Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Doel: Het verbeteren van het volgen van de diabetesrichtlijn, type 2 met een focus op leefstijlveranderingen door de aangeboden diabeteszorg te structureren en gebruik te maken van de patiënt-georiënteerde methode 'motivational interviewing'(MI).

Opzet: Gerandomiseerde gecontroleerde trial.

Studiepopulatie: 77 huisartsenpraktijken met een praktijkondersteuner (POH) en 521 diabetespatiënten met HbA1c boven de 7,0% en BMI boven de 25 kg/m2.

Interventie en implementatiestrategie: Diabeteszorg volgens de nationale richtlijnen met een focus op dieet en beweging is geïmplementeerd met een patiënt-georiënteerde strategie ingebed in de dagelijkse routine die gestructureerd wordt uitgevoerd.De praktijkondersteuner (POH) is getraind in 'Motivational Interviewing' (MI) om samen met de patiënt het dieet en bewegen te activeren. Het contact met de patiënt is gekoppeld aan de driemaandelijkse controles aangevuld met telefonisch contact.

Uitkomst- en procesmaten: Primaire uitkomstmaat is het HbA1c. Belangrijkste procesindicator is leefstijl counseling uitgedrukt in dieet en beweging (d.m.v. dagboek, patiënten vragenlijsten en Actometer). Andere effectmaten zijn bloeddruk, cholesterol metingen en procesindicatoren gebaseerd op de richtlijnen.Vastgelegd vanuit het medisch dossier en met vragenlijsten.

Resultaten: De implementatiestrategie heeft op geen van de genoemde uitkomst- en procesmaten een significant verschil teweeg gebracht.De MI training heeft de POH voorzien van een aantal technieken die nodig zijn voor ‘motivational interviewing’. De POH geeft aan behoefte te hebben aan dit type concrete technieken. De type 2 diabeten hebben een onrealistisch optimistisch beeld van hun eigen leefstijl en dit is gerelateerd aan een verminderde bereidheid tot verandering van leefstijl.

Conclusie:Geadviseerd wordt dat de POH en de patiënt eerst werken aan een goed beeld over een gezonde leefstijl en pas daarna ingaan op de leefstijlverandering, omdat het onrealistisch optimistisch zijn over de leefstijl de bereidheid tot veranderen beperkt. Het grote aantal onrealistisch optimisme in de doelgroep kan duiden op een copingstrategie, waarbij de doelgroep de eigen leefstijl gezonder inschat dan dat deze in werklijkheid is, zodat men met een meer tevreden gevoel in het leven kan staan. Als dit het geval is dan lijkt het raadzaam om de copingstrategie te expliciteren.

 

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In huisartsenpraktijken met een praktijkondersteuner (POH)verloopt het zorgproces voor mensen met type 2 diabetes zeer goed volgens de betreffende NHG-Standaard met uitzondering van de leefstijlcounseling. Onze interventie (training in motivational interviewing en ondersteuning van gestructureerde diabeteszorg) gericht op het verhogen van de adherentie aan de leefstijlaanbevelingen heeft geen significante effecten laten zien op het zorgproces, de patiëntuitkomsten wat betreft HbA1, bloeddruk, cholesterolwaarden en leefstijl, de gezondheidgerelateerde kwaliteit van leven of de bereidheid van patiënten om hun leefstijl te veranderen. De training behorend bij de interventie heeft de POH wel voorzien van een aantal technieken die nodig zijn voor ‘motivational interviewing’. De POH geeft ook aan behoefte te hebben aan dit type concrete technieken. Ook is duidelijk geworden dat de doelgroep een onrealistisch optimistisch beeld heeft van de eigen leefstijl en dat dit beeld de bereidheid om te veranderen verkleind.

 

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Doel: Het verbeteren van het volgen van de diabetesrichtlijn, type 2 met een focus op leefstijlveranderingen door de aangeboden diabeteszorg te structureren en gebruik te maken van de patiënt-georiënteerde methode 'motivational interviewing'(MI).

