Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In het farmacotherapieoverleg (FTO) bespreken artsen en apotheker(s) het voorschrijven van geneesmiddelen. FTO waarin de deelnemers werken volgens de kwaliteitscirkel (PDCA-cirkel) is bij huisartsen al jarenlang een succesvolle werkwijze. Dit project onderzocht of in verpleeghuizen FTO volgens de kwaliteitscirkel zorgt dat de specialisten ouderengeneeskunde meer volgens de richtlijn gaan voorschrijven. Daarvoor zijn twee groepen geneesmiddelen gevolgd: antipsychotica en hypnotica. Specialisten ouderengeneeskunde passen namelijk over het algemeen deze middelen vaker en langer toe dan geadviseerd door de richtlijnen. Het hoofddoel was, te onderzoeken of FTO volgens de kwaliteitscirkel zorgt dat het aantal gebruikers van antipsychotica en hypnotica meer daalt dan FTO volgens de gebruikelijke werkwijze. Daarnaast is gekeken of er verschillen waren ten aanzien van onder andere het gebruik van zo nodig antipsychotica, de keuze van middelen en de duur van het gebruik van antipsychotica en hypnotica.

 

Omdat deze middelen ernstige bijwerkingen kunnen geven zoals vervroegd overlijden (antipsychotica), longontstekingen waarvoor soms een ziekenhuisopname nodig is (antipsychotica) en vallen (hypnotica) is gekeken of er een samenhang was tussen de verandering van het aantal gebruikers van antipsychotica/hypnotica en de kans op overlijden, een ziekenhuisopname of een valincident.

 

Andere effecten waarnaar gekeken is, zijn:

- of het werken volgens de kwaliteitscirkel van invloed was op de werkdruk van de FTO-groepsleden

- of verandering van het gebruik van antipsychotica en hypnotica van invloed was op de werkdruk en -tevredenheid van het verzorgend personeel

- of de het werken volgens de kwaliteitscirkel in het FTO leidde tot een verschil in waardering van het FTO controlearm

 

Hiernaast is een procesevaluatie gedaan. De contactpersonen van de FTO-groepen en betrokken apothekers vulden hiervoor een online vragenlijst in. Daarnaast werden semigestructureerde interviews gehouden met leden van een aantal van de deelnemende FTO-groepen.

 

Ook de kosteneffectiviteit is onderzocht. Onder andere de kosten voor psychofarmaca werden bepaald net als de kosten voor ziekenhuisopnames alsook de kosten ten gevolge van heupfracturen.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Alle FTO-groepen in de interventiearm zijn volgens de kwaliteitscirkel (=FTO-niveau 4) gaan werken. In de controlearm ging 1 FTO-groep ook op FTO-niveau 4 functioneren. In beide onderzoeksarmen daalde het aantal gebruikers van antipsychotica en hypnotica. De interventie zorgde niet voor een extra daling van het gebruik van antipsychotica en hypnotica. Ook het gebruik van andere psychofarmaca (anxiolytica, antidepressiva en middelen tegen dementie) nam niet extra af door de interventie. Wel zorgde de interventie ervoor dat het aantal gebruikers van zo nodig antipsychotica meer afnam en ook dat het aantal gebruikers van niet aanbevolen antipsychotica meer afnam. In de interventiegroep waren de totale kosten €154,-- hoger dan in de controlearm, maar dit verschil was niet significant. Om op FTO-groepsniveau 1 patiënt minder met een hypnoticum te krijgen moet €31,-- geïnvesteerd worden. In de interventiearm was er op FTO-groepsniveau 1 patiënt met aan antipsychoticum meer tegen €1687,-- hogere kosten. De interventie veranderde de kans op overlijden, ziekenhuisopnames en vallen niet vergeleken met de controle groep.

 

Uit de procesevaluatie kwam naar voren dat voor het veranderen van het gebruik van antipsychotica en hypnotica er eigenlijk twee implementatiefases te onderscheiden zijn:

1. het bespreken van en het afspraken maken over deze middelen in het FTO

2. het implementeren van de afspraken in de dagelijkse praktijk

De tweede fase blijkt onder invloed van veel externe factoren - zoals bijvoorbeeld de visie van de verzorgenden en familie op probleemgedrag en medicatie - te staan. De externe factoren remden het realiseren van een lager gebruik van deze middelen. Interventies om het gebruik van antipsychotica en hypnotica verder terug te dringen moeten daarom meerdere componenten hebben, die zich ook richten op de externe factoren. Belangrijk daarbij dat bij het minderen van medicatie alternatieven geboden worden om het probleemgedrag te verminderen.

