Voor klinisch onderzoekers is het vaak een uitdaging om het juiste meetinstrument te vinden dat past bij hun vraagstelling. De methodologie COSMIN, ontwikkeld door het Amsterdam UMC, kan hen bij die zoektocht helpen. Verschillende hulpmiddelen bieden inzicht bij het bepalen welk instrument de meest nauwkeurige en valide onderzoeksresultaten kan opleveren.

In 2010 promoveerde epidemioloog Wieneke Mokkink op haar zogenaamde COSMIN-project, dat staat voor COnsensus-based Standards for the selection of health Measurement INstruments. `Ik wilde weten hoe je de kwaliteit van een meetinstrument kunt bepalen. Instrumenten, zoals vragenlijsten naar pijn, lichamelijk functioneren of kwaliteit van leven, moeten in staat zijn de veranderingen op te pikken die je wilt meten. Er worden veel meetinstrumenten gebruikt van onbekende of onvoldoende kwaliteit. Over terminologie en definities van meeteigenschappen was veel verwarring. Er viel een hoop te verbeteren in hoe studies naar kwaliteit van instrumenten werden uitgevoerd. Ik heb toen een checklist met uitgebreide handleiding ontwikkeld om de kwaliteit van dergelijke studies te bepalen.’

COSMIN-tools

Inmiddels is COSMIN volgens Mokkink, nu senior onderzoeker bij de afdeling Epidemiologie en Biostatistiek van het Amsterdam UMC, locatie VUmc, uitgegroeid tot een methodologie die helpt bij het kiezen van meetinstrumenten. Zij zal samen met collega’s steeds meer tools ontwikkelen om tot de juiste keuze te komen. In het kader van een Veni-beurs, die de epidemioloog van ZonMw heeft ontvangen, wordt nu een checklist ontwikkeld voor complexere instrumenten dan de vragenlijsten. Dan valt te denken aan klinische testen of beeldmateriaal waarbij een arts iets moet beoordelen. Verder is er op de website van COSMIN een zoekfilter te vinden voor PubMed. Mokkink: `Dat filter haalt zo efficiënt mogelijk de klinimetrische studies eruit. Stel dat je pijn bij artrosepatiënten wilt meten. Voorheen moest je heel PubMed doorspitten op alle artikelen die over pijn bij artrose gaan. Dankzij ons filter rollen nu vooral de artikelen eruit die over meetinstrumenten gaan. Dat scheelt een hoop zoekwerk.’

Internationaal gewaardeerd

Uiteindelijk doel van COSMIN is standaardisatie van wat er en hoe er wordt gemeten en dat er wordt gemeten met kwalitatief goede instrumenten. Mokkink weet dat niet alleen de kwaliteit van het onderzoek dan beter zal zijn. Ook zijn er minder mensen nodig die deelnemen aan de wetenschappelijke studies. `Dat is een ethisch voordeel. Je kunt immers preciezer meten.’ Zij beseft dat de COSMIN-methodologie abstracte materie is, die in het begin moeilijk is te doorgronden. Maar artsen en onderzoekers die COSMIN gebruiken, prijzen haar werk alom. `Dit is echt booming. We krijgen internationale waardering. Onze website wordt dagelijks vaak 500 keer bezocht. Ook geven we ieder jaar twee cursussen, waarvan één in het Engels. Daar komen mensen van heinde en verre op af. Onderzoekers beseffen dat ze goede meetinstrumenten moeten gebruiken en dat het kiezen ervan tijdrovend en onwijs ingewikkeld is. Wij proberen orde aan te brengen en uitleg te geven over welke stappen je moet nemen om dit goed te doen. Dit zal leiden tot hogere kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek en het voorkomen van over- en onderschatting van resultaten.’

Meer informatie

Het COSMIN project is gefinancierd vanuit het Programma Translationeel onderzoek, meer informatie?

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website