetische risicofactoren voor het ontstaan van hart- en vaatziekten ook bijdragen aan een verhoogd risico op hernieuwde problemen. Er komt meer zicht op individuele verschillen in de reactie op geneesmiddelen en andere behandelingen, waardoor de behandeling steeds verder geïndividualiseerd kan worden.

Meer informatie

]]>
news-6871 Thu, 04 Feb 2021 10:06:29 +0100 ZonMw Open Competitie: medio juni nieuwe subsidieronde open https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-open-competitie-medio-juni-nieuwe-subsidieronde-open/ Medio juni 2021 kunnen innovatieve teams van onderzoekers weer een projectidee indienen voor de ZonMw Open Competitie. In de huidige situatie wordt er veel van iedereen gevraagd. Daarom bieden we aanvragers geen 2 maar 4 maanden voorbereidingstijd om na opening van de subsidieronde hun projectidee in te dienen. De deadline voor het indienen is medio oktober 2021. ZonMw Open Competitie is specifiek bedoeld voor excellente onderzoeksteams om hun onderzoekslijnen te innoveren voor wat betreft inhoud én samenwerking. Het oogmerk is ruimte creëren voor team science leidend tot synergistische, grensverleggende wetenschap van uitzonderlijke kwaliteit op het (grens)gebied van fundamenteel onderzoek naar gezondheidszorg en innovatie.

De ZonMw Open Competitie is onderdeel van de NWO financieringslijn Vrij Onderzoek. ZonMw voert deze ronde uit voor het domein van medisch onderzoek en zorginnovatie.

Meer informatie

 

 

]]>
news-6814 Wed, 03 Feb 2021 16:59:00 +0100 Ontvangt u dit jaar de Willy van Heumenprijs? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/ontvangt-u-dit-jaar-de-willy-van-heumenprijs/ Er is op het gebied van de 3 V’s (Vervanging, Vermindering en Verfijning gebruik proefdieren) nog veel onderzoek nodig. Om dat onderzoek te bevorderen en aan te wakkeren reikt het Willy van Heumenfonds om de twee jaar de ‘Willy van Heumenprijs’ uit aan een persoon die zich in Nederland op dit terrein bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt. Daarom gaat het Willy van Heumenfonds ook in 2021 deze prijs van 15.000,- euro, toekennen. Inzending van uw nominatie deadline 15 maart 2021

Nomineer uzelf of een ander. Heeft u de perfecte kandidaat voor ogen? Laatste kans: u kunt tot uiterlijk 15 maart 2021 uw nominatie aan MKMD@zonmw.nl mailen. Dit is het e-mailadres van het programmateam Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) van ZonMw. Dit programmateam ondersteunt het Willy van Heumenfonds en coördineert de aanmeldingen.

Wilt u meer weten over de het Willy van Heumenfonds of over deze prijs? lees dan verder op de website van het Willy van Heumenfonds.

 

]]>
news-6858 Tue, 02 Feb 2021 13:49:59 +0100 Discussie over dierproeven is nodig, maar behoud wel de nuance https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/discussie-over-dierproeven-is-nodig-maar-behoud-wel-de-nuance/ Jeroen Geurts (voorzitter van het bestuur ZonMw) en Henk Smid (voorzitter van het NCad) benadrukken in de Volkskrant (31 januari 2021) het belang van een genuanceerde discussie over dierproeven. Ze wijzen daarbij op het belang van de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmethoden en duiden de transitie naar proefdiervrij onderzoek. Er wordt veel onderzoek gedaan naar het coronavirus en het behandelen en voorkomen van Covid-19. Deze ontwikkeling zet de discussie over proefdieronderzoek en de transitie naar proefdiervrije innovaties op scherp. De transitie behelst het ontwikkelen van nieuwe methoden van onderzoek waardoor dierproeven niet meer of in mindere mate nodig zijn en die betere resultaten opleveren voor mens en dier dan bestaande dierproeven. ZonMw zet al jaren in op de bekostiging van dierproefvrije innovaties, onder meer in het succesvolle programma Meer Kennis met Minder Dieren. Het transitiebeleid is gebaseerd op eerder uitgebrachte adviezen van een tijdelijke door de overheid ingestelde denktank en een rapport van het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad).

Meer informatie

]]>
news-6817 Thu, 21 Jan 2021 13:36:35 +0100 Cultuurverandering staat centraal op het eerste Recognition & Rewards Festival https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/cultuurverandering-staat-centraal-op-het-eerste-recognition-rewards-festival/ Morgen vindt het eerste Recognition & Rewards Festival plaats; een online evenement voor alle iedereen die geïnteresseerd is in het nieuwe erkennen en waarderen van wetenschap en wetenschappers. De dag staat in het teken van een cultuurverandering waar het Nederlandse wetenschapsveld gezamenlijk aan werkt. Het festival vindt plaats ruim een jaar na de lancering van het landelijke programma voor de brede erkenning en waardering van de verschillende talenten van wetenschappers, ‘Ruimte voor ieders talent. Jeroen Geurts, bestuurslid NWO en bestuursvoorzitter van ZonMw: “Er zijn al goede eerste stappen gezet om talent binnen de universiteiten en onderzoeksinstellingen anders te waarderen. Die komen op dit Festival uitgebreid aan bod, zodat we van elkaar kunnen leren. En natuurlijk kijken we ook vooruit en vragen we ons hardop af wat de volgende cruciale stappen zijn om tot een bredere en betere waardering van wetenschappers te komen.”

Cultuurverandering

Alle ‘Erkennen & Waarderen’-commissies van de Nederlandse universiteiten komen samen bij dit online evenement. Naast de stand van zaken en het toekomstperspectief is er aandacht voor veranderkunde, omdat cultuurverandering essentieel is voor dit onderwerp. In de middag zijn er verschillende workshoprondes, die de deelnemers virtueel kunnen bijwonen. Bijvoorbeeld over het narratief CV, een van de maatregelen waarmee succesvol getest wordt. Geurts: “De eerste bevindingen van het werken met narratieve CV’s zijn goed. De eigen kwaliteiten van een onderzoeker worden zo beter getoetst. Er is niet alleen aandacht voor het aantal publicaties van een persoon, maar ook voor andere vaardigheden zoals leiderschap en onderwijs.”

Aanmelden

Het festival wordt georganiseerd vanuit het Erkennen en Waarderen programma, een samenwerkingsverband van verschillende partijen in de Nederlandse kenniscoalitie: KNAW, NFU, NLU, NWO, VSNU en ZonMw. Deze partijen stonden ook aan de wieg van het landelijke plan om ruimte te geven aan de diverse talenten van wetenschappers. Omdat de huidige maatschappelijke uitdagingen vragen om multidisciplinaire samenwerking door wetenschappers met verschillende kwaliteiten, is er een andere manier van erkennen en waarderen nodig. Het festival is op vrijdag 22 januari van 10:00 uur tot 16:00 uur. Aanmelden of meer informatie is te vinden op de website van Recognitionrewardsfestival.

Meer informatie

 

]]>
news-6476 Tue, 10 Nov 2020 08:18:55 +0100 Systematisch literatuuronderzoek vervangt, vermindert en verfijnt proefdieronderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/systematisch-literatuuronderzoek-vervangt-vermindert-en-verfijnt-proefdieronderzoek/ Een systematische literatuuranalyse van eerder uitgevoerd proefdieronderzoek stelt onderzoekers in staat de kwaliteit en relevantie van hun eigen onderzoek te verbeteren. En dat is niet het enige voordeel. Uit een casestudie van ZonMw naar 8 jaar financiering voor systematic reviews, blijkt dat onderzoekers ook anders zijn gaan kijken naar proefdieronderzoek. En ze zijn zich bewuster geworden van de verantwoording en uitvoering van proefdieronderzoek. Een systematisch literatuuronderzoek of systematic review geeft onderzoekers een gedegen en volledig overzicht van alle literatuur op het terrein van hun onderwerp. Met die kennis kunnen ze een goede onderbouwde keuze maken voor het diermodel dat ze willen gaan toepassen in hun onderzoek, of dat ze kunnen kiezen voor een proefdiervrij alternatief. Door vooraf beter te inventariseren wat er al gedaan is en wat het beste model is voor het onderzoek, kan de medische wetenschap niet alleen onnodige herhaling van onderzoek voorkomen - ‘research waste’ -maar ook ‘animal waste’, het onnodig gebruik van proefdieren.

Proefdiervrije innovaties en kwaliteit en relevantie van proefdieronderzoek zijn belangrijke speerpunten van het ZonMw onderzoeksprogramma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD). In samenwerking met het expertisecentrum SYRCLE (Systematic Review Centre for Laboratory Experimention, Radboudumc) ondersteunt ZonMw sinds 2012 het gebruik van systematische literatuurstudies voor proefdieronderzoek. In de periode 2012 tot nu zijn met meer dan 1,4 miljoen euro 88 systematisch literatuurstudies gefinancierd en 21 workshops georganiseerd (ruim 385 deelnemers). SYRCLE verzorgde de workshops en ondersteunde de onderzoekers bij de opleiding en uitvoering. Na acht jaar was het tijd om de balans op te maken.

Impact op het proefdieronderzoek

Met de inzichten van de reviews maken onderzoekers andere en betere keuzen voor de opzet van hun onderzoek, de methoden en diermodellen die ze willen gaan gebruiken. Uit literatuuronderzoek blijkt namelijk dat er nog geregeld een verkeerd diermodel (bijvoorbeeld verkeerde stam) voor een onderzoeksvraag wordt gebruikt. De systematic reviews hebben ook invloed op de uitvoering en rapportage van het proefdieronderzoek. Onderzoekers die zo’n literatuuronderzoek uitvoerden, leggen bijvoorbeeld beter de kenmerken van dieren vast, rapporteren beter over de huisvesting, de gekozen behandeling en de rechtvaardiging van de keuze van het diermodel. Hoogwaardige tijdschriften zijn ook steeds meer bereid de reviews te publiceren en ze hebben steeds meer een hoge citatie-index.

Impact op de onderzoekers en hun vakgebieden

Onderzoekers die een systematic review uitvoeren met ondersteuning van SYRCLE kregen ook de kans om hun wetenschappelijke en interpersoonlijke vaardigheden verder te ontwikkelen. Ze keken na afloop vaak kritischer naar de kwaliteit en de ethische implicaties van hun eigen onderzoek en naar het preklinisch onderzoek in het algemeen. Ook collega’s en vakgenoten profiteerden van hun inzichten en kennis, zodat veranderingen in werkwijzen van onderzoeksteams mogelijk werden. In sommige gevallen leidde dit ertoe dat er geen diermodellen meer werden ingezet en was er meer oog voor proefdiervrije innovaties.
De meerwaarde van het uitvoeren van een systematisch literatuuronderzoek werd ook opgemerkt in de bredere onderzoekgemeenschap. Systematic reviews die door het programma MKMD waren gefinancierd hebben andere nationale en internationale onderzoekers aangezet om een systematisch literatuuronderzoek uit te gaan voeren en andere onderzoeksvragen te stellen.

Weerstand

Niet iedereen is overtuigd van het nut van systematic reviews. Er is hier en daar weerstand bij collega's, begeleiders, referenten en tijdschriftredacteuren. De huidige conventies en cultuur in de preklinische wetenschap lijken daarvoor de belangrijkste oorzaak te zijn. Meer voorlichting over het doel en de meerwaarde van deze reviews zou kunnen helpen. Toch zijn de meeste onderzoekers in het algemeen positief over hun literatuuronderzoek, hoewel een groot aantal zich niet had gerealiseerd hoeveel tijd zo'n project zou kosten. De steun die ze ontvingen van ZonMw en SYRCLE was daarom belangrijk.

Conclusie

Uit de casestudie naar 8 jaar financiering voor systematic reviews kunnen hoopvolle conclusies getrokken worden. Systematische literatuuranalyses voor proefdieronderzoek hebben een grote meerwaarde voor proefdieronderzoek en ander onderzoek. Ze dragen bij aan een grotere bewustwording rond betere kwaliteit van de opzet, uitvoering en rapportage van het onderzoek en de noodzaak tot grotere relevantie van onderzoek met proefdieren voor de mens. Onderzoekers die zo’n literatuuranalyse uitvoeren worden zich bewuster van de implicaties van proefdieronderzoek en proefdiervrije innovaties. Dit heeft bovendien een breder effect, naar bijvoorbeeld hun collega’s maar ook de vakgebieden waarin ze werken, zowel nationaal als internationaal.

