Prof. dr. Hidde Haisma, hoogleraar farmaceutische genmodulatie, reikte op 15 maart 2018 de ZonMw Parel uit aan prof. dr. Joachim Aerts, hoogleraar longziekten aan het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam voor het werk van zijn onderzoeksgroep aan een effectieve behandeling van asbestkanker. De nieuwe aanpak is erop gericht om een afweerreactie tegen de kankercellen op gang te brengen.

Tegen het mesothelioom (kanker van de longvliezen die meestal veroorzaakt is door asbest) bestaat nog geen effectieve behandeling. Chirurgisch verwijderen is vaak onmogelijk. Chemotherapie voegt vaak maar een beperkt aantal maanden toe aan de levensverwachting van de patiënt. En immunotherapie, het versterken van de afweerreactie tegen kanker, was bij asbestkanker tot dusver niet mogelijk omdat er nauwelijks een afweerreactie tegen deze tumor op gang komt. De Rotterdamse onderzoeksgroep probeert in dat laatste verandering te brengen.

Versterken van afweerreactie

Voor een effectieve afweerreactie is een samenspel nodig tussen verschillende soorten cellen van het afweersysteem. Naast de eigenlijke afweercellen die de tumor kunnen doden zijn er ook verkennercellen, de zogeheten dedritische cellen of DC’s. Deze DC’s tonen stukjes van het doelwit aan de afweercel en activeren deze. De Rotterdamse onderzoeksgroep haalt de DC’s uit het bloed van de patiënt en zorgt dat zij beladen worden met eiwitfragmenten uit gekweekte mesothelioomcellen. De patiënt krijgt daarna zijn eigen DC's weer terug, waardoor een afweerreactie tegen de kanker op gang kan komen. Eerder al toonden de Rotterdammers aan dat het veilig en mogelijk effectief is om DC's te beladen met eiwitfragmenten van de tumor van de patiënt zelf. Helaas is er meestal geen materiaal van de eigen tumor, omdat de tumor onbereikbaar zit tussen de longen, dicht bij het hart en grote bloedvaten. Daarom kon bij slechts een minderheid van de patiënten eigen tumormateriaal worden ingezet.  Een celkweek van tumorcellen van andere patiënten is veel breder inzetbaar.

Nieuwe behandeling

Het onderzoek is nog in een beginstadium. Een door ZonMw gesubsidieerde kleine klinische studie toonde aan dat de nieuwe aanpak met gekweekte materiaal eveneens veilig is en niet leidt tot onacceptabele bijwerkingen. Ook zijn er sterke aanwijzingen dat er inderdaad een afweerreactie op gang komt. Of de behandeling werkelijk leidt tot een langere overleving van patiënten met asbestkanker, moet in de komende jaren blijken. De Rotterdamse onderzoekers en hun nieuwe bedrijf  Amphera hebben een Europese subsidie gekregen om in een aantal Europese landen een groot vergelijkend klinisch onderzoek te doen naar de meerwaarde van de behandeling met DC's. De onderzoekers verwachten niet dat ze asbestkanker op korte termijn kunnen genezen, maar zemaar ze hopen wel dat de nieuwe behandeling waardevolle tijd kan toevoegen aan het leven van patiënten.

Dit project is gefinancierd door ZonMw en KWF Kankerbestrijding.

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website