 

De werkdruk van de FTO-groepsleden van de interventiegroep verschilde niet van die van de controlegroep. Ook de werkdruk van de verzorgenden verschilde niet tussen interventiegroep en controlegroep. De werktevredenheid van de verzorgenden in de interventiearm verbeterde, terwijl er in de controlearm een afname was. De mate waarin het FTO gewaardeerd werd door de FTO-groepsleden werd niet beïnvloedt door de interventie.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In het farmacotherapieoverleg (FTO) bespreken artsen en apotheker(s) het voorschrijven van geneesmiddelen. Dit project onderzoekt of het voorschrijfgedrag van artsen in verpleeghuizen verbetert door het toepassen in het farmacotherapieoverleg van een werkwijze die al veel toegepast wordt in FTO-groepen van huisartsen en apothekers. Twee geneesmiddelengroepen staan centraal: slaapmiddelen en antipsychotica. De werkwijze houdt in dat de deelnemers zich eerst verdiepen in de richtlijn voor het gebruik van deze geneesmiddelen. Daarna vergelijken ze de adviezen uit de richtlijn met hun eigen voorschrijfgedrag en beantwoorden vragen zoals: Waar liggen de verschillen? Zijn er onderlinge verschillen? Waarom wijken we af van de richtlijn? Vervolgens maken ze afspraken ter verbetering van hun voorschrijfgedrag. In de vervolgbijeenkomsten bekijken ze telkens opnieuw hun voorschrijfgedrag en stellen ze – indien nodig – de afspraken bij. Het onderzoek vergelijkt groepen die volgens deze werkwijze werken met groepen die het op hun eigen wijze doen. De kosten worden in kaart gebracht en een economische evaluatie zal plaatsvinden.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Voorafgaand aan het onderzoeksaanvraag werd een peiling gedaan van de kwaliteit van het farmacotherapieoverleg in verpleeghuizen. De resultaten hiervan zijn gepubliceerd. Ze tonen aan dat het niveau van het farmacotherapieoverleg in verpleeghuizen over het algemeen laag is en dat er dus ruimte voor verbetering is.

 

Het eerste jaar van het project is besteed aan voorbereidende werkzaamheden. Er zijn op de Verenso richtlijn 'Probleemgedrag' gebaseerde inhoudelijke materialen ontwikkeld die door de deelnemende farmacotherapieoverleggroepen in de interventiearm gebruikt worden om hun bijeenkomsten voor te bereiden en te houden. Daarnaast zijn er voorschrijfindicatoren ontwikkeld. Deze voorschrijfindicatoren zijn voorgelegd aan een groep van experts. Op basis van hun waardering is een uiteindelijke selectie gemaakt en zijn sommige voorschrijfindicatoren aangepast. Deze voorschrijfindicatoren worden tijdens de FTO-bijeenkomsten gebruikt om het voorschrijfgedrag van individuele artsen weer te geven op het niveau van de afdelingen waar zij werkzaam voor zijn.

 

Begin 2012 zijn de eerste FTO-groepen gestart met de interventie. Doordat de interventie in nog geen FTO-groep volledig afgerond is, kunnen er nog resultaten gemeld worden.

Wel zijn de reacties vanuit de deelnemende groepen positief zowel wat betreft de methodiek, ondersteuning door de FTO-begeleider als het materiaal. Definitieve resultaten of het implementeren van een werkwijze volgens de kwaliteitscirkel daadwerkelijk het voorschrijfgedrag van de specialisten ouderengeneeskunde meer in lijn brengt met de aanbevelingen uit richtlijn worden verwacht in 2014.

 

Begin 2012 zijn de eerste FTO-groepen gestart met de interventie. Doordat de interventie in nog geen FTO-groep volledig afgerond is, kunnen er nog resultaten gemeld worden.

Wel zijn de reacties vanuit de deelnemende groepen positief zowel wat betreft de methodiek, ondersteuning door de FTO-begeleider als het materiaal. Definitieve resultaten of het implementeren van een werkwijze volgens de kwaliteitscirkel daadwerkelijk het voorschrijfgedrag van de specialisten ouderengeneeskunde meer in lijn brengt met de aanbevelingen uit richtlijn worden verwacht in 2014.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Samenvatting:

IMPLEMENTATIEDOELSTELLING/ONDERZOEKSVRAAGSTELLING

Het doel is te onderzoeken of het werken met kwaliteitscirkels in farmacotherapie overleg (FTO)groepen in verpleeghuizen de richtlijnadherentie betreffende het voorschrijven van hypnotica en antipsychotica in verpleeghuizen vergroot. Deze geneesmiddelen worden te vaak en te lang voorgeschreven. De belangrijkste onderzoeksvragen zijn: Wat is het effect van de implementatie van kwaliteitscirkels als werkwijze in het FTO op de richtlijnadherentie voor het voorschrijven van hypnotica en antipsychotica? Is het een kosteneffectieve strategie? Wat zijn belemmerende en bevorderende factoren?

