Prof. dr. Ernst Kuipers (hoogleraar Maag-, darm- en leverziekten Erasmus MC) en dr. Evelien Dekker (maag-, darm- en leverarts AMC) ontvingen op 11 maart 2013 de ZonMw Parel uit handen van directeur-generaal Volksgezondheid Paul Huijts van VWS.

Dikkedarmkanker

Jaarlijks krijgen in Nederland bijna 13.000 mensen te horen dat ze dikkedarmkanker hebben en overlijden ruim 5000 mensen aan deze vorm van kanker. Hierbij betreft het vooral mensen ouder dan 55 jaar. Voor mannen is dikkedarmkanker daarmee de op één na dodelijkste vorm van kanker, voor vrouwen de op twee na dodelijkste vorm. 

Vroege opsporing

Dikkedarmkanker leent zich in principe zeer goed voor vroege opsporing via bevolkingsonderzoek vanwege het langdurige voorstadium (poliep) dat goed te genezen is. Het duurt gemiddeld een jaar of tien voordat de poliep het stadium van een kwaadaardige tumor bereikt die zich kan uitzaaien. Dat betekent dat er een flink tijdvak is om de poliep op te sporen en te verwijderen.

Bevolkingsonderzoek

In diverse – door ZonMw-gesubsidieerde - onderzoeken in proefcohorten in de regio’s Rotterdam, Amsterdam en Nijmegen is de afgelopen 10 jaar nagegaan op welke manier een bevolkingsonderzoek naar (voorstadia van) dikkedarmkanker zo effectief en laagdrempelig mogelijk kan worden opgezet. De berekeningen wijzen uit dat een volledig ingevoerd bevolkingsonderzoek jaarlijks 1400 sterfgevallen voorkomt en 10.000 patiënten behoedt voor een zwaardere behandeling (bron: Gezondheidsraad, 2009). Op termijn kunnen jaarlijks 2400 sterfgevallen worden voorkomen (bron: Uitvoeringstoets RIVM, 2011).

Het werk van velen

De ZonMw Parel heeft betrekking op door ZonMw-gesubsidieerd afgerond onderzoek naar dikkedarmkankerscreening. Vele onderzoekers en beleidsmakers hebben hierin een rol gespeeld:

  • Academisch Medisch Centrum, onderzoeksgroep van dr. Evelien Dekker. Binnen deze onderzoeksgroep hebben ook prof. dr. Patrick Bossuyt, prof. dr. Paul Fockens MD, PHD en prof. dr. Jaap Stoker bijdragen geleverd.
  • Erasmus MC, onderzoeksgroep van prof. dr.  Ernst Kuipers MD. Binnen deze onderzoeksgroep hebben ook dr. Monique van Leerdam en dr. Marjolein van Ballegooijen bijdragen geleverd.
  • Wolfert Spijker en (BoZW) Evelien Bongers (BoMW) waren vanuit de regionale screeningsorganisaties betrokken bij de  proefbevolkingsonderzoeken.
  • Vanuit het UMC St. Radboud Nijmegen is door de onderzoeksgroep  van dr. Leo van Rossum en dr. Robert Laheij een proefbevolkingsonderzoek uitgevoerd.
  • Onder leiding van prof. dr. Gerrit Meijer (Vrije Universiteit) en prof. dr. Manon van Engeland (Maastricht UMC+) is onderzoek gedaan naar DNA-markers voor vroege opsporing.
  • Dr.  Roderik Kraaijenhagen en dr. Coen van Kalken deden vanuit NIPED onderzoek naar risicoprofilering ten bate van vroege opsporing dikkedarmkanker.

Daarnaast zijn er vele anderen die hebben bijgedragen aan het tot stand komen van dit bevolkingsonderzoek waaronder beleidsmakers en het KWF.

Oratie prof. dr. Evelien Dekker

Haar oratie 'Komt een poliep bij de dokter' op 12 september 2014 was ter gelegenheid van haar benoeming tot hoogleraar gastro-intestinale oncologie aan het AMC. Dekker is gespecialiseerd in de screening en diagnostiek van het colorectaal carcinoom.

Nieuwe ontwikkelingen

Op 8 mei 2014 maakte het Raboudumc bekend 20 mensen preventief te gaan vaccineren tegen erfelijke darmkanker. Dit onderzoek is mede uitgevoerd met subsidie van ZonMw.

Interesse in huidige stand van zaken?

Op onze website vindt u de meest actuele informatie hierover.

Downloads

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website