Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Angststoornissen zijn de meest voorkomende psychische stoornissen, kunnen heel invaliderend werken en gaan vaak samen met andere stoornissen. Cognitieve gedragstherapie (CGT; standaardzorg) werkt goed om angstsymptomen te verminderen. Echter, CGT wekt bij veel patiënten weerstand op onder meer doordat patiënten direct met hun angst worden geconfronteerd. Bovendien lijkt CGT niet beter te werken dan andere behandelingen op bredere uitkomstmaten dan alleen angstsymptomen, 1/3 van de patiënten heeft er geen baat bij, en 1/5 stopt voortijdig met de behandeling. Autonomy Enhancing Treatment (autonomie versterkende behandeling; AET) biedt mogelijk een uitkomst. AET is een nieuwe, persoonsgerichte therapievorm die een onderliggende kwetsbaarheid aanpakt, en ook geschikt is voor het hanteren van diversiteit zoals op basis van gender en etnische herkomst. AET richt zich niet direct op angst, maar versterkt de autonomie: het zelfbewustzijn en het nastreven van behoeften in sociaal contact. Dat kan ook gunstig zijn qua behandeling van de andere stoornissen waarmee angststoornissen vaak gepaard gaan. In de huidige studie werd daarom de (kosten)effectiviteit van AET ten opzichte van CGT onderzocht. We verwachtten dat AET voor evenveel angstvermindering zou zorgen, en daarnaast bredere en meer duurzame effecten zou hebben dan CGT. Ook verwachtten we dat het zorggebruik, de zorgkosten en productiviteitsverlies zou afnemen door grotere autonomie. We voerden een zg. "cluster-gerandomiseerd gecontroleerd" onderzoek uit bij 8 zorginstellingen verspreid door Nederland. In totaal deden 129 patienten met een DSM-5 angststoornis mee, en op basis van toeval volgden zij of groepsCGT of (groeps)AET. Ook vulden zij allen vragenlijsten in, voorafgaand aan, halverwege, en na afloop van de therapie, en degenen die in de beginfase van het onderzoek meededen daarnaast ook 3, 6, en 12 maanden na afloop. Onze analyses ("linear multilevel analyses") lieten zien dat er geen verschil was in effect tussen de beide therapievormen - ze deden het allebei even goed, want hadden wel allebei een groot effect. Dit gold voor angst, maar ook voor autonomie, zelfwaardering, algemene psychopathologie, depressieve symptomen en kwaliteit van leven.

We vergeleken de groepsCGT en groepsAET ook qua gebruik van de gezondheidszorg en verlies van productiviteit. Hier was het zo dat AET het iets beter deed dan CGT, namelijk goedkoper was.

Kortom, het lijkt erop dat AET en CGT even effectief zijn, op alle voornoemde, gebruikte uitkomstmaten. Een eerdere studie, eveneens een zg. "RCT", liet zien dat AET vergeleken met een wachtlijstcontrolegroep zorgde voor grote verbetering op agorafobie. Alles overziend betekent dit steun voor de zienswijze dat AET een goede therapie is om angststoornissen mee te behandelen, even goed als CGT. Toch zijn de resultaten ook wat anders dan verwacht. Immers, AET blijkt niet zozeer "bredere" effecten te hebben als wel een goed alternatief te zijn voor CGT, bijv. voor die patienten die liever een meer persoonsgerichte behandeling wensen, of een meer diversiteits sensitieve benadering, of al eerder CGT ondergingen en/of geen exposure (meer) willen. Belangrijke maatschappelijke voordelen van integratie van AET in het standaard ggz hulpaanbod kunnen de volgende zijn. Jaarlijks zijn er alleen al in ons land zo'n 43.000 mensen die lijden aan chronische angst of een stemmingsstoornis waarvoor ze hulp nodig hebben, maar die desondanks behandeling vermijden(Trimbos, 2014). Een aanbod van nieuwe behandelopties voor deze groep, zoals bijvoorbeeld AET, kan helpen om hun lijden, hoge andere zorggebruik en grote productiviteitsverlies te doen verminderen.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Onze belangrijkste resultaten waren als volgt:

