Het reageerbuisdebat: een rituele dans
28 juni 2012
Nieuwe voortplantingstechnieken roepen steeds opnieuw de vraag op of het wel aanvaardbaar is de grenzen van de natuurlijke voortplanting nog weer verder te verleggen. Maar de uitkomst van die debatten lijkt al van te voren vast te staan. Nieuwe technieken worden er niet door tegengehouden.
In het essay 'Reageerbuisdebat. Over de maakbaarheid van de voortplanting' bespreken auteurs Wybo Dondorp en Guido de Wert de rol van de ethiek in de rituele dans van het reageerbuisdebat.
Rituele dans
In het essay wordt de structuur van het publieke debat over nieuwe voortplantingstechnieken belicht. De introductie van een nieuwe reproductieve techniek leidt tot op heden steeds tot een heftig debat met vragen van het type 'mag alles wat kan?'. Maar hoe heftig het debat ook wordt gevoerd, steeds is de uitkomst dat de introductie van de nieuwe techniek onder bepaalde zorgvuldigheidsvoorwaarden kan doorgaan. De auteurs geven voorbeelden van deze 'repeterende breuk' in het verleden (in-vitrofertilisatie en embryoselectie), analyseren een casus uit het heden (invriezen van eicellen om niet-medische redenen) en 'voorspellen' het debat van de toekomst (over kunstmatige geslachtscellen en genoombrede screening van ivf-embryo's). Hoewel nu al duidelijk is dat ook die technieken grote bezwaren zullen oproepen, lijkt de uitkomst opnieuw vast te staan: van tegenhouden is geen sprake.
Ethiek
Wat betekent dat? Hoe moet die 'repeterende breuk' worden beoordeeld? Wil het zeggen dat de ethiek steeds weer het nakijken heeft? Dat is niet de conclusie van de auteurs. Volgens hen is het een misvatting dat de rol van de ethiek vooral moet worden gezocht in die hoog oplopende debatten over wat nog natuurlijk is en waar de grenzen liggen van de maakbaarheid. Omdat we het over die vragen (of het belang ervan) bij voorbaat niet eens zijn, is de uitkomst inderdaad voorspelbaar. De echte ethische vragen gaan intussen over voorwaarden voor zorgvuldige introductie en toepassing van nieuwe voortplantingstechnieken. Zijn ze veilig genoeg? Aan welke kwaliteitseisen moeten ze voldoen? Wie beslist over selectie van embryo’s en wat zijn de criteria? Enzovoort. Dat levert minder spectaculaire debatten op en leidt tot minder aandacht van de media. Maar dat is wel de ethiek die er in de praktijk toe doet.
Het essay 'Reageerbuisdebat. Over de maakbaarheid van de voortplanting' werd op 28 juni gepresenteerd op het tweejaarlijkse congres van de International Association of Bioethics. Het essay maakt deel uit van het ZonMw-programma Ethiek & Gezondheid.
Auteurs
De auteurs (Dondorp & De Wert) zijn verbonden aan de Universiteit van Maastricht (senior onderzoeker respectievelijk hoogleraar biomedische ethiek) en gespecialiseerd in de ethiek van de voortplantingsgeneeskunde.
- Over deze site
- Disclaimer
- © 2013 ZonMw