Opzet: Gerandomiseerde gecontroleerde trial

Studiepopulatie: Type 2 diabetes patiënten met HbA1c boven de 7,0% en BMI boven de 25 kg/m2 in de huisartspraktijk. De data worden verzameld op basis van de medische dossiers en aanvullende vragenlijsten voor de patiënten en de betrokken zorgverleners (huisarts, praktijkondersteuner, et cetera).

Interventie en implementatiestrategie: Diabeteszorg volgens de nationale richtlijnen met een focus op dieet en beweging wordt geïmplementeerd met een patiënt-georiënteerde strategie ingebed in de dagelijkse routine die gestructureerd wordt uitgevoerd. De huisartspraktijk maakt een plan voor het gestructureerd inpassen van de diabetesrichtlijnen in de dagelijkse routine. De praktijkondersteuner wordt getraind in MI om samen met de patiënt het dieet en bewegen te activeren. Het contact met de patiënt is gekoppeld aan de driemaandelijkse controles aangevuld met telefonisch contact, zodat het eerste half jaar maandelijks contact plaatsvindt met de praktijkondersteuner.

Uitkomst- en procesmaten: Primaire uitkomstmaat is het HbA1c. Belangrijkste procesindicator is leefstijl counseling uitgedrukt in dieet en beweging (d.m.v. dagboek, patiënten vragenlijsten en Actometer). Andere effectmaten zijn bloeddruk, cholesterol metingen en procesindicatoren gebaseerd op de richtlijnen, zodat duidelijk wordt of alle elementen van de diabeteszorg worden dan wel blijven uitgevoerd

Studiepopulatie: 77 huisartspraktijken met 522 diabetespatiënten. De patiënten hadden bij aanvang een HbA1c boven de 7,0%, een BMI boven de 25 kg/m2 en waren niet ouder dan 80 jaar.

Economische evaluatie: De kosten van de implementatiestrategie worden vastgelegd, zoals kosten als gevolg van een verandering in va de organisatie van de diabeteszorg, het trainen van de praktijkondersteuner in MI en de extra telefonische contacten met de patiënten en de belangrijkste patiënt-gerelateerde kostencomponenten (aard en aantal contacten en diabetesbehandeling). Deze kosten worden afgezet tegen de effectmetingen in een gestandaardiseerde modelberekening.

Tijdspad: maand 1-4 literatuur, voorbereiden trial; maand 5-16 includeren patiënten, voorbereiden praktijken, voormeting; maand 12-36 implementatie, nameting, procesevaluatie; maand 37-43 analyse en rapportage.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Studiepopulatie

Er nemen 77 huisartspraktijken deel aan het onderzoek met 522 patiënten. Hiermee hebben we het benodigde aantal van 68 praktijken met 340 patiënten bereikt. De huisartspraktijken zijn in twee tranches uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek. De praktijken zijn na matching op een aantal kenmerken (type praktijk en urbanisatiegraad) ad random aan de interventie- en de controlegroep toebedeeld.

 

Voormeting

Om het niveau van ‘motivational interviewing’ (MI) van de praktijkondersteuner vooraf te kunnen beoordelen, zouden de praktijkondersteuners in de praktijk 10 diabetesconsulten op video (eventueel op audio) opgenomen. Tijdens de werving leek dit geen probleem voor praktijkondersteuners te zijn, maar in werkelijkheid stuitte dit wel op enkele technische en praktische problemen. Het aantal opnames ligt tussen de 350 en 400. Met behulp van een gevalideerd instrument wordt de mate van gebruik van MI beoordeeld.

Met behulp van registratieformulieren is door een medische student benodigde informatie uit het medische dossier gehaald. Het betreft medische dossiers van diabetespatiënten die aan onze inclusiecriteria (HbA1c>7%, BMI>25kg/m2, <80years) voldoen. De dossiergegevens zijn in de huisartspraktijk gebleven, totdat de patiënt toestemming voor deelname aan het onderzoek heeft gegeven.