Succes uitbouwen

Om dit succes verder uit te kunnen bouwen doen de betrokken onderzoekers een aantal aanbevelingen. Ze adviseren om ook afgestudeerden en promovendi toe te laten tot de financiering en de begeleiding door SYRCLE en kleine tot grote (met 10.000 of meer papers) systematic reviews mogelijk te maken. Met meer ondersteuning en financiering van ZonMw en SYRCLE zou de beschikbare financiering ook gerichter en efficiënter ingezet kunnen worden. En met meer voorlichting en bekendheid via workshops en in opleidingen kunnen systematic reviews een structureel onderdeel worden van onderzoek met proefdieren. De algemene conclusie is dat de module in de komende jaren voortgezet zou moeten worden met meer en meer diverse financieringsmogelijkheden.

Meer informatie

]]>
news-6459 Thu, 05 Nov 2020 10:05:40 +0100 Uitnodiging nominaties voor de Willy van Heumenprijs 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/uitnodiging-nominaties-voor-de-willy-van-heumenprijs-2021/ Het Willy van Heumenfonds gaat in 2021 opnieuw de Willy van Heumenprijs toekennen. De prijs is vastgesteld op € 15.000,-, naar eigen inzicht te besteden aan het welzijn van dieren. Voor wie

In aanmerking komen wetenschappers/onderzoekers die in de afgelopen twee jaar een afgerond onderzoek hebben gepubliceerd waarmee een substantiële bijdrage is geleverd aan het vervangen, verminderen of verfijnen van dierproeven (3V’S).

Uitnodiging voor Nominaties

Nomineer uzelf of een ander. Heeft u de perfecte kandidaat voor ogen? Lever dan vóór maandag 15 februari 2021 uw nominatie aan via het e-mailadres MKMD@zonmw.nl. Dit is het e-mailadres van het programmateam Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) van ZonMw. Dit programmateam ondersteunt het Willy van Heumenfonds en coördineert het ophalen van de aanmeldingen.

Procedure

Van elke kandidaat ontvangen wij graag de volgende drie onderdelen:

  • CV van maximaal 2 kantjes A4;
  • Een motivering van maximaal 350 woorden. De motivering dient te onderbouwen hoe dit gepubliceerde onderzoek bijdraagt aan of impact heeft op de 3V’s;
  • De publicatie van het onderzoek als PDF.

Uit alle inzendingen zal de wetenschappelijke adviesraad van het Willy van Heumenfonds een aanbeveling doen aan het bestuur met daarop drie kandidaten. Deze kandidaten worden door het bestuur op de hoogte  gesteld. Tevens zal het bestuur een persbericht met de nominaties verzenden. Hierna besluit het bestuur aan wie de prijs wordt toegekend. Dit wordt bekend gemaakt tijdens de prijsuitreiking die plaats vindt tijdens een nader te plannen bijeenkomst in het najaar van 2021.

Informatie

]]>
news-6373 Mon, 19 Oct 2020 08:37:28 +0200 Grootste studie ooit over wetenschappelijke integriteit van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/grootste-studie-ooit-over-wetenschappelijke-integriteit-van-start/ De National Survey on Research Integrity (NSRI) wordt vanaf 15 oktober verspreid onder bijna 40.000 onderzoekers in Nederland. De enquête is daarmee niet alleende grootste studie wereldwijd over wetenschappelijke integriteit, maar ook de eerste studie diezich richt op de hele onderzoeksgemeenschap, in alle disciplines, in Nederland. Het onderzoek beoogt een zo nauwkeurig en volledig mogelijk beeld te schetsen van factorenen ontwikkelingen die wetenschappelijke integriteit kunnen bevorderen of tegenwerken, zoalsopen science-beleid, onderlinge concurrentie, vertrouwen in gepubliceerde bevindingen,werkdruk, alsmede bedenkelijke en verantwoorde onderzoekspraktijken.

"We leven in een tijd waarin de resultaten van wetenschappelijk onderzoek essentieel zijn ombeslissingen te nemen die van invloed zijn op de volksgezondheid en de welvaart van onsland", zegt professor Lex Bouter, projectleider van het NSRI. "Er staat veel op het spel, en hetis absoluut noodzakelijk dat degenen die op wetenschap moeten vertrouwen, ook onzeonderzoekspraktijken kunnen vertrouwen."

De NSRI is een van de projecten van het Bevorderen van Verantwoorde Onderzoekspraktijken (BVO)programmavoor 'onderzoek naar onderzoek', en wordt gefinancierd door ZonMw, Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)en hun partners. ZonMw, NWO en hun partners investeren in vijf jaar in totaal 3,8 miljoen euro inde vier pijlers van het BVO-programma, waarvan de NSRI er één is.

De BVO-website: “Door middel van de NSRI krijgen we inzicht in de aard en de oorzaken van twijfelachtigeonderzoekspraktijken. De uitkomsten worden gebruikt om onderbouwd verbeteringen door te kunnen voeren.

”Waarom wetenschappelijke integriteit -en waarom nu?"


Anders dan ethiek, verwijst wetenschappelijke integriteit in het algemeen naar de principes en normen die tot doel hebben de validiteit en geloofwaardigheidvan onderzoek te waarborgen", aldus Gowri Gopalakrishna, de postdoc-onderzoeker van het NSRI-team. "Het is niet alleen in Nederland,  maar  ook  wereldwijd  een  urgent  onderwerp  geworden,  zeker  met  dehuidige beweging naaropen science".

Versneld  wetenschappelijk  publiceren  tijdens  de  Covid-19-pandemie  is  een  voorbeeld  dat Bouter,  Gopalakrishna  en  hun  team  hebben  aangehaald  als  reden  om wetenschappelijke integriteit onder de aandacht van onderzoekers te brengen, waarbij zij opmerkten dat de eerste vier  maanden  van  de  pandemie  resulteerden  in  veel  meer  gerelateerde  wetenschappelijke publicaties dan bijvoorbeeld in 2003 met het uitbreken van SARS.

Meer informatie
 

]]>
news-6097 Tue, 01 Sep 2020 12:07:00 +0200 Proefdiervrije innovaties voor beter COVID-19 onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/proefdiervrije-innovaties-voor-beter-covid-19-onderzoek/ Met financiering van het ministerie van VWS starten deze zomer 40 onderzoeksprojecten naar de coronapandemie en de gevolgen ervan. Er is snel en veel kennis nodig over het SARS-CoV-2 virus en de ziekte COVID-19. Proefdiervrije modellen kunnen daarbij helpen omdat de resultaten beter vertaalbaar zijn naar de mens en sneller resultaten op kunnen leveren. Vijf projecten gaan daarom aan de slag met proefdiervrij onderzoek. In april van dit jaar stelde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 40 miljoen euro beschikbaar aan ZonMw en NWO voor onderzoek naar de coronapandemie en de gevolgen ervan voor onze samenleving, zoals de ziekte COVID-19. De onderzoeksresultaten moeten zo snel mogelijk beschikbaar komen voor iedereen die daar belang bij heeft: artsen en verpleegkundigen, landelijke en gemeentelijke overheden, hulpverleners en burgers. Met proefdiervrije innovaties kan onderzoek beter en sneller gedaan worden omdat de resultaten beter vertaalbaar zijn naar de mens. En dat is juist nu van levensbelang. De commissie van het ZonMw-onderzoeksprogramma ‘Meer Kennis met Minder Dieren’ stelde daarom extra geld beschikbaar om onderzoek met dergelijke proefdiervrije innovaties binnen het onderzoeksprogramma COVID-19 mogelijk te maken en selecteerde vijf projecten.  “Ik ben trots op de geleverde prestatie van alle betrokkenen, aanvragers en beoordelaars, omdat er in korte tijd heel veel werk is verzet” zegt Dick Tommel, voorzitter van de commissie Meer Kennis met Minder Dieren.

Stichting Proefdiervrij

Ook Stichting Proefdiervrij stelde budget beschikbaar voor deze subsidieoproep. “Voor onderzoek naar COVID-19 worden veel dierproeven gedaan. Dat gaan we hoogstwaarschijnlijk terugzien in de cijfers”, zegt Debby Weijers van Proefdiervrij, “We willen met dit initiatief graag bijdragen aan COVID-19-onderzoek zonder dierproeven. Juist voor deze ziekte – en vergelijkbare ziekten in de toekomst – hopen we veel te bereiken met humane modellen. Deze modellen laten namelijk nauwkeuriger zien hoe de ziekte verloopt bij mensen. Ook kunnen we met humane modellen onderzoek personaliseren: door bijvoorbeeld stamcellen of computersimulaties gebaseerd op patiëntdata te gebruiken. Zo kunnen we beter onderzoeken waarom het virus bepaalde groepen zieker maakt dan andere groepen. Diermodellen gaan geen antwoord geven op deze en andere vragen”.

Voorbeeldprojecten

In deze speciale ronde, ingebed in de COVID-19 subsidieoproepen, zijn 5 projecten geselecteerd die breder gebruik van bestaande proefdiervrije innovaties of de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije innovaties mogelijk gaan maken.

Een pufje heparine tegen besmetting met corona? – Theo Geijtenbeek (Amsterdam UMC)

Professor Theo Geijtenbeek, hoogleraar Moleculaire en Cellulaire Immunologie aan het Amsterdam UMC, gaat het onderzoek leiden naar de mogelijk preventieve werking van het antistollingsmiddel laag moleculair gewicht heparine tegen SARS-CoV-2. COVID-19 patiënten krijgen nu al direct bij ziekenhuisopname heparine toegediend door middel van injecties om bloedstolsels te voorkomen. Maar Geijtenbeek en zijn groep ontdekten dat dit middel ook de binding van het virus aan cellen blokkeert en daardoor infectie voorkomt. Zij willen nu onderzoeken of het inhaleren van heparine preventief kan werken zodat bijvoorbeeld zorgpersoneel zich met een heparine-inhalatie kan beschermen tegen besmetting. De eerste stap in het onderzoek is innovatief, zegt een trotse Geijtenbeek. Vrijwilligers worden gevraagd heparine te inhaleren via de neus. Vervolgens halen de onderzoekers wat cellen van het neusslijmvlies weg (zoals bij een coronatest) en stellen die cellen vervolgens bloot aan het virus om de antivirale werking van heparine te onderzoeken. Geijtenbeek: “We willen dit op deze manier doen om dierproeven te vermijden en eerder naar de klinische fase kunnen gaan. En tijd is belangrijk bij deze pandemie”. Daarnaast zal de onderzoeksgroep gebruik maken van een dynamisch humaan celmodel om de werking van heparine op infectie van het coronavirus verder te kunnen onderzoeken.

Een breed toepasbaar dynamisch celmodel – Robbert Rottier (Sophia Kinderziekenhuis)

Een dynamisch celmodel is een onderzoeksopzet waar ook het consortium onder leiding van Robbert Rottier, senior-onderzoeker bij de longafdeling van het Sophia Kinderziekenhuis, mee aan de slag gaat. Voor het huidige corona-onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van statische longsystemen. Het nadeel van deze modellen is dat ze maar in beperkte mate de werking van longcellen in een mens nabootsen. Daarom gaat het team van Rottier samen met professor Roman Truckenmüller van de Universiteit Maastricht, en het MERLN instituut een gesloten dynamisch systeem maken. Ze zullen een bestaande bioreactor gebruiken om tegelijkertijd menselijke cellen te kweken van zowel het epitheel van luchtwegen als van bloedvaten. Door er ‘microfluids’ doorheen te sturen ontstaat een dynamisch systeem. Daarmee kan het ontstaan en verloop van virale infecties zoals COVID-19 beter bestudeerd worden. Door de samenwerking met Truckenmüller, expert op het gebied van nanotechnologie en biochips, en het MERLN instituut kan dit systeem ook snel op commerciële schaal gemaakt worden en beschikbaar gesteld worden aan laboratoria. Het team werkt ook aan een protocol zodat het model zonder extra training toegepast kan worden. Volgens Rottier heeft het werken aan proefdiervrije innovaties bijkomende voordelen: “Sinds we aan dit soort innovaties werken, zoeken we binnen de onderzoeksgroep steeds meer naar alternatieven en is bij ons het gebruik van proefdieren gedaald”.

