Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Medicijnen kunnen bijwerkingen, ongewenste effecten en zelfs schade geven, die in ernstige gevallen leiden tot ziekenhuisopnames. In Nederland worden jaarlijks 50.000 patiënten opgenomen in het ziekenhuis ten gevolge van medicatie(problemen). Een deel van deze ongewenste effecten is te voorkomen, maar in de huidige zorg komen ze nog teveel voor. Het POINT-onderzoek introduceerde en evalueerde daarom een nieuwe zorgverlener: een apotheker-farmacotherapeut. Deze apotheker-farmacotherapeut werkt als zorgverlener in de huisartspraktijk en is verantwoordelijk voor de farmacotherapeutische zorg. Het ontwikkelen van een opleiding voor de apotheker-farmacotherapeut was onderdeel van de POINT studie. Uit de studie bleek dat een apotheker-farmacotherapeut het risico op medicijn-schade verlaagt. Er waren minder ziekenhuis opnames door medicijnen dan in de huidige zorg. Patiënten hadden minder bijwerkingen en huisartsen ervoeren zorg als veiliger. Voor verbetering van de farmacotherapeutische zorg in de eerste lijn is het model waarin de apotheker in de huisartspraktijk geïntegreerd werkzaam is, een goed model. Hierbij zijn key-elementen: 1. volledige integratie in de huisartsenzorg; 2. het nemen van verantwoordelijkheid voor de farmacotherapeutische zorg door de apotheker; waarbij randvoorwaarde is dat 3. de apotheker is opgeleid in klinisch redeneren inclusief communicatie-skills. Kortom: een in de huisartspraktijk geïntegreerde apotheker-farmacotherapeut kan de farmacotherapeutische zorg veiliger maken.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In het POINT-onderzoek onderzochten we hoe de huidige Nederlandse farmacotherapeutische zorg verbeterd kan worden in de huisartspraktijk. We vergeleken drie verschillende modellen van farmacotherapeutische zorgverlening met elkaar. In model A (9 praktijken) werkte een speciaal getrainde apotheker-farmacotherapeut 15 maanden als geïntegreerd lid van het team in de huisartspraktijk (de interventie). Deze nieuwe beroepsgroep zag zelf patiënten om hun medicatie te bespreken en te optimaliseren; ook werkte deze apotheker actief aan verbetering in de praktijk op het gebied van medicatie. Model B (6 praktijken) en C (10 praktijken) waren twee vormen van huidige standaard zorg door apothekers. We onderzochten per bovengenoemd model wat het risico was dat een oudere patiënt (65 jaar en ouder) met gebruik van 5 of meer medicijnen in het ziekenhuis werd opgenomen en of dat gerelateerd zou kunnen zijn aan de medicatie die de patiënt gebruikt. Hierin vonden we een lager risico op zo’n medicatie-gerelateerde ziekenhuisopname in het model met de apotheker-farmacotherapeut. Het maakte daarbij geen verschil of de patiënt man of vrouw was, of dat de praktijk groot of klein was. Verschillen tussen de modellen wat betreft zorgkosten en Drug Burden Index vonden we niet. Op basis van deze resultaten bevelen wij aan om de implementatie van speciaal opgeleide apotheker-farmacotherapeut in huisartspraktijken verder uit te breiden en te onderzoeken, gezien de potentie van dit zorgmodel om medicatieveiligheid in de eerste lijn te vergroten.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het onderzoek naar de implementatie van de niet-verstrekkende apotheker van de POINT-studie (Pharmacotherapy Optimization through Integration of a Nondispensing pharmacist in a primary care Team) is van start gegaan. In juni 2013 was er duidelijkheid over de financiering door de toekenning van financiering vanuit het SAG innovatiefonds en zijn we vanuit het UMC Utrecht gestart met het werven van onderzoekers. In het najaar van 2013 zijn de huisartsenpraktijken gerekruteerd voor deelname aan de interventiegroep van het onderzoek. In totaal hebben we tien enthousiaste groepspraktijken gevonden die gemotiveerd zijn om te werken aan en te denken over verbetering van de farmaceutische zorg in het kader van het POINT-project. De belangstelling van apothekers voor de vacature van niet-verstrekkende apotheker was zeer groot en leverde 10 zeer gemotiveerde apothekers op. Ze zijn in maart 2014 gestart met het werken en leren in de huisartspraktijk. Iedere apotheker werkt full-time in een huisartspraktijk van 6.500 tot 12.000 patiënten. Een belangrijk aandachtspunt bij de implementatie bleek de positie van de apotheker in de huisartspraktijk. Voor de apothekers is het zoeken naar die positie en hoe deze zich verhoud tot de huisarts, de praktijkondersteuners, de praktijkverpleegkundige, de doktersassistenten en de openbaar apotheker. De positionering is een groeiend proces.