Diabetespatiënten die aan onze inclusiecriteria voldoen, hebben een vragenlijst over leefstijl (m.n. dieet en beweging) ontvangen samen met een formulier voor toestemming voor deelname aan het onderzoek. Uiteindelijk hebben 522 diabetespatiënten de vragenlijst ingevuld en de toestemmingsverklaring getekend. De deelnemende patiënten hebben een brief van de praktijk ontvangen dat zij een actometer in de huisartspraktijk kunnen ophalen. De praktijkondersteuner of de praktijkassistente heeft een korte instructie over het gebruik van de meter gegeven. De patiënt diende de actometer een week lang te dragen en deze vervolgens naar het onderzoeksteam te retourneren.

De voormeting is nu afgerond; praktijkondersteuners hebben diabetesconsulten op video (of audio) ingeleverd, de studenten hebben medische dossiers doorgespit, vragenlijsten zijn naar de diabetespatiënten gestuurd, zij hebben ook een actometer gedragen en tot slot zijn de dossiergegevens van de deelnemende patiënten opgevraagd.

 

Interventie

De interventie bestaat uit verschillende onderdelen. Een van de belangrijkste onderdelen is de training in motiverende gesprekstechnieken voor praktijkondersteuners. Voor deze training is een educatieprogramma over leefstijladviezen bij diabetespatiënten met behulp van ‘motivational interviewing’ ontwikkeld. Dit programma is tot stand gekomen met de ervaringen van een professionele trainer in gesprekstechnieken en tevens heeft hij de trainingen verzorgd. Er is gekozen voor 4 middagen training, verspreid over een half jaar, zodat praktijkondersteuners de mogelijkheid hebben om de opgedane kennis tijdens de training in de praktijk uit te voeren en vragen uit de praktijk mee te nemen naar de training.

De training is opgebouwd uit verschillende onderdelen; theorie over ‘motivational interviewing’, gedragsverandering theorie, rollenspelen, videoanalyses en discussies. Daarnaast is het onderwerp ‘agenda setting’ tijdens de training behandeld om de diabetesconsulten meer gestructureerd te maken en om concretere afspraken met diabetespatiënten te maken. Praktijkondersteuners dienen tijdens de training ook een sociale kaart (een overzicht van organisaties met hun behandel programma) te maken. Tijdens de laatste training ontvangen de praktijkondersteuners een instructiekaart met gesprekstechnieken. Deze kaart dient als een herinnering voor praktijkondersteuners om patiënten te helpen een gedragsverandering te bewerkstelligen. Daarnaast ontvangen zij een schema om bij te kunnen houden wanneer welke patiënten op consult komt en in welke fase van gedragsverandering deze patiënt volgens de praktijkondersteuner zit. Tot slot krijgen de praktijkondersteuners het advies patiënten regelmatig te bellen om te informeren hoe het met hun gedragsverandering gaat. Aanbevolen wordt om dit het eerste halve jaar maandelijks te doen.

Verder is er een terugkommiddag voor praktijkondersteuners georganiseerd. Tijdens deze middag krijgen zij feedback op hun video/audio opname die zij in de praktijk gemaakt hebben.

Eén keer in de twee maanden neemt het onderzoeksteam contact op met de praktijkondersteuner om te informeren hoe het met het uitvoeren van de gesprekstechnieken gaat en om adviezen te geven en mogelijke problemen op te lossen.

 

Concept artikelen

- Belemmerende en bevorderende factoren voor leefstijleducatie ervaren door praktijkondersteuners in de diabeteszorg zijn in beeld gebracht op drie verschillende niveaus, namelijk de patiënt, de praktijkondersteuner zelf en de organisatie.

- Studieprotocol. Dit artikel beschrijft uitgebreid de achtergrond en opzet van de hoofdstudie.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

. Objective: Improving Type 2 diabetes guideline adherence focussing on lifestyle changes by structuring the organisation of care and using the patient-oriented motivational interviewing (MI) technique.

. Design: Randomized controlled trial.

. Study population: Type 2 diabetes patients with HbA1c above 8.0% and BMI above 25 kg/m2 in general practice. Data will be obtained from medical files, and patient and providers questionnaires.

. Intervention and implementation strategy: Diabetes care according to the guidelines focussing on diet and exercise will be implemented using a patient-oriented strategy embedded in structured daily routine. The team has to make a schedule to plan the necessary activities into daily routine. The practice nurse trained in MI has to activate the patient in diet and exercise.

