Project: De rol van de thuiszorg bij een evidence-based aanpak overgewicht en obesitas

De rol van de thuiszorg bij een evidence-based aanpak overgewicht en obesitas

Dit is de samenvatting van de aanvraag.

Thuiszorgorganisaties kennen een lange traditie in de uitvoering van gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Middels het ZonMw programma ‘Preventiekracht thuiszorg’ wordt, in opdracht van VWS, gewerkt aan een kwaliteitsverbeteringtraject. In deze aanvraag doet Icare, op verzoek van ZonMw, een voorstel voor een academische thuiszorgwerkplaats gericht op de preventie van overgewicht en obesitas. Het voorstel bestaat uit een inhoudelijk en een infrastructureel deel.

In deze thuiszorgwerkplaats werkt Icare samen met het Onderzoekscentrum Preventie Overgewicht Zwolle (OPOZ, gevormd vanuit Windesheim, Vrije Universiteit (VU) en VU Medisch Centrum (VUMC)). De thuiszorgwerkplaats is gericht op het ontwikkelen van een evidence-based keten van preventie en behandeling van overgewicht en obesitas in de eerstelijnszorg (conform adviezen van het Partnership Overgewicht). Het werkgebied van de thuiszorgwerkplaats is Zwolle en omgeving.

Icare is een thuiszorgorganisatie met een groot werkgebied. Medewerkers van Icare hebben directe contacten met mensen in het werkgebied waaronder mensen met overgewicht. Icare hecht grote waarde aan zorgvernieuwing en innovatie en heeft de afgelopen jaren expertise opgebouwd met de ontwikkeling van zorg- en preventieprogramma’s.

OPOZ is een onderzoekscentrum op het gebied van overgewicht. Het beoogt middels een expertisecentrum bij te dragen aan het ontwikkelen, toepassen, delen en evalueren van kennis van de preventie van overgewicht bij 0 tot 19-jarigen in de regio Zwolle.

Het onderzoekscentrum is een initiatief van drie instellingen die op het gebied van onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg garant staan voor kwaliteit en innovatie.

Zowel in de wetenschap als in de praktijk is veel aandacht voor preventie van overgewicht en obesitas. Er is voortschrijdend inzicht in het ontstaan en de behandelingsmogelijkheden. Icare, OPOZ en lokale partijen (zoals GGD IJssel Vecht) constateren echter ook knelpunten bij de uitvoering van preventie en behandeling van overgewicht. (1) Hulpverlening en begeleiding start niet tijdig genoeg: hulpverleners signaleren overgewicht relatief laat, mensen met overgewicht ervaren het gewicht lange tijd niet als een probleem. (2) Indien overgewicht wel gesignaleerd wordt is er onvoldoende sprake van adequate doorverwijzing. Dit varieert van niet doorverwijzen, tot doorverwijzen naar een begeleidingsaanbod dat onvoldoende aansluit op de situatie van de persoon met overgewicht (is onvoldoende op maat). (3) Hulpverleners handelen te solistisch en monodisciplinair. Een ketenwerkwijze ontbreekt. (4) In de begeleiding van mensen met overgewicht is onvoldoende aandacht voor zelfmanagement. (5) Er wordt onvoldoende onderzoek gedaan naar de effecten van de geboden interventies. Daarmee ontbreekt een evidence-based aanpak van overgewicht en obesitas (Swinburn 2005, Bulk 2005).

De thuiszorg heeft vooral contacten met de doelgroepen kinderen en ouderen. En via de kinderen met hun ouders. Dit zijn allen relevante doelgroepen voor de keten van preventie en behandeling van overgewicht.

In de regio Zwolle is een aantal ontwikkelingen ten aanzien van de preventie en behandeling van overgewicht bij kinderen en ouderen. Door verschillende organisaties wordt in het project ‘Samen gezond’ samengewerkt aan de preventie van overgewicht bij kinderen. Op het gebied van ouderen zijn enkele nog niet samenhangende ontwikkelingen namelijk aandacht voor hoogrisicogroepen voor preventie van diabetes vanuit Diabeteszorg Beter; samenwerking tussen Zwolse woningbouwcorporaties en Icare Ledenvereniging; implementatie van het consultatiebureau voor ouderen en pilot regio voor de Longitudinal Aging Study Amsterdam (LASA) van VU/VUMC.

De academische thuiszorgwerkplaats richt zich op realisatie van evidence-based keten van preventie en behandeling van overgewicht en obesitas met de ketenpartners in Zwolle.

Met als subdoelstellingen:

1) adequate signalering en doorverwijzing

2) samenstellen van evidence-based programma overgewicht

3) realiseren van randvoorwaarden zoals competente hulpverleners, informatie uitwisseling/ kennistransfer en financiering.

er is specifieke aandacht voor mensen met een lage SES en allochtonen. Er ontstaat een infrastructuur waarin (thuiszorg)interventies blootstaan aan continue monitoring en evaluatie.

Om deze doelstelling te realiseren worden 2 projecten worden uitgevoerd:

Project A Keten van preventie en behandeling van overgewicht en obesitas kinderen (0- 19 jaar)

Project B Keten van preventie en behandeling van overgewicht en obesitas ouderen (60 jaar en ouder)

Het project resulteert in een evidence-based keten van preventie en behandeling van overgewicht en obesitas in de regio Zwolle. Na afronding van het project is een model voor de keten van preventie en behandeling van overgewicht met verschillende goed gedocumenteerde producten (interventies, meetinstrumenten, projectrapport) breed beschikbaar.