PrEP is een pil die een hiv-infectie kan voorkomen. Onderzoek van de GGD Amsterdam heeft aangetoond dat PrEP in de praktijk goed toepasbaar is. Het onderzoek heeft mede geleid tot een nationaal PrEP-programma. Projectleider Elske Hoornenborg heeft op 29 november 2019 van ZonMw een Parel gekregen tijdens het Nationaal Congres Soa*Hiv*Seks.

Uit studies is al langer bekend dat PrEP (pre-expositie profylaxe) goed werkt in het voorkómen van hiv-infecties. Het medicijn is bedoeld voor mensen die geen hiv hebben maar wel een verhoogd risico lopen om geïnfecteerd te raken. Dat zijn vooral mannen die seks hebben met mannen (MSM) en transgender personen, afhankelijk van hun seksueel gedrag. In 2015 is onder leiding van internist-infectioloog Elske Hoornenborg het Amsterdam PrEP-project (AMPrEP) gestart, een onderzoek naar de toepasbaarheid van PrEP. Hieraan doen 374 MSM en 2 transgender vrouwen mee. Het project is van 2015 tot 2019 gefinancierd door ZonMw en loopt nog door tot eind 2020.  

Met keuze meer hiv-preventie

Hoornenborgs onderzoeksteam heeft uitgezocht hoe PrEP in de praktijk werkt. Aan bod kwamen vragen zoals: willen mensen uit de doelgroep PrEP gebruiken, hoe trouw nemen zij de pillen in en hoe ervaren zij het PrEP-gebruik?
Deelnemers aan het onderzoek kregen twee manieren van PrEP-gebruik aangeboden: dagelijks PrEP slikken of alleen PrEP gebruiken rondom seks. Driekwart van de deelnemers koos voor dagelijks gebruik en een kwart voor gebruik rondom seks. ‘Deze keuze aanbieden was vernieuwend ten opzichte van andere studies’, aldus Hoornenborg. ‘Eerder onderzoek heeft aangetoond dat beide manieren effectief beschermen tegen een hiv-infectie. Maar door de keuze te geven, bereik je meer mensen en daarmee voorkom je dus ook meer hiv-infecties.’

Grote animo, hoge therapietrouw en kosteneffectiviteit

De uitkomsten van het AMPrEP-project zijn positief. De animo om mee te doen, bleek heel groot onder de doelgroep. Ook waren deelnemers zeer trouw in het slikken van PrEP. Verder heeft het onderzoek opnieuw bevestigd wat al bekend was, namelijk dat PrEP zeer effectief is in hiv-preventie. Uit een rekenkundig model blijkt dat het PrEP-gebruik door de doelgroep ook kosteneffectief is en mogelijk zelfs kostenbesparend. Dit effect is nog groter wanneer mensen kiezen voor alleen PrEP-gebruik rondom seks. Hoornenborg: ‘Dit is temeer een reden om mensen ook de keuze aan te bieden. Zo bereik je bovendien meer mensen en vergroot je de hiv-preventie.’

De angst voorbij

Het onderzoeksteam van Hoornenborg heeft samengewerkt met zorgprofessionals en organisaties zoals het RIVM, maar ook met mensen uit de doelgroep (de MSM-community). Een kleine kerngroep heeft de onderzoekers feedback en input gegeven, onder coördinatie van Bart-Jan Mulder, preventiemedewerker Infectieziekten bij de Soa-polikliniek van GGD Amsterdam. Hij vertelt over de impact van PrEP: ‘Jarenlang hebben mensen in de gay- en bi-community in angst gezeten dat ze hiv konden oplopen. Met de komst van PrEP is die angst voor velen grotendeels voorbij. Door dit medicijn ervaren mensen vrijheid. Het brengt veel meer teweeg dan alleen het voorkómen van hiv-infectie. Zo bleek in het onderzoek dat het seksueel welbevinden door PrEP-gebruik hoog scoorde. Dat is voor de community echt winst.’

Nationaal PrEP-programma

Inmiddels zijn de resultaten van AMPrEP meegenomen in een positief advies van de Gezondheidsraad. Dit heeft geleid tot een nationaal programma, gestart afgelopen september, waarin vrijwel alle GGD’en in heel Nederland PrEP beschikbaar stellen voor de komende vijf jaar. ‘Ons doel is geen enkele nieuwe hiv-infectie meer’, zegt Hoornenborg. ‘Dit kunnen we alleen bereiken als GGD’en, huisartsen, ziekenhuizen en mensen uit de community blijven samenwerken.’

Een grote stap in hiv-preventie in Nederland

Bekijk de introductie van het project. Van het advies van de Gezondheidsraad tot en met de betrokkenheid van de community.

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website