 

In dit onderzoek deden we twee soorten analyses: "Intention-to-treat" (waarbij alle gegevens worden gebruikt, ook die van deelnemers die de behandeling stoppen) en "completers analyses" (analyses van de data van uitsluitend degenen die de behandeling voltooien). Beide typen analyses lieten dezelfde resultaten zien, namelijk dat op alle onderzochte uitkomstvariabelen significante verbeteringen te zien waren tussen begin (T1), halverwege (T2), na (T3) en 3 maanden na de therapie (T4), en wel in beide condities: AET en CGT. Qua angstvermindering zagen we een groot effect van beide therapie typen, d = 0.97; en tussen de beide therapievormen, AET en CGT, dus een uiterst klein en niet-significant verschil, d = .093. Anders dan we hadden verwacht, zagen we geen verschil optreden tussen AET en CGT in autonomie, zelfwaardering, algemene psychopathologie, depressieve symptomen en kwaliteit van leven. Qua al deze genoemde aspecten traden na het volgen van elk van beide therapievormen dezelfde gunstige effecten op.

 

Aanvullende, relevante informatie wat betreft kenmerken van de deelnemers is dat

- de aanvangsernst van hun klinische kenmerken niet verschilde tussen de condities AET of CGT. Wel was de Gevoeligheid voor anderen bij aanvang hoger in de AET conditie dan in de CGT conditie, maar dit heeft geen effect gehad op de resultaten;

- de gemiddelde aanvangsernst van de angstsymptomen was "erg hoog" in vergelijking tot het angstniveau in de algemene populatie, en "gemiddeld" in vergelijking tot dat van psychiatrische patiënten. De autonomie niveaus in de steekproef indiceerden de aanwezigheid van ernstige autonomieproblemen bij aanvang, met lage tot erg lage scores op Zelfbewustzijn en Vermogen tot het hanteren van nieuwe situaties, en hoge tot erg hoge scores op Gevoeligheid voor anderen (wijzend op de aanwezigheid van autonomieproblemen; Bekker & Van Assen, 2006).

 

Ook wat betreft de langere termijneffecten troffen we geen indicaties voor enig verschil tussen AET en CBT; ook in dit opzicht waren beide therapievormen even effectief.

 

Ook als we onze resultaten corrigeerden voor multiple testing bleven de voornoemde resultaten en conclusies intact.

 

Het belangrijkste nieuwe inzicht dat onze studie heeft opgeleverd is dat (groepsgewijze) Autonomie Versterkende Interventie (AET) een even effectieve therapie is gebleken ter behandeling van angststoornissen dan (groepsgewijze) CGT.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

DOEL/VRAAGSTELLING

Het doel is om Autonomy Enhancing Treatment (AET), Cognitieve Gedragstherapie (CGT) en een wachtlijst controleconditie te vergelijken in termen van angststoornis-specifieke en persoonsgerichte uitkomstmaten en kosteneffectiviteit: Zijn AET en CGT bij angststoornissen superieur aan de wachtlijst controleconditie qua angststoornis-specifieke uitkomstmaten? Is AET bij angststoornissen superieur aan CGT en een wachtlijst controleconditie qua persoonsgerichte uitkomstmaten, comorbide symptomen en kosteneffectiviteit?

HYPOTHESE

(i) AET en CBT zijn superieur aan de wachtlijst controleconditie wat betreft angststoornis-specifieke uitkomstmaten, (ii) AET is superieur aan CGT en de wachtlijst controle conditie wat betreft persoonsgerichte uitkomstmaten, comorbide symptomen en (iii) kosteneffectiviteit

STUDIE OPZET

Multicenter RCT bij een groep patiënten met angststoornissen met 3 condities: 15 sessies groeps-AET, 15 sessies groeps-CGT en een wachtlijst controleconditie

