Praktijklessen

Veel mensen houden zich in de zorg bezig met implementeren. Beleidsmatig, vanuit onderzoek en in de praktijk. Wat zijn zoal de ervaringen en bevindingen?

• Implementeren is een complex gebeuren. De uit komst is ongewis.
• Projectvoorstellen die aandacht aan implementatie geven, blijken later meer succes te hebben dan voortstellen die dat niet expliciet doen.
• Verschillende type veranderingen vragen om verschillende type interventies. Er zijn geen strategieën of interventies die in alle omstandigheden effectiever zijn dan andere. De kunst is om te komen tot een goede keuze. Die maak je op basis van een goede analyse. Ook helpt het om te leren van maatregelen en activiteiten die in vergelijkbare settings effectief zijn gebleken.
• Vaak bestaat een implementatieaanpak uit een mix van strategieën en een planmatige aanpak. Dat komt bijvoorbeeld omdat de leden van de doelgroep niet allemaal even bereid zijn om te veranderen en omdat je met een gecombineerde aanpak meerdere mensen bereikt. Dat wil echter nog niet zeggen dat enkelvoudige interventies per definitie niet werken. Kijk bij de afweging ook naar de kosteneffectiviteit.
• Veranderingsprocessen die goed zijn voorbereid en ontwikkeld en waar specifieke middelen voor zijn gereserveerd, maken meer kans op succes.
• Implementatie heeft meer slaagkans met een reëel budget en een overzichtelijke termijn (niet te kort, maar ook niet onnodig lang).
• De projectleider bepaalt voor een belangrijk deel het succes van de implementatie. Het mag hem of haar niet ontbreken aan kwaliteiten als leiderschap, enthousiasme en overtuigingskracht.
• De inbreng van patiëntenorganisaties vergroot de kans om een vernieuwing ingevoerd te krijgen.
• Het instellen van een projectgroep draagt bij aan het implementatieproces, vooral als die zorgvuldig is samengesteld. De groep helpt de betrokkenheid vergroten, maar is ook nuttig om een goede combinatie van kennis en expertise te krijgen.
• Implementeren is lastig zonder de vinger aan de pols te houden. Evalueren en meten is van belang, tussentijds en achteraf. Meten maakt de noodzaak tot veranderen zichtbaar, het richt de aandacht een zelfde richting op (doelstelling), maar maakt ook het effect van het implementeren duidelijk.
• Implementeren wordt moeilijk of zelfs onmogelijk als het ontbreekt aan een bestuurlijke inbedding voor het project en de resultaten die daaruit voorkomen.
• Implementeren maakt minder kans als de interventie onvoldoende empirisch of theoretisch is onderbouwd.
• Een op maat gesneden aanpak heeft de meeste kans op succes. Een blauwdruk bestaat niet. Elke implementatievraagstuk vraagt om zijn eigen specifieke doelen, analyse en oplossingen, idealiter gesteund door robuust geëvalueerde ervaringen met overeenkomstige trajecten in het verleden.