Veni ronde 2009Vernieuwingsimpuls

Toekenningen Veni ronde 2009

Balans in je neus
Dr. D. Bogaert, UMC Utrecht-WKZ - Pediatrische Immunologie.
Bij luchtweginfecties zijn vaak 'normale' bacteriën uit de neus-en-keelholte betrokken. De onderzoekers gaan bestuderen of infecties optreden bij een verstoorde balans tussen de bacteriën onderling. Daarnaast bestuderen zij het precieze effect van vaccineren op het normale evenwicht tussen deze bacteriën.

Eigen afweer tegen kanker opstarten
Dr. E. Bremer, Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), vakgroep Chirurgie/Chirurgisch Onderzoekslaboratorium.
Het immuunsysteem heeft moeite met het opstarten van een afweerreactie tegen kankercellen. In dit onderzoek worden kankercellen daarom gericht voorzien van een laagje 'opvallende make-up’ dat het afweerproces beter opstart. Mogelijk kan het immuunsysteem daarna kankercellen beter vernietigen.

Nieuwe energie voor een oude ziekte
Dr. L.M. Brewster, AMC - Interne en Vasculaire Geneeskunde
Wereldwijd is hoge bloeddruk de grootste risicofactor voor vroege sterfte, maar de precieze oorzaak van de aandoening is nog steeds onbekend. De onderzoekers troffen in populaties met de hoogste bloeddrukken, ook de snelste sprinters en bestuderen of hoge energieproductie, die het sprinten mogelijk maakt, ook een rol speelt bij het ontstaan van hypertensie.

Therapie voor erfelijke blindheid
Dr. R.W.J. Collin, UMC St Radboud – Antropogenetica
Verschillende soorten fouten in het menselijk DNA kunnen erfelijke blindheid veroorzaken. Tot voor kort was er hiervoor geen behandeling mogelijk. In dit onderzoek worden nieuwe behandelmethoden ontwikkeld die gebaseerd zijn op de verschillende typen fouten in het DNA.

DNA geïnactiveerd bij kanker
Dr. M.W. Coolen, RU Nijmegen – Moleculaire Biologie
Bij kanker zijn grote gebieden in het DNA niet meer actief waardoor
belangrijke stoffen niet worden aangemaakt. Dit onderzoek gaat na hoe deze grote stukken erfelijke informatie precies zijn stilgelegd. Ook wordt gekeken of dit weer zou kunnen worden teruggedraaid.

Hoe missend DNA ziekte veroorzaakt
Dr. L. Franke, UMCG – Genetica
Het is nu duidelijk dat mensen soms stukken DNA volledig missen. Hoe kan dit? En wanneer leidt dit tot ziekte? Dit onderzoek gaat na of immuunziekten (zoals reuma en suikerziekte) worden veroorzaakt door de afwezigheid van zulk DNA.

Celdeling, een samenhangend proces
Dr. A.A. van der Horst, UMCU - Experimentele oncologie
Zonder celdeling zouden mensen niet bestaan. Maar foutieve celdeling veroorzaakt kanker. De onderzoekers gaan bepalen welke eiwitten en processen van belang zijn voor de laatste fase van celdeling, de splitsing van cellen, om zo het ontstaan van kanker beter te begrijpen.

Foetale oorzaken van type 2 diabetes
Dr. V. W.V. Jaddoe, Erasmus MC – Kindergeneeskunde.
Kinderen met een laag geboortegewicht hebben een grotere kans om op latere leeftijd type 2 diabetes te ontwikkelen. De onderzoekers zullen nagaan welke genetische factoren en omgevingsinvloeden in de baarmoeder leiden tot ziekte op latere leeftijd.

Tappen uit een ander vaatje
Dr. T.H. Kärpänen, NIOB - KNAW (Hubrecht Instituut)
Lymfevaten zijn cruciaal voor de waterhuishouding en regulatie van het immuunsysteem, maar zorgen ook voor de verspreiding van kanker. De onderzoekers gaan terug naar het allereerste begin om te bepalen hoe lymfevaten precies worden gemaakt en bij ziekte betrokken zijn.

Erfelijkheid van ADHD en autisme
Dr. N. Lambregts-Rommelse, Radboud UMC – Psychiatrie.
ADHD and autisme komen vaak samen voor bij hetzelfde kind. Waarom dat zo is, is onbekend. Waarschijnlijk spelen dezelfde risico genen een rol. De onderzoekers bekijken daarom het erfelijk materiaal van gezinnen waar beide aandoeningen in voorkomen.

Welke eiwitten misbruikt een herpesvirus?
Dr. Ir. R.J. Lebbink, UMCU – Klinische Microbiologie.
De onderzoekers ontwikkelen vernieuwende systemen om één-voor-één eiwitten uit een cel weg te halen. Vervolgens gaan ze hiermee op zoek naar specifieke eiwitten die door herpesvirussen misbruikt worden om menselijke cellen te kunnen infecteren.

Antistoffen als eenarmige misdadigers in auto-immuunziekten?
Dr. M. Losen, UM - Neurowetenschappen.
Antistoffen werken als lijfwachten van het lichaam. Ze hebben meestal twee of meer armen, waarmee ze ziekteverwekkers kunnen uitschakelen. Soms ontstaan er antistoffen die vriend en vijand niet meer kunnen onderscheiden en het lichaam zelf met één arm aanvallen. In dit project onderzoeken we hoe deze eenarmige antistoffen ziekte kunnen veroorzaken.

Met stamcellen het falende hart te hulp
Dr. P. van der Meer, UMCG – Cardiologie
Hartfalen gaat gepaard met een hoge sterfte. De onderzoekers gaan analyseren of met specifieke stamcellen het hart kan worden gerepareerd om de hartfunctie te herstellen. Tevens richten zij zich op het identificeren van nieuwe stamcellen die hiervoor gebruikt kunnen worden.

Buruli ulcus: een infectieziekte in opkomst
Dr. Y. Stienstra, UVA/AMC, interne/infectieziekten
Buruli ulcus is een 'neglected disease'. Het is een invaliderende, zwerende ziekte die vooral in West Afrika steeds vaker voorkomt. Het doel van dit onderzoek is de behandeling te verbeteren en een diagnostische test te ontwikkelen.

Wanneer bacteriën onze afweer uitdagen
Dr. W. J. Wiersinga Universiteit van Amsterdam, Center for Infection and Immunity Amsterdam (CINIMA)
Toll-like-receptoren zijn eiwitten die de afweer tegen schadelijke bacteriën in gang zetten, maar wat gebeurt er precies als invaderende bacteriën ons immuunsysteem uitdagen? De onderzoekers analyseren welke gen-eiwitcombinaties ervoor zorgen dat dodelijke bacteriën zoals Burkholderia pseudomallei onschadelijk gemaakt kunnen worden.

Het heropvoeden van het immuunsysteem
Dr. F van Wijk, Universitair Medisch Centrum Utrecht, Pediatrische immunologie.
Auto-immuunziekten, zoals jeugdreuma, worden veroorzaakt door een ontregeling van het immuunsysteem. Met intensieve therapie kan het ontregelde immuunsysteem worden uitgeschakeld. In dit project wordt onderzocht hoe vervolgens een nieuw en gezond immuunsysteem kan worden opgebouwd om auto-immuniteit te voorkomen.