Project: Buurtkracht: samen naar een gezonde en leefbare buurt

Buurtkracht: samen naar een gezonde en leefbare buurt

Dit is de samenvatting van de aanvraag.

In Valkenburg aan de Geul is het percentage mensen met overgewicht groter dan het gemiddelde percentage in Nederland. Het is inmiddels algemeen bekend dat overgewicht kan leiden tot verschillende lichamelijke aandoeningen en tevens psychische, sociale en economische gevolgen met zich mee kan brengen. Een belangrijke factor die van invloed is op overgewicht, is de sociaaleconomische status (SES) van mensen; personen met een lage SES hebben vaker een ongezonde leefstijl (door een beperkte inname van groenten en fruit en minder lichamelijke beweging) en hebben vaker te maken met ongunstige materiële omstandigheden (slechtere woon- en werkomstandigheden)dan personen met een hoge SES. Sociaaleconomische gezondheidsverschillen vormen een persistent probleem dat mogelijkerwijs kan worden beïnvloed, waarbij het van belang is om in dit proces met zowel gemeentelijke actoren als externe organisaties samen te werken. Binnen de gemeente zal de integraliteit voornamelijk tot uiting komen in een intersectorale samenwerking tussen verschillende beleidsterreinen; te weten sport, jeugd, ouderen, sociale zaken, leefbaarheid, accommodatiebeheer, vrijwilligers, mantelzorg, verkeer & vervoer, onderwijs, welzijn, volksgezondheid, gemeentewerken, ruimtelijke ordening en maatschappelijke ondersteuning. Omdat een dergelijke intersectorale samenwerking nog in de kinderschoenen staat, worden gemeenteambtenaren, managers van gemeentelijke diensten en bestuurders intensief getraind en de competenties van GGD-medewerkers t.a.v. integraal beleid worden verbeterd. Naast het integraal werken is in de gemeente Valkenburg aan de Geul het proces van zelfsturing van burgers geïntroduceerd, waarbij de dorpskernen zelf meer verantwoordelijkheden krijgen voor de kwaliteit van leven en de leefomgeving. Centrale doel is het bevorderen van de leefbaarheid in de dorpskernen. Gezondheid is een belangrijk onderdeel hiervan. Gezondheid, te starten met het thema integrale aanpak van overgewicht, maakt onderdeel uit van het proces van zelfsturing in de kernen. Burgers geven zelf aan welke aspecten van preventie en van gezondheid zij belangrijk vinden voor hun eigen kern. Zij worden daarbij ondersteund door de dorpsoverleggen, de opbouwwerker, de coördinator Leefbaarheid, de ambtenaar Volksgezondheid en de medewerker van de GGD Zuid Limburg. De doelstelling van “Buurtkracht” is het realiseren van een werkwijze die zelfsturing vanuit de dorpskernen (de vraag) in Valkenburg aan de Geul verbindt met het integraal werken aan gezondheidsbevordering (het aanbod). Het doel van deze werkwijze is dat integraal werken een structureel onderdeel gaat uitmaken van de werkprocessen, zowel intern binnen de gemeente als extern met diverse samenwerkingspartners en dat vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. De gemeente streeft ernaar om gezondheid een structurele plaats te geven in de zelfsturing, zodat het een onderdeel wordt van de ontwikkelingen in de kernen. Het gehele traject start in de kernen Broekhem en Sibbe, waarna de kernen Schin op Geul, Berg en Terblijt, Valkenburg-Centrum en Houthem Sint-Gerlach volgen. Per dorpskern wordt een werkgroep “Buurtkracht” opgezet waarin buurtvertegenwoordigers samen met de opbouwwerker, de coördinator Leefbaarheid en de ambtenaar Volksgezondheid (gecertificeerde) gezondheidsinterventies voorstellen en uitwerken. De buurtvertegenwoordigers worden hiertoe getraind. De coördinator Leefbaarheid behartigt de intersectorale samenwerking en neemt (bestuurlijke) barrières voor implementatie weg. De GGD levert inhoudelijke kennis aan over interventies en biedt ondersteuning bij het monitoren, de procesevaluatie en de training. De verwachting is dat via de werkgroepen “Buurtkracht” gezondheidsinterventies in de sfeer van voorlichting, lokale regelgeving en voorzieningen worden opgezet die aansluiten bij de wensen en behoefte van de burgers. Evaluatie van deze aanpak zal via het 4e Preventieprogramma van ZonMw worden voorgesteld.