STUDIEPOPULATIE/DATABRONNEN

Patiënten met een DSM-IV-TR angststoornis

INTERVENTIE

AET is een gender-sensitieve, innovatieve, persoonsgerichte groepsbehandeling die zich in de eerste plaats richt op het versterken van autonomie-gehechtheid, en niet primair op de angststoornissymptomen

GEBRUIKELIJKE ZORG/VERGELIJKING

Groeps-AET, groeps-CGT (gebruikelijke zorg) en een wachtlijst controleconditie

UITKOMSTMATEN

Symptoomgericht: angstklachten. Persoonsgericht en comorbide symptomen: algemene psychopathologie, depressieve symptomen, autonomie-gehechtheid, zelfvertrouwen, kwaliteit van leven. Kosteneffectiviteit: QALYs, directe en indirecte kosten (zorggebruik/kosten, productiviteitsverlies)

SAMPLE SIZE BEREKENING/DATA-ANALYSE

N = 153 (51 per groep) op basis van een medium effect size en een power van .8

KOSTENEFFECTIVITEITSANALYSE/BUDGET IMPACT ANALYSE

De KEA, gedaan vanuit het maatschappelijke perspectief, omvat kosten voor zorg, voor de patiënt en productieverliezen. De BIA wordt gebaseerd op de kosten gemoeid met de opzet en uitvoering van AET en het aantal angststoornispatiënten in Nederland die AET beoogt te bereiken.

TIJDPAD

Start: 10/2016. Voorbereidingen: eerste 6 maanden. Inclusie, interventie, follow-up: volgende 24 maanden. Analyse/schrijven: laatste 6 maanden. Start implementatie: vanaf jaar 1. Totaal benodigde tijd: 36 maanden.

 

OBJECTIVE(S)/RESEARCH QUESTION(S)

The objective is to compare Autonomy Enhancing Treatment (AET), Cognitive Behavioral Therapy (CBT) and a waitlist condition regarding disorder-specific and person-centred outcomes as well as cost-effectiveness: Are both AET and CBT for anxiety disorders superior to the waitlist condition with regard to disorder-specific outcomes? Is AET for anxiety disorders superior to CBT and a waitlist control condition with regard to person-centred outcomes, comorbid symptoms, and cost-effectiveness?

HYPOTHESIS

(i) AET and CBT are superior to a waitlist control condition regarding disorder-specific outcomes, (ii) AET is superior to CBT and a waitlist control condition with regard to person-centred outcomes, comorbid symptoms, and (iii) cost-effectiveness

STUDY DESIGN

Multicenter RCT in a group of anxiety-disordered patients comparing 3 conditions: 15 session group-AET, 15 session group-CBT and a waitlist-control condition

STUDY POPULATION(S)/DATASETS

DSM-IV-TR anxiety disordered patients

INTERVENTION

AET is a gender-sensitive, innovative, person-centred therapy with autonomy-connectedness deficits, instead of anxiety disorder symptoms, as its main focus

USUAL CARE/COMPARISON

Group AET versus group CBT (usual care) versus a waitlist control condition

OUTCOME MEASURES

Symptom specific: anxiety symptoms. Person-centred and comorbid symptoms: general psychopathology, depressive symptoms, autonomy-connectedness, self-esteem, quality of life

Cost-effectiveness: QALYs, direct and indirect costs (health care use and work absence/productivity loss)

SAMPLE SIZE CALCULATION/DATA ANALYSIS

N=153 (51 per group) on the basis of a medium effect size and a power of .8

COST-EFFECTIVENESS ANALYSIS/BUDGET IMPACT ANALYSIS

The CEA that will be undertaken from a societal perspective includes costs associated with health care, costs associated with the patient, and productivity costs. The BIA will be based on costs associated with adopting and implementing AET, and the number of anxiety disordered patients in the Netherlands that AET aims to target.

TIME SCHEDULE

Start: 10/2016. Preparations: first 6 months. Inclusion, intervention, follow-up: next 24 months. Analysis/writing: last 6 months. Implementation: starting from year 1. Total time needed: 36 months.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website