Humane celmodellen combineren met genetische kenmerken – Jeffrey Beekman (UMC Utrecht)

Het werken aan proefdiervrije innovaties kan onderzoekers bewuster maken van manier waarop zij onderzoek doen. Dat ondervond ook professor Jeffrey Beekman, hoogleraar cellulaire ziektemodellen aan het UMC Utrecht: “Hiervoor was ik nog niet zo bezig met proefdiervrij onderzoek, de subsidieoproep en het schrijven van de aanvraag hebben me daar bewuster van gemaakt. Ik heb nu nog meer oog voor de materialen waar ik mee werk, zoals de menselijke cellen die afkomstig zijn van individuen en het serum dat ik gebruik om de cellen te laten groeien. Die zijn vaak van dierlijke oorsprong.” Voor onderzoek naar COVID-19 gaan Beekman en zijn onderzoeksteam celmodellen inzetten om te bestuderen hoe in vivo de corona-infectie op verschillende organen inwerkt: bovenste luchtwegen (neus), onderste luchtwegen (longen), darmen en nieren. “Door deze modellen te combineren met de unieke genetische kenmerken van de donoren van deze cellen, kun je de verschillende weefsels vergelijken en op het spoor komen van factoren die van invloed zijn op de effecten van het coronavirus en op de werkzaamheid van medicijnen”, vertelt Beekman, “dat is juist in het geval van COVID-19 belangrijk omdat het virus verschillende organen aantast”.

Microchips als mini-patiënt met COVID-19 – Andries van der Meer (Universiteit Twente)

Hoe kun je een COVID-19 patiënt nabootsen zodat je kunt onderzoeken waarom sommige patiënten bloedstollingen ontwikkelen? Dat was de vraag waarmee Andries van der Meer, onderzoeker Toegepaste Stamcel Technologie aan de Universiteit Twente, en zijn team aan de slag gaan. 10-30% - van de mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis terecht komen ontwikkelen bloedstollingen. Daardoor heeft juist deze groep mensen een veel slechtere prognose. De basis voor het project is een door de Universiteit Twente ontwikkeld model van minibloedvaten op een microchip. Door aan dit model bloedplasma van patiënten toe te voegen, hopen Van der Meer en zijn team modellen van COVID-19 patiënten te kunnen ontwikkelen. Met deze modellen kan het ontstaan van bloedstollingen nagebootst worden. Om dit mogelijk te maken zochten ze de samenwerking met Saskia Middeldorp, hoogleraar Inwendige Geneeskunde van het Amsterdam UMC en Christine Mummery, hoogleraar Ontwikkelingsbiologie van het LUMC. Voor het onderzoek is het essentieel dat er materiaal van verschillende patiënten, met en zonder COVID-19, gebruikt wordt. Want waarom heeft de ene COVID-19 patiënt wel last van deze stolsels en zuurstofgebrek en andere niet? Deze individuele modellen functioneren als mini-patiënten waarop in een tweede fase behandelingen en medicijnen getest kunnen worden.
Voor Van der Meer is het gebruik van deze humane modellen een logische stap: “De technologie heeft zich de afgelopen 5 á 10 jaar zo ontwikkeld dat we nu modellen kunnen maken die dicht bij de mens staan en daardoor ook weer een snelle ‘turn-over’ kunnen maken naar patiënten. De reflex om bij medisch onderzoek diermodellen in te zetten is diepgeworteld. Maar met het extra gereedschap dat we nu hebben kunnen we spannende dingen doen die meerwaarde hebben en proefdiervrij zijn”.   

Beter inzicht in longschade door COVID-19 – Pieter Hiemstra (LUMC)

Patiënten herstellen langzaam van COVID-19 en het lijkt erop dat zowel het virus zelf als de reactie van het afweersysteem op het virus schade veroorzaakt aan de longblaasjes. Hoe reageren de cellen die de luchtwegen en longblaasjes bekleden, de epitheelcellen, op het virus en hoe draagt die reactie bij aan de longschade? Dat zijn de vragen waarmee Pieter Hiemstra, hoogleraar Celbiologie en Immunologie van Longziekten samen met collega’s van het LUMC, aan de slag gaat. Voor het onderzoek gaat het team gebruik maken van beproefde humane celmodellen, organoïden en conventionele kweekmodellen. In de eerste fase worden van onder andere de neus en de longblaasjes epitheelcellen gekweekt om te kijken wat het virus doet met de verschillende celtypen.

]]>
news-5839 Wed, 24 Jun 2020 09:19:13 +0200 Zes onderzoekers beloond met hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zes-onderzoekers-beloond-met-hoogste-onderscheidingen-in-de-nederlandse-wetenschap-2/ Zes wetenschappers ontvangen dit jaar de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap. Dit jaar ontvangen prof. dr. Nynke Dekker, prof. dr. ir. Jan van Hest, prof. dr. Pauline Kleingeld en prof. dr. Sjaak Neefjes de Spinozapremie. Prof. dr. Linda Steg en prof. dr. Ton Schumacher krijgen de Stevinpremie. De laureaten krijgen ieder 2,5 miljoen euro, te besteden aan wetenschappelijk onderzoek en activiteiten met betrekking tot kennisbenutting. De onderzoekers ontvangen de premie voor hun uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk. Bij beide premies staat de kwaliteit van de onderzoeker voorop; waar bij de Spinozapremie de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken, honoreert de Stevinpremie in de eerste plaats de maatschappelijke impact.

Uitreiking premies in september 2020

De feestelijke uitreiking van de Spinozapremies en Stevinpremies vindt plaats op woensdag 30 september. Tijdens de uitreiking geven de Spinoza- en Stevinlaureaten inzicht in de inhoud van hun onderzoek en wordt duidelijk waarvoor ze de premie willen inzetten.

Meer informatie

Bron: NWO

]]>
news-5585 Fri, 17 Apr 2020 15:00:00 +0200 Start onderzoeksprogramma COVID-19 (‘second wave’) https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/start-onderzoeksprogramma-covid-19-second-wave/ Door de aanzienlijke impact van de coronacrisis is er een grote behoefte aan medische en maatschappelijke oplossingen en antwoorden. Daarom start ZonMw in opdracht van VWS en samen met NWO en in aanvulling op de ‘first wave’ binnenkort met het onderzoeksprogramma COVID-19. Dit programma heeft als doel bij te dragen aan het bestrijden van de gevolgen van het coronavirus (COVID-19) op korte en langere termijn en nieuwe kennis genereren over preventie, behandeling, herstel van deze infectieziekte en bredere maatschappelijke vraagstukken daarover. Het programma zal naar verwachting eind april openen voor indiening. Gezien de grote belangstelling voor onderzoek naar de coronacrisis, willen we alvast inzicht geven in de voorziene hoofdlijnen van het programma.

Subsidiemogelijkheden voor onderzoek naar coronavirus (COVID-19)

Het programma wordt gefinancierd door de ministeries van VWS en OCW en door NWO. Er is een budget van € 27 miljoen beschikbaar voor subsidies aan onderzoeks- en praktijkprojecten. In dit nieuwe programma zal ruimte zijn voor verschillende typen onderzoek (van fundamenteel tot actie-onderzoek). Naast nieuwe kennis en praktische oplossingen om de negatieve gevolgen van de pandemie te beperken is onderzoek nodig om te leren van de negatieve en positieve ervaringen, zowel nu als op de langere termijn.

Drie grote aandachtsgebieden voorzien in dit COVID-19 onderzoeksprogramma

Het programma zal zich richten op drie grote aandachtsgebieden:

  1. Voorspellende diagnostiek en behandeling
  2. Zorg en preventie, inclusief transmissie
  3. Maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis en de maatregelen daartegen

Nadere duiding van de aandachtsgebieden volgt bij bekendmaking van het programma (zie tijdschema).
Op dit moment wordt voor elk aandachtsgebied een expertpanel geformeerd van diverse experts uit het veld. Deze panels bestaan uit wetenschappelijke en praktijk-experts. De panels hebben als taak om binnen hun aandachtsgebied onderzoeksonderwerpen (of thema’s) te prioriteren.

Aanpak

Voor ieder aandachtsgebied stelt ZonMw op drie werkwijzen subsidies beschikbaar:
Zo is er de ultra snelle werkwijze via welke subsidie beschikbaar is voor vragen die zeer urgent moeten wordt opgepakt, ook omdat de antwoorden nodig zijn voor de bestrijding in deze fase van de pandemie. Voor deze werkwijze wordt zo spoedig mogelijk op uitnodiging ingediend. Een tweede werkwijze betreft thematische, bottom-up rondes voor onderzoeksvoorstellen. Als derde werkwijze zijn er de zogenoemde beleids-en praktijkimpulsen gericht op kleine projecten en studies. Deze is gericht op het (snel en kort) oppakken van concrete beleidsvragen en het geven van praktijkimpulsen.

Naar verwachting kunt u eind april op de ZonMw-subsidiekalender meer gedetailleerde informatie vinden over het COVID-19 programma.

Tijdschema

  • Eind april is de programmatekst van het gehele programma gereed.
  • De bekendmaking van het programma zal plaatsvinden via een nieuwsbericht eind april/begin mei.
  • De honoreringen van de urgente onderzoeksvragen worden eind mei bekendgemaakt.
  • Openstelling van de thematische subsidierondes is eind april/begin mei.

Meer informatie

]]>
news-5580 Thu, 16 Apr 2020 11:46:34 +0200 Start eerste projecten met creatieve oplossingen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/start-eerste-projecten-met-creatieve-oplossingen/ Onlangs heeft ZonMw een oproep gedaan om creatieve oplossingen in te sturen voor problemen die zijn ontstaan door het coronavirus (COVID-19). Er zijn enorm veel ideeën binnengekomen. En de eerste 18 projecten gaan van start. Hier zit een aantal projecten bij die interessant zijn voor mensen met een beperking. Introductie van de Special Olympics‘Scoor Je Pr! App’ in VG zorginstellingen

De ‘Scoor je PR!’ app is ontwikkeld (https://specialolympics.nl/2019/scoor-je-pr/) om een inactieve en ongezonde leefstijl aan te pakken. De app stimuleert mensen met een verstandelijke beperking om te bewegen door middel van instructiefilmpjes.

Oefenkit thuisrevalidatie voor patiënten met een neurologische aandoening op leeftijd met een verminderde handfunctie

Dit project ontwikkelt een handboek met oefeningen en objecten waarmee de oefeningen thuis gedaan kunnen worden. Zo kunnen oudere patiënten met een neurologische aandoening en verzwakte handfunctie direct aan de slag.

Eenzaamheid te lijf

Webish ontwikkelde een video-oplossing die op ieder apparaat met een internetverbinding gebruikt kan worden, zonder dat je eerst software moet downloaden. Dit zorgt voor laagdrempelig gebruik en is toegankelijker voor mensen die nu in een (digitaal) isolement zitten. 

DIT verzorgt DIY, zinvolle dagbesteding thuis

Het idee is om vogelhuisjes, verticale minituintjes, plantenbakken enzovoort in ‘Do It Yourself (DIY)’ pakketten aan te bieden aan mensen die geen dagbesteding meer hebben. Zo kunnen ze thuis aan de slag.

EMDR-Remote: EMDR via beeldbellen

Dit project ontwikkelt een oplossing voor EMDR op afstand.


Meer informatie

 

]]>
news-5569 Tue, 14 Apr 2020 15:22:49 +0200 Eerste gehonoreerde onderzoeksprojecten subsidieregeling COVID-19 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eerste-gehonoreerde-onderzoeksprojecten-subsidieregeling-covid-19/ Op korte termijn starten acht projecten die direct effect hebben op het verloop van de uitbraak van het coronavirus (COVID-19) en de volksgezondheid. Dit is het eerste resultaat van de opdracht van het ministerie van VWS aan ZonMw om acuut onderzoek te financieren met directe impact op de huidige corona pandemie. Hoogste prioriteit, snelle actie nodig

Door een expert panel zijn onderwerpen geïnventariseerd en geprioriteerd. Acht onderwerpen hebben de hoogste prioriteit gekregen omdat ze mogelijk direct effect hebben op de volksgezondheid. Vervolgens zijn gericht onderzoekers gevraagd een onderzoeksvoorstel in te dienen op deze onderwerpen. Gezien de noodzaak om snel te handelen, is gekozen voor deze (zeer) korte aanvraagprocedure die resulteerde in het toekennen van subsidies aan deze acht onderzoeken. In totaal is een budget van € 5,5 miljoen hiervoor beschikbaar gesteld.

