Ondersteunen bij het zoeken naar krachtbronnen. En woorden helpen geven voor de drijfveren achter iemands levensverhaal. Volgens Joep van de Geer is dat waar geestelijk verzorgers goed in zijn. Als kennismakelaar laat hij deze inzichten overal in Nederland landen. Niet alleen in de palliatieve zorg.

Eén dag in de week is Joep van de Geer geestelijk verzorger in de academische hospice Demeter in Bilthoven. Wat hij daar ervaart, neemt hij de rest van de week mee in zijn rol als kennismakelaar zingeving, spiritualiteit en geestelijke verzorging bij Agora. Hij promoveerde op een onderzoek naar scholing van artsen en verpleegkundigen op het gebied van spirituele zorg. Daaruit bleek onder meer dat de geestelijk verzorger minder goed op de hoogte is van het werk van artsen, en daardoor in de bij- en nascholing van die beroepsgroep minder goed aansluit op hun dagelijkse praktijk. Vanuit Demeter, gelieerd aan UMC Utrecht, zit Van de Geer ook in een onderzoeksgroep die op dit soort uitdagingen antwoorden zoekt. Zodat geestelijke verzorging een steviger plek kan krijgen.

De existentiële kwesties

De meerwaarde van spirituele zorg in de palliatieve zorg ligt voor Van de Geer met name in het helpen zoeken naar krachtbronnen van de patiënt. En naar de diepere drijfveren achter iemands levensverhaal. ‘Heeft iemand nog toegang tot zijn of haar krachtbronnen? Kan hij of zij de confrontatie met het eigen levenseinde aan?’ Van de Geer denkt als spiritueel consulent mee in multidisciplinaire overleggen. ‘Ik ondersteun de andere disciplines aan tafel, vooral artsen en verpleegkundigen, bij de vraag hoe zij aandacht kunnen schenken aan levensvragen van mensen. Dus aan existentiële kwesties waar patiënt en naasten mee kunnen zitten.’

Zin ervaren, niet ‘geven’

Spiritualiteit is voor Van de Geer een essentieel concept. ‘Die term is niet zweverig; alles wat jou inspireert raakt aan jouw spiritualiteit. Ik vind het een beter woord dan “zingeving”. Probeer het maar eens, “zin geven”. Je erváárt zin, je verliest zin, je ontdekt zin! Het gaat dus om de ervaringskant van zin, niet de handelingskant ervan; dat “geven”.’ Als geestelijk verzorger stel je vragen die hier ruimte voor creëren, zegt Van de Geer. Dat betekent soms ook ‘vertragen’, dus niet te snel doorschieten in handelen. Als kennismakelaar neemt hij dit soort inzichten ook mee het land in. ‘Mijn rol is om initiatieven en ontwikkelingen in de praktijk breder te laten landen in de multidisciplinaire zorgpraktijk. En in onderwijs en onderzoek. Ik let erop dat de basismethodiek uit de richtlijn op alle plekken wordt gevolgd. Zodat teams niet overal weer anders werken.’

Niet alleen in palliatieve zorg

Een belangrijke opdracht is het opzetten van een ondersteuningsstructuur voor de thuissituatie of de eerste lijn. Van de Geer: ‘Professionals – van huisarts tot thuiszorgmedewerker – moeten getraind worden om levensvragen te signaleren. En te herkennen wanneer iemand hierin vastloopt en er misschien een geestelijk verzorger nodig is.’ Die structuur bestaat voor de palliatieve zorg al met Agora, de Coöperatie Palliatieve Zorg Nederland, Stichting Fibula, de PaTz-groepen. Een voorbeeld is de consortia van het Nationaal Programma Palliatieve Zorg en het programma Palliantie. Maar volgens Van de Geer is het belangrijk de focus voor de geestelijke verzorging breder te trekken. ‘Daarom schakel ik ook met een brancheorganisatie als Sociaal Werk Nederland, de Vereniging van Geestelijk VerZorgers, het Nederlands Huisartsen Genootschap en ouderenbond KBO-PCOB. Het gaat immers niet alleen om palliatieve patiënten, maar ook om andere groepen met levensvragen..’

Aandacht voor wat ons inspireert

Voor verschillende doelgroepen van spirituele zorg is het zogeheten ABC-model (Aandacht, Begeleiding, Complexiteit/Crisis) uit de palliatieve zorg bruikbaar. ‘Het is belangrijk om vanuit de ondersteuningsstructuur scholing te organiseren voor zorgprofessionals om in de praktijk het ABC-schema te kunnen toepassen en te weten wanneer doorverwijzing aangewezen is. Als we ABC weten te integreren in de zorg én het sociaal domein, kunnen we met elkaar meer aandacht geven aan wat ons allemaal werkelijk inspireert.’


Drie gouden lessen voor geestelijk verzorgers in de palliatieve zorg

  1. Ga zelfbewuster samenwerken met artsen en verdiep je in hun praktijk. Loop een dag mee en bouw aan je relaties. En voer eens samen een gesprek met patiënt.
  2. Beperk je niet alleen tot palliatieve zorg!
  3. Volg de ‘Masterclass spiritualiteit in de palliatieve zorg’ van Joep, met onder anderen Carlo Leget, Saskia Theunissen, Erhard Weiher en telkens nieuwe gastdocenten.

Meer lezen

Dit artikel stond in de nieuwsbrief Palliatieve Zorg, editie april 2019. Wilt u de nieuwsbrief ontvangen? Meld u dan aan.

 

 

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website