WerkwijzeKiezen in Zorg

De trekkersrol die ZonMw met dit deelprogramma voor de ontwikkeling van transparantie heeft vervuld is te kenmerken als een regierol. VWS heeft deze regierol expliciet bij ZonMw neergelegd. Dit vraagt deels om een andere benadering en aanpak. Het karakter is van het deelprogramma is sterk beleidsondersteunend en er is sprake van meer sturing vanuit VWS dan gebruikelijk. Voor dit deelprogramma moesten de beoogde resultaten behaald worden in een omgeving die sterk aan verandering onderhevig was. Gedurende het programma waren ontwikkelingen bij de overheid, de inspectie, de aanbieders, de zorgverzekeraars en de patiënten/consumenten van invloed.

Bij de sturing van dit deelprogramma waren de principes van verandermanagement meer aan de orde dan die van het ‘klassieke’ projectmanagement. Voor het ontwikkelen van transparantie in de zorg bestond geen blauwdruk Het vertrekpunt. was dus geen welomschreven aanpak of eindresultaat, maar het veranderidee zelf: het inzichtelijk maken van kwaliteitsverschillen en het mogelijk maken van keuzegedrag bij zorgconsumenten.

Hiervoor werd de zogenaamde voorhoedestrategie ontwikkeld. Uitgangspunten hierbij zijn:

• stel de patiënt en zijn informatiebehoefte centraal;
• betrek relevante partijen bij het proces;
• sluit aan bij de ontwikkelingen die reeds in gang gezet zijn per sector en buit kansen uit;
• maak gebruik van de voorhoede, de instellingen die bereid zijn op vrijwillige basis gegevens (over kwaliteit) te leveren;
• combineer quick wins met het voorbereiden van een duurzame structuur voor informatieverzameling en –presentatie, om zodoende met name zorgaanbieders te laten ‘wennen’ aan transparantie.

Per sector zijn  min of meer vergelijkbare voorhoedeprojecten uitgevoerd. Per voorhoedeproject is een verkenning vooraf gegaan. Daarin is is gesproken met cliënten- en ouderenorganisaties, organisaties van zorgaanbieders en zorgverzekeraars, de Inspectie en verschillende beleidsafdelingen van VWS. Daarbij werden aspecten en indicatoren benoemd die vanuit het cliëntenperspectief van belang zijn en die zorgconsumenten ondersteunen bij het maken van een keuze voor een zorgvoorziening. Dit is gepubliceerd in zogenaamde bouwstenenrapporten.

Voor de ontwikkeling en presentatie van consumenteninformatie werd in voorhoedeprojecten een vergelijkbaar model gehanteerd. Uitgangspunt hierbij is de informatiebehoefte van cliënten en hun naasten. Deze geeft richting aan de kwaliteitsaspecten waarover informatie wordt verzameld en gepresenteerd. Met kwaliteit worden twee zaken bedoeld. Enerzijds professionele kwaliteit (veiligheid en effectiviteit). Voor informatie hierover is gebruik gemaakt van prestatie-indicatoren of zijn deze ontwikkeld. Anderzijds gaat het om kwaliteit vanuit cliëntenperspectief (cliëntgerichtheid). Voor gegevens over cliëntgerichtheid is een methodiek voor het meten van patiëntenervaringen ontwikkeld, de CQ-index. Gegevens over veiligheid, effectiviteit en cliëntgerichtheid werden verwerkt in zogenaamde kwaliteitskaarten en gepresenteerd op www.kiesBeter.nl.

Vervolgens zijn op grond van bestaande kaders, normen of richtlijnen in de verschillende sectoren  prestatie-indicatoren ontwikkeld. Deze ontwikkeling is steeds zoveel mogelijk bestuurlijk ingebed. Gaandeweg kwam dit onder de hoede van de voor de betreffende sector speciefieke Stuurgroepen, thans de stuurgroepen Zichtbare Zorg.