Gehonoreerde projecten

De projecten die een incidentele subsidie ontvangen, hebben de volgende onderwerpen:

  • Onderzoek naar onder andere het verloop van de ziekte, langetermijnprognose, kruisreactiviteit, her-infectie, en het verloop van immuunrespons over de tijd in relatie tot prognose. Hiertoe wordt een cohort gevolgd van personen die hersteld zijn van COVID-19 (RECoVERED studie);
  • Onderzoek naar dragerschap, ziektelast en transmissie van en naar kinderen (CoKids studie);
  • Onderzoek op het gebied van ziekenhuisepidemiologie ter ondersteuning van infectiepreventiemaatregelen (COCON studie);
  • Een farmacotherapeutische trial met anakinra bij COVID-19-patiënten op de intensive care (ANACOR-IC);
  • Het in kaart brengen van virusevolutie, verspreiding en transmissie via sequencing om verspreidingsroutes te voorspellen;
  • Sociaalwetenschappelijk onderzoek naar de impact van sociale isolatie op kwetsbare populaties en welke steun kwetsbare groepen hierbij nodig hebben;
  • Trial van chloroquine en hydroxychloroquine-behandeling in patiënten die opgenomen zijn met matige tot ernstige COVID-19 (ARCHAIC studie);
  • Medicijnontwikkeling: studies naar veiligheid en werkzaamheid van antilichamen tegen het coronavirus.

Vrijwel alle projecten zijn samenwerkingsverbanden van meerdere universitair medische centra, universiteiten en andere onderzoeksinstellingen. Het is van belang dat zij zo snel mogelijk kunnen starten. Uitgebreidere projectinformatie volgt op www.zonmw.nl/corona-onderzoek.

Actie- en onderzoeksprogramma COVID-19 en andere subsidiemogelijkheden

Naast de al verstrekte incidentele subsidies zijn er meer subsidiemogelijkheden. Om te voldoen aan de grote vraag naar oplossingen en antwoorden, start ZonMw in opdracht van VWS en samen met NWO binnenkort met het onderzoeksprogramma COVID-19. Dit programma is gericht op voorkomen of verminderen van negatieve effecten van de COVID-19-pandemie, bestrijden van de pandemie en de maatschappelijke dynamiek als gevolg van de pandemie. Vanuit dit programma gebruiken we verschillende subsidiemechanismen, waaronder ook meer open subsidieoproepen. Deze oproepen worden geplaatst op de ZonMw-subsidiekalender. Meer informatie volgt hierover in april.

Naast deze initiatieven, liep in de afgelopen tijd ook een regeling gericht op kleine projecten met praktische oplossingen voor tekorten aan materiaal en andere praktische problemen in en buiten ziekenhuizen. Daarnaast werd de SET-regeling uitgebreid. Beide regelingen zijn inmiddels weer gesloten. Ook ging het implementatienetwerk Virus Outbreak Data Access Network (VODAN) van start.

Belangrijk: Open access publicaties, juist in deze tijd

Alle publicaties voortkomend uit wetenschappelijk onderzoek dat geheel of gedeeltelijk is gesubsidieerd binnen deze regeling dienen onderzoekers onmiddellijk (zonder embargo) Open Access beschikbaar te stellen met een open licentie. Zo delen we zo snel mogelijk nieuwe kennis die kan bijdragen aan de verbetering van de volksgezondheid omtrent COVID-19. Onderzoeksresultaten die geproduceerd worden binnen dit programma dienen bovendien gedeeld te worden in lijn met de Joint statement on sharing research data and findings relevant to the novel coronavirus (nCoV) outbreak.

Meer informatie over ZonMw en het coronavirus

]]>
news-5564 Tue, 14 Apr 2020 10:41:37 +0200 NWO past planning Talentprogramma’s aan wegens coronacrisis https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-past-planning-talentprogrammas-aan-wegens-coronacrisis/ NWO heeft de planning van de Talentprogramma’s Rubicon, Veni, Vidi en Vici aangepast. Op deze manier kan NWO waarborgen dat aanvragers van financiering over een gelijk speelveld blijven beschikken en dat transparante en zorgvuldige beoordeling mogelijk blijft. NWO vindt aanpassing van de planning noodzakelijk. Alle betrokkenen bij het aanvraag- en beoordelingsproces hebben daardoor voldoende tijd en ruimte om hun werk te doen. Niet alleen de beschikbaarheid van aanvragers maar ook die van referenten van onderzoeksvoorstellen en leden van beoordelingscommissies staat onder druk door de maatregelen die zijn ingesteld vanwege het coronavirus. Ook moeten NWO-medewerkers het proces op een adequate manier kunnen begeleiden.

Meer informatie

]]>
news-5510 Tue, 31 Mar 2020 14:19:11 +0200 Nieuwe deadline ZonMw Open Competitie fase projectidee: 16 juni 2020 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-deadline-zonmw-open-competitie-fase-projectidee-16-juni-2020-1/ ZonMw verruimt de deadline voor het indienen van een projectidee voor de lopende ronde van ZonMw Open Competitie van 16 april naar 16 juni 2020. Daarmee zal ook de doorlooptijd van de subsidieronde langer worden. Wij zullen op korte termijn een herzien tijdpad voor de ronde 2020 publiceren op onze website. In de huidige situatie, als gevolg van de Coronacrisis, wordt er veel gevraagd van iedereen, zeker in de medische sector. Dat betekent dat als gevolg van de maatregelen die ZonMw heeft genomen, de deadlines voor de lopende subsidierondes zijn verruimd.

Meer informatie

]]>
news-5490 Thu, 26 Mar 2020 18:18:16 +0100 Extra geld voor creatieve oplossingen coronavirus (COVID-19) https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/extra-geld-voor-creatieve-oplossingen-coronavirus-covid-19/ Het ministerie van VWS stelt extra geld beschikbaar om creatieve oplossingen te faciliteren met betrekking tot het coronavirus (COVID-19). De pandemie heeft een grote impact op de zorg en samenleving. Op korte termijn zijn daarom oplossingen nodig voor praktische problemen in en buiten ziekenhuizen.

UPDATE 14-04-2020: deze regeling is inmiddels gesloten. Indienen is niet meer mogelijk.

Praktische uitdagingen

De komende weken en maanden leidt de coronacrisis tot allerlei praktische uitdagingen in de zorg en de samenleving. De vraag is hoe we in deze tijd goede zorg en ondersteuning kunnen blijven bieden. Praktische uitdagingen zijn bijvoorbeeld tekorten aan bepaalde materialen in ziekenhuizen, maar ook de zorg en ondersteuning aan kwetsbare mensen. Ook staan onze zorg- en hulpverleners voor de uitdaging om hun werk zo goed mogelijk te kunnen blijven doen.

Creatieve oplossingen

Creatieve oplossingen zijn nodig voor praktische technologische zaken in de (ziekenhuis)zorg, zoals medische hulpmiddelen. Anderzijds zijn er oplossingen nodig om kwetsbare groepen en hun zorg- en hulpverleners te helpen bij het bieden van de juiste zorg en ondersteuning.

Bedrijven of organisaties die een creatieve oplossing willen uitwerken of uitvoeren komen in aanmerking voor ofwel een startimpuls of een projectimpuls. Daarbij gaat het om oplossingen die buiten reguliere zorg- en welzijnsactiviteiten vallen. Een belangrijke voorwaarde voor deze projectimpuls is dat de creatieve oplossing voorziet in de behoefte van de doelgroep, zoals ziekenhuispersoneel. Dit moet blijken uit de samenstelling van het projectteam.

Financiële impuls aanvragen

Er zijn twee financiële impulsen beschikbaar.

  1. Een startimpuls van maximaal € 7.500,- (inclusief BTW). Deze impuls is bedoeld voor het uitwerken en eventueel toepassen of piloten van een idee.
  2. Een projectimpuls van € 7.500,- tot € 15.000,- (inclusief BTW). Belangrijke voorwaarde voor deze projectimpuls is dat de creatieve oplossing voorziet in de behoefte van de doelgroep.

Alle in Nederland gevestigde rechtspersonen kunnen een offerte indienen die past binnen de kaders van deze regeling.

Meer informatie

Kijk voor meer informatie, de aanvraagprocedure en de voorwaarden op de pagina Creatieve oplossingen aanpak coronavirus (COVID-19).

]]>
news-5462 Thu, 19 Mar 2020 08:26:35 +0100 Replicatiestudies derde ronde: belangrijk onderzoek opnieuw doen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/replicatiestudies-derde-ronde-belangrijk-onderzoek-opnieuw-doen/ Voor de derde keer financieren NWO en ZonMw projecten waarmee onderzoek van anderen opnieuw wordt uitgevoerd. Ditmaal gaat het om zeven studies uit de gezondheids-, sociale en geesteswetenschappen. Door financiering van replicatie willen NWO en ZonMw bijdragen aan het vergroten van transparantie van onderzoek en aan de kwaliteit van het rapporteren van resultaten. Het gaat hier om ‘hoeksteenonderzoek’ waarvan de resultaten in het verleden de basis vormden voor vervolgonderzoek of een belangrijke plaats hebben ingenomen in onderwijs, beleidsvorming of het publieke debat.

Meer informatie

]]>
news-5409 Thu, 05 Mar 2020 08:05:10 +0100 Partnership Humane Meetmodellen 2.0: voor gezondheidsonderzoek naar ziekte en preventie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/partnership-humane-meetmodellen-20-voor-gezondheidsonderzoek-naar-ziekte-en-preventie/ NWO-domein Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW), de Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF), ZonMw en Topsector Life Sciences & Health (LSH; Health~Holland) stellen gezamenlijk 5,55 miljoen euro beschikbaar voor de ontwikkeling en validatie van humane meetmodellen. Binnen het onderzoeksprogramma wordt via publiek-private samenwerkingen bijgedragen aan effectiever gezondheidsonderzoek voor de mens dat minder afhankelijk wordt van proefdieronderzoek. Achtergrond

Miljoenen mensen moeten dagelijks omgaan met de consequenties van ernstige en soms levensbedreigende ziekten. NWO-domein TTW, de SGF, ZonMw en Topsector LSH willen bijdragen aan een beter en langer gezond leven voor iedereen. Wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld naar betere behandelingen, is van cruciaal belang. De verwachting is dat onderzoekmodellen die gebaseerd zijn op humaan materiaal zoals cellen en weefsels of computermodellen gebaseerd op humane data de situatie in de mens beter benaderen dan proefdiermodellen doen. Hoe meer een onderzoek model vergelijkbaar is met de situatie in de mens, hoe sneller en gerichter de onderzoeksresultaten toegepast kunnen worden in de praktijk.

In dit kader hebben de SGF, NWO-domein TTW, ZonMw en Topsector LSH een programma Humane meetmodellen opgezet. In 2019 heeft een eerste financieringsronde binnen dit programma plaatsgevonden, getiteld ‘Humane meetmodellen: op naar betere humane meetmodellen’. Begin maart 2020 opent een nieuwe financieringsronde getiteld ‘Humane meetmodellen 2.0: voor gezondheidsonderzoek naar ziekte en preventie’.

Doel

Het doel van het programma Humane meetmodellen is om de ontwikkeling van nieuwe, efficiëntere humane meetmodellen voor gezondheidsonderzoek te stimuleren, om hiermee de toepasbaarheid van onderzoeksresultaten voor de mens te verbeteren en te versnellen. De focus van de tweede call binnen dit programma ligt op de ontwikkeling van humane meetmodellen voor onderzoek naar ziekte en/of voor preventie van ziekte (inclusief toxiciteitsonderzoek). De resultaten moeten toepasbaar zijn voor meerdere ziekten dan wel impact hebben op meerdere patiëntgroepen.

