Palliatieve zorg hoort niet alleen thuis bij huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde. Nagenoeg elke arts krijgt in de praktijk met palliatieve zorg te maken. Dat pleit voor integratie van palliatieve zorg in de basisopleidingen geneeskunde.

Portret van Franca Warmenhoven, Annemie Coutens en Daniëlle Verstegen
(v.l.n.r. dr. Franca Warmenhoven, dr. Annemie Courtens, dr. Daniëlle Verstegen)


'Neem bijvoorbeeld neurologen: zij behandelen en begeleiden veel patiënten met chronische – en vaak levensbedreigende – ziekten, zoals multiple sclerose (MS) of Parkinson. En denk ook aan intensivisten, die regelmatig end-of-life gesprekken voeren. In feite mag elke arts zich bij ongeneeslijk zieke patiënten afvragen wat een onderzoek of ingreep oplevert in termen van kwaliteit van leven, in plaats van zonder meer de gebruikelijke protocollen te volgen', stelt dr. Franca Warmenhoven, projectleider van Pasemeco.

Pasemeco project

De zorg rondom het levenseinde is steeds meer een expliciet onderdeel van de reguliere medische zorg. Dat impliceert dat artsen, ongeacht hun specialisme, op hun rol daarin moeten worden voorbereid. Onderzoek wijst echter uit dat dit nog onvoldoende gebeurt. Het Pasemeco project wil hier verandering in brengen en, in samenwerking met de medische basisopleidingen, palliatieve zorg integreren in de Nederlandse bachelor en master geneeskunde.  

Attitude

Palliatieve zorg vraagt aanvullende kennis en vaardigheden, en - misschien als belangrijkste - een andere attitude: studenten leren dat zij naast genezen ook een verantwoordelijkheid hebben om patiënten te begeleiden die niet beter kunnen worden. Het gaat om kwaliteit van leven én sterven, het maken van afwegingen en zorgplanningen, en het bieden van zorg passend bij de individuele patiënt en diens omgeving. Onderwijskundige en projectteamlid dr. Daniëlle Verstegen: 'Ook vanuit onderwijskundig perspectief is het beter om palliatieve zorg te integreren in het curriculum – in plaats van het toe te voegen als apart vak. Palliatieve zorg is een regulier onderdeel in de volle breedte van de zorg, laat het dan ook in al die contexten worden aangeleerd en geoefend.'

Toolbox voor onderwijs

Om de Nederlandse geneeskunde opleidingen te ondersteunen met integratie van palliatieve zorg, ontwikkelt Pasemeco een toolbox met onderwijsmaterialen. Er zijn materialen voor onderwerpen als ziekte- en symptoomgericht handelen, zorgplanning, stervenszorg, communicatie, interdisciplinair werken en meer. Onderwijsprofessionals kunnen deze toolbox, inmiddels in bètaversie, testen en gebruiken. De toolbox wordt verder ontwikkeld en aangevuld met nieuwe materialen. Ook verzorgt Pasemeco instructies en docententrainingen. Coördinator Expertisecentrum Palliatieve Zorg MUMC en verplegingswetenschapper dr. Annemie Courtens: 'Dit alles gebeurt in samenwerkingen met faculteiten en andere belanghebbenden. Zo is er afstemming met onderwijs voor verpleegkundigen en landelijk via het programma O²PZ . Via integratie in het onderwijs is goede palliatieve zorg straks écht een vanzelfsprekend onderdeel van de zorgpraktijk.'

i de Bruin, J., Verhoef, MJ., Slaets, J.P.J. et al. Perspect Med Educ (2018) 7: 325. doi: 10.1007/s40037-018-0447-4

Dit artikel staat in de nieuwsbrief Palliatieve Zorg, editie september 2019. Wilt u de nieuwsbrief ontvangen? Meld u dan aan

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website