Het proces evalueren

Er bestaan veel strategieën om een nieuwe werkwijze of verandering ingevoerd te krijgen in de zorg. Soms pakken die goed uit. Soms ook niet, of in beperkte mate. Maar waar zijn die effecten aan toe te schrijven? Die vraag houdt veel mensen bezig. De ervaringen die zijn opgedaan, kunnen immers de volgende implementatieprojecten verder helpen. Daarom is het belangrijk om het implementatieproces vast te leggen, te evalueren en de kennis hierover te delen en te verankeren. Vaak mikt een procesevaluatie op een of meerdere doelen.

Doel: de strategie beschrijven

U kunt de procesevaluatie gebruiken om de implementatiestrategie te beschrijven. Daarmee kunnen anderen de strategie straks naar hun eigen setting vertalen. Ook kan zo’n beschrijving belangrijk zijn voor onderzoekers van implementatieprocessen. In zo'n beschrijving staat hoe u de implementatie had gepland of hoe u het plan uiteindelijk heeft uitgevoerd. De belangrijkste sleutelkenmerken hebben daarin een plek, zoals wat, waarom, hoe vaak, wanneer en met welk interval.

Doel: het bereik vaststellen

De procesevaluatie is ook handig om te controleren in hoeverre de doelgroep heeft blootgestaan aan de strategie. De vraag is dan of de strategie volgens plan is uitgevoerd. Deze informatie is bijvoorbeeld belangrijk om tekortkomingen aan het licht te brengen en om de aanpak bij te stellen. Ook helpt deze informatie om de uitkomsten van de strategie te verklaren.

Doel: de ervaringen vastleggen

De procesevaluatie kunt u ook gebruiken om de ervaringen van betrokkenen vast te leggen. Hoe hebben de doelgroepen de implementatiestrategie ervaren? Hoe ervaren ze de veranderingen die de strategie teweeg heeft gebracht? En welke knelpunten of problemen zijn zij tegengekomen tijdens het invoeren van de verandering? Deze informatie over de succes- en faalfactoren is belangrijk om de strategie eventueel bij te stellen.

Hoe kunt u meten?

Er zijn verschillende middelen die u kunt inzetten voor de procesevaluatie. De belangrijkste zijn:

• de implementatie laten observeren door een persoon of camera,
• invoerders of andere betrokkenen een zelfrapportage laten maken met hulp van bijvoorbeeld vragenlijsten, logboeken of interviews,
• registraties gebruiken waarmee al gewerkt wordt, zoals medische dossiers, nieuwsbrieven, notulen en verwijsbrieven.