Call for proposals

Begin maart 2020 wordt op deze website een call geopend voor onderzoeksvoorstellen die bijdragen aan het doel van het programma. Afhankelijk van het type onderzoek (fundamenteel, industrieel of experimenteel) en de bijdragen van private en publieke partijen binnen het samenwerkingsproject, kan per onderzoek tussen 0,5 en 1 miljoen euro financiering worden aangevraagd.

Aanvragen kunnen worden ingediend tot medio juni 2020 door een consortium bestaande uit minimaal twee onderzoeksorganisaties en minimaal twee private partijen. Meer informatie over de voorwaarden en beoordelingsprocedure wordt beschikbaar gesteld in de call for proposals.

Netwerkbijeenkomst

Door de maatregelen rondom de uitbraak van het Corona-virus kan de informatie- en netwerkbijeenkomst op 2 april helaas niet doorgaan. We volgen de ontwikkelingen de komende weken en zullen zodra het mogelijk is een alternatieve datum prikken voor de bijeenkomst. Uiteraard zullen wij u hierover via onze website en social media informeren.

Meer informatie

]]>
news-5383 Wed, 26 Feb 2020 11:10:51 +0100 UITGESTELD: Startbijeenkomst op 1 april: embryomodellen en erfelijke ziekten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/uitgesteld-startbijeenkomst-op-1-april-embryomodellen-en-erfelijke-ziekten/ De startbijeenkomst PSIDER gaat niet door in verband met de maatregelen omtrent het coronavirus. Geïnteresseerden kunnen zich nog steeds aanmelden (tot uiterlijk 11 mei) om op de hoogte te worden gehouden. In maart opent ZonMw twee subsidierondes over embryomodellen en erfelijke aandoeningen. Op woensdag 1 april vindt de startbijeenkomst plaats in Den Haag. Dit betreft een ronde voor multidisciplinaire consortia, waarin medisch-biologische onderzoekers uit verschillende disciplines samenwerken met alfa- en gammawetenschappers. Ten tweede wordt een subsidieoproep gepubliceerd voor ethisch onderzoek naar de morele aanvaardbaarheid van het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor onderzoek.

ZonMw heeft opdracht gekregen van het ministerie van VWS om een subsidieprogramma uit te voeren over embryomodellen en organoïden, Pluripotent Stem cells for Inherited Diseases and Embryonic Research (PSIDER). Binnen dit programma is specifiek aandacht voor ethische, maatschappelijke en juridische vraagstukken. Samenwerking tussen verschillende biomedische en alfa- en gammawetenschappelijke disciplines kan antwoord geven op deze vraagstukken.

Onderzoek naar embryo’s roept vragen op in onze maatschappij. In Nederland is het niet toegestaan om menselijke embryo’s speciaal tot stand te brengen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek. Het programma zet daarom in op onderzoek met pluripotente stamcellen om: 

  • alternatieve modelsystemen te ontwikkelen voor onderzoek met menselijke embryo’s;
  • kennis te verwerven voor de behandeling van ernstige erfelijke ziekten.

Subsidierondes

In maart opent ZonMw twee subsidierondes. Dit betreft een ronde voor multidisciplinaire consortia, waarin medisch-biologische onderzoekers uit verschillende disciplines samenwerken met alfa- en gammawetenschappers. Ten tweede wordt een subsidieoproep gepubliceerd voor ethisch onderzoek naar de morele aanvaardbaarheid van het tot stand brengen van niet-levensvatbare embryo’s voor onderzoek.

Startbijeenkomst

Op woensdag 1 april organiseert ZonMw een startbijeenkomst voor dit programma. Het doel van deze bijeenkomst is enerzijds om informatie te geven over de opzet en de geplande subsidierondes van het programma. Daarnaast is er ruime gelegenheid voor onderzoekers uit verschillende disciplines om met elkaar in contact te komen en een multidisciplinair consortium op te zetten.

Aanmelden kan via het aanmeldformulier. Kijk voor meer informatie op de website en neem voor inhoudelijke vragen contact op met translational@zonmw.nl  

]]>
news-5365 Thu, 20 Feb 2020 10:30:33 +0100 Wetenschap begint met verwondering https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wetenschap-begint-met-verwondering/ Kan iedereen straks gezond honderd jaar oud worden? Gaat de mens op vakantie naar Mars? Welke problemen kan de supercomputer oplossen? Met de ‘Stel je voor’ – publiekscampagne stelt de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) de komende 2 jaar verschillende vragen aan het publiek om zich over te verwonderen. Elke nieuwe uitvinding begint namelijk met een vraag, met de wil om te weten hoe iets zit. We leren door nieuwsgierig te blijven en niets als vanzelfsprekend te beschouwen. Op hun beurt leiden ontdekkingen in de wetenschap ook tot verbazing, vanwege verrassende nieuwe inzichten of ontwikkelingen die we altijd voor onmogelijk hielden. Het zijn vondsten die uiteindelijk weer leiden tot nieuwe vragen.

Thema: Ziekten en gezondheid

De Nationale Wetenschapsagenda wil via het beantwoorden van deze vragen de wetenschap op een laagdrempelige manier onder de aandacht brengen en zo het vertrouwen in de wetenschap vergroten. Iedere drie maanden staat een ander thema centraal; van februari t/m april is dit Ziekten en Gezondheid.

Over de Nationale Wetenschapsagenda

De Nationale Wetenschapsagenda (NWA) benoemt uitdagende en richtinggevende vraagstukken die aansluiten op de kracht van de Nederlandse wetenschap, op de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd en op economische kansen die zich voordoen. Specifieke thematische programmering op maatschappelijk urgente thema’s sluit hier bij aan.

In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) financiert NWO sinds 2018 onderzoek in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda, onder andere via thematische programmering waarin wordt samengewerkt met ministeries.

ZonMw en NWA-routes

Wij zijn betrokken bij de volgende NWA-routes:

  • Gezondheidszorgonderzoek, preventie en behandeling
  • Personalised Medicine
  • Regeneratieve Geneeskunde
  • Sport en Bewegen
  • Jeugd in ontwikkeling, opvoeding en onderwijs

Meer informatie?

Nationale wetenschapsagenda (ZonMw-website)
Campagnepagina Wetenschap begint met verwondering (NWA)
Facebookpagina Wetenschap begint met verwondering

 

]]>
news-5353 Wed, 19 Feb 2020 10:25:59 +0100 Hoe kunnen we de transitie naar zo veel mogelijk proefdiervrij onderzoek versnellen? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-kunnen-we-de-transitie-naar-zo-veel-mogelijk-proefdiervrij-onderzoek-versnellen/ Proefdiervrije innovaties worden de laatste jaren steeds vaker als een geschikter model gezien dan onderzoek met proefdieren. Samen met andere partijen stimuleert ZonMw al 20 jaar de ontwikkeling van proefdiervrije innovaties. Toch vertalen deze inspanningen zich niet direct naar een aanzienlijke daling in het gebruik van proefdieren. Er is meer nodig. En daarom zet ZonMw ook in op (inter)nationale samenwerking en een geïntegreerde inzet. Dierproeven in aantallen in Nederland en EU

De afgelopen weken verschenen er verschillende jaaroverzichten van onder andere de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en de Europese Unie (EU) over het aantal dierproeven dat in Nederland en de EU wordt uitgevoerd. Volgens de cijfers van de NVWA zijn er in 2018 bijna 450.000 dierproeven uitgevoerd; dat is 15,5 procent minder dan het jaar ervoor. Ondanks deze daling blijven de dierproeven de laatste jaren redelijk stabiel. In 2017 zagen we zelfs een stijging van 17,9 procent ten opzichte van 2016. Ook de cijfers van de EU laten een vrij stabiel gebruik van proefdieren zien, van ongeveer 9,8 miljoen proefdieren in 2015 tot 10 miljoen in 2016 en 9,6 miljoen in 2017. Deze rapporten laten zien dat er meer initiatieven nodig zijn om het gebruik van proefdieren in onderzoek structureel te verminderen.

Proefdiervrije Innovaties

Eén van de manieren om in onderzoek minder gebruik te maken van proefdieren én betere onderzoeksresultaten te behalen, is de transitie van proefdieronderzoek naar proefdiervrije innovaties, zoals organen-op-een-chip. In Nederland werken we op basis van de ambitie ‘Nederland internationaal voorloper in proefdiervrije innovaties’ al enige tijd aan het versnellingsprogramma Transitie Proefdiervrije Innovaties (TPI). ZonMw en de andere betrokken stakeholders werken binnen het TPI aan kennisontwikkeling- en uitwisseling, samenwerking en innovaties die ten goede komen aan mens, dier en ecosysteem. Daarvoor moeten we inhoud en aanpak van onderzoek anders benaderen. Wat kunnen we beter, zonder proefdieren? Het versnellen van proefdiervrije innovaties is de eerste stap.

ZonMw programma Meer Kennis met Minder Dieren

ZonMw zet zich al 20 jaar in voor een toekomst met minder of geen proefdieren, zonder daarbij afbreuk te doen aan de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek en veiligheidsonderzoek van chemische stoffen en geneesmiddelen. Het programma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) draagt sinds 2011 bij aan de versnelling naar modellen zonder proefdieren, door de ontwikkeling van nieuwe en bestaande proefdiervrije innovaties te stimuleren, en zo relevanter en beter gezondheids(zorg)onderzoek voor de mens mogelijk te maken. Dat doen we onder andere met financiering van eigen onderzoeksprogramma’s en het stimuleren van samenwerking en kennisinfrastructuren binnen het programma Meer Kennis met Minder Dieren.

Onnodige herhalingen dierproeven voorkomen en repliceerbaar onderzoek

In een interview in Science Guide stuurde Tjeerd de Groot (D66) onlangs aan op een radicale herziening van het proefdierbeleid. "Ik wil de wetenschap uitdagen om voorbij het huidige denken te gaan dat het proefdier als gouden standaard neemt. Je hebt wat mij betreft de morele verplichting om de resultaten openbaar te maken, zodat een proef niet nodeloos herhaald wordt en zodat andere onderzoekers wellicht iets aan die data hebben.”
Het voorkomen van onnodige herhaling van onderzoek en delen van onderzoeksgegevens is al langer één van de speerpunten van het MKMD programma. Met financiering binnen de module Kennis Infrastructuur van MKMD helpen we onderzoekers sinds 2012 om bij te dragen  aan een betere kwaliteit, repliceerbaarheid en vindbaarheid van proefdieronderzoek en het voorkomen van onnodige herhalingen. Daarmee verbetert de kwaliteit van onderzoek én kan verspilling van geld voorkomen worden (research waste).
Er kan financiering aangevraagd worden voor de publicatie van negatieve/neutrale resultaten, het uitvoeren van systematisch literatuuronderzoek en workshops. Aan deze financiering is de voorwaarde verbonden dat de resultaten Open Access moeten worden gepubliceerd met gebruik van de relevante publicatie richtlijnen en wordt sinds kort het onderzoek zelf openbaar via een preclinicaltrial register. Via een stimuleringssubsidie en netwerksubsidie dragen we ook bij aan consortiumvorming en bredere (inter)nationale netwerken op dit onderzoeksterrein. Deze kleinere subsidies leveren een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit, transparantie, relevantie en repliceerbaarheid van het proefdieronderzoek.

Samenwerking met publieke en private belanghebbenden

Ook werkt ZonMw nauw samen met andere belanghebbenden. Zo is ZonMw onder andere partner in het SGF-programma Humane Meetmodellen. De Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF) organiseerde dit programma samen met NWO, Topsector LSH (Life Sciences & Health) en ZonMw om zo gezamenlijk bij te dragen aan de ontwikkeling van proefdiervrije innovaties. ZonMw organiseert ook, samen met de industrie en het bedrijfsleven, vraaggestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties in het programma Create2Solve. De vraagstukken van private partijen (challenges) werden samen met het programma MKMD geformuleerd tot een subsidieoproep. Kennisinstellingen (in samenwerking met een private partner (MKB)) konden een project voor een oplossing indienen. Inmiddels zijn er drie projecten geselecteerd die samen met de bedrijven hun concepten uitwerken. In een tweede ronde krijgen de beste projecten de gelegenheid hun voorstellen te ontwikkelen tot een proefdiervrije innovatie, in nauwe samenwerking met de betrokken private partijen.