Tegelijk met de interventie is gestart met het implementatie-onderzoek wat informatie moet opleveren over de haalbaarheid van de interventie in de toekomst. De niet-verstrekkende apothekers en de huisartsen zijn na de start van de interventieperiode in hun praktijk geïnterviewd.

Andere stakeholders inclusief patiënten zijn geïnterviewd voor het in kaart brengen van meningen hoe de farmaceutische zorg in de huisartspraktijk te verbeteren. Uit deze interviews zijn stellingen gedestilleerd die nu aan verschillende groepen worden voorgelegd om in kaart te brengen hoe de farmaceutische zorg in de huisartspraktijk verbeterd kan worden.

De interventie periode loopt tot juni 2015. De komende maanden zal de focus daarom blijven liggen op het begeleiden van de apothekers in de huisartspraktijken. Het kwalitatieve deel van het onderzoek zal zich richten op het verzamelen van gegevens door middel van observaties in de praktijken, interviews en focusgroepen gericht op succes- en faalfactoren voor de toekomstige implementatie van de nieuwe functie. Vanaf juni 2015 zal data verzameld worden voor het kwantitatief onderzoek.

 

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De POINT-studie heeft nog geen concrete resultaten opgeleverd omdat de interventieperiode nog niet is afgesloten. Wel zijn ervaringen opgedaan bij het ontwikkelen en implementeren van de interventie. De belangrijkste resultaten tot nu toe zijn de ontwikkeling van het scholingsprogramma en de invulling van de functie van de niet-verstrekkende apotheker in de huisartspraktijk.

 

Scholingsprogramma

Voor de apothekers die deelnemen aan de interventie is een scholingsprogramma ontwikkeld om ze te ondersteunen in het uitvoeren van hun taken als niet-verstrekkende apotheker. Deze apothekers worden opgeleid tot apotheker-farmacotherapeut. De apothekers krijgen een duaal leer programma aangeboden, dat gebaseerd is op actief leren in de huisartspraktijk met ondersteunend, interactief onderwijs in de kleine groep van apothekers in het UMCU. Bij het ontwerp van deze opleiding is gebruik gemaakt van de leerstijlen van Vermunt waarbij de apothekers zelfsturend zijn in hun leerproces en begeleid worden om de leercyclus van Kolb te doorlopen van concreet ervaren, reflectief observeren, abstract conceptualiseren tot en met actief oefenen. Het onderwijs in de groep zorgt voor een veilige omgeving met gelijkgestemden om van te leren en om frictie te creëren door de groepsbegeleiders. De plenaire begeleiding neemt gedurende het project af van 4 dagen onderwijs in de eerste week tot één dag om de week in de huidige situatie. Er is zowel een mentor- en buddysysteem opgezet, om te kunnen voorzien in begeleiding buiten de plenaire onderwijsdagen om. De apothekers werken vanaf het begin van het project in de huisartspraktijk met patiënten met multimorbiditeit en polyfarmacie, met in het begin veel begeleiding die langzaam wordt afgebouwd. De onderwijsdagen bestaan uit intervisie, consultvoering en medisch-farmaceutisch toegepaste onderwerpen. Het onderwijs wordt gegeven door de senior onderzoekers betrokken bij het project en door een psycholoog verbonden aan de huisartsopleiding van het UMC Utrecht. Zij hebben ervaring met het ontwikkelen en geven van onderwijs aan huisartsen in opleiding. Het onderwijs wordt continue geëvalueerd en bijgesteld.

 

Taken apotheker-farmacotherapeut

Een belangrijke doelstelling van het project is het invullen van de functie van de niet-verstrekkende apotheker in de huisartspraktijk. De huidige ervaringen zijn zo dat de apotheker-farmacotherapeut een adequate bijdrage kan leveren aan de chronische zorg aan patiënten die meerdere geneesmiddelen gebruiken. De apotheker-farmacotherapeut ziet deze patiënten thuis en in de spreekkamer, bouwt een behandelrelatie op met de patiënten en bepaalt waar mogelijkheden liggen om de medicatie te optimaliseren. Een verschil met de openbaar apotheker is dat de apotheker-farmacotherapeut de afgesproken interventies zelf met de patiënt uitvoert, evalueert en bewaakt. Hierdoor wordt de uitvoering van de interventies geborgd.

