Door de uitgebreide subsidieprocedure met meerdere checks and balances en de wijze waarop ZonMw deze procedure naleeft, is er bij subsidieverstrekking door ZonMw geen sprake van belangenverstrengeling. Wel begrijpt ZonMw dat ze in enkele gevallen mogelijk de schijn tegen heeft. Om die reden heeft continue verbetering van de werkwijze – en de communicatie hierover – de volle aandacht van ZonMw.

Naar aanleiding van berichten in de media over mogelijke belangenverstrengeling bij het verlenen van subsidies heeft voormalig Minister Schippers ZonMw gevraagd om nader inzicht in haar werkwijze te verschaffen. In het document Subsidietoekenning bij ZonMw (pdf) heeft ZonMw deze informatie gegeven. Deze informatie en het feitenrelaas zijn vandaag in een brief van minister De Jonge (VWS) naar de Tweede Kamer gestuurd.

Werkwijze

Voor de beoordeling en selectie van subsidieaanvragen hanteert ZonMw een proces met meerdere checks and balances om zo tot een inhoudelijk gewogen oordeel te komen voor het toekennen of afwijzen van subsidieaanvragen (zie ook infographicHoe verleent ZonMw subsidie? (pdf). De bij ZonMw gehanteerde werkwijze is gebaseerd op het systeem van peer review dat de internationale standaard is voor het beoordelen en selecteren van subsidieaanvragen.

Samenstelling programmacommissie

Naast de uitgebreide beoordelingsprocedure hanteert ZonMw een Gedragscode Belangenverstrengeling (pdf) voor de leden van een programmacommissie. Bij het samenstellen van een programmacommissie kan een spanningsveld ontstaan tussen adequate deskundigheid – wetenschappelijk of maatschappelijke - van de commissieleden en de noodzakelijke onafhankelijkheid. Dit spanningsveld speelt met name op zeer gespecialiseerde vakgebieden of wanneer bevorderen van samenwerking tussen verschillende disciplines en organisaties het doel van de subsidieronde is.

Uitzonderingsclausule

Vanwege dit spanningsveld was het tot eind 2015, in bijzondere gevallen, mogelijk gebruik te maken van een uitzonderingclausule in de Gedragscode Belangenverstrengeling. In deze uitzonderingsgevallen kon een (mede)aanvrager ook commissielid zijn bij die betreffende subsidieronde. Een commissielid die direct betrokken was bij een aanvraag was echter nooit betrokken bij de preadvisering en verliet de commissievergadering wanneer de aanvraag waar hij of zij bij betrokken was, werd besproken. Een commissielid is dus nooit betrokken geweest bij de bespreking van zijn of haar eigen aanvraag. In 2015 is ZonMw er op gewezen dat met deze werkwijze de schijn van belangenverstrengeling onvoldoende wordt voorkomen. ZonMw betreurt dit. Daarom is eind 2015 de werkwijze aangepast en wordt deze uitzonderingsclausule vanaf 2016 niet meer toegepast.

Cijfers

Uit het document Subsidietoekenning bij ZonMw blijkt dat de uitzonderingsclausule alleen in de periode 2010- 2015 is toegepast. In deze periode zijn bijna 9.700 subsidieaanvragen in 316 subsidierondes ingediend. Tussen 2010 en 2015 is in totaal € 710 miljoen subsidiebudget toegekend. Bij 144 aanvragen was sprake van directe betrokkenheid bij de beoordeling. Van deze 144 zijn 72 aanvragen gehonoreerd en 72 afgewezen. Met het honoreren van deze aanvragen was 3,5 % van het totaal toegekende subsidiebedrag gemoeid. Het is belangrijk te realiseren dat dit geld ten goede is gekomen aan relevant en kwalitatief goed onderzoek.

Verbetering processen

ZonMw neemt maatregelen om de werkwijze verder te verbeteren: vergroting van de transparantie over beoordelingsprocessen en dilemma’s, het evalueren van de Gedragscode Belangenverstrengeling samen met NWO waaruit in elk geval die uitzonderingsclausule wordt geschrapt, het vergroten van de deskundigheid van (nieuwe) medewerkers, het invoeren van interne audits en vaststelling en doorvoering van de jaarlijkse rapportage van de Commissie Bezwaarschriften.

Meer informatie

Update: 30-11-2017

Veelgestelde vragen

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website