De praktijk: de ontwikkeling van proefdiervrije innovaties is gaande

Voor de vele complexe gezondheids(zorg)onderzoeksvraagstukken zijn er momenteel nog geen geschikte of alles omvattende proefdiervrije modellen beschikbaar. Daarom zijn er momenteel vaak nog proefdieren nodig. Er zijn wel veelbelovende ontwikkelingen, zoals organen-op-een-chip,  zoals Emeritus hoogleraar Coenraad Hendriksen in zijn interview in TROUW bevestigt. Door verder te investeren in proefdiervrije wetenschappelijke innovaties werken we aan een toekomst waarin we met minder of helemaal geen proefdieren toe kunnen en toch veilige en werkzame geneesmiddelen kunnen ontwikkelen. Welke marges we als maatschappij willen hanteren voor veiligheid van producten en geneesmiddelen binnen deze ontwikkelingen, speelt daar ook een rol in, zoals Coenraad Hendriksen in zijn interview bevestigt.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-5311 Wed, 12 Feb 2020 07:54:10 +0100 Subsidieoproep Klinische Fellows opnieuw open voor projectideeën https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-klinische-fellows-opnieuw-open-voor-projectideeen/ ZonMw zet de subsidieoproep voor de eerste fase van het programma Klinische Fellows 2019 opnieuw open voor projectideeën. De subsidieoproep was op 9 januari 2020 gesloten, maar door onduidelijkheid over één van de eisen waaraan aanvragers moeten voldoen, kan nu opnieuw tot 14 april 2020 ingediend worden. Aanleiding

De ZonMw subsidieoproep Klinische Fellows waarvoor t/m 9 januari 2020 aanvragers in konden dienen, was niet eenduidig over één van de eisen waaraan een aanvrager moet voldoen. Bij het bepalen van de aanvragen die ZonMw  in behandeling kon nemen, zijn we uitgegaan van de variant waarbij alleen medisch specialisten met een afgeronde opleiding per sluitingsdatum konden indienen. In de tekst staat echter ook dat medische specialisten in opleiding waarvan de registratie tot specialist vóór de start van het project vastgesteld is (uiterlijk begin april 2021), in aanmerking komen. Deze ruimere eis zullen we nu ook hanteren voor de aanvragen die tot 14 april 2020 ingediend kunnen worden.

Na 18 februari communiceren wij via deze website over de subsidieoproep en de aangepaste planning. Houd de berichtgeving in de gaten!

Aangepaste planning  

De nieuwe planning ziet er nu als volgt uit:

  • Openstellen oproep Klinische Fellows: 18 februari 2020
  • Deadline voor nieuwe projectideeën: 14 april 2020, 14.00 uur
  • Uitslag projectidee-fase: rond 8 juli 2020
  • Deadline uitgewerkte aanvragen: 15 september 2020, 14.00 uur
  • Referentenrapporten naar aanvragers voor wederhoor: 19 oktober 2020
  • Deadline indienen wederhoor op referentenrapporten: 26 oktober 2020
  • Uitnodiging voor interview: rond 19 november 2020
  • Deadline insturen presentatie voor interview: 26 november 2020
  • Interviewdag: 2 december 2020
  • Besluit subsidieronde rond: 31 januari 2021

Heeft u al een aanvraag ingediend?

Aanvragers die al een projectidee hebben ingediend, zullen helaas langer moeten wachten op de uitslag of zij wel of niet hun projectplan mogen uitwerken tot een volledige aanvraag. Toch heeft ZonMw, in goed overleg met de commissie, dit besluit genomen om iedereen die door onduidelijkheid over de indieningseisen niet heeft ingediend, alsnog de kans te geven. ZonMw betreurt de verwarring, maar op deze manier wil ZonMw een transparante procedure waarborgen met gelijke kansen voor iedereen.

Meer informatie

 

        

 

 

 

]]>
news-5278 Wed, 05 Feb 2020 13:41:17 +0100 Subsidieoproep Module Kennisinfrastructuur voor Meer Kennis met Minder Dieren weer open https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-module-kennisinfrastructuur-voor-meer-kennis-met-minder-dieren-weer-open/ Op 31 januari 2020 zijn de vijf subsidierondes van het programma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) binnen de module Kennisinfrastructuur weer open gegaan. Er kan financiering aangevraagd worden voor onder andere netwerkvorming, systematisch literatuuronderzoek en het publiceren van negatieve resultaten. De MKMD module Kennisinfrastructuur bestaat uit vijf verschillende subsidieoproepen. Met de hulp van deze subsidies kunnen onderzoekers bijdragen aan de kwaliteit, repliceerbaarheid en vindbaarheid van proefdieronderzoek en het voorkomen van onnodige duplicatie. Via een stimuleringssubsidie, SR of netwerksubsidie wordt er bij gedragen aan de transitie naar proefdiervrije innovaties. Elke subsidieoproep binnen de module kennisinfrastructuur heeft zijn eigen doelen en randvoorwaarden.

De volgende subsidieoproepen zijn opengesteld:

  • Module kennisinfrastructuur: Netwerksubsidie
  • Module kennisinfrastructuur: Stimuleringssubsidie Proefdiervrije Innovaties
  • Module kennisinfrastructuur: Publiceren negatieve/neutrale dierexperimentele data
  • Module kennisinfrastructuur: Systematisch literatuuronderzoek proefdieren
  • Module kennisinfrastructuur: Workshop systematisch literatuuronderzoek proefdieren

Onderzoekers kunnen doorlopend aanvragen indienen t/m 31 december 2020, of zolang het beschikbare budget voor de oproep niet is uitgeput.

Meer informatie

 

]]>
news-5262 Mon, 03 Feb 2020 14:20:11 +0100 Denk mee over onderzoek naar onderzoek en verantwoorde onderzoekspraktijken https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/denk-mee-over-onderzoek-naar-onderzoek-en-verantwoorde-onderzoekspraktijken/ Om de kwaliteit van wetenschap en wetenschappelijke kennis te verbeteren is kennis nodig over hoe het systeem en de verschillende culturen van de wetenschap werkt. Maar wat de oplossing kan zijn voor het ene wetenschapsgebied, hoeft niet te werken voor een ander onderzoeksveld. Daarom roepen ZonMw en NWO u op om mee te denken over wat er nodig is om de kwaliteit van het onderzoek binnen uw onderzoeksveld te verbeteren. Dit kunt u doen aan de hand van het position paper ‘Promoting Responsible Research Practices’. Een bijdrage leveren

Het position paper ‘Promoting Responsible Research Practices’ is te vinden op de website van ZonMw. Suggesties, al dan niet anoniem, kunt u indienen via het digitale formulier. U kunt tot 16 maart aanstaande uw bijdrage leveren.

De stand van zaken

Op 31 oktober vorig jaar presenteerde Joeri Tijdink het position paper ‘Promoting Responsible Research Practices’ tijdens de bijeenkomst van de onderzoeksprogramma’s Bevorderen van verantwoorde Onderzoekspraktijken en Replicatiestudies. In dit paper brengen Serge Horbach, Michèle B. Nuijten, Gareth O’Neill en Joeri Tijdink in kaart welke kennis er al is en welke onderzoeksthema’s tot nu toe onderbelicht zijn gebleven om verantwoord onderzoek te kunnen doen. ZonMw gaf de auteurs deze opdracht voor dit onderzoek zodat inzichtelijk wordt wat we gezamenlijk kunnen doen om de kwaliteit van onderzoek te verbeteren en te bouwen aan een robuust en veerkrachtig wetenschapssysteem.

Wetenschapsbreed onderzoek naar onderzoek

Tijdens de bijeenkomst hebben de deelnemers input gegeven op het paper. Dit waren vooral onderzoekers uit de bio-medische wetenschappen, de psychologie en sociale en geesteswetenschappen. Om een wetenschapsbreed beeld te krijgen van bestaand onderzoek en thema’s die nog niet voldoende zijn onderzocht, is de input van onderzoekers, projectleiders, medewerkers en bestuurders van onderzoeksinstellingen uit alle onderzoeksvelden nodig. Daarom organiseert ZonMw een consultatieronde om het position paper verder aan te scherpen en zoveel mogelijk lacunes in beeld te brengen.

Het vervolg

De auteurs zullen op basis van de bijdragen het overzicht van bestaande kennis en onderbelichte onderwerpen verder aanscherpen. Dit document zal de basis zijn voor nieuwe initiatieven in lijn met de onderzoeksprogramma’s Bevorderen van Verantwoorde Onderzoekspraktijken en Replicatiestudies.

Meer informatie

 

 

 

 

 

 

]]>
news-5257 Mon, 03 Feb 2020 09:23:19 +0100 9 miljoen euro voor fundamenteel onderzoek door interdisciplinaire onderzoeksteams in het medisch domein https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/9-miljoen-euro-voor-fundamenteel-onderzoek-door-interdisciplinaire-onderzoeksteams-in-het-medisch-do/ Binnenkort starten 12 onderzoeksprojecten met vernieuwende onderzoekslijnen en nieuwe samenwerkingsverbanden tussen verschillende onderzoeksgroepen in de eerste ronde van de ZonMw Open Competitie. Zij gaan onder andere aan de slag met het verbeteren van immuuntherapieën tegen kanker, de rol van genen bij verouderingsprocessen en angststoornissen en slapeloosheid. De projecten ontvangen gezamenlijk meer dan 9 miljoen euro vanuit deze eerste ronde van het programma ZonMw Open Competitie. Dit programma heeft als doel ruimte te creëren voor nieuwsgierigheidsgedreven (grensverleggende) wetenschap van excellente kwaliteit. De financiering stelt excellente onderzoeksgroepen in staat tot vernieuwing van hun onderzoekslijnen die bijdragen aan gezondheidsonderzoek. Een belangrijke eis is ook dat ze nieuwe samenwerkingen tot stand brengen tussen verschillende onderzoeksgroepen.

Drie van de 12 onderzoeksgroepen hebben binnen hun project ook financiering aangevraagd voor investeringen in infrastructuur zoals wetenschappelijk vernieuwende apparatuur. Vanaf 20 februari is het weer mogelijk financiering aan te vragen in het programma ZonMw Open Competitie.

Overzicht van de projecten

Projecten met investeringen in infrastructuur:

Biomechanical precision diagnostics in osteoarthritis

Projectteam: prof. dr. S.M.A. (Sita) Bierma-Zeinstra (Erasmus MC), prof. dr. J. (Jaap) Harlaar (TU Delft) en dr. E.H.G. (Edwin) Oei (Erasmus MC).

Revealing HIV hiding places: functional characterization of the HIV reservoir in CD32a+ T cells

Projectteam: prof. dr. B. (Ben) Berkhout (Amsterdam UMC Locatie AMC), dr. A.O. (Alexander) Pasternak en dr. J. (Jeroen) den Dunnen (Amsterdam UMC Locatie AMC))

TRIPLET: TaRgeted therapy and Imaging in experimental PLacEnTa insufficiency

Projectteam: prof. Dr. R.M. (Raymond) Schiffelers (UMC Utrecht), dr. A.T. (Titia) Lely (UMC Utrecht) en prof. dr. G.J. (Gustav) Strijkers (UMC Locatie AMC).

Overige projecten:

Defining H3K9 methylation regulatory pathways in monocyte and macrophage function in cardiovascular disease

Projectteam: prof. dr. M.P.J. (Menno) de Winther (UMC Locatie AMC) en prof. dr. M. (Michiel) Vermeulen (Radboud Universiteit Nijmegen).

Diaphragm protective mechanical ventilation in critically ill patients: the role of positive endexpiratory pressure

Projectteam: prof. dr. L.H. (Leo) Heunks (UMC Locatie VUmc), dr. J.T. (Tim) Marcus (UMC Locatie VUmc), prof. dr. H.G. (Henk) Granzier (University of Arizona, Tucson, AZ) en prof. dr. A.N. (Aart) Nederveen (UMC Locatie AMC).

Embryonic checkpoints - releasing the brakes on IVF

Projectteam: dr. D. (Derk) ten Berge (Erasmus MC), dr. N.C. (Nicolas) Rivron (Austrian Academy of Science) en dr. E.B. (Esther) Baart (Erasmus MC).

