Op maandag 11 januari 2021 is de kennisagenda Microplastics en Gezondheid aangeboden aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven. In deze kennisagenda zijn de belangrijkste kennishiaten benoemd en wordt opgeroepen om meer onderzoek te doen. ZonMw zet samen met andere financiers een belangrijke eerste stap in de goede richting voor oplossingsgericht vervolgonderzoek.

In opdracht van het ministerie van I&W heeft ZonMw een verkenning uitgevoerd van de behoefte aan kennis over microplastics en gezondheid. Dit heeft geresulteerd in de kennisagenda ‘Wat doen microplastics in ons lichaam?’. Aan deze kennisagenda is gewerkt met verschillende relevante partijen; onderzoekers, bedrijven, beleidsmakers en NGO’s en belanghebbenden.

Aanbevelingen kennisagenda

Nederland is een van de eerste landen die onderzoek naar de gezondheidseffecten van microplastic heeft gefinancierd. Dit is een mooie eerste stap, maar vervolgonderzoek is hard nodig. In de kennisagenda komt de aanbeveling voor de continuering van vervolgonderzoek duidelijk naar voren. Fundamenteel onderzoek blijft belangrijk en moet daarnaast worden uitgebreid met onderzoek naar blootstelling. De onderzoek infrastructuur moet geborgd worden en samenwerking binnen onderzoek is belangrijk, met speciale focus op de vertaling naar toepassing van de resultaten. Veel partijen hebben grote behoefte aan deze kennis, zowel vanuit plastic producerende en verwerkende partijen die streven naar circulaire economie, als vanuit organisaties verantwoordelijk voor water lucht en voedsel kwaliteit.

MOMENTUM

De belangrijkste boodschap uit de kennisagenda is dat er meer onderzoek nodig is. ZonMw, TNO en Health~Holland zetten samen met verschillende kennisinstellingen en het bedrijfsleven een eerste stap hiervoor. Zij financieren met een omvang van 5,4 miljoen euro gezamenlijk het MOMENTUM consortium. Het doel van dit consortium is om de effecten van micro- en nanoplastic deeltjes (MNPs) op de gezondheid van de mens vast te stellen en uiteindelijk te voorkomen. Hiervoor worden allereerst methoden ontwikkeld om MNPs te analyseren en te meten in het menselijk lichaam, om vervolgens te onderzoeken waar in het menselijk lichaam deze plastic deeltjes eventueel opgenomen kunnen worden. Dit kan via de luchtwegen en het maagdarmkanaal en het is de vraag of plastic deeltjes in het brein of bij het ongeboren kind kunnen komen. Tot slot wordt ook onderzocht wat de effecten van MNPs kunnen zijn op ons afweersysteem.

Het MOMENTUM consortium bouwt voort op de 15 doorbraakprojecten die in het voorjaar van 2019 zijn gestart binnen het ZonMw onderzoeksprogramma Microplastics & Health. In deze projecten stonden dezelfde onderwerpen centraal. “We weten eigenlijk nauwelijks of MNPs worden opgenomen in het lichaam”, vertelt Juliette Legler (UU), hoogleraar Toxicologie en projectleider van MOMENTUM. “We hebben daarvoor de eerste aanwijzingen, maar gaan dat nu in veel meer monsters analyseren, zowel in menselijk bloed als verschillende weefsels. Dat helpt ons om de blootstelling bij de mens beter in kaart te brengen en te achterhalen hoe erg deze blootstelling is. Daarnaast willen we ook de effecten van MNPs inventariseren. Als we weten wat er werkelijk in het lichaam wordt opgenomen en wat de effecten daarvan zijn, kunnen we samen met de industrie zoeken naar oplossingen om blootstelling te voorkomen.” Toxicoloog Dick Vethaak (Deltares), en eveneens projectleider van MOMENTUM is het hier mee eens: “Het is een zeer complex onderzoek en iets van de lange adem, maar we zijn in Nederland al goed op weg en we verwachten de  komende jaren een grote stap voorwaarts te maken. Daarbij kijken we ook naar nieuwe gevaren van plastic deeltjes. Uit de eerste ZonMw projecten blijkt dat bepaalde bacteriën en virussen goed gedijen op plastic en dus met MNPs kunnen meeliften het lichaam in. We willen nu verder onderzoeken wat het effect hiervan op onze gezondheid is.”

Samenwerkingsverband

In MOMENTUM werken onderzoekers van universiteiten, academische ziekenhuizen en onderzoeksorganisaties samen met bedrijven en belangrijke stakeholders. Door de nieuwe wetenschappelijke kennis levert MOMENTUM een belangrijke bijdrage aan het oplossen van het maatschappelijke probleem van MNPs in onze leefomgeving. De impact van MOMENTUM reikt daardoor volgens Legler verder dan de huidige projectduur van drie jaar; “Het project is een volgende stap naar en investering in, een nationale infrastructuur van microplastics, waarin alle partijen samen zoeken naar oplossingen in plaats van elk afzonderlijk.”

Meer onderzoek nodig

Dit consortium is slechts een eerste kleine stap in de juiste richting voor meer vervolgonderzoek. De presentatie van de kennisagenda is eveneens een oproep aan betrokken partijen om te investeren in onderzoek. Binnen ZonMw lopen meerdere initiatieven die zich richten op de gezonde leefomgeving en hoe deze kan bijdragen aan de gezondheid van mensen, microplastics behoort hier ook toe. Om een verschil te kunnen maken is meer onderzoek nodig en samenwerking is hierin cruciaal.

Voor meer informatie over microplastic onderzoek binnen ZonMw en voor de digitale editie van de kennisagenda kunt u terecht op www.zonmw.nl/microplastics-onderzoek

Persvragen

Voor vragen vanuit de pers kunt u contact opnemen met Cassandra Appelman, woordvoerder ZonMw (appelman@zonmw.nl, 06 83 12 47 10).

Afgeronde onderzoeken Microplastics & Health

Het programma Microplastics & Health is opgesteld om meer inzicht te krijgen in de mogelijke gezondheidseffecten van kleine plastic deeltjes, en wat we kunnen doen om de effecten te beperken. Er zijn vijftien kortlopende projecten gestart, met een fundamentele invalshoek.

Lees meer over het programma Microplastics & Health en de belangrijkste onderzoekresultaten tot nu toe.

To top
Direct naar: InhoudSkip to navigationSkip to website footer