STUDIE OPZET, STUDIEPOPULATIE

Het betreft een clustergerandomiseerde trial met 26 FTO-groepen van artsen en apothekers uit verpleeghuizen. De interventie- en controlegroep bestaan beide uit 13 FTO-groepen.

TE IMPLEMENTEREN INTERVENTIE

De medicatieparagraaf over hypnotica en antipsychotica uit de richtlijn Probleemgedrag.

IMPLEMENTATIE ACTIVITEITEN

De FTO-groepen worden gedurende een jaar getraind en intensief ondersteund in het werken met kwaliteitscirkels in het FTO. Bij de interventiegroepen zal ook de verzorging deelnemen aan het FTO.

 

UITKOMSTMATEN EN PROCESINDICATOREN

De richtlijnadherentie wordt gemeten aan de hand van prescriptie-indicatoren. Als primaire uitkomstmaat wordt gebruikt de indicator ‘percentage cliënten dat hypnotica respectievelijk antipsychotica gebruikt’. Verder zal om bevorderende en belemmerende factoren van de gekozen strategie op te sporen een uitgebreide procesevaluatie plaatsvinden.

SAMPLE SIZE BEREKENING/DATA ANALYSE

Bij een gemiddelde FTO-groepsgrootte van 10 artsen zijn tweemaal 13 groepen nodig. Voor de analyse van de uitkomsten wordt gebruik gemaakt van 'multilevel logistic regression' en 'generalized estimated equations'.

ECONOMISCHE EVALUATIE

Economische evaluatie wordt uitgevoerd om te onderzoeken of het werken met kwaliteitscirkels in het FTO een kosteneffectieve strategie is om medicatieparagrafen uit de richtlijn Probleemgedrag te implementeren.

TIJDPAD

Het onderzoek duurt 3,5 jaar: 0-12 maanden: werving groepen, ontwikkeling scholingsmateriaal en indicatoren; 13-30 maanden: implementatie van kwaliteitscirkels in FTO-groepen, metingen; 31-42 maanden: analyse, schrijven van artikelen, kennisverspreiding.

 

 

 

IMPLEMENTATION OBJECTIVE(S)/RESEARCH QUESTION(S)

The aim is to study if working with quality circles by pharmacotherapy counselling groups (PCGs) improves guideline adherence to the prescription of hypnotics and antipsychotics in nursing homes. In general, these classes of drugs are used too often and too long. The main research questions are: What is the effect of the implementation of quality circles as a working method in nursing home PCGs on guideline adherence to the prescription of hypnotics and antipsychotics? Is it cost-effective compared to pharmacotherapy counselling groups 'as usual'?

DESIGN, STUDY POPULATION

The study will be a cluster randomized trial with 26 PCGs consisting of physicians and pharmacists. Both the intervention and the control group will consist of 13 PCGs.

INTERVETION TO BE IMPLEMENTED

The pharmacotherapy paragraph about hypnotics and antipsychotics of the guideline for problem behaviour.

IMPLEMENTATION ACTIVITIES/STRATEGY

For a year PCGs will be trained and intensively supported to use quality circles during their meetings. Nursing staff will participate in the intervention PCGs.

OUTCOME MEASURES & PROCESS INDICATORS

Guideline adherence will be measured by prescription indicators. Primary outcome: percentage of residents using hypnotics and antipsychotics. An extensive process evaluation will be carried out to determine facilitators and barriers for the implementation of quality circles.

SAMPLE-SIZE CALCULATION/DATA ANALYSIS

Based on a mean PCG-size of 10 physicians, two times 13 PCGs are necessary. Multilevel logistic regression and generalize estimated equations will be used for statistical analyses of the outcomes.

ECONOMIC EVALUATION

An economic evaluation will be carried to study if the implementation of quality circles in PCGs is a cost-effective strategy to implement the pharmacotherapy paragraphs of the guideline for problem behaviour.

TIME SCHEDULE: The study will take 3.5 years. 0-12 months: recruitment, development of educational material and indicators; 13-30 months: implementation of quality circles in PCGs, measurements; 31-42 months: analysis, writing papers, knowledge transfer.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website