Exploring Bacterial Cytological Profiling to find novel antibiotic leads

Projectteam: prof. dr. L.W. (Leendert) Hamoen (Universiteit van Amsterdam) en dr. J.C.N. (Jerome) Collemare (Westerdijk Fungal Biodiversity Institute).

Molecular engineering of healthspan extension leveraging genetics of aging-resilient animals

Projectteam: prof. dr. E. (Eugene) Berezikov (Universitair Medische Centrum Groningen), prof. dr. E.A.A. (Ellen) Nollen en prof. dr. C.F. (Cor) Calkhoven (Universitair Medische Centrum Groningen).

Obesity during pregnancy: the role of the microbiome in maternal pregnancy and foetal complications

Projectteam: dr. M.M. (Marijke) Faas (Universitair Medische Centrum Groningen), dr. S. (Sam) Schoenmakers (Erasmus MC) en prof. dr. R.P.M. (Régine) Steegers-Theunissen (Erasmus MC).

Optimizing the design of dendritic cell vaccine immunotherapies

Projectteam: prof. dr. I.J.M.     (Jolanda) de Vries (Radboudumc), prof. dr. G. (Geert) van den Bogaart (Universiteit van Groningen), dr. S.I. (Sander) van Kasteren (Universiteit Leiden), dr. G. (Gerty) Schreibelt en dr. M. (Martijn) Verdoes (Radboudumc).

REAL-HEARING: Real life measurement of the influence of hearing loss and listening effort on stress systems

Projectteam: prof. dr. S.E. (Sophia) Kramer (UMC Locatie VUmc), dr. A.A. (Adriana) Zekveld (UMC Locatie VUmc) en prof. dr. J.C.N. (Eco) de Geus (Vrij Universiteit).

REMOVE: Resolving Emotional Memories Overnight

Projectteam: prof. dr. E.J.W. (Eus) van Someren (Nederlands Herseninstituut) en prof. dr. M. (Merel) Kindt (Universiteit van Amsterdam)

Meer informatie

 

 

]]>
news-5220 Mon, 27 Jan 2020 10:28:16 +0100 Gebruik organoïden-technologie voor Oncode-onderzoekers verzekerd door samenwerkingsovereenkomst met KNAW https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gebruik-organoiden-technologie-voor-oncode-onderzoekers-verzekerd-door-samenwerkingsovereenkomst-met/ Dankzij een overeenkomst tussen de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en Oncode Institute, komt de mini-organen (organoïden)-technologie beschikbaar voor alle ruim 800 kankeronderzoekers die zijn aangesloten bij Oncode. De KNAW trekt samen op met haar institutionele partner UMC Utrecht op het gebied van organoïden technologie. Door deze overeenkomst met Oncode is het voor het eerst mogelijk dat onderzoekers in Nederland een licentie krijgen om onderzoek met organoïden te doen.

Beheer licenties gebruik technologie

Het kweken en onderzoeken van organoïden is een door Oncode-onderzoeker Hans Clevers ontwikkelde technologie. Clevers is werkzaam bij onder andere het Hubrecht Instituut (KNAW) en het UMC Utrecht en is universiteitshoogleraar aan de Universiteit Utrecht. De KNAW beheert de licenties voor het gebruik van deze technologie samen met het UMC Utrecht. Voor de kwaliteit van kankeronderzoek is het een bijzondere stap dat onbeperkt onderzoek met organoïden nu mogelijk is voor academische doeleinden. Dankzij organoïden-onderzoek is het onder andere mogelijk om met beperkte hoeveelheden weefsel van patiënten op grote schaal de tumorgroei beter te analyseren, genetische instabiliteit te onderzoeken en nieuwe medicijncombinaties te testen. Kankeronderzoekers die niet zijn aangesloten bij Oncode en interesse hebben om deze technologie te gebruiken, worden verzocht contact op te nemen met KNAW.

Oncode Institute

Oncode Institute brengt meer dan 800 excellente fundamentele kankeronderzoekers van twaalf instituten in Nederland samen. De drie strategische pijlers van Oncode zijn excellente wetenschap, intensieve samenwerking en geïntegreerde valorisatie. Oncode wordt gefinancierd door KWF Kankerbestrijding het ministerie van Economische zaken en Klimaat, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Health~Holland, NWO en ZonMw met in totaal € 120 miljoen tot 2022. 

Meer informatie

]]>
news-5108 Wed, 08 Jan 2020 13:27:36 +0100 16 startende wetenschapstalenten naar buitenlandse topinstituten met Rubicon https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/16-startende-wetenschapstalenten-naar-buitenlandse-topinstituten-met-rubicon-1/ 16 onlangs gepromoveerde onderzoekers gaan onderzoek doen aan buitenlandse onderzoeksinstellingen met een Rubicon-financiering van NWO. Het programma Rubicon is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers de mogelijkheid te geven internationale onderzoekservaring op te doen. Met een Rubicon-financiering kunnen wetenschappers tot 24 maanden onderzoek doen aan een buitenlandse onderzoeksinstelling. Ze onderzoeken onder andere de risico’s van een moeilijke jeugd in relatie tot gezondheidsproblemen op latere leeftijd, flexibele metamaterialen voor het energiebeheer in microrobots en hoe het geloof in gelijkheid de basis heeft gelegd voor onze moderne democratie.

Dit zijn de jonge onderzoekers in het domein Medische Wetenschappen die een Rubicon-beurs hebben ontvangen:

Goede bacteriën in gezonde neuzen

Dr. R (Rob) van Dalen (m), Universiteit Utrecht ‐> Duitsland, Eberhard‐Karls‐Universität Tübingen, Abteilung Infektionsbiologie, 24 maanden
Wanneer de verkeerde bacteriën in onze neus leven kunnen we last krijgen van luchtwegontstekingen en allergieën. Dit project onderzoekt hoe ons immuunsysteem de bacteriën in onze neus herkent en daarmee de slechte bacteriën aanpakt, maar de goede juist ondersteunt.

Puzzelen voor gevorderden: de genetische complexiteit van psychiatrische aandoeningen

Dr. M. (Marieke) Klein (v), Donders Institute en Radboudumc, Radboud Universiteit -> VS, University of California San Diego, Department of Psychiatry, 24 maanden
DNA-mutaties hebben vaak ernstige gevolgen en toch vinden er miljoenen veranderingen plaats zonder ogenschijnlijke consequenties. Gecombineerd vormen ze een sleutel voor de ontwikkeling van psychiatrische aandoeningen. De onderzoeker ontwikkelt nieuwe analysemethoden om het samenspel van deze genetische varianten te onderzoeken.

Beta-pods voor de behandeling van type 1 diabetes

Dr. S.G. (Sami) Mohammed (m), Radboudumc -> VS, Joslin Diabetes Center, Islet Cell and Regenerative Biology section, 18 maanden
Beta-pods zijn implantaten speciaal gemaakt om insuline producerende bètacellen te transplanteren voor type 1 diabetes. Het doel van dit project is om de effectiviteit van de beta-pod te onderzoeken op het in evenwicht houden van bloedsuikerwaardes in een preklinische studie.

Alle remmen los tegen kanker

Dr. J.G.C. (Janneke) Peeters (v), UMC Utrecht -> VS, University of California, Berkeley, Molecular and Cellular Biology Department, 24 maanden
Neuroblastoom is een zeer dodelijke vorm van kinderkanker omdat ons afweersysteem de tumor niet kan aanvallen. De onderzoeker gaat bestuderen hoe cellen die het afweersysteem remmen, bijdragen aan neuroblastoom en probeert mechanismen te vinden om deze cellen uit te schakelen.

Acute leukemie behandeling: tweesnijdend zwaard

Dr. J. (Jurjen) Versluis (m), Erasmus Medical Center Cancer Institute -> VS, Harvard Medical School – Dana-Farber Cancer Institute, Department of Hemato-Oncology, 12 maanden
Een toegespitste benadering voor de behandeling van de individuele oudere patiënt met acute myeloïde leukemie is dringend nodig. De onderzoeker gaat een innovatief complex risico model ontwikkelen om artsen en patiënten beter te informeren over behandelingskeuzes.

Meer informatie

Bron: NWO

]]>
news-5065 Thu, 19 Dec 2019 09:10:00 +0100 Drie projectgroepen nemen de uitdagingen aan van de industrie om proefdiervrije innovaties te ontwikkelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/drie-projectgroepen-nemen-de-uitdagingen-aan-van-de-industrie-om-proefdiervrije-innovaties-te-ontwik/ De eerste fase van het programma Create2Solve kan van start gaan met de drie voorstellen die ZonMw selecteerde om proefdiervrije innovaties te ontwikkelen voor industrie en onderzoek. De onderzoeksgroepen gaan ‘proof-of-concept’ projecten ontwikkelen voor twee Challenges, geformuleerd door bedrijven uit de chemische, farmaceutische en voedingsindustrie. De projectgroepen krijgen maximum 7 maanden de tijd om hun project uit te voeren. In het najaar van 2020 beoordeelt ZonMw deze projecten en zal beslissen welke uitgewerkt kunnen worden in fase 2. Geselecteerde projecten

In juli van dit jaar publiceerde ZonMw de twee geselecteerde Challenges van consortia van bedrijven. Uit de ingezonden voorstellen hiervoor selecteerde ZonMw er drie. Deze onderzoeksgroepen ontvangen ieder maximaal 100.000 euro; dat is exclusief de in kind bijdrages van industrie en/of eigen instelling. De onderzoeksgroepen gaan aan de slag om proof-of-concept projecten te ontwikkelen voor deze Challenges. Dit zijn de projecten:

Challenge 1: Better in-vitro Dosing (BID):

  • Better In-Vitro Dosing (BID): Framework and technology development for improving the quality of in vitro data
    Projectleider dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences)

Challenge 2: Need for human mini -brains as screening tools to assess efficacy of pharmacological or nutritional agents for neurological disorders characterized by white matter issues:

  • 3D Screening Platform for White Matter defects
    Projectleider dr. Vivi (V.M.) Heine (Amsterdam UMC - locatie VUmc)
  • An animal-free human 3D cortical network platform for screening myelination and inflammation phenotypes. 3D Myelination & Inflammation Cortical network platform (3D MICro-brains)
    Projectleider dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC)

Voortgang van de projecten

De projectgroepen krijgen ondersteuning van de betrokken bedrijven om afstemming tussen de vraag van de industrie en het te ontwikkelen ‘proof-of-concept’ project te waarborgen. Ook de Create2Solve commissie zal een actieve rol spelen bij de begeleiding van de projecten. Zij zullen de projecten bezoeken in het voorjaar van 2020.

Vervolg

In het najaar van 2020 zal ZonMw maximaal één project per Challenge selecteren. In deze tweede fase van Create2Solve zullen de geselecteerde ‘proof-of-concept’ projecten hun proefdiervrije innovatie verder ontwikkelen, valideren of uitbouwen tot een prototype. De duur van deze onderzoeksprojecten is maximaal 5 jaar.

Create2Solve: vraaggestuurde proefdiervrije innovaties

Met Create2Solve  ondersteunt ZonMw de ontwikkeling van impactvolle, proefdiervrije innovaties die moeten leiden tot verkoopbare methoden, modellen en/of diensten. De financiering voor Create2Solve is afkomstig van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de Stichting Proefdiervrij. Create2Solve is een initiatief van het ZonMw-programma Meer Kennis met Minder Dieren.

Samenvattingen van de projecten

Better In-Vitro Dosing (BID): Framework and technology development for improving the quality of in vitro data
Projectleider dr. Nynke (N.I.) Kramer (University Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences)

Om dierproeven te verminderen, worden in vitro celsystemen ingezet om de toxische dosis van een test stof vast te stellen. Normaal wordt de nominale concentratie (de hoeveelheid toegevoegde stof gedeeld door het volume medium) gebruikt om concentratie-effect relaties vast te stellen. Dit leidt echter tot slechte voorspellingen van de toxische dosis in dier en mens van vluchtige, lipofiele en instabiele stoffen omdat maar een kleine fractie van deze stoffen bij de cellen komen. Om verdamping, afbraak en binding aan plastic and plasma eiwitten in vitro van deze stoffen onder controle te houden, willen we in dit project gebruik maken van gesloten glazen potjes en welplaten die gedoseerd worden middels een polymer (genaamd partition-controlled dosing). We hebben een beslisboom ontwikkeld die aanduidt onder welke omstandigheden het verstandig is om deze technieken te gebruiken.