Naast directe patiëntenzorg gaat de apotheker-farmacotherapeut proactief op zoek naar mogelijke medicatiefouten en risicovolle processen in de huisartspraktijk gerelateerd aan farmacotherapie. De mogelijke medicatiefouten worden door de apotheker-farmacotherapeut gescreend op klinische relevantie en leiden vaak tot een gericht consult met de patiënt om de farmacotherapie te verbeteren. Het verschil met de openbaar apotheker is dat de apotheker-farmacotherapeut beter de klinisch relevantie kan inschatten door zijn kennis en klinische vaardigheden en ook beter de patiënt kan motiveren tot veranderingen in zijn of haar farmacotherapie. De apotheker-farmacotherapeut lijkt nu al meer patiënt gericht te zijn dan de openbaar apotheker en lijkt kritischer te zijn op farmacotherapeutisch beleid dan de huisarts of praktijkondersteuner. Opvallend is daarnaast het vertrouwen dat de apotheker-farmacotherapeuten hebben opgebouwd met de samenwerkende huisartsen en praktijkmedewerkers en het grote werkplezier en enthousiasme wat ze uitstralen.

 

 

1

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

The prevalence of suboptimal prescribing of medications is considerable. Patients are often undertreated or subjected to interacting drug treatments that are potentially harmful. This frequently results in medication related hospital admissions that are potentially preventable. Improvements to the healthcare system are needed in order to maximize the benefits of pharmacotherapy. It has been demonstrated that pharmacists can improve prescribing, reduce healthcare utilization and medication costs, thus contributing to clinical improvements in many chronic medical conditions. The integration of a pharmacist in the primary care team, as the key provider of pharmaceutical care to individual patients, has the potential to address many of the present barriers to effective pharmaceutical care, by improving access to patient information, addressing logistical communication challenges between pharmacists and GPs (general practitioners). The integration of a pharmacist in the primary care, which has up to now not been studied in the Netherlands, could enable more efficient interventions to resolve drug therapy problems and help to build collaborative working relationships between pharmacists and physicians. This project is designed to study the effect and the feasibility of integrating a nondispensing pharmacists into primary healthcare centres. In this project we intend to compare adverse medication related events and clinical parameters of the pharmaceutical care process in elderly patients with multimorbidity and polypharmacy, in three different models of pharmaceutical care delivery in the primary care setting:

A) a nondispensing pharmacist as an integral member of the primary healthcare team based in the GP practice (nondispensing pharmacist group)

B) a pharmacist in a community pharmacy with a predefined training, performing structured medication reviews (education group)

C) a pharmacist in a community pharmacy (control group of usual care).

Medication related hospital admissions will be the primary outcome measured. The secondary outcomes are changes in prescription (number of drugs, number of prescriptions, discontinuation of drugs, starting a new drug, switch to a new type of drugs, dose, strength, refill compliance), prescription indicators, monitoring of effective and safe pharmacotherapy, bloodpressure, laboratory markers, number of medication reviews, cardiovascular events, number of referrals to specialists, and number of documented falls.

 

As hospitalisations are often a cost driver, keeping patients out of the hospital is an important goals of the care provided by the pharmacists and might be cost-effective. By improving pharmaceutical care within primary care the quality of the care might improve and may lead to cost savings in secondary care. We will perform a cost analysis mainly based on resource utilisation to provide more information on costs within different groups of this the study. The outcomes of interest in this economic evaluation will be: hospitalisation costs, annual resource utilisation costs, annual medication costs and costs of the nondispensing pharmacist.

 

Parallel to the prospective, non-randomized controlled intervention study we conduct a qualitative implementation study. The aim of the implementation study is to systematically collect data on how the pharmacist practice model was implemented by:

- a detailed and fair description of the work that is needed to introduce a nondispensing pharmacist;

- a systematic description of the ways the intervention was tailored to ten different practices in the study;

- a national expert group that discuss the conditions policy makers and national professionals associations can set for the introduction of a nondispensing pharmacist;

- a regional expert group that discuss the conditions local organizations and caregivers can set for the introduction of a nondispensing pharmacists in a city or region.

The implementation study will result in a detailed listing of the facilitators and barriers for implementation of the nondispensing pharmacist model into practice at a local, regional and institutional level, as well as a fair description of the actual efforts this process may take in daily practice. In addition, it will result in transferable knowledge about ways that the model may be tailored into primary care practice.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website