. Outcome and process measures: Primary outcome measurement is HbA1c. Main process indicator is lifestyle counselling measured by the patient's involvement in diet and exercise. Other measures are blood pressure, lipids and process indicators based on the guideline recommendations (all elements of diabetes care have to stay covered).

. Power/data-analysis: Multilevel logistic regression analysis will be used to explain differences in outcomes in 70 general practice (35 intervention practices) among 700 patients (10 per practice). This calculation is based on the primary outcome HbA1c (success: number of patients with HbA1c above 8.0% reduced by 50%) as well as dieting and exercise process (tripling its effectiveness).

. Economic evaluation: Cost of the implementation strategy will be counted, such as changes in the diabetes organisation, training the professionals in motivational interviewing and extra contacts by telephone with the patients as well as the major patient-related costs items (number and type of visit and treatment). The cost will be balanced against the effect measures in a standardized model approach.

. Time schedule: month1-4 literature, preparation trial; month 5-10 inclusion patients, preparing practices, and pre measurements; month 11-29 implementation, process evaluation, post measurement; month 30-36 analysis and reporting.

 

. Doel: Het verbeteren van het volgen van de diabetesrichtlijn, type 2 met een focus op leefstijlveranderingen door de aangeboden diabeteszorg te structureren en gebruik te maken van de patiënt-georiënteerde methode 'motivational interviewing'(MI).

. Opzet: Gerandomiseerde gecontroleerde trial

. Studiepopulatie: Type 2 diabetespatiënten met HbA1c boven de 8,0% en BMI boven de 25 kg/m2 in de huisartspraktijk. De data worden verzameld op basis van de medische dossiers en aanvullende vragenlijsten voor de patiënten en de betrokken zorgverleners (huisarts, praktijkondersteuner, et cetera).

. Interventie en implementatiestrategie: Diabeteszorg volgens de nationale richtlijnen met een focus op dieet en beweging wordt geïmplementeerd met een patiënt-georiënteerde strategie ingebed in de dagelijkse routine die gestructureerd wordt uitgevoerd. De huisartspraktijk maakt een plan voor het gestructureerd inpassen van de diabetesrichtlijnen in de dagelijkse routine. De praktijkondersteuner wordt getraind in MI om samen met de patiënt het dieet en bewegen te activeren.

. Uitkomst- en procesmaten: Primaire uitkomstmaat is het HbA1c. Belangrijkste procesindicator is leefstijl counselling uitgedrukt in dieet en beweging. Andere effectmaten zijn bloeddruk, cholesterolmetingen en procesindicatoren gebaseerd op de richtlijnen (alle elementen uit de diabeteszorg moeten uitgevoerd blijven).

. Power-/ data-analyse: Multiniveau logistische regressie analyse wordt gebruikt om de verschillen tussen interventie- en controlegroep te bepalen in 70 huisartspraktijken (35 interventiepraktijken) onder 700 patiënten (10 per praktijk). Het aantal praktijken is berekend op zowel de primaire uitkomst maat HbA1c als op de belangrijkste procesmaten dieet en beweging, waarbij success is gedefinieerd als het halveren van het aantal patiënten met HbA1c boven de 8.0% en het verdrievoudigen van deelname aan diet en bewegingsactiviteiten.

. Economische evaluatie: De kosten van de implementatiestrategie worden vastgelegd, zoals kosten als gevolg van een verandering in va de organisatie van de diabeteszorg, het trainen van de praktijkondersteuner in MI en de extra telefonische contacten met de patiënten en de belangrijkste patiënt-gerelateerde kostencomponenten (aard en aantal contacten en diabetesbehandeling). Deze kosten worden afgezet tegen de effectmetingen in een gestandaardiseerde modelberekening.

. Tijdspad: maand 1-4 literatuur, voorbereiden trial; maand 5-10 includeren patiënten, voorbereiden praktijken, voormeting; maand 11-29 implementatie, nameting, procesevaluatie; maand 30-36 analyse en rapportage.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website