3D Screening Platform for White Matter defects
Projectleider dr. Vivi (V.M.) Heine (Amsterdam UMC - location VUmc)

Veel neurologische aandoeningen vertonen afwijkingen in de witte stof, waaronder multiple sclerose, schizofrenie en de ziekte van Huntington. Witte stof wordt gekenmerkt door myeline. Echter, veel andere cellulaire structuren, waaronder oligodendrocyten, astrocyten, microglia en neuronen, dragen bij aan de ontwikkeling en instandhouding van een gezonde witte stof. Terwijl veel onderzoek in proefdieren worden gedaan, representeren deze niet de cellulaire diversiteit en de grote hoeveelheid witte stof in de humane hersenen. We hebben dus een humaan modelsysteem nodig dat kwantitatief is en verschillende neuronale en glia structuren representeert. Recente ontwikkelingen op het gebied van stamcellen, zoals geïnduceerde pluripotente stamceltechnologie (iPSC) en organoïde culturen, bieden nieuwe hulpmiddelen. Hier willen we een organo-on-a-chip platform creëren die de verschillende cellulaire structuren in een fysiologische micro-omgeving representeren. Als dit lukt, bieden deze platforms krachtige preklinische hulpmiddelen om ziektemechanismen te bestuderen en om targets te identificeren die essentieel zijn voor het herstel van de witte stof.

An animal-free human 3D cortical network platform for screening myelination and inflammation phenotypes. 3D Myelination & Inflammation Cortical network platform (3D MICro-brains)
Projectleider dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC)

Recente ontwikkelingen in geïnduceerde pluripotente stamcel (iPSC) technologie maken het mogelijk om celtype-specifieke humane celkweekmodellen te implementeren voor onderzoek en medicijnontwikkeling. In dit project ontwikkelen onderzoekers een 3D-model met menselijke hersencellen die de complexe structuur van de hersenen in vroege ontwikkeling nabootsen. De onderzoekers werken samen met een bedrijf dat synthetische materialen toevoegt om de 3D formatie van netwerkstructuren te ondersteunen. Deze micro-hersenen (3D MICro-brains) brengen het modeleren van de frontale cortex in vroege ontwikkeling terug tot de essentie in een formaat van letterlijk een miljoenste van het normale hersenvolume. Het platform bevat alle relevante hersenceltypen: functionele neuronen en glia in gelaagde radiale structuren, inclusief astrocyten, myeline-producerende cellen (oligodendrocyten) en cellen die een cruciale rol spelen bij ontstekingsprocessen in de hersenen (microglia). Door de reproduceerbaarheid en schaal van dit geavanceerde diervrije model zal het platform zich bij uitstek lenen voor geautomatiseerde toepassingen in medicijnontwikkeling en onderzoek met menselijke hersencellen.

Meer informatie

]]>
news-4885 Tue, 19 Nov 2019 12:30:00 +0100 Remco Westerink krijgt prijs voor proefdiervrije testen op menselijk minibrein https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/remco-westerink-krijgt-prijs-voor-proefdiervrije-testen-op-menselijk-minibrein/ Toxicoloog Remco Westerink, hoofd van de onderzoeksgroep Neurotoxicologie van de Universiteit Utrecht krijgt de Willy van Heumenprijs 2019. Hij ontvangt die van het Stimuleringsfonds Alternatieven voor Proefdieren voor het ontwikkelen van neurotoxicologische testen met het menselijk brein. Westerink gebruikt menselijke hersencellen, afkomstig uit stamcellen, en geen proefdieren. De prijs bestaat uit een bedrag van 15.000 euro. Op donderdag 28 november neemt Westerink die in ontvangst tijdens het congres Transitie Proefdiervrije Innovaties in Utrecht. Remco Westerink en zijn collega’s hebben een methode ontwikkeld waarmee ze menselijke hersencellen op printplatenkweken om zo veranderingen in hersenactiviteit te meten. Westerink: “We gebruiken menselijke stamcellen die zich kunnen ontwikkelen tot een soort minibreintjes.” Om deze dure hersencellen te verkrijgen, werkt de Universiteit Utrecht samen met verschillende celleveranciers die de stamcellen omzetten tot hersencellen.

Robuust

Westerink krijgt de Willy van Heumenprijs omdat hij en zijn collega’s deze celmodellen geschikt maken voor allerlei neurotoxiciteit testen die geheel proefdiervrij zijn. In een petrischaaltje proberen de Utrechtse wetenschappers de verhouding van die celtypen zo in te richten dat het op een echt brein lijkt. De gevormde minibreintjes worden ongeveer een maand in leven gehouden en bewust zo simpel als mogelijk samengesteld. Westerink: “Je wilt een modelsysteem dat robuust en simpel is, maar toch complex genoeg om op het echte brein te lijken. De reproduceerbaarheid wordt daarmee verbeterd, zonder dat de voorspellende waarde van de test afneemt.”

Veranderen

Het onderzoek  met de celmodellen is bijzonder. Er wordt redelijk veel onderzoek gedaan naar schade aan de hersenen door celdood, stelt Westerink. Maar nog te weinig naar wat er daarvóór gebeurt: “Lang voordat een cel dood gaat, kan er al schade zijn aangericht aan een cel, of heeft de cel zich zo aangepast dat die anders is gaan functioneren.” Zijn in vitro onderzoek -in het laboratorium- naar potentiële neurotoxische effecten moet helder maken wat er in deze vroege fase gebeurt, waarin de hersencel aan het veranderen is. De Universiteit Utrecht onderzoekt hoe deze verandering door schadelijke stoffen wordt versneld. Dit speelt onder meer een rol bij het ontstaan van de ouderdomsziekten zoals de ziekte van Parkinson of Alzheimer, maar ook bij ontwikkelingsaandoeningen zoals ADHD.

PFAS

De Universiteit Utrecht ontwikkelt niet alleen nieuwe testen, maar doet ook concreet onderzoek naar mogelijke schadelijke stoffen, zoals PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen). Westerink: “Die stoffen zijn berucht omdat ze zich in het milieu kunnen ophopen.” PFAS zitten bijvoorbeeld in de bodem, in rivieren en in het grondwater. Momenteel liggen veel bouwprojecten in Nederland stil vanwege de aanwezigheid van PFAS in de bodem. Maar de risicogrenzen voor PFAS zouden wel eens te streng kunnen zijn, stelt Westerink: “Het probleem is dat die voor een groot deel zijn vastgesteld op basis van studies met dierproeven en natuurlijk niet op basis van mensproeven.” De Universiteit Utrecht testte twee stoffen uit deze groep, PFOS en PFOA, op menselijke hersencellen. Westerink: “Wij hebben gekeken naar de effecten ervan op specifieke receptoren op hersencellen en onderzocht of ze de functie van die hersencellen kunnen beïnvloeden. We bestudeerden ook wat de stoffen doen op de minibreintjes en keken of het netwerk blijft doen wat het moet doen. Toen bleek dat PFOS en PFOA in een netwerk van hersencellen minder schadelijk zijn dan gedacht.” Dat komt omdat zo’n netwerkje van hersencellen zichzelf een beetje blijkt te kunnen bijstellen”, zegt Westerink. “Als je aan de ene kant een beetje duwt, zal er aan de andere kant een mechanisme ontstaan dat een beetje trekt en zo blijft er toch enigszins een evenwicht bestaan. Het netwerkje reageert op een blootstelling en kan daarvoor compenseren. Dat betekent dat als je onderzoek naar PFAS en PFOAS zou doen op losse cellen die niet in een netwerk zitten, er uit kan komen dat die stoffen schadelijker lijken dan ze in werkelijkheid zijn.”

Drugs

De Universiteit Utrecht onderzocht tevens de schade die drugs als MDMA (het actieve bestanddeel van XTC) en nieuwe MDMA-varianten aanrichten aan het brein. En ze vonden iets opmerkelijks. Westerink: “Eén stof, methoxetamine, bleek in de drugstest in het rattenbreintje 50 tot 100 maal gevoeliger dan in het mensenbrein. Dat betekent dat als je je enkel baseert op een dierproef, je in dit geval het risico aan het overschatten bent. Maar andersom kan ook, dat je met dierproeven het risico aan het onderschatten bent. En je stoffen op de markt toelaat die misschien wel gevaarlijker zijn voor de mens dan je op basis van een dierproef zou verwachten.”

Lachgas

Westerink wil daarom ook graag méér onderzoek naar drugs doen. “Om te kijken of we blijvende verandering vinden. Mensen denken vaak over XTC: ‘Eén pilletje kan niet zo veel kwaad.’ Maar veel jongeren gebruiken het in de puberteit, als de hersenen nog in ontwikkeling zijn. Het valt te betwijfelen of het wel zo onschadelijk is. Voor alcohol waarschuwen we uitgebreid, en terecht. Maar over drugs denken we soms te gemakkelijk.” Hetzelfde geldt voor het momenteel zo populaire lachgas, zegt Westerink: ‘Daarover denken ze ook: ‘De stof werkt bij inhaleren via een ballonnetje maar heel eventjes.’ Misschien heb je inderdaad slechts vijf minuten effect van dat ballonnetje, maar heb je er vijf jaar later wel nog last van omdat de hersenontwikkeling net iets anders is verlopen. We weten het nog niet. Dat zouden we dus moeten onderzoeken.”

Barrière

De Utrechtse wetenschappers kijken niet alleen naar het samenspel van de hersencellen in het netwerk maar ook naar hoe stoffen daarin terecht komen, licht Remco Westerink toe: “In een echt lichaam zit niet alleen een brein maar er hoort ook een blootstellingsroute bij. Bijvoorbeeld door inname van medicijnen of inhaleren van luchtvervuiling. Dat betekent dat je die blootstellingsroutes, ‘neus-longen’ en ‘mond-maag-darmstelsel’, ook mee moet nemen in je testjes.” Dat gebeurt als volgt, aldus Westerink: ”We proberen verschillende modelsystemen aan elkaar te koppelen. De long en de darm zijn eigenlijk een barrière om te voorkomen dat een schadelijke stof in het lichaam komt. We testen een stof eerst in bijvoorbeeld een darm- of longmodel en kijken of die stof wordt opgenomen en of die daar lokaal schade geeft. Diezelfde barrière hebben we ook in een petrischaaltje. We testen dan eerst of een teststof door die barrière komt, én of de teststof daardoor verandert. Vervolgens verzamelen we de stoffen die door de barrière zijn gekomen, en stellen dan de minibreintjes hieraan bloot. Op die manier krijg je, zonder proefdieren, een veel betere voorspelling van de werkelijkheid.”

Efficiënt

De ontwikkelde neurotoxiciteitstest is erg efficiënt. Op één plaat zitten 48 of 96 kleine schaaltjes met hersencellen die tegelijkertijd worden getest. Desalniettemin zijn er nog wel belemmeringen voor toepassing op grote schaal, licht Westerink toe. Het draagvlak voor het onderzoek met de menselijke hersencellen op petrischaaltjes is helaas nog niet zo groot: “Deels door gebrek aan acceptatie van nieuwe modelsystemen. We willen dat nieuwe tests 100% voorspellend zijn, maar dat zijn ze waarschijnlijk nog niet. We zijn daarom geneigd dierproeven betrouwbaarder te vinden, ook al weten we daarvan zeker dat ze niet 100% voorspellend zijn”, zegt Westerink. “Verder is ons onderzoek nu nog erg kostbaar. Één dag testen in het laboratorium kan duizenden euro’s kosten. Onderzoek met proefdieren is nu vaak nog veel goedkoper. Dus wordt dat nog steeds veel gedaan. En dat is jammer.”

Meer informatie

  • Remco Westerink ontvangt de Willy van Heumenprijs op donderdag 28 november 2019, Leuvenlaan 4, Science Park Utrecht, 12.30 uur. Voor meer informatie of een interview met Westerink, kunt u contact opnemen met Josien Jacobs (UU) 06 38 16 9774 of Erica van Oort, secretaris Willy van Heumenfonds 070 349 5326.
  • Nieuwsbericht op website Universiteit Utrecht

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>